Wat is een vandiktebank in de houtbewerking?

Een vandiktebank is een machine die wordt gebruik aan twee kanten nauwkeurig op dikte en breedte te schaven. De vandiktebank behoort tot de verspanende houtbewerkingsmachines omdat er doormiddel van het machinaal schaven kleine delen (spanen) van het hout worden weggenomen. De vandiktebank heeft een vierkante vorm en bestaat uit verschillende onderdelen. Bovenin de machine zit de zogenaamde beitelas. Deze beitelas heeft twee of vier gemonteerde beitels die aan een spiraalas vast zitten. In een professionele vandiktebank kan de beitelas uitgerust zijn met tientallen verwisselbare beitels. De beitelas wordt aangedreven door een zware elektromotor.

De elektromontor die de beitelas aandrijft wordt ook gebruik om de aanvoer- en afvoerwals aan te drijven. Deze zitten voor en achter de beitelas. De aanvoerwals zorgt er voor dat het hout in de machine wordt aangevoerd en tevens wordt doorgevoerd. De machine bevat een blad dat in hoogte verstelbaar is met twee bladrollen. Als men het hout hierover door de machine het plaatst wordt het hout aan de bovenkant geschaafd.

Er zit een stelwiel aan de zijkant van de vandiktebank. Dit stelwiel wordt gebruikt voor de hoogte van de beitelas. Aan de voorkant van de vandiktebank zit een schaalverdeling waarmee men de gewenste houtmaat kan aflezen. Als men het hout zuiver haaks aan alle vier de zijden wil schaven gebruikt men vaak vooraf de vlakbank waar men twee zijden (één breedte- en één diktezijde) van het hout schaaft. Vervolgens gebruikt men de vandiktebank om de andere twee zijden te schaven. De vandiktebank is een houtbewerkingsmachine die in de machinale houtbewerking niet kan ontbreken.

Voordelen van een pelletketel ten opzichte van een gasgestookte cv-installatie

Pelletketels worden tegenwoordig steeds vaker toegepast in een centrale verwarmingsinstallatie. Soms verward men het begrip pelletketel wel met het begrip pelletkachel. Er is echter een verschil tussen een pelletketel en een pelletkachel. Een pelletketel maakt namelijk onderdeel uit van een cv-installatie en een pelletkachel kan meer worden beschouwd als een autonoom verwarmingssysteem zoals een houtkachel of openhaard alleen is een pelletkachel veel milieuvriendelijker. In deze tekst wordt echter een pelletketel van een cv-installatie vergeleken met een gasgestookte ketel van een cv-installatie.

Waarvoor worden ketels gebruikt in een cv-installatie?
In feite worden cv-ketels gebruikt voor het verwarmen van leidingwater van een cv installatie. Dit houdt in dat ketels brandstof verbranden zodat er hitte ontstaat waarmee het water van een cv-installatie kan worden verwarmd. Een ketel is een centraal punt waar het water wordt opgewarmd en waar vandaan het water naar de radiatoren wordt getransporteerd. In de radiatoren wordt de hitte van het opgewarmde water afgestaan aan de omgeving. Daardoor wordt de omgeving warmer maar het cv-leidingwater kouder.

Het afgekoelde cv-water stroomt weer naar de cv-ketel waar het water door de verbranding van een brandstof weer wordt verhit en naar de radiatoren wordt getransporteerd. Dit is een cyclisch en gesloten systeem. Echter de brandstof moet wel voortdurend toegevoerd worden. De duurzaamheid van de cv-installatie heeft met de brandstof te maken maar ook met het zogenaamde rendement dat de cv-installatie weet te behalen uit de brandstof. Er moet namelijk zo weinig mogelijk energie verloren gaan. Dit houdt in dat er een optimale warmteoverdracht moet plaatsvinden en zoveel mogelijk van de brandstof moet worden omgezet in energie. Juist deze aspecten zijn belangrijk als je een afweging wilt maken of je een pelletketel wilt gebruiken of een gasgestookte ketel.

Voordelen van een pelletketel
Het grote voordeel van een pelletketel is dat deze milieuvriendelijker is dan een gasgestookte ketel van een cv-installatie. Pelletketels verstoken houtpellets van kaprijpe bomen die als ze zouden verrotten evenzogoed CO2 zouden uitstoten. Daarom wordt een pelletinstallatie als redelijk energieneutraal beschouwd. Verder heeft een pelletketel een hoog rendement van wel 85 procent volgens de meeste leveranciers van dit verwarmingssysteem.

Een ander belangrijk voordeel is dat men niet afhankelijk is van een gasaansluiting (tenzij men nog op aardgas kookt). Veel woningen en utiliteitscomplexen zijn afhankelijk van een dergelijke aansluiting. Hierdoor zijn deze gebouwen altijd afhankelijk van de levering van aardgas en juist dat zal steeds moeilijker worden. Vooral nu het kabinet (terecht) heeft besloten om minder (laagcalorisch) aardgas te produceren uit de Groningse gasvelden komt er minder laagcalorische aardgas beschikbaar. De overheid staat nu voor de keuze of ze kopen hoogcalorisch aardgas over de grens en passen alle gas-verbruikende installaties aan of ze gaan mensen stimuleren om meer alternatieve verwarmingssystemen en brandstoffen te gebruiken. In dat laatste geval zullen pelletketels, biomassaketels en pelletkachels alleen maar meer worden gebruikt.

Verder zorgen ook de doelstellingen met betrekking tot de CO2 reductie er voor dat pelletkachels populairder of zelfs noodzakelijker worden. Dat heeft tot gevolg dat overheden doormiddel van subsidies er alles aan zullen doen om pelletkachels en pelletketels zo goedkoop mogelijk te maken van consumenten. Het belangrijkste nadeel van pelletketels is namelijk dat ze nog relatief nieuw op de markt zijn en daardoor redelijk prijzig zijn. Ook moet men er rekening mee houden dat er voortdurend nieuwe houtpellets moeten worden aangevoerd. Dat kan logistieke problemen met zich meebrengen. Een bigbag pellets moet ook geleverd kunnen worden en dat vereist transport. Als al deze drempels worden overwonnen en pelletketels meer worden ingeburgerd in de verwarmingstechniek zullen steeds meer mensen kiezen voor een pelletketel.

Wat is een pelletketel of biomassaketel?

Pelletketels of biomassaketels zijn onderdelen van een centraal verwarmingssysteem oftewel een cv-installatie. De meeste cv-installaties werken op aardgas en zijn daarvoor voorzien van een gasgestookte cv-ketel. Er bestaan echter ook ketelsystemen die geen aardgas verbranden maar biomassa. Om die reden spreekt men van een biomassaketel. De benaming pelletketel is afgeleid van houtpellets of andere pellets die gemaakt zijn van cellulose en worden gebruikt als brandstof in verwarmingssystemen.

Pelletketels zijn milieuvriendelijk
Omdat pelletketels als milieuvriendelijker worden beschouwd dan de reguliere gasgestookte cv-ketels worden pelletketels steeds populairder. Vooral nu men tracht woningen en bedrijfspanden (utiliteit) gasvrij te maken worden pelletketels steeds vaker toegepast als verwarmingssysteem in nieuwbouwwoningen en utiliteitscomplexen.

Brandstoffen voor pelletketels
Pelletketels worden net als pelletkachels gestookt met pellets die gemaakt zijn van natuurlijke materialen. Over het algemeen worden in pelletketels houtpellets verstookt. Dit zijn pelletkorrels die gemaakt zijn van houtpoeder dat afkomstig is van kaprijpe bomen. Eventueel kunnen ook houtsnippers worden gebruikt en andere plantenresten zoals artisjokresten, olijfpitten, stro en miscanthus. Over het algemeen is de beschikbaarheid en het rendement van andere cellulose pellets minder gunstig dan het rendement van houtpellets daarom wordt in de praktijk vaak gekozen voor houtpellets als brandstof voor pelletketels.

Hoe werkt een pelletketel?
De pellets worden in het reservoir van de pelletketel gebracht. Vanuit dit pelletreservoir worden de pellets doormiddel van een wormschroef in de haard gebracht. Daar worden de pellets verbrand en word de warmte overgebracht op het cv-leidingwater.

Pelletketels geven niet direct warmte af aan de omgeving in plaats daarvan wordt de warmte die ontstaat door de verbranding van pellets afgegeven op het leidingwater van de centrale verwarmingsinstallatie. Dit warme water wordt vervolgens getransporteerd naar de radiatoren die zijn aangesloten op de cv-leidingen.

Pelletketel of pelletkachel
Naast pelletketels zijn er ook pelletkachels. In tegenstelling tot een pelletketel geven pelletkachels wel direct warmte aan de omgeving af. Pelletkachels worden niet gebruikt voor het verwarmen van cv-leidingwater. In plaats daarvan worden pelletkachels gebruikt als lokale verwarming van de ruimte waarin ze zijn geplaatst. Pelletketels worden net als gasgestookte cv-ketels vaak in een aparte ruimte geplaatst die niet beslist verwarmd hoeft te worden zoals een bijkeuken of garage. Het is wel belangrijk dat de toevoer van pellets goed kan plaatsvinden bij een cv pelletketel omdat deze voortdurend pellets moet verbanden om de cv installatie in werking te houden. De overeenkomst een pelletkachel en pellet

Zijn pellets milieuvriendelijker dan andere brandstoffen?

Pelletkachels zijn populair. Steeds meer mensen overwegen om een pelletkachel te gebruiken als verwarmingsbron. Omdat pelletkachels nog niet echt ingeburgerd zijn als verwarmingssysteem stellen veel mensen vragen over deze nieuwe vorm van verwarming. Op internet zijn veel websites te vinden die het onderwerp pelletkachel behandelen. Naast pelletkachels heeft men het ook wel over pelletketels.

Pelletkachel of pelletketel
In feite is een pelletketel een biomassaketel die wordt gebruikt voor een centrale verwarmingsinstallatie. Daarom heeft men het ook wel over een pellet cv-ketel. Hierin worden houtpellets verstookt om vervolgens Cv-water te verwarmen. Dit water stroomt naar radiatoren in principe is dit hetzelfde systeem als een gasgestookte cv-installatie alleen wordt bij een pelletketel een ander type ketel gebruikt en een andere brandstof namelijk houtpellets. Pekketketels of biomassaketels worden naast verwarming ook wel gebruikt voor warm water. In dat geval spreekt men ook wel over een combisysteem.

Pelletkachels zijn het beste te vergelijken met houtkachels of een open haard. Dat komt omdat pelletkachels rechtstreeks warmte overbrengen op de omgeving net als een open haard. Wat hierbij opvalt is dat pelletkachels vooral efficiënt zijn in gebruik omdat het rendement zo hoog is van deze vorm van verwarming. Een hoog rendement zorgt er voor dat pelletkachels milieuvriendelijker zijn dan verschillende andere verwarmingsbronnen. Een pelletkachel is in ieder geval een stuk milieuvriendelijker dan een houtkachel of openhaard. Echter is een pelletkachel wel minder sfeervol.

Waarvan worden pellets gemaakt?
Pellets worden gemaakt van hout daarom noemt men pellets ook wel houtpellets. Deze houtpellets worden gemaakt van houtstof dat geproduceerd wordt van zogenaamde kaprijpe bomen. Wanneer kaprijpe bomen niet gekapt zouden worden maar gewoon in de natuur zouden blijven staan om weg te rotten zou er ook veel Koolstofdioxide uitgestoten worden. Dit komt omdat bij rottingsprocessen in de natuur ook een bepaalde hoeveelheid CO2 vrij komt. Volgens sommige berekeningen zou de CO2 die bij het rottingsproces vrijkomt gelijkwaardig zijn aan de CO2 die vrijkomt bij het verstoken van het hout in een houtkachel of openhaard.

Rendement van houtpellets
Het gaat natuurlijk om de warmte die vrijkomt bij het verstoken van hout. De verhouding tussen de hoeveelheid brandstof en de hoeveelheid warmte wordt ook wel rendement genoemd. Pelletmassa is hierbij een veel efficiëntere brandstof dan gewoon haardhout. Een pelletkachel of pelletketel zet ongeveer 85 procent van de energie uit hout om in warmte. Een open haard zet ongeveer 10 procent van de energie uit hout om in warmte.

Wat is een pelletkachel?

Pelletkachel is een benaming voor een type kachel waarin houtpellets worden verbrand om warmte te creëren. Pelletkachels worden meestal gebruikt voor het verstoken van houtpellets. Daarbij kan de pelletkachel worden gebruikt om lucht te verwarmen maar ook om het water van een centrale verwarmingsinstallatie te verwarmen. In dat laatste geval wordt de warmte die door de verbranding van houtpellets in de pelletkachel ontstaat overgedragen op de radiatoren. Pelletkachels die worden gebruikt voor cv-installaties hebben meestal een groter pelletreservoir dan palletkachels die voor de sfeer worden gebruikt. Er is echter een onderscheid tussen een pelletkachel en een pelletketel die wordt gebruikt voor een cv installatie. Dit onderscheid is in de volgende alinea beschreven.

Pelletketel
Als men een pelletkachel gebruikt voor een cv-installatie dan spreekt men over het algemeen over een pelletketel of een pellet cv-ketel maar de benaming biomassaketel wordt ook wel gebruikt. Net als bij een cv-ketel brengt de pelletketel de warmte niet rechtsteeks over op de omgeving maar wordt eerst cv-leidingwater verwarmt. Dit verwarmde water wordt vervolgens naar radiatoren getransporteerd. De radiatoren geven dan vervolgens de warmte af aan de omgeving. Pelletkachels geven warmte rechtstreeks af aan de omgeving en zijn daardoor vergelijkbaar met een open haard al is het systeem en het rendement anders.

Brandstof voor pelletkachels
Pelletkachels verbranden over het algemeen houtpellets maar ze kunnen ook worden gebruikt om andere producten van cellulose te verbanden zoals olijfpitten, artisjokresten, stro, en miscanthus. Omdat de verbrandingseigenschappen van deze andere cellulose-producten minder gunstig zijn dan die van houtpellets worden in de praktijk voornamelijk houtpellets gebruikt in pelletkachels. Er zijn ook bepaalde varianten van pelletkachels die geschikt zijn voor het verbranden van brandstoffen in korrelvorm. Hierbij kun je denken aan mais en pitten van bijvoorbeeld kersen en olijven. De meeste palletkachels die zijn uitgerust met een raam kijken wel een beetje op houtkachels alleen zijn ze wel veel minder sfeervol.

Hoe werkt een pelletkachel?
De werking van een pelletkachel is niet complex. De pelletkachel bevat een pelletreservoir die gevuld is met pellets die over het algemeen bestaan uit korrels van samengeperst hout (cellulose). Vanuit het pelletreservoir worden de pellets op een mechanische manier getransporteerd naar de vuurkorf. Dit gebeurd bijvoorbeeld doormiddel van een wormschroef die de pellets met een draaiende beweging naar de vuurkorf maalt.

In de vuurkorf is een gloeispiraal geplaatst die zorgt er voor dat de pellets worden aangestoken. Daarvoor moet ook de luchttoevoer gedoseerd worden geregeld. Pelletkachels zijn uitgerust met regeltechniek die er voor zorgt dat de aanvoer van de pallets en de luchttoevoer op elkaar zijn afgestemd. Dit regelsysteem is elektronisch en optimaliseert het verbrandingsproces en de veiligheid. Het regelsysteem bevat temperatuursensoren en druksensoren. Ook zorgt het regelsysteem er voor dat een zo hoog mogelijk rendement behaald.

Verder worden de rookgassen doormiddel van een ventilator via een rookkanaal naar buiten geblazen. Er zijn echter ook pelletkachels die geen ventilator bevatten. Deze werken bijvoorbeeld op basis van convectiewarmte en stralingswarmte waarbij er een bepaalde trek optreed. Dit effect is ook aanwezig in de schoorstenen van openhaarden.

Werking pelletketel
Pelletketels zijn meestal geplaatst in een garage of andere ruimte waarbij de pelletketel in feite dezelfde functie heeft als een cv-ketel. Alleen moet men er bij een pelletketel wel rekening mee houden dat er een grotere toestroom van pellets nodig is om de pelletketel effectief te gebruiken om een woning of ander gebouw te verwarmen met biomassa. In plaats van aardgas wordt in een biomassaketel of pelletketel houten pellets of houtsnippers verstookt om cv-leidingwater te verwarmen. De pelletketel zelf wordt hierbij niet heel erg warm omdat dit warmteverlies zou betekenen. Doelstelling van de pelletketel is het zo effectief mogelijk verbrandingswarmte overbrengen op het leidingwater van de cv-installatie. De daadwerkelijke verwarming van de woning vindt plaats doormiddel van radiatoren die gevuld zijn met het warme leidingwater dat afkomstig is van de pelletketel.

Rendement pelletkachel
Pelletkachels hebben meer rendement dan een traditionele houtkachel of openhaard. Veel fabrikanten van pelletkachels beweren dat ze een rendement hebben van 80-97%. Dit is een zeer hoog rendement waardoor pelletkachels een efficiënte en populaire verwarmingsinstallatie zijn. Ter vergelijking wordt in een openhaard maar 10 procent van de energie uit hout omgezet in warmte. De overige energie wordt omgezet in vuur en as. Uiteraard is het rendement wel afhankelijk van de manier waarop men met de pelletkachel of een pelletketel omgaat. Als men het regelsysteem op de juiste manier hanteert kan er een hoog rendement ontstaan en is een pelletkachel of pelletketel duurzamer en veiliger dan bijvoorbeeld een openhaard.

Wat is Biobased bouwen?

Biobased bouwen is een verzamelnaam voor bouwtechnieken waarbij gebruik wordt gemaakt van materialen die in de natuur worden gevonden en in de natuur terug kunnen groeien. Men zou biobased bouwen ook kunnen vertalen in het Nederlands met biologisch bouwen. Er zijn veel materialen die groeien in de natuur en als bouwmateriaal kunnen worden aangewend. Als men bijvoorbeeld denkt al alle verschillende houtsoorten dat zijn er nogal wat biobased materialen of biologische materialen die voor de bouw gebruikt kunnen worden. In de volgende alinea worden verschillende biobased materialen genoemd die veel voorkomen en regelmatig worden gebruikt in de bouw en techniek.

Biobased materialen
Biobased materialen passen goed in een duurzame bedrijfsvoering en een strategie binnen maatschappelijk verantwoord ondernemen. Fossiele grondstoffen zoals olie ontwikkelen zich in de aardbodem over een periode van duizenden jaren maar biobased materialen groeien in een veel kortere tijd. Dat zorgt er voor dat biobases materialen nauwelijks op kunnen raken. Hout is het bekendste biobased materiaal. Hout wordt onder andere gebruikt voor rabatdelen, boeidelen, kozijnen, schaliën, puiconstructies en houtskeletbouw. Maar naast hout zijn er nog verschillende andere biobased materialen die in de bouw worden toegepast zoals:

  • Riet voor bijvoorbeeld rieten daken.
  • Bamboe voor bouwconstructies.
  • Natuurlijke vezels zoals vlas als verstevigende structuur.
  • Stro en hooi voor isolatie.
  • Sedum planten die gebruikt worden als dakbedekking
  • Klei voor stenen en muren.

Biobased bouwen
Als men het heeft over biobased bouwen dan doelt men op het bouwen op basis van wat door de natuur geboden wordt. De hiervoor genoemde materialen worden door de natuur geboden. Het bouwen met deze materialen biedt veel voordelen. Zo zijn de materialen vaak makkelijk verkrijgbaar en daardoor goedkoop. Veel biobased bouwmaterialen zijn bovendien biologisch afbreekbaar of recyclebaar. Denk hierbij aan houtafval dat kan verwerkt kan worden tot houtspaanders in spaanplaten of omgezet kan worden in karton of papier. Het biologisch afbreekbaar zijn van veel bouwmaterialen is een voordeel maar het biedt ook nadelen. Hout kan bijvoorbeeld gaat rotten of schimmelen. Dat is ook het geval met hooi en stro. Vaak moeten natuurlijke grondstoffen worden beschermd door beschermingsmiddelen die minder milieuvriendelijk zijn. Zo moet hout in de praktijk vaak worden beschermd met verf, lak of beits om het materiaal te beschermen tegen de invloeden van de natuur zoals vocht.

Wet en regelgeving voor biobased bouwen
Wanneer men biobased bouwmaterialen gaat gebruiken op de bouw moet men er wel zeker van zijn dat de bouwmaterialen veilig kan gebruiken en dat het gebouw aan de eisen voldoet. Daarbij heeft men het met name over het Bouwbesluit. In het Bouwbesluit staan regels waaraan woningen en andere bouwwerken moeten voldoen. Het materiaal dat men gebruikt op de bouw moet uiteraard ook aan eisen voldoen. Als men bijvoorbeeld hooi gebruikt als isolatiemateriaal dan moet men ook de brandveiligheid als aspect meenemen. Dit is ook het geval als men hout gebruikt. Ook de constructieve stevigheid van de materialen evenals de duurzaamheid zijn belangrijke aspecten die in overweging genomen moeten worden voordat men biobased materialen daadwerkelijk gaat gebruiken op de bouw. De overheid en verschillende spelers in de bouwwereld moeten hun wetten, regels en voorschriften nog goed toespitsen op biobased bouwen voordat deze manier van bouwen echt op grotere schaal wordt toegepast in de bouwsector.

Wat is kopshout?

Als men een boom heeft omgezaagd voor de houtproductie dan geeft men specifieke benamingen aan het hout zodat men weet welk deel van de stam men bedoelt. Het hout in de lengterichting noemt men bijvoorbeeld langshout. Dit is het hout dat in de groeirichting kan worden doorgezaagd (schulpen). Haaks op het langshout is het kopshout. Dit is het hout aan de zogenoemde kopse kant. In de metaaltechniek zou men dit deel ook wel de stuik kunnen noemen.

Hoe ziet kopshout er uit?
De kopse kant is het zaagvlak dat ontstaat als men zaagwerk uitvoert haaks op de boomstam. Als men een boom in feite omzaagd is de zaagsnede die dan ontstaat de kopse kant. Het hout aan die kant noemt men kopshout. Men kan kopshout ook herkennen aan de jaarringen of groeiringen van de boom. Deze groeiringen zijn goed zichtbaar in het kopshout. Groeiringen zijn in het langshout nauwelijks zichtbaar, hooguit rond de aanzet van takken of in lijnen in de lengterichting. Kopshout kan dus duidelijk herkend worden.

Eigenschappen kopshout
Kopshout heeft andere eigenschappen dan langshout. De vezels van hout groeien omhoog daarom zijn deze vezels evenredig aan het langshout. De positie en de dichtheid van deze vezels bepalen in grote mate de hardheid van het hout. Hout is aan de kopse kant over het algemeen harder. Daardoor kan kopshout beter drukkrachten verdragen dan bijvoorbeeld langshout.

Kopshout absorbeert echter wel sneller vocht dan langshout. Daarom wordt bijvoorbeeld bij gevelconstructies over het algemeen langshout gebruikt. Ook bij andere constructies die veelvuldig met water in contact kunnen komen maakt men gebruik van langshout. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het dek van een jacht.

Kopshout gebruikt men bijvoorbeeld wel bij vloeren die een grote druk moeten weerstaan. Hierbij worden allemaal kopshouten blokjes aan elkaar verlijmd. Kopshouten vloeren worden bijvoorbeeld in zorginstellingen, vergaderzalen en andere utiliteitsruimtes gebruikt.

Wat is een rabat of rabatdeel?

Rabat of rabatdelen zijn planken die zijn voorzien van een groef aan de onderzijde en aan de bovenkant een geschulpte rand bevatten. De groef en de geschulpte rand vallen over elkaar heen als men de rabatdelen aan elkaar gaat bevestigingen. Daardoor kunnen verbindingen ontstaan. Rabatdelen worden onder andere gebruikt voor houten hokken, schuren en tuinhuisjes.

Een gebouw dat gemaakt is uit rabatdelen kan men vrij eenvoudig in elkaar zetten. De schulprand van de rabatdelen overdekt de kier die anders tussen de houten planken zou ontstaan. Daardoor kan er geen regenwater tussen de planken achter blijven na een regenbui. Dit is belangrijk voor de duurzaamheid van het object dat doormiddel van rabatdelen is gebouwd.

De rabatdelen kunnen van verschillende soorten materiaal worden gemaakt. Veelgebruikte materialen zijn houtsoorten (zoals red cedar) maar ook kunststoffen kunnen worden toegepast voor de vervaardiging van rabatdelen. De duurzaamheid van houten rabatdelen kan worden vergroot door de rabatdelen te impregneren of te voorzien van een laag beits, lak of verf. Daardoor rotten de delen minder snel.

Wat is een messing en groefverbinding?

Als men een constructie gaat maken van hout kan men verschillende verbindingstechnieken gebruiken. Een voorbeeld van een verbindingstechniek is een messing-en-groefverbinding. Deze verbinding wordt ook wel een mes en groef verbinding genoemd. Bij deze verbinding worden twee stukken hout aan elkaar verbonden over de lengte. Daarbij is de verbinding in de vorm van een groef of gleuf waar het andere deel van het hout in geschoven of geklikt kan worden. Deze verbinding is uitneembaar maar men past ook vaak lijm toe zodat er een verlijmde verbinding ontstaat. Deze verbinding is steviger en minder eenvoudig uitneembaar. Als men een verlijmde mes en groef verbinding uit elkaar wil halen dan breekt het hout meestal in stukken.

Vaste veer in een messing  en groefverbinding
Bij deze verbinding maakt men gebruik van een zogenoemde veer. Deze veer is als het ware het deel van de plank dat over de lengte uitsteekt. Deze veer kan men schuiven in de groef die is aangebracht over de lengte van een andere plank. Een mes en groef verbinding is dus een houtverbinding waarbij delen hout over de lengte met elkaar worden verbonden door ze in elkaar te schuiven of klikken. Dit gebeurd onder andere bij vloerdelen en wandelen.

Meestal zit de veer aan de plank vast. Deze veer ontstaat doordat men over de lengte van de plank een laag van het hout wegfreesd aan twee kanten. Daardoor blijft een veer of messing over. Vaak wordt in dezelfde plank aan de andere kan een groef aangebracht. Deze wordt eveneens over de volle lente (dus parallel aan de messing/veer) aangebracht. In het verleden gebruikte men een ploegschaaf om de groef er met de hand in te schaven. De veer of messing werd er met de veerploeg in geschaafd.

Losse veer in messing en groefverbinding
Men kan echter ook gebruik maken van delen die alleen zijn voorzien van groeven. In dat geval wordt een losse veer tussen de delen geplaatst. Meestal is deze veer van hardhout gemaakt. Deze verbindingen worden in de praktijk vaak doormiddel van verlijming verstevigd.

Andere benamingen voor messing en groefverbinding
Er zijn verschillende benamingen die worden gebruikt voor een messing en groefverbinding. Hieronder staan een aantal voorbeelden.

  • Rabat of rabatdelen.
  • veer-en-groefverbinding.
  • geschaafd en geploegd, dit wordt ook wel afgekort tot gg en gebruikt men als benaming voor vloerdelen.
  • tong-en-groefverbinding is een naam die wordt gebruikt bij underlayment.
  • mes-en-groefverbinding

Wat wordt bedoelt met de duurzaamheidsklasse van hout?

Als men hout wil toepassen in constructies die onder invloed staan van vocht en andere schadelijke omstandigheden dan is het belangrijk dat men een beeld heeft van de duurzaamheid van de houtsoort. Daarvoor is de duurzaamheidsklasse van het hout een belangrijke indicator. De duurzaamheidsklasse is een norm waarmee de resistentie van kernhout van verschillende houtsoorten wordt aangeduid als men deze toepast in ongunstige omstandigheden.

Deze ongunstige omstandigheden zijn overigens niet alleen vochtige omstandigheden. Ook de resistentie tegen ongedierte zoals kevers, termieten en houtaantastende zeedieren kunnen in de duurzaamheidsklasse worden weergegeven

Europese Norm 350-2
De duurzaamheid van hout is in 1994 binnen de Europese Unie onder andere vastgelegd in de Europese Norm 350-2. De duurzaamheidsklasse wordt ook in vakbladen gebruikt en wordt daarnaast vaak aangegeven bij bedrijven die hout verkopen.

Hoe wordt de duurzaamheidsklasse van hout gemeten?
De duurzaamheidsklasse van hout wordt gemeten door onbehandeld hout van een bepaalde houtsoort onder vastgestelde testomstandigheden in contact te brengen met een bepaalde grondsubstantie. Vervolgens gaat men meten en registeren hoe lang het duurt voordat het hout aangetast wordt.

Duurzaamheidsklasse weerstand tegen schimmels
Er zijn verschillende duurzaamheidsaanduidingen. De bekendste is de resistentie van hout tegen schimmels. Binnen deze duurzaamheidsaanduiding zijn er vijf klassen. Die werden vroeger aangeduid met I tot V en tegenwoordig in de categorieën 1 tot 5. Categorie 1 is categorie voor de meest duurzame houtsoorten. Houtsoorten die in duurzaamheidsklasse 1 vallen hebben kernhout dat nog goed is na meer dan 25 jaar contact met de grond. Hout dat valt onder duurzaamheidsklasse 2 is bestand tegen 15 tot 25 jaar contact met de grond. Categorie 3 is voor hout dat bestand is voor 10 tot 15 contact met de grond. In categorie 4 bevinden zich de houtsoorten die 5 tot 10 jaar contact met de grond kunnen verdragen. Categorie 5 is een aanduiding voor het minst duurzame hout. Hout in die categorie kan minder dan 5 jaar contact met de grond verdragen.

Houtsoorten verdeeld in duurzaamheidskassen
Hieronder zijn een aantal voorbeelden weergegeven van houtsoorten die onder de verschillende duurzaamheidsklassen vallen.

  1.  zeer duurzaam, 25 jaar of langer: pokhout, azobé, basralocus, groenhart
  2. duurzaam, 15 – 25 jaar: taxus, kastanje
  3. matig duurzaam, 10 – 15 jaar: notenhout (walnoot)
  4. weinig duurzaam, 5 – 10 jaar: appel, vuren
  5. niet duurzaam, 5 jaar of korter: essen, esdoorn, linden, populieren, wilgen

Wat is kloven?

Kloven wordt ook wel klieven genoemd en is een houtbewerking. Doormiddel van kloven splijt men hout in twee stukken. Men gebruikt hiervoor wel een kloofbijl maar daarnaast kan men ook wiggen gebruiken. Men past kloven vooral toe om van boomstammen brandhout te maken.

Vroeger werd het kloven ook wel toegepast om hout in een gewenste vorm te brengen. Het zagen van hout was vroeger te tijdrovend. Daarom ging men hout doormiddel van een bijl in de juiste vorm splijten. Het gevolg was echter wel dat men een vrij ruw resultaat had. Iemand die goed kan kloven zorgt er voor dat er tapse stukken hout ontstaan. Deze tapse stukken hout werden wel gebruikt voor het bedekken van wanden en daken. Deze eenvoudige plankjes werden en worden ook wel schalies of schaliën genoemd. Tegenwoord gebruikt men echter nauwelijks houten dakbedekking. In plaats daarvan gebruikt men meestal dakpannen van steen.

Toen de zaagmolen werd ontwikkelt kon men sneller boomstammen tot planken verzagen. De zaagmolen kwam echter past tegen het einde van de zestiende eeuw in gebruik. Daardoor werd steeds minder gebruik gemaakt van gekloofd hout op de bouw. Men paste steeds meer planken toe.

Kwartieren
De term kwartieren wordt ook wel toegepast als men gaat kloven. Hierbij hakt men het hout doormiddel van een kloofbijl of machinale kloof in de lengterichting in vier stukken. Deze stukken worden ook wel de kwartieren genoemd. Deze kwartieren worden vervolgens gezaagd tot planken. De zaagsnede zal men loodrecht trachten aan te brengen op de jaarringen zodoende ontstaat kwalitatief goed hout dat minder zal gaan ‘werken’. Daarnaast ontstaat er een mooi patroon op de plank.

Wat is een lintzaag en waar wordt een lintzaag voor gebruikt?

Een lintzaag is een machine die een zaag bevat. Deze zaag is lintvormig en is eindloos. Dit houdt in dat het zaaglint in een cirkel aan elkaar bevestigd is. De totale lengte van het zaagblad is enkele meters. Deze lintzaag is om twee wielen van de lintzaagmachine heen gespannen. Het onderste wiel van de lintzaagmachine wordt zo aangedreven dat het zaaglint van boven naar beneden wordt getrokken. Het zaaglint draait dus naar beneden.

Een lintzaag bevat ook een zaagtafel waarop men het werkstuk kan leggen. Het werkstuk kan dan voorzichtig tegen de lintzaag aan worden geduwd. Omdat de lintzaag naar beneden beweegt wordt het werkstuk tegen het zaagtafelblad aangeduwd. Eventueel maakt men gebruik van een geleideliniaal of mal om de zaag op de juiste manier door het werkstuk heen te begeleiden.

Tegenwoordig worden lintzagen over het algemeen elektrisch aandreven met een elektromotor. Vroeger werden lintzagen ook wel met waterkracht aangedreven door gebruik te maken van een waterrad. De kracht van het water bracht het waterrad dan in beweging en zorgde er voor dat de lintzaag werd aangedreven. Op die manier werden boomstammen tot planken verzaagd.

Toepassing van lintzaag
Een lintzaag heeft net als een cirkelzaag een unieke vorm. Deze vorm maakt de lintzaag zeer geschikt om lange zaagsneden te maken. daardoor kunnen materialen met een grote dikte worden doorgesneden. Verder is een lintzaag vanwege het dunne zaagblad geschikt om bochten te maken in een werkstuk. Hoe smalle het zaagblad van de lintzaag hoe scherper de bocht in het werkstuk gemaakt kan worden.

Er zijn verschillende soorten lintzagen ontwikkelt. Er zijn bijvoorbeeld lintzagen die geschikt zijn voor het verzagen van hout. Daarnaast zijn er lintzagen voor metaal of kunststof. Hoe harder het materiaal is hoe lager de zaagsnelheid is. Bij het zagen van metaal dient men koelvloeistof toe om er voor te zorgen dat het zaagblad niet te heet wordt. Daardoor wordt voorkomen dat het zaagblad gaat vervormen tijdens het zagen.

Onderhoud van de lintzaag
Lintzagen moeten goed onderhouden worden. Als een lintzaag bot is kan het zaaglint kapot breken met een flinke kracht. Daardoor kan materiaal worden beschadigd maar kan bovendien ook iemand ernstig gewond raken. Bij grote lintzagen kan een zaaglint met de hand worden geslepen. Men kan er ook voor kiezen om de zaaglinten van de wielen aft te halen en geheel te vervangen.

De wielen van de lintzaag zijn over het algemeen voorzien van een rubberen rand. Dit dient ter bescherming van het zaagblad. Als men het zaaglint gaat vervangen moet het bovenste wiel van de lintzaagmachine weer opnieuw worden gesteld. Dan wordt het bovenste zaagwiel in hetzelfde vlak gebracht als het onderste wiel. Dit zorgt er voor dat de zaagspanning optimaal blijft en het zaaglint niet van de wielen af gaat draaien.

Welke elektrische gereedschappen worden voor houtbewerking gebruikt?

Voor het bewerken van hout kan men naast handgereedschappen ook elektrische gereedschappen gebruiken. Handgereedschappen zijn de oudste gereedschappen die door de mensheid wordt gebruikt. Door de ontdekking van elektrische stroom kon men echter uiteenlopende machines en gereedschappen ontwikkelen waarmee het werk van mensen sneller en nauwkeuriger kon worden uitgevoerd.

Algemene informatie voor elektrische gereedschappen
Verschillende handgereedschappen werden in de loop der tijd op de werkplaats vervangen door elektrische gereedschappen. Daarnaast werden ook gereedschappen ingevoerd die op pneumatische basis werken. Deze pneumatische gereedschappen komen echter veel minder voor dan elektrische gereedschappen. De meeste hobbyisten maken gebruik van handgereedschappen en elektrische gereedschappen als ze hout gaan bewerken. De gereedschappen die men gebruikt zijn afhankelijk van de bewerking die men op het hout gaat uitoefenen.

Elektrische gereedschappen zijn effectief omdat men met deze gereedschappen de werkzaamheden sneller kan uitvoeren dan met handgereedschappen. Ook kost het gebruik van elektrische gereedschappen minder kracht dan het gebruik van handgereedschappen. Bij het gebruik van handgereedschappen moet de houtbewerker wel extra veiligheidsvoorschriften in acht nemen. Veel elektrische gereedschappen bevatten draaiende delen waarin loshangende kledingstukken en haren vastgegrepen kunnen worden met alle gevolgen van dien. Voor grotere elektrische machines zoals een zaagtafel krijgen de meeste houtbewerkers duidelijke instructies.

Soorten elektrische gereedschappen voor houtbewerking
In de houtbewerking worden verschillende elektrische gereedschappen gebruikt. De volgende gereedschappen worden onder andere door meubelmakers, timmerfabrieken en jachtbouwers gebruikt:

  • Boormachine. Voor het boren van gaten.
  • Draaibanken. Deze kunnen zowel conventioneel als elektrisch zijn.
  • Schuurmachines. Zijn er in verschillende vormen zodat men precies in de juiste hoeken van het werkstuk kan komen.
  • Frees. Met een frees kan men gleuven frezen. Ook andere vormen zijn mogelijk.
  • Schaafmachine. Deze machines worden gebruikt om houten platen vlak en glad te schaven.
  • Lintzaagmachine. Dit zijn zaagmachines waarbij de het zaagblad de vorm heeft van een lint.
  • Cirkelzaagmachine. Bij deze zaagmachines is het zaagblad cirkelvormig.
  • Handcirkelzaag. Dit zijn kleine cirkelzagen die men met de hand kan bedienen. 

Welke handgereedschappen worden voor houtbewerking gebuikt?

Houtbewerking is een woord dat wordt gebruikt als verzamelnaam voor alle technieken die worden gebruikt om hout te bewerken. Er zijn nogal wat houtbewerkingstechnieken te bedenken. In de loop der tijd hebben mensen steeds meer gereedschappen bedacht om het bewerken van hout makkelijker sneller of verfijnder te maken. De ontwikkeling van houtbewerking begon in de steentijd en ging verder in de bronstijd, ijzertijd tot aan de huidige tijd.

Gereedschappen voor houtbewerking
Omdat houtbewerking zo’n lange geschiedenis heeft zijn er verschillende gereedschappen bedacht. De allereerste gereedschappen waren zeer eenvoudige scherpe stenen. In de bronstijd ontstonden messen en eenvoudige bijlen. Die waren echter nog niet heel sterk en moesten voortdurend opnieuw worden gegoten omdat brons niet smeedbaar is. Toen de ijzertijd in West-Europa haar intrede deed ongeveer 800 voor Christus had men een materiaal waarmee men echt goede handgereedschappen kon ontwikkelen. IJzer kan men wel smeden en is veel sterker en harder dan brons. De mechanische eigenschappen van ijzer zorgde er voor dat de mens een aanzienlijke culturele groei kon doormaken. Deze groei startte met de ontwikkeling van de meest uiteenlopende handgereedschappen.

Handgereedschappen
De handgereedschappen vormen de meest eenvoudige gereedschappen die worden gebruikt voor de bewerking van hout. Tegenwoordig zijn een aantal handgereedschappen vervangen door elektrische gereedschappen. Onderstaande handgereedschappen bestaan nog. Daarbij is vermeld voor welke technieken de gereedschappen worden gebruikt.

  • Meten. Voor het meten van hout wordt onder andere een liniaal, duimstok, passer, hoekmeter of winkelhaak gebruikt.
  • Aftekenen. Voor het aftekenen van bijvoorbeeld de maat gebruikt men een:  kraspen, pen, centerpons  of  potlood.
  • Boren. Als men gaten wil boren gebruikt men een: handboor, booromslag, avegaar, verzinkboor of fretboor.
  • Frezen. Voor het frezen van bijvoorbeeld gleuven gebruikt men een frees.
  • Zagen. Voor het verzagen van hout kan men een handzaag gebruiken. Daarnaast zijn er ook beugelzagen en kapzagen. Een schrobzaag is wat kleiner en een gatenzaag is geschikt voor het maken van ronde openingen. Een verstekzaag wordt met een verstekbak of een andere constructie geleverd zodat de zaag onder een bepaalde hoek kan zagen.
  • Hakken. Voor het hakken van gaten, gleuven of omhakken van bomen, palen of stammen gebruikt men een handbijl, dissel of aks.
  • Afwerking, glad maken. Voor het afwerken van de buitenkant van hout kan men uiteenlopende gereedschappen gebruiken. Hierbij kan men denken aan verschillende schaven zoals: een boorschaaf, kantenschaaf, sponningschaaf, grondschaaf en een blokschaaf. Daarnaast kan men een schaafrasp gebruiken. Schuurpapier is ook geschikt om hout glad te maken en is daarnaast heel goedkoop. Een haalmes zorgt ook voor een scherpe snede die daardoor glad is.
  • Draaien. Hout kan men draaien op een houtdraaibank. Hierbij wordt een blok hout in een klem geplaatst. Het hout draait vervolgens met een hoog toerental rond en een beitel aan de zijkant snijd het hout in de juiste vorm. Deze vorm is altijd rond maar kan een verschil in diameter hebben. ook kan men een gleuf aanbrengen over een cilindrische vorm doormiddel van een houtdraaibank.
  • Snijden. Dit kan men doen met een guts, beitel, mes en een burijn (ook wel een wetsteen genoemd).
  • Spijkeren. Met een hamer of klauwhamer kan men spijkers of draadnagels in hout slaan.
  • Lijmen. Als men hout aan elkaar wil verbinden op een permanente manier kan men lijm gebruiken of een kitspuit. Met een lijmklem kan men de verbinding tijdens het drogen van de lijm bijeen houden.
  • Vijlen. Kan men doen met een rattenstaart (ronde vijl) en een platte vijl. Daarnaast zijn er ook raspen in verschillende vormen.
  • Zandsteen en slijpsteen. Deze stenen worden gebruikt als schuurmiddel

Wat is houtbewerking?

Houtbewering is een verzamelnaam voor alle technieken die worden gebruikt voor het bewerken van hout. Het bewerken van hout kan verschillende doelen hebben. Zo kan men hout gaan bewerken om stevige constructies en verbindingen te vervaardigen. Hierbij kan men denken aan houten constructies die vallen onder houtskeletbouw (HSB). Ook in de (ambachtelijke) scheepsbouw en jachtbouw wordt nog veel hout bewerkt, denk hierbij aan de teak dekken voor jachten.

Bij meubels past men ook houtbewerkingstechnieken toe. Meubels moeten functioneel en sterk zijn maar daarnaast ook sierlijk. Daarmee komt men op het tweede doel waarvoor men houtbewerking toe kan passen namelijk versiering. Als men het over versiering in de houtbewerking heeft denkt men al snel aan houtsnijwerken of houtsnijkunst.

Houtbewerking vroeger
Voordat men elektriciteit had werd het overgrote deel van de houtbewerking nog met de hand gedaan. Hiervoor gebruikte men handgereedschappen zoals een handzaag, beitels, gutsen enz. De ambachtsman kon met zijn eigen spierkracht en gereedschappen hout in de gewenste vorm brengen. Dit was en is een bijzondere vorm van vakmanschap want hout is een natuurlijk product. Omdat het een natuurlijk product is zal de houtbewerker de vorm van het hout, de hardheid en elasticiteit goed voor ogen moeten houden als hij het hout wil bewerken. Voor elke constructie, meubel of kunstwerk is bepaald hout geschikt en ander hout niet geschikt. Een dek van een jacht moet bijvoorbeeld hard en slijtvast zijn daarom is teak hout geschikt maar zou men nooit wilg gebruiken. Het hout van een wilg is buigzamer en zachter en kan men makkelijker in een gewenste vorm brengen. Daarom kan men wilgenhout voor snijwerk gebruiken. Voor het maken van klompen wordt nog steeds wilgenhout en populierenhout gebruikt. Dit hout is makkelijk bewerkbaar en groeit heel snel.

Houtbewerking tegenwoordig
Ook tegenwoordig is een houtbewerker goed op de hoogte van de eigenschappen van houtsoorten. Echter zijn er nu wel veel meer mogelijkheden om hout machinaal te bewerken. Niet alleen zagen wordt machinaal gedaan, ook boren, schuren en schaven. Daarvoor zijn elektrische en pneumatische gereedschappen ontwikkeld in de loop der jaren. Tegenwoordig word de meeste houtbewerking machinaal gedaan in Nederland. Dit heeft een aantal voordelen: het gaat sneller en kost minder kracht. Daardoor worden veel kosten bespaard. In de hobbysfeer wordt echter nog wel veel houtbewerking met de hand gedaan. Dit wordt meestal uitgevoerd voor sierwerken en kunst. Er zijn voor hobbyisten echter ook veel elektrische gereedschappen verkrijgbaar om hout in de gewenste vorm te brengen. Zelfs met kettingzagen brengt men tegenwoordig vormen aan in houten stammen om bijvoorbeeld tuinbeelden en vogelhuisjes te maken. Als men echter een hoog afwerkingsniveau wil hebben zal men toch op een gegeven moment meer handgereedschappen moeten gebruiken. 

Wat is affakkelen van gassen in de aardgaswinning en aardolieproductie?

Affakkelen is een term die wel voorkomt in de petrochemische sector. Met affakkelen wordt het verbranden van gassen genoemd die bij het winnen van aardgas, de productie van olie en olieraffinage vrijkomen. Het gaat hierbij om de gassen propaan, ethaan en methaan die tijdens de processen aanwezig zijn. deze gassen worden ook wel “dry gasses” genoemd. Ze kunnen worden hergebruikt als raffinage-brandstof in dat geval spreekt men ook wel van de Engelse term refinery fuel. Bij een teveel aan ethaan, propaan en methaan worden deze gassen in sommige landen nog terplekke verbrand op het boorplatform of bij een raffinaderij. Door het verbranden van deze gassen ontstaan grote vlammen die ook wel flares worden genoemd. Deze flares zijn soms te zien op raffinaderijen.

Affakkelen is verboden in Europa
Het affakkelen van gassen is in Europa verbonden. De reden van dit verbod zit in de luchtverontreiniging die door affakkelen wordt veroorzaakt. Door het verbranden van gassen komt onder andere kooldioxide (CO2) vrij in de lucht. Deze emissie draagt bij aan het broeikaseffect in de atmosfeer. Daarom mogen deze gassen tijdens het winnen en bewerken van olie en gas niet worden verbrand. In sommige gevallen worden gassen echter toch afgefakkeld omdat het zeer onpraktisch of zelfs gevaarlijk is om de vrijgekomen gassen met een andere methode te verwijderen.

Affakkelen van aardgas
In sommige landen en gebieden die ver van de bewoonde wereld liggen wordt aardgas afgefakkeld tijdens het proces van olie winnen. Aardgas wordt dan gezien als een bijproduct van het winnen van olie uit de aardlagen.  Het transporteren van aardgas is niet altijd mogelijk of niet altijd effectief omdat aardgas het beste kan worden getransporteerd in vloeibare toestand. Hiervoor moet aardgas in cryogene toestand worden gebracht. Aardgas dat in cryogene toestand is gebracht wordt ook wel in het Engels liquid natural gas genoemd en afgekort met lng.

Het volume van vloeibaar aardgas is in cryogene toestand 600 maal geringer dan aardgas in atmosferische druk en onder atmosferische temperatuur. Voordat aardgas echter in cryogene toestand is gebracht moet het sterk worden afgekoeld. Daarvoor moeten speciale voorzieningen worden aangebracht en speciaal transport worden geregeld. Dit is echter niet altijd mogelijk daarom kiest men er in sommige landen helaas nog te vaak voor om aardgas af te fakkelen.

Affakkelen of gassen laten ontsnappen in de atmosfeer
Aardgas bestaat voor een groot deel uit methaan. Als men methaan niet affakkelt en gewoon in de atmosfeer laat ontsnappen is methaan echter schadelijker voor de atmosfeer dan wanneer men het wel affakkelt. Methaan heeft namelijk een bijdrage aan het broeikaseffect die ongeveer 25 keer zo hoog is als kooldioxide (CO2).

Wat wordt met energiedichtheid bedoelt?

Met het woord energiedichtheid bedoelt men de hoeveelheid energie, uitgedrukt in een massa-eenheid of volume-eenheid, die is opgeslagen in een bepaalde stof. Deze stof kan bijvoorbeeld een brandbare stof zijn zoals afvalhout, houtpallets, papier of een ander materiaal dat uit een natuurlijk basisproduct kan worden gewonnen. Er zijn echter ook fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas. Deze stoffen worden uit de aardkorst gehaald en zijn vaak zeer brandbaar.

Als een stof verband moet worden om een bepaalde energie te verkrijgen beoordeeld men de calorische waarde. Zo wordt bijvoorbeeld onderscheid gemaakt tussen laagcalorisch gas een hoogcalorisch gas. Het gas dat in de gasvelden van Groningen wordt gewonnen bestaat voor een groot deel uit laagcalorisch gas. Uit dit gas kan dus in verhouding tot hoogcalorisch gas weinig energie worden gewonnen. In Nederland heeft men voor het gasgebruik van de huishoudens hoogcalorisch gas nodig. Nederland exporteert veel van haar laagcalorisch gas naar het buitenland terwijl Nederland vanuit het buitenland juist hoogcalorisch gas importeert.

Chemische energie en kernenergie
Naast energie die doormiddel van verbranding vrijkomt zijn er ook vormen van energie die door andere processen vrijkomen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan chemische energie die vrij komt bij de potentiaalverschillen tussen stoffen in een accu. Daarnaast zijn er kernbrandstoffen waar men kernenergie onder een gecontroleerd proces kan winnen.

Wat is ontweringswater en waar wordt dit voor gebruikt?

Ontweringswater is een bijtend zuur dat vermengd is met water. De samenstelling van ontweringswater bestaat uit 10 procent oxaalzuur en de overige 90 procent is water. Dit schoonmaakmiddel wordt gebruikt om vliegroest te verwijderen van bijvoorbeeld autolak. Het verwijderen van vliegroest moet echter zo snel mogelijk gebeuren nadat de vliegroest op de lak is neergedaald. Naast het verwijderen van vliegroest wordt ontweringswater ook gebruikt voor het schoonmaken van verweerd hout. Daarover hieronder meer.

Ontweringswater als reinigingsmiddel voor verweerd hout
Hout kan verweren door de inwerking van vocht. Hierdoor kunnen op het hout zwarte vlekken ontstaan. Dit is vooral het geval bij hout dat onbeschermd is. Wanneer er beschadigingen zijn aan het schilderwerk of wanneer hout niet voldoende behandelt is met beits of olie is de kans groot dat hout gaat verweren wanneer het regelmatig met vocht in aanraking komt. De donkergekleurde vlekken kunnen met ontweringswater worden verwijdert.

Ontweringswater kan onder andere worden gebruikt voor het verwijderen van groene aanslag van houten schuttingen en tuinmeubelen. Daarnaast kan het vergrijzen van een houten tuinset worden verminderd door het reinigen met ontweringswater.

Hoe werkt ontweringswater?
In hout ontstaat ‘het weer’ ten gevolge de oxidatieprocessen van de polyfenolen die in het hout voorkomen. Deze polyfenolen worden tijdens de oxidatie omgezet tot chinonen. De polyfenolen hebben geen kleur maar de chinonen hebben wel een duidelijke bruine kleur. Door het oxidatieproces worden uiteindelijk na geruime tijd nieuwe ‘producten’  gevormd die er voor zorgen dat er verkleuring optreed.

Het oxaalzuur in het ontweringswater kan als reductor worden gebruikt. Oxaalzuur zet de chinonen weer om in fenolen hierdoor kan de verkleuring weer ongedaan worden gemaakt. Oxaalzuur is echter niet meer effectief wanneer het oxidatieproces te ver gevorderd is en de uiteindelijke reactieproducten zijn gevormd.

Persoonlijke beschermingsmiddelen
Voordat men ontweringswater gebruikt dient men persoonlijke veiligheidsmiddelen/ beschermingsmiddelen te dragen. De noodzakelijke beschermingsmiddelen zijn veiligheidshandschoenen en een veiligheidsbril. Deze beschermingsmiddelen zijn noodzakelijk omdat het zuur de huid en de ogen ernstige schade kan toebrengen.

Hoe kan ontweringswater wordt gebruikt?
Nadat men de veiligheidsbril en veiligheidshandschoenen op de juiste manier heeft aangedaan pakt men een doek waarop men het ontweringswater aanbrengt. Indien nodig kan men het ontweringswater verdunnen met water. Eventueel kan men ontweringswater ook op een penseel aanbrengen.

Vervolgens kan het ontweringswater kan doormiddel van de doek op het hout, steen of metaal worden aangebracht. Daarna kan men het ontweringswater laten intrekken. De inwerktijd van het ontweringswater is afhankelijk van de vlek en het materiaal. Gemiddeld kan men dit middel ongeveer een uur laten intrekken. Als dat niet het gewenste effect heeft kan men er voor kiezen om meer ontweringswater aan te brengen of het middel langer te laten intrekken.

Als de vlek voldoende is verdwenen kan men de oppervlakte nog schoon maken met heet water hierdoor wordt het ontweringswater geneutraliseerd. Vervolgens kan men de oppervlakte en afdrogen met een droge doek.

Na deze behandeling is het verstandig om het materiaal voldoende te beschermen zodat er geen nieuwe vlekken ontstaan. Zo kan men hout beschermen met lak, beits of verf. Volg hierbij de instructies op van de leverancier.

Wat zijn houten schaliën en waarvoor worden deze gebruikt?

Houten schaliën kunnen worden gebruikt als dakbedekking. Houten schaliën worden in dit verband ook wel dakspanen, dakleien of houten shakes genoemd. Dit zijn dunne plankjes die vooral op schuine daken als dakbedekking kunnen worden gebruikt.

De schaliën worden als individuele en overlappende elementen van gespleten houten plankjes aangebracht.  In het verleden werden houten schaliën doormiddel van kloven verkregen. Tegenwoordig worden schaliën meestal gezaagd. Schaliën kunnen echter ook machinaal gekliefd worden. Een gezaagde schalie gaat minder lang mee dan een gekloofde schalie. In Nederland worden schaliën nauwelijks gebruikt als dakbedekking. In Noord Amerika, Florida, Canada en zelfs in de poolstreken worden schaliën nog regelmatig gebruikt als dakbedekking. Er zijn zelfs woningen die tientallen jaren dezelfde houten dakbedekking hebben. Schaliën kunnen een duurzame dakbedekking zijn voor woningen en andere gebouwen.

De duurzaamheid van schaliën is van een aantal factoren afhankelijk. Een belangrijke factor is de manier waarop schaliën zijn aangebracht. Ook de ventilatie is een belangrijk aspect die invloed heeft op de duurzaamheid van schaliën als dakbedekking. De vorm en de helling van het dak zijn eveneens van belang. Hoe groter de dakhelling hoe duurzamer schaliën zijn als dakbedekking.

Houtsoorten
Schaliën kunnen van verschillende houtsoorten worden gemaakt. Vroeger werden schaliën meestal van  eikenhout gemaakt. Er kunnen echter verschillende houtsoorten worden gebruikt voor de productie van schaliën. Houtsoorten zoals ceder en kastanje hout worden ook gebruikt als grondstof voor schaliën.

Bevestiging van houten schaliën
Schaliën zijn houten leien en deze worden aangebracht op latten die zijn bevestigd aan het onderdak. In verticale richting worden dunne stoflatten aangebracht op het onderdak. Door deze latten kunnen de schaliën aan de onderkant voldoende ventileren.  Bovenop de stoflatten worden panlatten in horizontale richting geplaatst. Op deze panlatten worden de schaliën bevestigd met nagels. De hoeveelheid schaliën die worden gebruikt is afhankelijk van de dakhelling. Hoe groter de dakhelling hoe minder schaliën geplaatst hoeven te worden.

Onderhoud van houten schaliën
Daken die gemaakt zijn van houten schaliën hebben meestal geen speciale behandelingen nodig. Dakbedekking kan echter wel groen uitslaan door algen. Daarnaast kan mos zich hechten op de houten schaliën. Dit gebeurd vooral op delen van het dak die vochtig blijven en in de schaduw staan. Algen en mos geven het dak geen mooie uitstraling en kunnen op de duur de kwaliteit van het dak aantasten. Daarom dienen algen en mos wel regelmatig verwijdert te worden met een middel en methode die daarvoor geschikt zijn.

Waarvoor wordt multiplex gebruikt?

Multiplex is plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere verschillende houtfineerlagen. Multiplex bestaat over het algemeen uit vijf of meer houtfineerlagen terwijl triplex uit drie lagen bestaat. De houtfineerlagen zijn kruislings met elkaar verlijmd met een polycondensatielijm, zoals bijvoorbeeld: ureumformaldehydelijm, melamineformaldehydelijm of fenolformaldehydelijm.

Door deze houtconstructielijmen ontstaan stevige platen die voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. De houtsoorten die worden gebruikt voor multiplex zijn divers. In het verleden werd vooral berkenhout gebruikt maar tegenwoordig worden ook veel andere houtsoorten toegepast zoals eikenhout, mahoniehout en okoumé.

Over het algemeen bestaat multiplex uit oneven fineerlagen. In sommige gevallen wordt voor speciale toepassingen afgeweken van dit principe. Dan kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van een even aantal fineerlagen of kiest men er voor om niet alle fineerlagen kruiselings te verlijmen.

Toepassing van multiplex
Er zijn veel verschillende soorten multiplex. De varianten van multiplex zijn afgestemd op de toepassing van het materiaal. Daardoor zijn er multiplexplaten in verschillende categorieën. Deze categorieën kunnen bijvoorbeeld als volgt worden ingedeeld:

  • Constructiemultiplex, wordt veel toegepast in de houtconstructie. De eisen die aan deze variant van multiplex zijn gesteld richten zich met name op de sterkte en stevigheid van het materiaal. Deze eisen zijn belangrijker dan de uiterlijke kenmerken van multiplex. Constructiemultiplex wordt vooral gebruikt in de bouw voor bijvoorbeeld dakconstructies en bekisting. Verder wordt constructiemultiplex voor meubels of aanrechtbaden gebruikt. Deze producten worden van een mooie fineerlaag voorzien en zijn erg stevig. Ook voor transportkisten en verpakking kan constructiemultiplex worden gebruikt.
  • Decoratieve multiplex, moet in tegenstelling tot constructiemultiplex wel een fraaie uitstraling hebben. Over deze multiplex is een speciale laag hout aangebracht. Dit zijn meestal mooie houtsoorten. Daarom wordt dit ook wel edelfineer genoemd. Er zijn verschillende edelfineren. De keuze daarvan is meestal gebaseerd op de uiterlijke toepassing. Decoratieve multiplex kan in keukens worden gebruikt maar ook in luxe jachtbouw.
  • Speciale multiplex, beschikt over unieke eigenschappen waardoor het multiplex een bepaalde sterkte heeft. Er zijn verschillende soorten speciale multiplex. Hierbij kan gedacht worden aan vliegtuigtriplex en kogelwerende multiplex. Er zijn echter nog meer verschillende varianten van speciale multiplex.
  • Lichtgewicht multiplex, kan worden gebruikt als een constructie stevig moet zijn en toch licht van gewicht. Lichtgewicht multiplex wordt voornamelijk van populierenhout gemaakt.
  • Multiplex WBP, hierbij staat de afkorting WBP voor water boiled proof. Dit is een multiplex die geschikt is voor constructies in een vochtige omgeving.

Afwerking van multiplex
Multiplex kan voor uiteenlopende toepassingen worden gebruikt. Het materiaal kan van verschillende speciale deklagen worden voorzien waardoor multiplex nog breder kan worden toegepast. Er kan bijvoorbeeld een antislipfilm worden aangebracht zodat de multiplex als vloer kan worden gebruikt. ook kan er een gladde film worden aangebracht zodat multiplex geschikt is voor bekisting van beton. Dit wordt ook wel betonplex genoemd. In ziekenhuizen wordt voor bepaalde behuizingen van ruimtes een binnenlaag van lood aangebracht in multiplex. Hierdoor is multiplex geschikt voor het weren van röntgenstraling.