Wat is een messing en groefverbinding?

Als men een constructie gaat maken van hout kan men verschillende verbindingstechnieken gebruiken. Een voorbeeld van een verbindingstechniek is een messing-en-groefverbinding. Deze verbinding wordt ook wel een mes en groef verbinding genoemd. Bij deze verbinding worden twee stukken hout aan elkaar verbonden over de lengte. Daarbij is de verbinding in de vorm van een groef of gleuf waar het andere deel van het hout in geschoven of geklikt kan worden. Deze verbinding is uitneembaar maar men past ook vaak lijm toe zodat er een verlijmde verbinding ontstaat. Deze verbinding is steviger en minder eenvoudig uitneembaar. Als men een verlijmde mes en groef verbinding uit elkaar wil halen dan breekt het hout meestal in stukken.

Vaste veer in een messing  en groefverbinding
Bij deze verbinding maakt men gebruik van een zogenoemde veer. Deze veer is als het ware het deel van de plank dat over de lengte uitsteekt. Deze veer kan men schuiven in de groef die is aangebracht over de lengte van een andere plank. Een mes en groef verbinding is dus een houtverbinding waarbij delen hout over de lengte met elkaar worden verbonden door ze in elkaar te schuiven of klikken. Dit gebeurd onder andere bij vloerdelen en wandelen.

Meestal zit de veer aan de plank vast. Deze veer ontstaat doordat men over de lengte van de plank een laag van het hout wegfreesd aan twee kanten. Daardoor blijft een veer of messing over. Vaak wordt in dezelfde plank aan de andere kan een groef aangebracht. Deze wordt eveneens over de volle lente (dus parallel aan de messing/veer) aangebracht. In het verleden gebruikte men een ploegschaaf om de groef er met de hand in te schaven. De veer of messing werd er met de veerploeg in geschaafd.

Losse veer in messing en groefverbinding
Men kan echter ook gebruik maken van delen die alleen zijn voorzien van groeven. In dat geval wordt een losse veer tussen de delen geplaatst. Meestal is deze veer van hardhout gemaakt. Deze verbindingen worden in de praktijk vaak doormiddel van verlijming verstevigd.

Andere benamingen voor messing en groefverbinding
Er zijn verschillende benamingen die worden gebruikt voor een messing en groefverbinding. Hieronder staan een aantal voorbeelden.

  • Rabat of rabatdelen.
  • veer-en-groefverbinding.
  • geschaafd en geploegd, dit wordt ook wel afgekort tot gg en gebruikt men als benaming voor vloerdelen.
  • tong-en-groefverbinding is een naam die wordt gebruikt bij underlayment.
  • mes-en-groefverbinding

Wat is messing of geelkoper en waaruit bestaat deze legering?

Messing is een legering van koper en zink. Deze legering wordt ook wel aangeduid met CuZn. Als messing in de vorm van folie wordt gebracht spreekt men ook wel over latoen of latoenkoper. Messing wordt ook wel aangeduid met de naam geelkoper. Deze naam heeft te maken met de kleur van messing, dit is een gele kleur die een beetje lijkt op de kleur van goud. De kleur van messing is geler dan koper. Ook brons heeft een andere kleur dan messing. Brons is een legering van koper en tin en is donkerder van kleur. De kleur van messing kan veranderen in de buitenlucht. Voordat het metaal zink was ontdekt gebruikte de mens al messing. Koper wordt door de mens gesmolten met calamiet, dit is een zinkerts. Tijdens het smelten van koper en calamiet in een smeltkroes mengt de zink zich direct met het aanwezige koper. Het gebruik van zinkerts is in dit legeringsproces noodzakelijk omdat zuiver zink te reactief is om doormiddel van de oude technieken te verwerken.

Verschillende soorten messing
Messing bestaat uit koper en zink. De eigenschappen van deze bestandsdelen van de legering versterken elkaar. Eventueel kan men ook andere elementen toevoegen zoals lood. Messing is waardevol materiaal omdat het beschikt over een goede hardheid. Daarnaast heeft messing ook uitstekende zelfsmerende eigenschappen. Vooral door de toevoeging van het element lood kan messing zeer goed worden verspaand. Om die reden wordt messing vaak in een draaibank of freesbank bewerkt tot een onderdeel van een machine ontstaat.

Er zijn verschillende messinglegering. Deze worden onderverdeeld in onderstaande drie soorten:

  • Alfamessing. Deze messinglegering bevat minder dan 40% zink Alfamessing is flexibel en het materiaal kan koud gesmeed of vervormd worden.
  • Bètamessing. Deze legering bevat meer zink in verhouding. Bètamessing kan alleen worden gesmeed als het heet is. Een voordeel van Bètamessing is dat het een harder en sterker materiaal is dan alfamessing.
  • Wit messing. Deze legering bevat verhoudingsgewijs veel zink. Het zinkpercentage van messing is meer dan 45 procent. Hierdoor is het materiaal erg bros om goed gebruikt te kunnen worden in producten.

Naast bovenstaande soorten messing zijn er verschillende messinglegeringen. De samenstelling van de ze legeringen is belangrijk voor de eigenschappen van het materiaal. Een metallurg heeft veel verstand van de eigenschappen van materialen en kan deze goed op elkaar afstemmen. Dit vakgebied heet metallurgie en behoort tot de metaaltechniek. De eigenschappen van de messinglegering zijn vervolgens weer belangrijk voor de mogelijkheden om de messing toe te passen in bepaalde producten.

Waar wordt messing voor gebruikt?
Messing wordt gebruikt voor de vervaardiging van verschillende producten. Zo wordt messing bijvoorbeeld gebruikt voor het maken van koppelingstukken voor de installatietechniek. Hierbij kan gedacht worden aan koppelingen voor waterleidingen. Ook T-stukken, hoekstukken, bochten en afsluiters kunnen van messing worden gemaakt. Bevestigingsmiddelen zoals bouten en moeren kunnen ook van messing worden gemaakt. Messing wordt daarnaast ook gebruikt in de woninginrichting en zelfs voor kogelhulzen. Het is goedkoper materiaal dan brons. Desondanks heeft messing wel een mooie uitstraling en is het materiaal dat niet roest.

Messing kan goed worden verwerkt. Het materiaal is goed verspaanbaar. Ook wanneer hoge toleranties vereist zijn kunnen uit messing zeer nauwkeurige producten worden vervaardigd. Voor seriematige productie op CNC draaibanken of freesbanken kan messing ook goed worden gebruikt. Messing kan goed worden gerecycled. Ongeveer negentig procent van alle messingproducten worden hergebruikt. Messingschroot wordt ingezameld en in een gieterij omgesmolten. Messing is namelijk een uitstekend materiaal om in een bepaalde vorm te gieten.