Tips om minder aardgas te verbruiken in woningen

De meeste woningen in Nederland zijn nog aangesloten op aardgas en dat zal de komende jaren waarschijnlijk nog wel het geval blijven. Daardoor blijven veel huishoudens afhankelijk van aardgas tenzij men een duurzame verwarmingsbron kan installeren. Veel mensen denken hier over na. Het verstoken van aardgas gebeurd doormiddel van verbranding en daarbij komt CO2 vrij. Daarnaast is aardgas een fossiele brandstof waardoor er bij het verstoken van deze brandstof geen sprake is van duurzame, hernieuwbare energie. De overheid en milieuorganisaties sturen daarom aan op het vervangen van aardgasgestookte verwarmingssystemen.

Dat kost echter vaak veel geld en is ook niet in elk type woning mogelijk. Als men nog geen energietransitie kan maken naar een andere verwarmingsbron kan men echter nog veel doen om het aardgasverbruik te verlagen. Een belangrijke investering die men op dit gebied kan doen is isolatie. In feite begint het laten dalen van het aardgasverbruik en daarmee de energierekening met het goed isoleren van een woning. Dakisolatie, vloerisolatie, spouwisolatie en dubbel- driedubbel glas. Zelfs het gebruik van radiatorfolie en tochtstippen heeft al invloed. Als men al deze stappen heeft gezet kan men echter nog steeds stappen zetten in het verlagen van het aardgasverbruik. Deze tips staan in de volgende alinea’s.

Zet de thermostaat iets lager
Het klinkt misschien wat simpel en dat is het ook, door de temperatuur op de thermostaat een graad lager te zetten bespaart men in de stookkosten. Door de thermostaat 1 graad lager te zetten wordt ongeveer 7 procent bespaard in het aardgasverbruik. Door een iets dikkere warme trui te dragen bespaard men aardgas maar bespaard men ook op de energielasten.

Zorg niet voor kortdurende grote temperatuurverschillen
Het draaien aan de thermostaatknop kan voor sommige mensen ook weer doorslaan naar het andere uiterste. Door de thermostaat voortdurend heel laag te zetten en een paar uur later weer aanzienlijk om hoog te draaien kan men juist het tegenovergestelde effect krijgen. Men gebruikt dan juist meer aardgas. Als men de temperatuur bijvoorbeeld tijdens de nacht op 15 graden of lager zet en vervolgens in de ochtend weer draait naar 20 graden dan zal de cv-installatie in een korte tijd aanzienlijk meer energie moeten verbruiken om de gewenste temperatuur te behalen. Daarom moeten de verschillen in de temperatuur over relatief korte periodes niet te groot zijn.

Niet thuis? Thermostaat lager
Als je echter een hele dag van huis bent of zelfs een weekend dan is het zeker wel gunstig om de temperatuur wat lager te zetten op de thermostaat. Als je dat niet doet zal de temperatuur op thermostaat als uitgangspunt worden gehanteerd voor je verwarmingssysteem. De cv-ketel zal aardgas blijven verstoken zodat de ingestelde temperatuur gehandhaafd blijft.

Voorkom tocht
Ook dit is een bekende methode om veel aardgas te besparen. Tocht is een namelijk een bekend probleem in met name oudere woningen. Koudebruggen, kieren en andere problemen kunnen er voor zorgen dat er tocht ontstaat. Ook het open laten van deuren kan er voor zorgen dat er warmte ‘ontsnapt’. Het is daarom verstandig om eerst de tochtproblemen aan te pakken. Dit kan technisch door tochtstrippen maar ook door gewoon deuren zoveel mogelijk te sluiten.

Verwarm alleen ruimtes die je gebruikt
In een woning worden niet alle ruimtes evenveel gebruikt en zijn er ook ruimtes aanwezig die niet verwarmd hoeven te worden. Denk hierbij aan garages en bijvoorbeeld een zolderruimte. Sommige woningen hebben in bijna alle ruimtes een radiator te staan. Deze hoeft echter niet altijd aan te staan in elke omstandigheid. Daarom is het belangrijk om vooral in een koude winterperiode goed na te gaan welke ruimtes verwarmd moeten worden en welke niet.

Waar staat de thermostaat?
Let ook op de plek waar de thermostaat is geplaatst. Deze ruimte zal vanuit de meet- en regeltechniek van de verwarmingsinstallatie als uitgangspunt worden beschouwd voor het bijstoken van aardgas. Is die ruimte voortdurend koud door tocht en open deuren dan kan naar het verwarmingssysteem regelmatig een signaal worden gegeven om meer aardgas bij te stoken. In dat geval is het verstandig om te kijken of de thermostaat verplaatst kan worden.

Voordelen van een pelletketel ten opzichte van een gasgestookte cv-installatie

Pelletketels worden tegenwoordig steeds vaker toegepast in een centrale verwarmingsinstallatie. Soms verward men het begrip pelletketel wel met het begrip pelletkachel. Er is echter een verschil tussen een pelletketel en een pelletkachel. Een pelletketel maakt namelijk onderdeel uit van een cv-installatie en een pelletkachel kan meer worden beschouwd als een autonoom verwarmingssysteem zoals een houtkachel of openhaard alleen is een pelletkachel veel milieuvriendelijker. In deze tekst wordt echter een pelletketel van een cv-installatie vergeleken met een gasgestookte ketel van een cv-installatie.

Waarvoor worden ketels gebruikt in een cv-installatie?
In feite worden cv-ketels gebruikt voor het verwarmen van leidingwater van een cv installatie. Dit houdt in dat ketels brandstof verbranden zodat er hitte ontstaat waarmee het water van een cv-installatie kan worden verwarmd. Een ketel is een centraal punt waar het water wordt opgewarmd en waar vandaan het water naar de radiatoren wordt getransporteerd. In de radiatoren wordt de hitte van het opgewarmde water afgestaan aan de omgeving. Daardoor wordt de omgeving warmer maar het cv-leidingwater kouder.

Het afgekoelde cv-water stroomt weer naar de cv-ketel waar het water door de verbranding van een brandstof weer wordt verhit en naar de radiatoren wordt getransporteerd. Dit is een cyclisch en gesloten systeem. Echter de brandstof moet wel voortdurend toegevoerd worden. De duurzaamheid van de cv-installatie heeft met de brandstof te maken maar ook met het zogenaamde rendement dat de cv-installatie weet te behalen uit de brandstof. Er moet namelijk zo weinig mogelijk energie verloren gaan. Dit houdt in dat er een optimale warmteoverdracht moet plaatsvinden en zoveel mogelijk van de brandstof moet worden omgezet in energie. Juist deze aspecten zijn belangrijk als je een afweging wilt maken of je een pelletketel wilt gebruiken of een gasgestookte ketel.

Voordelen van een pelletketel
Het grote voordeel van een pelletketel is dat deze milieuvriendelijker is dan een gasgestookte ketel van een cv-installatie. Pelletketels verstoken houtpellets van kaprijpe bomen die als ze zouden verrotten evenzogoed CO2 zouden uitstoten. Daarom wordt een pelletinstallatie als redelijk energieneutraal beschouwd. Verder heeft een pelletketel een hoog rendement van wel 85 procent volgens de meeste leveranciers van dit verwarmingssysteem.

Een ander belangrijk voordeel is dat men niet afhankelijk is van een gasaansluiting (tenzij men nog op aardgas kookt). Veel woningen en utiliteitscomplexen zijn afhankelijk van een dergelijke aansluiting. Hierdoor zijn deze gebouwen altijd afhankelijk van de levering van aardgas en juist dat zal steeds moeilijker worden. Vooral nu het kabinet (terecht) heeft besloten om minder (laagcalorisch) aardgas te produceren uit de Groningse gasvelden komt er minder laagcalorische aardgas beschikbaar. De overheid staat nu voor de keuze of ze kopen hoogcalorisch aardgas over de grens en passen alle gas-verbruikende installaties aan of ze gaan mensen stimuleren om meer alternatieve verwarmingssystemen en brandstoffen te gebruiken. In dat laatste geval zullen pelletketels, biomassaketels en pelletkachels alleen maar meer worden gebruikt.

Verder zorgen ook de doelstellingen met betrekking tot de CO2 reductie er voor dat pelletkachels populairder of zelfs noodzakelijker worden. Dat heeft tot gevolg dat overheden doormiddel van subsidies er alles aan zullen doen om pelletkachels en pelletketels zo goedkoop mogelijk te maken van consumenten. Het belangrijkste nadeel van pelletketels is namelijk dat ze nog relatief nieuw op de markt zijn en daardoor redelijk prijzig zijn. Ook moet men er rekening mee houden dat er voortdurend nieuwe houtpellets moeten worden aangevoerd. Dat kan logistieke problemen met zich meebrengen. Een bigbag pellets moet ook geleverd kunnen worden en dat vereist transport. Als al deze drempels worden overwonnen en pelletketels meer worden ingeburgerd in de verwarmingstechniek zullen steeds meer mensen kiezen voor een pelletketel.

Wat is een pelletketel of biomassaketel?

Pelletketels of biomassaketels zijn onderdelen van een centraal verwarmingssysteem oftewel een cv-installatie. De meeste cv-installaties werken op aardgas en zijn daarvoor voorzien van een gasgestookte cv-ketel. Er bestaan echter ook ketelsystemen die geen aardgas verbranden maar biomassa. Om die reden spreekt men van een biomassaketel. De benaming pelletketel is afgeleid van houtpellets of andere pellets die gemaakt zijn van cellulose en worden gebruikt als brandstof in verwarmingssystemen.

Pelletketels zijn milieuvriendelijk
Omdat pelletketels als milieuvriendelijker worden beschouwd dan de reguliere gasgestookte cv-ketels worden pelletketels steeds populairder. Vooral nu men tracht woningen en bedrijfspanden (utiliteit) gasvrij te maken worden pelletketels steeds vaker toegepast als verwarmingssysteem in nieuwbouwwoningen en utiliteitscomplexen.

Brandstoffen voor pelletketels
Pelletketels worden net als pelletkachels gestookt met pellets die gemaakt zijn van natuurlijke materialen. Over het algemeen worden in pelletketels houtpellets verstookt. Dit zijn pelletkorrels die gemaakt zijn van houtpoeder dat afkomstig is van kaprijpe bomen. Eventueel kunnen ook houtsnippers worden gebruikt en andere plantenresten zoals artisjokresten, olijfpitten, stro en miscanthus. Over het algemeen is de beschikbaarheid en het rendement van andere cellulose pellets minder gunstig dan het rendement van houtpellets daarom wordt in de praktijk vaak gekozen voor houtpellets als brandstof voor pelletketels.

Hoe werkt een pelletketel?
De pellets worden in het reservoir van de pelletketel gebracht. Vanuit dit pelletreservoir worden de pellets doormiddel van een wormschroef in de haard gebracht. Daar worden de pellets verbrand en word de warmte overgebracht op het cv-leidingwater.

Pelletketels geven niet direct warmte af aan de omgeving in plaats daarvan wordt de warmte die ontstaat door de verbranding van pellets afgegeven op het leidingwater van de centrale verwarmingsinstallatie. Dit warme water wordt vervolgens getransporteerd naar de radiatoren die zijn aangesloten op de cv-leidingen.

Pelletketel of pelletkachel
Naast pelletketels zijn er ook pelletkachels. In tegenstelling tot een pelletketel geven pelletkachels wel direct warmte aan de omgeving af. Pelletkachels worden niet gebruikt voor het verwarmen van cv-leidingwater. In plaats daarvan worden pelletkachels gebruikt als lokale verwarming van de ruimte waarin ze zijn geplaatst. Pelletketels worden net als gasgestookte cv-ketels vaak in een aparte ruimte geplaatst die niet beslist verwarmd hoeft te worden zoals een bijkeuken of garage. Het is wel belangrijk dat de toevoer van pellets goed kan plaatsvinden bij een cv pelletketel omdat deze voortdurend pellets moet verbanden om de cv installatie in werking te houden. De overeenkomst een pelletkachel en pellet

Wat is een pelletkachel?

Pelletkachel is een benaming voor een type kachel waarin houtpellets worden verbrand om warmte te creëren. Pelletkachels worden meestal gebruikt voor het verstoken van houtpellets. Daarbij kan de pelletkachel worden gebruikt om lucht te verwarmen maar ook om het water van een centrale verwarmingsinstallatie te verwarmen. In dat laatste geval wordt de warmte die door de verbranding van houtpellets in de pelletkachel ontstaat overgedragen op de radiatoren. Pelletkachels die worden gebruikt voor cv-installaties hebben meestal een groter pelletreservoir dan palletkachels die voor de sfeer worden gebruikt. Er is echter een onderscheid tussen een pelletkachel en een pelletketel die wordt gebruikt voor een cv installatie. Dit onderscheid is in de volgende alinea beschreven.

Pelletketel
Als men een pelletkachel gebruikt voor een cv-installatie dan spreekt men over het algemeen over een pelletketel of een pellet cv-ketel maar de benaming biomassaketel wordt ook wel gebruikt. Net als bij een cv-ketel brengt de pelletketel de warmte niet rechtsteeks over op de omgeving maar wordt eerst cv-leidingwater verwarmt. Dit verwarmde water wordt vervolgens naar radiatoren getransporteerd. De radiatoren geven dan vervolgens de warmte af aan de omgeving. Pelletkachels geven warmte rechtstreeks af aan de omgeving en zijn daardoor vergelijkbaar met een open haard al is het systeem en het rendement anders.

Brandstof voor pelletkachels
Pelletkachels verbranden over het algemeen houtpellets maar ze kunnen ook worden gebruikt om andere producten van cellulose te verbanden zoals olijfpitten, artisjokresten, stro, en miscanthus. Omdat de verbrandingseigenschappen van deze andere cellulose-producten minder gunstig zijn dan die van houtpellets worden in de praktijk voornamelijk houtpellets gebruikt in pelletkachels. Er zijn ook bepaalde varianten van pelletkachels die geschikt zijn voor het verbranden van brandstoffen in korrelvorm. Hierbij kun je denken aan mais en pitten van bijvoorbeeld kersen en olijven. De meeste palletkachels die zijn uitgerust met een raam kijken wel een beetje op houtkachels alleen zijn ze wel veel minder sfeervol.

Hoe werkt een pelletkachel?
De werking van een pelletkachel is niet complex. De pelletkachel bevat een pelletreservoir die gevuld is met pellets die over het algemeen bestaan uit korrels van samengeperst hout (cellulose). Vanuit het pelletreservoir worden de pellets op een mechanische manier getransporteerd naar de vuurkorf. Dit gebeurd bijvoorbeeld doormiddel van een wormschroef die de pellets met een draaiende beweging naar de vuurkorf maalt.

In de vuurkorf is een gloeispiraal geplaatst die zorgt er voor dat de pellets worden aangestoken. Daarvoor moet ook de luchttoevoer gedoseerd worden geregeld. Pelletkachels zijn uitgerust met regeltechniek die er voor zorgt dat de aanvoer van de pallets en de luchttoevoer op elkaar zijn afgestemd. Dit regelsysteem is elektronisch en optimaliseert het verbrandingsproces en de veiligheid. Het regelsysteem bevat temperatuursensoren en druksensoren. Ook zorgt het regelsysteem er voor dat een zo hoog mogelijk rendement behaald.

Verder worden de rookgassen doormiddel van een ventilator via een rookkanaal naar buiten geblazen. Er zijn echter ook pelletkachels die geen ventilator bevatten. Deze werken bijvoorbeeld op basis van convectiewarmte en stralingswarmte waarbij er een bepaalde trek optreed. Dit effect is ook aanwezig in de schoorstenen van openhaarden.

Werking pelletketel
Pelletketels zijn meestal geplaatst in een garage of andere ruimte waarbij de pelletketel in feite dezelfde functie heeft als een cv-ketel. Alleen moet men er bij een pelletketel wel rekening mee houden dat er een grotere toestroom van pellets nodig is om de pelletketel effectief te gebruiken om een woning of ander gebouw te verwarmen met biomassa. In plaats van aardgas wordt in een biomassaketel of pelletketel houten pellets of houtsnippers verstookt om cv-leidingwater te verwarmen. De pelletketel zelf wordt hierbij niet heel erg warm omdat dit warmteverlies zou betekenen. Doelstelling van de pelletketel is het zo effectief mogelijk verbrandingswarmte overbrengen op het leidingwater van de cv-installatie. De daadwerkelijke verwarming van de woning vindt plaats doormiddel van radiatoren die gevuld zijn met het warme leidingwater dat afkomstig is van de pelletketel.

Rendement pelletkachel
Pelletkachels hebben meer rendement dan een traditionele houtkachel of openhaard. Veel fabrikanten van pelletkachels beweren dat ze een rendement hebben van 80-97%. Dit is een zeer hoog rendement waardoor pelletkachels een efficiënte en populaire verwarmingsinstallatie zijn. Ter vergelijking wordt in een openhaard maar 10 procent van de energie uit hout omgezet in warmte. De overige energie wordt omgezet in vuur en as. Uiteraard is het rendement wel afhankelijk van de manier waarop men met de pelletkachel of een pelletketel omgaat. Als men het regelsysteem op de juiste manier hanteert kan er een hoog rendement ontstaan en is een pelletkachel of pelletketel duurzamer en veiliger dan bijvoorbeeld een openhaard.

Wat is verwarming?

Verwarming is een algemene term die wordt gebruikt voor het verhogen van de temperstuur van een ruimte of object. Verwarming kan op verschillende manieren worden gerealiseerd. Voor het verwarmen is echter altijd energie nodig. Deze energie kan door de natuur worden geboden zoals zonlicht of aardwarmte. Een andere mogelijkheid is dat men brandstoffen gaat verbranden. Hierbij kan men denken aan het verbranden van steenkool, bruinkool, hout, gas, turf of olie. Bij het verbranden van deze brandstoffen komt rook vrij met onder andere CO2. Dat is schadelijk voor het milieu.

Elektrische verwarming
Elektrische verwarming is ook mogelijk. Hierbij maakt men gebruik van een elektrische weerstand die warm wordt wanneer men er elektrische stroom door heen laat lopen. Echter moet men voor elektrische verwarming gebruik maken van bronnen waarmee men elektriciteit kan opwekken. Op die manier kan men ook voor elektrische verwarming indirect fossiele brandstoffen gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan kolencentrales en gascentrales. Hier worden steenkolen of aardgas verbrand om elektrische energie op te wekken. Men kan echter ook elektrische energie opwekken uit zonlicht. In dat laatste geval heeft men een duurzame energiebron voor het opwekken van elektriciteit waarmee men zich met behulp van een elektrische kachel kan verwarmen.

Verwarmingssoorten
Verwarming kan op verschillende manieren worden onderverdeeld. Zo kan men de verwarming van een woning of ander gebouw zoals utiliteitscomplexen indelen naar type. Hierbij kan je denken aan:

  • Open haard
  • Kachel
  • Centrale verwarming
  • Warmtepomp

Men kan verwarming echter ook indelen op basis van de energiebron. Hierbij kan men denken aan verschillende soorten energiebronnen. Een aantal zijn hierboven al benoemd. Veel gebruikte energiebronnen zijn:

  • Steenkool
  • Aardgas
  • Bruinkool
  • Aardolie(producten)
  • Zonlicht
  • Hout/ biomassa
  • Elektriciteit

Het type energiebron dat wordt gebruikt voor verwarming is meestal afhankelijk van de omgeving. Mensen gebruiken de energiebronnen die namelijk makkelijk en goedkoop verkrijgbaar zijn. Tegenwoordig zit hier echter wel een verandering in. Men kijkt nu namelijk ook naar de duurzaamheid van de energiebronnen. Zo kan men bijvoorbeeld in een gebied waar veel kolen aanwezig zijn toch kiezen voor zonne-energie als elektrische bron voor verwarming of aardwarmte. De reden hiervoor is dat kolen opraken en bovendien bij verbranding schadelijke CO2 vrij laten komen. Zonlicht en aardwarmte raken niet op en bij het gebruik van deze energiebronnen wordt het milieu zo goed als niet belast. Daarom kiezen steeds meer landen, bedrijven en consumenten voor duurzame energiebronnen voor hun verwarming.

Wat is een kachel?

Kachels zijn verwarmingsapparaten waarbij een brandstof wordt verbrand of elektriciteit wordt verbruikt om warmte te creëren. Een kachel is daardoor een werktuig die wordt gebruikt om te verwarmen. Meestal gebruikt men kachels om een bepaalde ruimte te verwarmen. Er zijn verschillende soorten brandstof die in een kachel kunnen worden verbrand.

Het soort brandstof is afhankelijk van het soort kachel. Veel kachels werken op basis van verbranding van een fossiele brandstof zoals steenkool, bruinkool en steenkoolgas. Er kunnen echter ook andere brandstoffen worden gebruikt zoals hout en turf. Naast brandstoffen kan men echter ook elektrische energie omzetten in warmte. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan in een zogenaamde staalkachel.

Convectiekachels of stralingswarmte-kachels
Het type kachel kan men op verschillende manieren indelen. Een voorbeeld van een onderscheid is het onderscheid tussen convectiekachels en stralingswarmte-kachels. Hierbij maakt men onderscheid in de manier waarop de warmte van de kachel aan de omgeving wordt afgegeven.

  • Convectiekachels worden hoofdzakelijk gebruikt om lucht te verwarmen. Deze kachels verwarmen lucht. De warme lucht stijgt op en de lagere koude lucht stroomt weer langs of in de kachel om verwarmd te worden. Men kan ook gebruik maken van een ventilator om de opgewarmde lucht weer uit de kachel of haard te transporteren.
  • Stralingswarmtekachels werken op basis van een ander principe als convectiekachels. Bij stralingswarmtekachels wordt de warmte eerst opgeslagen in een stenen massa. Van daaruit wordt de warmte uitgestraald naar de omgeving. Er zijn verschillende soorten massieve stenen stralingswarmtekachels zoals tegelkachels, leemkachels en speksteenkachels. Soms gebruikt men de term stralingswarmtekachel ook voor convectiekachels die aan de buitenkant van speksteen of tegels zijn voorzien. Deze tegels stralen dan de warmte af maar werken echter op basis van convectie omdat deze lucht verwarmen zodat deze opstijgt en ruimte maakt voor koude lucht.

Verschillende soorten kachels
Hiervoor zijn al een aantal verschillende soorten kachels genoemd. Naast de indeling tussen stralingswarmtekachels en convectiekachels kan men de verschillende typen kachels ook indelen op basis van de verbranding van brandstoffen. Zo zijn er bijvoorbeeld:

  • Houtkachels
  • Gaskachel
  • Kolenkachel
  • Oliekachels (op huisbrandolie of mazout)
  • Pelletkachel
  • Turfkachel
  • Petroleumkachel

Verder zijn er allesbranders waarin meerdere soorten brandstof kunnen worden verstookt om warmte te creëren.