Wat is een messing en groefverbinding?

Als men een constructie gaat maken van hout kan men verschillende verbindingstechnieken gebruiken. Een voorbeeld van een verbindingstechniek is een messing-en-groefverbinding. Deze verbinding wordt ook wel een mes en groef verbinding genoemd. Bij deze verbinding worden twee stukken hout aan elkaar verbonden over de lengte. Daarbij is de verbinding in de vorm van een groef of gleuf waar het andere deel van het hout in geschoven of geklikt kan worden. Deze verbinding is uitneembaar maar men past ook vaak lijm toe zodat er een verlijmde verbinding ontstaat. Deze verbinding is steviger en minder eenvoudig uitneembaar. Als men een verlijmde mes en groef verbinding uit elkaar wil halen dan breekt het hout meestal in stukken.

Vaste veer in een messing  en groefverbinding
Bij deze verbinding maakt men gebruik van een zogenoemde veer. Deze veer is als het ware het deel van de plank dat over de lengte uitsteekt. Deze veer kan men schuiven in de groef die is aangebracht over de lengte van een andere plank. Een mes en groef verbinding is dus een houtverbinding waarbij delen hout over de lengte met elkaar worden verbonden door ze in elkaar te schuiven of klikken. Dit gebeurd onder andere bij vloerdelen en wandelen.

Meestal zit de veer aan de plank vast. Deze veer ontstaat doordat men over de lengte van de plank een laag van het hout wegfreesd aan twee kanten. Daardoor blijft een veer of messing over. Vaak wordt in dezelfde plank aan de andere kan een groef aangebracht. Deze wordt eveneens over de volle lente (dus parallel aan de messing/veer) aangebracht. In het verleden gebruikte men een ploegschaaf om de groef er met de hand in te schaven. De veer of messing werd er met de veerploeg in geschaafd.

Losse veer in messing en groefverbinding
Men kan echter ook gebruik maken van delen die alleen zijn voorzien van groeven. In dat geval wordt een losse veer tussen de delen geplaatst. Meestal is deze veer van hardhout gemaakt. Deze verbindingen worden in de praktijk vaak doormiddel van verlijming verstevigd.

Andere benamingen voor messing en groefverbinding
Er zijn verschillende benamingen die worden gebruikt voor een messing en groefverbinding. Hieronder staan een aantal voorbeelden.

  • Rabat of rabatdelen.
  • veer-en-groefverbinding.
  • geschaafd en geploegd, dit wordt ook wel afgekort tot gg en gebruikt men als benaming voor vloerdelen.
  • tong-en-groefverbinding is een naam die wordt gebruikt bij underlayment.
  • mes-en-groefverbinding

Wat zijn houten schaliën en waarvoor worden deze gebruikt?

Houten schaliën kunnen worden gebruikt als dakbedekking. Houten schaliën worden in dit verband ook wel dakspanen, dakleien of houten shakes genoemd. Dit zijn dunne plankjes die vooral op schuine daken als dakbedekking kunnen worden gebruikt.

De schaliën worden als individuele en overlappende elementen van gespleten houten plankjes aangebracht.  In het verleden werden houten schaliën doormiddel van kloven verkregen. Tegenwoordig worden schaliën meestal gezaagd. Schaliën kunnen echter ook machinaal gekliefd worden. Een gezaagde schalie gaat minder lang mee dan een gekloofde schalie. In Nederland worden schaliën nauwelijks gebruikt als dakbedekking. In Noord Amerika, Florida, Canada en zelfs in de poolstreken worden schaliën nog regelmatig gebruikt als dakbedekking. Er zijn zelfs woningen die tientallen jaren dezelfde houten dakbedekking hebben. Schaliën kunnen een duurzame dakbedekking zijn voor woningen en andere gebouwen.

De duurzaamheid van schaliën is van een aantal factoren afhankelijk. Een belangrijke factor is de manier waarop schaliën zijn aangebracht. Ook de ventilatie is een belangrijk aspect die invloed heeft op de duurzaamheid van schaliën als dakbedekking. De vorm en de helling van het dak zijn eveneens van belang. Hoe groter de dakhelling hoe duurzamer schaliën zijn als dakbedekking.

Houtsoorten
Schaliën kunnen van verschillende houtsoorten worden gemaakt. Vroeger werden schaliën meestal van  eikenhout gemaakt. Er kunnen echter verschillende houtsoorten worden gebruikt voor de productie van schaliën. Houtsoorten zoals ceder en kastanje hout worden ook gebruikt als grondstof voor schaliën.

Bevestiging van houten schaliën
Schaliën zijn houten leien en deze worden aangebracht op latten die zijn bevestigd aan het onderdak. In verticale richting worden dunne stoflatten aangebracht op het onderdak. Door deze latten kunnen de schaliën aan de onderkant voldoende ventileren.  Bovenop de stoflatten worden panlatten in horizontale richting geplaatst. Op deze panlatten worden de schaliën bevestigd met nagels. De hoeveelheid schaliën die worden gebruikt is afhankelijk van de dakhelling. Hoe groter de dakhelling hoe minder schaliën geplaatst hoeven te worden.

Onderhoud van houten schaliën
Daken die gemaakt zijn van houten schaliën hebben meestal geen speciale behandelingen nodig. Dakbedekking kan echter wel groen uitslaan door algen. Daarnaast kan mos zich hechten op de houten schaliën. Dit gebeurd vooral op delen van het dak die vochtig blijven en in de schaduw staan. Algen en mos geven het dak geen mooie uitstraling en kunnen op de duur de kwaliteit van het dak aantasten. Daarom dienen algen en mos wel regelmatig verwijdert te worden met een middel en methode die daarvoor geschikt zijn.