Wat is Technicum WTB?

Technicum WTB is een speciale tak van Technicum uitzendbureau die zich richt op het bemiddelen van personeel in de werktuigbouwkunde. De afkorting WTB staat namelijk voor werktuigbouwkunde. Wat Technicum WTB doet is echter meer dan alleen de werktuigbouwkunde. Deze gespecialiseerde tak van Technicum richt zich in feite op de gehele metaaltechniek. Daaronder vallen ook constructiebedrijven, plaatbewerkers, scheepsbouwers en jachtbouwers bijvoorbeeld. Binnen de grote groep bedrijven die onder de metaaltechniek vallen zijn zeer veel verschillende technische functies aanwezig. Technicum WTB bemiddelt in de meest uitgebreide functies in de metaaltechniek.

Dat blijkt onder andere uit het vacatureaanbod van Technicum WTB. Daarin staan bijvoorbeeld vacatures voor lassers, constructiebankwerkers, verspaners, onderhoudsmonteurs en monteurs met een mechatronica achtergrond. Het aanbod aan vacatures is zo divers dat deze eigenlijk niet allemaal in dit artikel weergegeven kunnen worden. Gelukkig is er een actueel vacatureoverzicht te vinden via de knop ‘Vacatures Technicum’ in de menubalk. Dit overzicht aan technische vacatures is een totaalaanbod per regio. Zo vind je altijd een vacature in de metaaltechniek bij jou in de buurt.

Opleiding middenkader engineering niveau 4

De opleiding middenkader engineering is vrij nieuw in het opleidingsaanbod van Nederland. Deze opleiding is een technische opleiding op mbo niveau vier. In tegenstelling tot de meeste mbo-opleidingen in de techniek is de opleiding middenkaderengineering meer gericht op kantoorfuncties dan op uitvoerende functies op de werkvloer of fabriek. Men zou ook kunnen zeggen dat middenkader engineering meer gericht is op de zogenoemde ‘witte boorden’ dan op de ‘blauwe boorden’. Met blauwe boorden wordt over het algemeen het personeel op de werkvloer bedoelt.

Wat leer je in de opleiding middenkader engineering?
De opleiding middenkader engineering is gericht op kantoorfuncties in de techniek. Deelnemers aan deze opleiding leren verschillende facetten die bij het kantoorwerk in de technische branche aan de orde komen. Zo leren deelnemers machines en constructies ontwerpen en verkopen. Daarbij komt ook calculatie aan de orde. Om toch raakvlakken met de praktijk te houden leren deelnemers ook producten vervaardigen. Maatvoering en tekeningen maken en tekeningen lezen zijn ook facetten die aan bod komen. Verder is er ook aandacht voor materiaalkunde. De opleiding middenkader engineering wordt door verschillende opleidingsinstituten aangeboden. De inhoud van de opleiding kan verschillen.

Voltijd BOL of BBL en deeltijd BOL:
De opleiding middenkader engineering kan men Voltijd BOL, BBL, of deeltijd BOL volgen. Dit is afhankelijk van de wensen van de deelnemer. Daarnaast dient het ook in combinatie met een geschikt bedrijf mogelijk te zijn om een BBL traject in te gaan. Niet elk bedrijf is geschikt om als BBL plek te dienen voor iemand die een BBL opleiding middenkader engineering volgt.

Wat kun je met de opleiding middenkader engineering?
De kantoorfuncties die in de techniek worden uitgevoerd zijn breed. Er zijn werkvoorbereiders, tekenaars, calculators en engineers werkzaam in middenkaderfuncties. Met de opleiding middenkader engineering zou je in één van deze functies aan de slag kunnen. Het is echter wel mogelijk dat bedrijven voor deze functies specifiek om een hbo-geschoold persoon vragen.

Bedrijven moeten soms nog wennen aan het idee om mbo geschoold personeel in te zetten in het middenkader. Voor functies op het gebied van engineering en research en development moet men vaak nog wel aanvullende opleidingen volgen voordat men aan de slag kan. Meestal vragen bedrijven voor ontwerpfuncties hbo werktuigbouwkunde of de voormalige hts werktuigbouwkunde. De opleiding mbo middenkader engineering biedt voor deze opleiding wel een mooie opstap.  Daarnaast kan iemand met een diploma middenkader engineering ook verder studeren op het gebied van: commerciële  techniek, industrieel design,  elektrotechniek, installatietechniek en mechatronica.

Wat is een spaceframe en waar wordt deze constructie toegepast?

Spaceframe is een benaming uit het Engels en kan in het Nederlands worden vertaald met ruimtelijke constructie. Deze constructie lijkt een beetje op een vakwerkconstructie waarbij verschillende verbindingen worden gemaakt zodat een grote vrije overspanning mogelijk is.

Hoe ziet een spaceframe er uit?
Een spaceframe kan verschillende vormen en afmetingen hebben. Kenmerkend voor een spaceframe is dat deze uit verschillende verbindingen bestaat om een grote ruimte te voorzien van een bepaalde stevigheid. Over het algemeen wordt gebruik gemaakt van buizen van aluminium of staal. Buizen die gemaakt zijn van staal zijn goedkoper maar wel zwaarder. Daarom wordt regelmatig voor aluminium gekozen. Een spaceframe bestaat uit verschillende (driehoekige) verbindingen. Door de toepassing van aan elkaar geschakelde regelmatige viervlakken kan een sterke constructie worden gemaakt. Naast driehoekige constructies kan men ook gebruik maken van gebogen constructies.

Waar worden spaceframes toegepast?
Spaceframes worden onder andere in de werktuigbouwkunde toegepast bijvoorbeeld bij fietsen, auto’s en motorfietsen als er geen gebruik wordt gemaakt van een zelfdragende carrosserie of monocoque. Een spaceframe is in de voertuigentechniek een buisconstructie of een buisframechassis. Hierbij wordt de motor, de carrosserie en de wielophanging bevestigd aan het spaceframe. In tegenstelling tot de toepassing van een monocoque wordt er bij een spaceframe geen gebruik gemaakt van een carrosserie met structurele sterkte.

Daarnaast worden spaceframes ook toegepast in grote staalconstructies zoals de bouw van grote loodsen en bedrijfshallen. Hierbij moeten vaak grote afstanden worden overbrugd door gebruikt te maken van verschillende driehoekverbindingen om een dak te kunnen dragen. Ook bij grote sportcomplexen en voetbalstadions wordt meestal gekozen voor spaceframs. Hierdoor kunnen bovendien zeer fraaie (kubistische) vormen worden gemaakt waardoor er voor de architect veel mogelijkheden zijn om een gebouw aan te passen aan de esthetische wensen van de opdrachtgever en de omgeving.

Wat zijn de vier productiefactoren?

In het bedrijfsleven worden verschillende producten en diensten geleverd. De producten en diensten kunnen concreet zijn maar ook abstract. Een voorbeeld van een concreet product is een machine die doormiddel van een assemblageproces is opgebouwd. Een abstracte dienst is bijvoorbeeld een advies dat door een adviesbureau wordt gegeven aan een opdrachtgever. Een concreet product is tastbaar en een dienst heeft niet altijd een tastbaar resultaat.

Bij alle producten en diensten die worden geleverd komen tijdens de productie een aantal productiefactoren aan de orde. Tijdens het produceren van producten en het leveren van diensten worden vier verschillende productiefactoren gebruikt. Deze productiefactoren zijn:

  • Natuur: dit zijn de grondstoffen en energie. De natuurlijke productiefactor omvat alles wat niet door de mens geproduceerd. Hierbij kun je denken aan grondstoffen zoals, hout, kolen, aardolie, aardgas en natuursteen. Ook een stuk grond kan worden beschouwd als natuur en kan bijvoorbeeld worden gebruikt om gewassen te verbouwen.
  • Arbeid: is de verzamelnaam voor alle lichamelijke en geestelijke inspanningen die door mensen of dieren worden verricht ter ondersteuning van het productieproces. Geestelijke inspanning kan bijvoorbeeld het ontwerpen van een machine zijn. Lichamelijke inspanning in het productieproces is het assembleren van de machine.
  • Kapitaal: dit zijn alle goederen die worden ingezet om tijdens het productieproces consumptiegoederen en kapitaal te produceren. Hierbij kan gedacht worden aan productiemachines, transportbanden en vervoersmiddelen voor producten.
  • Ondernemerschap: is een belangrijke coördinerende factor. Deze productiefactor is gericht op het succesvol inzetten van de hiervoor genoemde productiefactoren. Hierbij moeten verschillende productiefactoren op elkaar worden afgestemd zodat een goede balans ontstaat en uiteindelijk rendement en winst wordt gerealiseerd.

De productiefactoren dienen goed op elkaar te worden afgestemd. Hierbij komt het begrip ´allocatie van productiefactoren´ aan de orde. Met dit begrip bedoelt men de manier waarop de productiefactoren worden ingedeeld en verdeeld over de productiemogelijkheden. Als men de productiefactoren goed gebruikt zal een productieproces een goed rendement opleveren. De productiefactor natuur levert dan pacht op. Arbeid levert loon op en kapitaal zorgt voor rente. Tenslotte levert ondernemerschap winst op.

Wat is allocatie van productiefactoren?

Het woord allocatie is een woord dat vertaald kan worden met toewijzing, aanwending, toedeling of ter beschikking stellen. De term ´allocatie van productiefactoren´ wordt onder andere gebruik in de economie. De allocatie van productiefactoren kan ook allocatie van middelen worden genoemd en houdt in feite de manier in waarop de productiefactoren verdeeld worden over de productiemogelijkheden.

Allocatie van productiefactoren
Er worden tijdens het productieproces vier verschillende productiefactoren ingezet. Deze productiefactoren zijn natuur, arbeid, kapitaal en ondernemerschap. De allocatie van productiefactoren heeft is het maken van de juiste keuzes en de juiste verdeling tussen de productiefactoren. Er wordt hierbij gekeken naar de soort grondstoffen en goederen die worden aangewend. Daarnaast wordt gekeken naar het kapitaal dat wordt ingezet, dit zijn onder andere de machines, werktuigen en andere middelen die worden gebruikt om de producten te maken. De allocatie van productiefactoren hoort bij het ondernemerschap. Het ondernemerschap is zelf echter ook een productiefactor.

Lean manufacturing
Tijdens de allocatie van productiefactoren kan men verschillende modellen en structuren hanteren. Allereerst zal men prioriteiten gaan stellen en zal men zich afvragen wat de kernprocessen zijn van het productieproces. Ongeveer honderd jaar gelden zette men de productiemiddelen in op basis van scientific management. Dit is een wetenschappelijke benadering van productieprocessen. Tegenwoordig hanteert men Lean manufacturing of Lean management. Deze moderne managementmodellen lijken sterk op het scientific management van Frederick Taylor ongeveer honderd haar geleden.

Hierbij probeert men zoveel mogelijk ´afval´ te reduceren tijdens het productieproces. Met afval bedoelt men in dit verband niet alleen onbruikbare bijproducten die ontstaan tijdens het productieproces. Afval kan ook tijd zijn, foutproductie, storingen en andere aspecten die er voor zorgen dat het productieproces niet optimaal draait.

Voor het optimaliseren van productieprocessen voert men de 5S methode in. Deze methode bestaat uit vijf onderdelen. De volgorde van deze vijf onderdelen staat hieronder:

  • Scheiden
  • Schikken
  • Schoonmaken
  • Standaardiseren
  • In Stand houden of Systematiseren

In feite beoordeelt men door de 5S methode van Lean management voortdurend het productieproces. In de laatste stap probeert men de veranderingen in het productieproces vast te leggen zodat het productieproces geoptimaliseerd blijft lopen.

Productieprocessen veranderen
Productieprocessen zijn dynamisch onder andere omdat de eisen aan productieprocessen veranderen. Dit heeft te maken met verschillende factoren.

  • Productieprocessen worden steeds verder geautomatiseerd.
  • Producten veranderen.
  • Veiligheidsprocedures e veiligheidseisen veranderen.
  • Machines worden sneller en beter.
  • Grondstoffen raken op.
  • Prijzen van machines en grondstoffen kunnen fluctueren.
  • Er worden nieuwe grondstoffen ontdekt en toegepast.
  • De rechten van personeelsleden veranderen zoals werktijden.

Doordat elementen van productieprocessen voortdurend wijzigen zullen ook productiefactoren regelmatig moeten worden heroverwogen en aangepast. De allocatie van productiefactoren blijft daarom een onderdeel vormen van het ondernemerschap van bedrijven.

Uit welke onderdelen bestaat een werktuigmachine?

Werktuigmachine is een algemeen wordt dat kan worden gebruikt voor een grote groep machines. Kenmerkend voor deze machines is dat deze bedoelt zijn om mechanische bewerkingen uit te voeren op een basismateriaal of werkstuk. De bewerkingen die werktuigmachines uitvoeren zijn divers. Over het algemeen worden met name machines die een verspanende bewerking uitvoeren een werktuigmachine genoemd. Hierbij kan gedacht worden aan machines voor het draaien, frezen, boren, zagen, schaven en slijpen van materiaal. Een verspanende bewerking is een bewerking waarbij kleine deeltjes, zoals spaantjes, van het basismateriaal weggenomen worden door een machine. Doormiddel van een verspanende bewerking krijgt het basismateriaal of het werkstuk de gewenste vorm.

Waaruit bestaat een werktuigmachine?
Een werktuigmachine bestaat uit een aantal onderdelen. Deze onderdelen zijn voor elke werktuigmachine nodig om de machine goed te kunnen laten functioneren.  De belangrijkste onderdelen zijn het frame, de aandrijving en de overbrenging van de machine. Deze onderdelen kunnen per machine anders worden vormgegeven en van verschillende materialen worden gemaakt. Over het algemeen worden werktuigmachines van metalen gemaakt. Hierbij kan gedacht worden aan gietijzer, koolstofstaal, gereedschapstaal en roestvast staal. Daarnaast kunnen ook delen van het frame van aluminium worden gemaakt. De behuizing van de machine kan ook van kunststof worden gemaakt evenals delen van het frame. Hieronder is per hoofdonderdeel van de machine beschreven welke aspecten er aan de orde komen.

Frame van werktuigmachines
Het frame van werktuigmachines is een belangrijk onderdeel omdat dat dit onderdeel de werktuigmachine zijn stevigheid en stabiliteit biedt. De machine staat op het frame en de gereedschappen zijn aan het frame verbonden. Hierdoor worden verschillende krachten uitgeoefend op het frame. Het is belangrijk dat het frame van de machine niet verplaatst en niet bezwijkt onder zijn eigen gewicht en de bewegingen die worden uitgevoerd tijdens de bewerking. Het frame van werktuigmachines is meestal van gietijzer gemaakt. Dit ijzer kan in de juiste vorm worden gegoten. Gietijzer is nauwelijks elastisch maar het beschikt over een goede hardheid en stabiliteit. Door de zware massa van het gietijzeren frame is een werktuigmachine stabiel. Deze stabiliteit blijft vaak in stand ook wanneer een verhoudingsgewijs licht onderdeel van het werktuig een ongebalanceerde beweging maakt.

Aandrijving van werktuigmachines
In verleden werden werktuigmachines in beweging gebracht door de spierkracht van mensen of dieren. Daarnaast werd ook gebruik gemaakt van windmolens en watermolens. Een molen maakte bijvoorbeeld gebruik van windkracht om een zaag in beweging te brengen. Een zaagmolen voerde hierdoor een verspanende techniek uit op hout. De spierkracht van mensen en dieren is maar beperkt. Daarnaast kunnen mensen en dieren geblesseerd raken wanneer teveel kracht gevergd wordt. Windkracht en waterkracht hebben als nadeel dat het niet altijd in dezelfde mate aanwezig is waardoor de productie kan verschillen.

Met de komst van de stoommachine konden werktuigmachines doormiddel van stoomdruk worden aangedreven. Dit had de industriële revolutie tot gevolg. Verschillende werkprocessen van mensen werden overgenomen door machines. Stoommachines zijn meestal erg omvangrijk en men heeft voortdurend brandstof nodig om water in stoom om te zetten. Daardoor is de stoommachine voor veel bedrijven niet interessant.

Tegenwoordig wordt daarom bijna overal een elektromotor in werktuigmachines ingebouwd. Deze motoren zijn verhoudingsgewijs klein en in verschillende groten en capaciteiten verkrijgbaar. Elektromotoren verbruiken elektrische stroom. De elektrische stroom is vaak afkomstig uit energiecentrales of kolencentrales waarbij alsnog gebruik wordt gemaakt van stoomdruk om energie op te wekken.

Overbrenging van werktuigmachines
De overbrenging van werktuigmachines is nodig om de beweging van de aandrijving om te zetten in de hoofdbeweging van de machine. Daarnaast kan de overbrenging in sommige gevallen ook worden gebruikt om de aandrijving om te zetten in een voedingsbeweging.  Voor de overbrenging worden tandwielen en V-riemen of tandwielriemen gebruikt.

Wat zijn werktuigmachines en welke bewerkingen voeren deze machines uit?

Werktuigmachine is een algemene term die wordt gebruikt voor verschillende machines. Deze machines hebben met elkaar gemeen dat ze mechanische bewerkingen uitvoeren op materiaal. Met werktuigmachines worden in de praktijk vooral machines bedoelt die een verspanende bewerking uitvoeren op materiaal. Een verspanende bewerking is een bewerking waarbij kleine deeltjes van een basismateriaal weggenomen worden. Deze kleine deeltjes, oftewel spaantjes, zijn overtollig materiaal. Door het wegnemen van de spaantjes ontstaat het producten met de gewenste vorm en afmeting.

NC en CNC werktuigmachines
Werktuigmachines bestaan al geruime tijd. Na de tweede wereldoorlog werden geautomatiseerde werktuigmachines bedacht en ingevoerd. In eerste instantie maakte men ponskaarten waarop de bewerking van de machines werd aangegeven. Deze machines konden de ponskaarten lezen. Machines die volgens dit principe werkten kregen de naam NC-machines. De afkorting NC staat voor het Engelse numerical control. De werktuigmachines werden steeds verder ontwikkelt en geautomatiseerd. Na verloop van tijd werden machines gemaakt die doormiddel van computers werden gestuurd. Deze machines met computerbesturing worden ook wel CNC-machines genoemd. De afkorting CNC staat voor computer numerical controlled.

Verschillende soorten werktuigmachines
Er zijn verschillende soorten werktuigmachines die worden gebruikt om producten te vervaardigden. De machines bewerken hiervoor materialen zoals hout, kunststoffen en metalen. Een groot deel van de werktuigmachines wordt in de werktuigbouwkunde gebruikt. In deze tak van de metaalbranche worden werktuigen, gereedschappen en machines gemaakt. Hiervoor worden verschillende bewerkingen uitgevoerd met machines. Een aantal voorbeelden van deze machines zijn:

  • Boormachines
  • Schaafmachines
  • Slijpmachines
  • Zaagmachines
  • Draaibanken
  • Freesmachines of freesbanken

De beweging van werktuigmachines
Voor het uitvoeren van de bewerking komen delen van de werktuigmachines in beweging. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen twee bewegingen, de hoofdbeweging, en de voedingsbeweging. Deze twee bewegingen komen bij elke werktuigmachine aan de orde.

De hoofdbeweging
De hoofdbeweging is de beweging die wordt gebruikt om een bewerking uit te voeren op het basismateriaal. Als men bijvoorbeeld kijkt naar de hoofdbeweging van een boormachine dan is dit het draaien van de boor. Bij een draaibank draait het werkstuk en is het ronddraaiende werkstuk de hoofdbeweging. Schaafmachines hebben een lineaire hoofdbeweging. De beitel van de schaafmachine gaat namelijk heen en weer.

De voedingsbeweging
Verder wordt er bij werktuigmachines gebruik gemaakt van een voedingsbeweging. Deze beweging is er op gericht dat het snijgereedschap zich goed richting het basismateriaal verplaatst. Het snijgereedschap kan bijvoorbeeld een boor of een frees zijn. Dit gereedschap wordt tijdens de bewerking richting het basismateriaal, bijvoorbeeld het gereedschapstaal, gebracht. Bij boormachines en draaibanken beweegt het snijgereedschap ten opzichte van het basismateriaal. Bij veel freesmachines wordt het snijgereedschap in de verticale richting bewogen. De frees beweegt zich daarbij dus van boven naar beneden. Het werkstuk wordt bij veel freesbanken in horizontale richting bewogen dus van links naar rechts.

Uitvoeren van de voedingsbeweging
De voedingsbeweging kan zowel door een mechanisch worden gedaan als met de hand. Bij een mechanische uitvoering van de voedingsbeweging wordt gebruik gemaakt van een motor. Deze kan doormiddel van een computersysteem (bijvoorbeeld CNC) worden aangestuurd. Als men de voedingsbeweging met de hand doet brengt men zelf met eigen spierkracht het gereedschap naar het basismateriaal of werkstuk. Dit gebeurd bijvoorbeeld met een kolomboor.

Wat zijn de verschillen tussen gietstaal en gietijzer?

In de werktuigbouwkunde of de metaalsector worden verschillende materialen en metalen gebruikt. Van alle metalen wordt staal het meeste gebruikt. Dit materiaal is ijzer met een klein percentage koolstof.  Staal kan op verschillende manieren in de gewenste vorm worden gebracht. Hierbij kan gedacht worden aan walsen, smeden en buigen. Ook kunnen producten in de juiste vorm worden gegoten. Er zijn echter een aantal verschillen tussen gietstaal en gietijzer. Deze verschillen zitten niet alleen in het materiaal, ook de verwerkingsprocessen tussen gietijzer en gietstaal zijn verschillend.

Sterkte van het materiaal
Gietstaal is sterker dan gietijzer. Daarom wordt gietstaal gebruikt bij producten die onder een grotere druk of belasting komen te staan. Gietstaal is minder breekbaar dan gietijzer. Hierdoor is gietstaal minder breekbaar en heeft het een smeltpunt van 1450-1550 gr C. Dit smeltpunt is 200 gr C hoger dan het smeltpunt van gietijzer. Hierdoor worden hogere eisen gesteld aan de oeverbekleding, de gietvormen en de smeltkroes.

Vormvullend vermogen
Verder is gesmolten gietstaal ook stroperiger dan gietijzer en is het vormvullend vermogen minder goed. Daardoor is het gegoten product minder strak en zal men rekening moeten houden met nabewerking. Gietstaal moet in ieder geval na het gieten worden gegloeid. Dit wordt ook wel spanningsarmgloeien genoemd en wordt gedaan om de spanning in het materiaal te verminderen. De inwendige spanning van gietstaal ontstaat door de grote krimp die veroorzaakt door het stollen van gietstaal. De krimp van gietstaal is 2 procent en dat is twee keer zo groot als de krimp die ontstaat dor het stollen van grijs gietijzer. Door deze grote krimp kunnen slinkholtes ontstaan in het gietstuk. Deze slinkholtes worden ook wel lunkers genoemd.

Wanddikte van gietstaal
Over het algemeen is gietstaal alleen geschikt voor het gieten van producten van een grote wanddikte. Deze wanddikte moet minimaal 7 millimeter zijn. Gietstaal is goed te bewerken en de sterkte en taaiheid van dit materiaal kunnen doormiddel van veredelen worden verbetert.

De prijs van gietstaal en gietijzer
Over het algemeen is gietstaal duurder dan gietijzer. Dit komt doordat de bewerking van gietstaal duurder is dan de bewerking van gietijzer. De kosten van de bewerking zitten vooral in de hogere verwerkingstemperatuur en de grotere bewerkingtoeslag/ nabewerking.

Wat is construeren en wat is een constructie?

Construeren is een werkwoord dat verband houdt met het bedenken, ontwerpen en maken van constructies. Hierbij komt onder andere constructieleer aan de orde. Constructieleer is een wetenschap die gericht is op het maken van constructies. Constructleer wordt toegepast bij het ontwerpen van verschillende constructies zoals bruggen, wolkenkrabbers en woningen. In de bouwkunde, civiele techniek, werktuigbouwkunde en mechanica is de constructieleer een onderdeel van de functie en het takenpakket van een constructeur. De hoofdtaak van een constructeur is construeren.

Wat is construeren?
Een ontwerp van een constructie ontstaat uit construeren. Het construeren wordt in eerste instantie gedaan door een constructeur. Deze persoon bedenkt hoe een constructie er uit moet zien. Hierbij komen verschillende zaken aan de orde. Allereerst moet de constructeur rekening houden met de eigenschappen die een constructie moet hebben. Hierbij maakt de constructeur onder andere gebruik van constructieprincipes. Deze constructieprincipes zijn vastgestelde feiten met betrekking tot constructies. Hierbij wordt onder andere aandacht besteed aan de verbindingen en profielen die gebruikt kunnen worden voor een constructie.

Daarnaast houdt een constructeur ook rekening met het materiaal gebruik. Een constructie bestaat uit één of meerdere materialen. Aan deze materialen worden eisen gesteld. Zo worden metalen onder andere beoordeeld op hun treksterkte en hun corrosievastheid. Een constructeur maakt berekeningen over de sterkte van de verschillende onderdelen van een constructie. Het maken van berekeningen en het uitwerken van formules is een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden van een constructeur.

Verder moet een constructeur ook vaak rekening houden met esthetische aspecten. Tijdens het construeren moet de constructeur er voor zorgen dat de constructie er mooi uit ziet. Meestal heeft de klant duidelijke wensen met betrekking tot de vormgeving van een constructie. De constructeur moet echter gaan toetsen of de gewenste vormen technisch wel haalbaar zijn. In de bouw zal een constructeur ook regelmatig een bouwbesluit of een bestemmingsplan moeten raadplegen tijdens het construeren. Het ontwerp van een constructie moet namelijk wel volgens de regels worden vormgegeven en gemaakt.

Construeren wordt in Nederland op verschillende manieren gebruikt. hiervoor werd construeren vooral omschreven als het bedenken en ontwerpen van een constructie. Construeren kan echter ook worden omschreven als het daadwerkelijk samenvoegen van onderdelen van een constructie. Hierdoor is construeren in soort synoniem van bouwen.

Wat is een constructie?
Een constructie is in feite het product dat door construeren is ontstaan. Een montagemedewerker, constructiemedewerker of bouwvakker kan een constructie bouwen. Dit kan deze persoon doen aan de hand van tekeningen die door de constructeur of tekenaar zijn gemaakt. De constructie wordt in de bouwkunde in belangrijke mate bepaald door de dragers die worden gebruikt in een bouwwerk. Deze constructieonderdelen geven een gebouw of bouwwerk stevigheid en zorgen er voor dat het gebouw stabiel is. De dragers kunnen van verschillende materialen worden gemaakt. In de staalbouw maakt men vaak gebruik van stalen H-profielen en T-profielen. In de bouwkunde voor woningen en utiliteit maakt men onder andere gebruik van betonelementen en houten balken.

Er wordt in de bouwkunde onderscheid gemaakt tussen dragende constructiedelen en de inbouw. Een binnenwand kan een dragend constructieonderdeel zijn en is daardoor constructief. Een kozijn is geen dragend deel en is daardoor niet constructief.

Wat is klinken en klinkwerk in de metaaltechniek?

Metalen delen van een constructie kunnen op verschillende manieren aan elkaar worden bevestigd. Een voorbeeld van een uitneembare bevestigingsmethode is een bevestiging die doormiddel van schroeven of bouten tot stand wordt gebracht. Schroeven en bouten kunnen worden losgedraaid. Voorbeelden van een niet-uitneembare verbindingen zijn luimverbindingen of verbindingen die doormiddel van lassen tot stand wordt gebracht. Een andere methode om metalen delen van een werkstuk aan elkaar te verbinden is klinken. Klinken is een bevestigingsmethode en wordt ook wel klinkwerk genoemd. Bij deze bevestigingsmethode wordt gebruik gemaakt van speciale nagels de zogenoemde klinknagels. Klinken wordt over het algemeen toegepast bij het verbinden van lapnaad, een enkele stripverbinding en een dubbele stripverbinding. Tegenwoordig wordt klinken bijna niet meer toegepast. Hieronder is informatie weergegeven over deze bevestigingstechniek.

Wat zijn klinknagels?
Klinknagels zijn bevestigingsmiddelen. Deze bevestigingsmiddelen hebben de vorm van een metalen pen. Deze pen heeft een uiteinde wat verdikt is. Deze verdikking wordt ook wel de zetkop genoemd. Er zijn verschillende varianten van zetkoppen. Zo zijn er klinknagels met een ronde of bolle kop, daarnaast zijn er ook klinknagels met een verzonken zetkop. Op de klinknagel wordt ook een kop geklonken. Deze kop wordt ook wel de sluitkop genoemd en zorgt er mede voor dat de klinknagel goed vast blijft zitten. De sluitkop kan zowel een bolle als platte vorm hebben. Klinknagels zijn over het algemeen gemaakt van zacht staal. Daarnaast worden er ook wel klinknagels gebruikt die van koper, aluminium of messing zijn vervaardigd.

Waar wordt klinken toegepast?
Kinken werd vroeger veel toegepast in de werktuigbouwkunde. Met name in de scheepsbouw werden delen van de casco’s van schepen aan elkaar geklonken. De luiken van schepen werden en worden doormiddel van luikenboutjes vastgemaakt, deze luikenboutjes zijn in feite ook klinknagels. Ook in de bouw van grote staalconstructies zoals metalen bruggen werden klinknagels gebruikt. Een bekend voorbeeld van een constructie die vrijwel volledig is geklonken is de Eiffeltoren in Parijs. Ook vuurtorens die van metaal zijn gemaakt kunnen geheel of gedeeltelijk geklonken zijn. Daarnaast werden ook klinknagels gebruikt in de machinebouw en de bouw van stoomlocomotieven.

Hoe wordt klinken uitgevoerd?
De diameter van de klinknagels kan verschillen. Klinknagels met een kleine diameter tot 8 millimeter worden meestal zonder voorverwarming geklonken. Klinknagels met een grotere diameter dan 8 millimeter worden over het algemeen eerst voorverwarmd. Daarna worden deze voorverwarmde klinknagels warm geklonken. Kinken gebeurd in de volgende volgorde:

  • De klinknagel wordt indien nodig verhit totdat deze roodgloeiend is. Men kan in plaats van een klinknagel ook een bout gebruiken met aangevormde klinkkop.
  • Vervolgens wordt de verhitte klinknagel in een gat gestoken. Dit gat wordt ook wel het klinkgat genoemd en is gemaakt in de twee delen die met elkaar verbonden moeten worden. de klinknagelsteel wordt door beide delen heen gestoken en moet vervolgens aan de achterzijde iets uitsteken. Dit houdt in dat de klinknagelsteel iets langer dient te zijn dan de gezamenlijke dikte van de delen die aan elkaar bevestigd moeten worden. De klinknagel wordt tegengehouden door een zetkop. Deze zetkop wordt in het Engels ook wel een dolly genoemd.
  • Het uiteinde van de klinknagelsteel wordt vervolgens plat geslagen met een hamer. Hierdoor ontstaat de sluitkop. De geklonken sluitkop kan in een bepaalde vorm worden gebracht. Hiervoor wordt de sluitkop nabewerkt met een zogenoemde snapper. De snapper is een staaf waarin de gewenste vorm van de sluitkop is uitgedraaid. Hierdoor kan een mooie gladde sluitkop worden gemaakt. Tegenwoordig gebruikt met voor het klinken een hamer die pneumatisch is aangedreven. Vroeger deed men klinken met de hand.
  • Nadat de klinknagel in positie is gebracht zal het staal krimpen door het afkoelen van de klinknagel. Hierdoor ontstaat er spanning in de klinknagel. Deze spanning zorgt er voor dat er een stevige verbinding ontstaat. Klinknagels kunnen alleen doormiddel van een destructieve methode worden verwijdert.

Klinken tegenwoordig
Tegenwoordig wordt veel minder gebruik gemaakt van klinken als bevestigingstechniek. Men past steeds vaker een lasverbinding toe aan boord van schepen. Ook in de bouw van machines en werktuigen heeft het lassen het klinken verdrongen. Hierdoor beheersen nog maar weinig mensen het klinken. In de reparatie van oude schepen en oude constructies past men het klinken soms nog wel toe als reparatie. Deze werkzaamheden worden meestal door restaurateurs gedaan die de oude ambacht van het klinken nog beheersen.

Wat doet een gereedschapmaker en wat is een gereedschapmakerij?

Gereedschapmaker is een beroep dat valt onder de werktuigbouwkunde. Gereedschapmakers maken verschillende gereedschappen voor de machinebouw. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan het maken en herstellen van beitels die worden geplaatst in draaibanken en machines die worden gebruikt voor het frezen van producten. Daarnaast worden gereedschapmakers ook ingezet bij het maken van matrijzen en extrusiemallen die worden gebruikt voor extruderen.

Matrijzen en ander gereedschap
Machines die basismateriaal een specifieke vorm geven maken daarbij gebruik van gereedschap. Dit gereedschap kan zeer divers zijn. Sommige machines maken gebruik van een verspanende bewerking. Hierbij worden doormiddel van snijgereedschap zoals beitels langzamerhand spanen van het basismateriaal verwijdert zodat de gewenste vorm overblijft.

Een andere manier van vormgeving gebeurd doormiddel van spuitgietmallen. Hierbij worden bijvoorbeeld kunststoffen door een mal heen gespoten zodat het kunststof in de juiste vorm wordt gebracht. Verder kan in de industrie ook gebruik worden gemaakt van gietmallen, lasmallen en snijstempels en buigstempels.

Daarnaast worden uiteenlopende varianten van matrijzen gebruikt voor de vormgeving van producten. Deze mallen en matrijzen worden onder andere geplaatst in machines voor de procesindustrie. In de procesindustrie worden producten vervaardigd op grote schaal. Daarom moeten matrijzen over een bepaalde stevigheid en slijtvastheid beschikken. De eisen die aan matrijzen worden gesteld zijn hoog.

Wat doet een gereedschapmaker?
Voordat de matrijzen en beitels in machines kunnen worden geplaatst moeten ze eerst worden ontworpen door een vakman. Deze vakman is de gereedschapmaker. De gereedschapmaker is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van gereedschappen. Daarnaast zal hij of zij er voor zorg moeten dragen dat de gereedschappen nauwkeurig worden gemaakt conform de richtlijnen met betrekking tot het materiaal en afmetingen.

Een gereedschapmaker maakt niet alleen nieuwe gereedschappen, hij of zij kan ook worden ingezet om oude gereedschappen te repareren zodat deze weer gebruikt kunnen worden. Een gereedschapmaker maakt tijdens zijn of haar werkzaamheden ook gebruik van verschillende gereedschappen. Daarnaast moet een gereedschapmaker goed tekeningen kunnen lezen zodat de gereedschappen goed samengesteld en ingebouwd kunnen worden in machines.

Sommige gereedschappen moeten worden behandeld om tot een bepaalde hardheid te komen. Deze hardheid zorgt er voor dat gereedschappen goed scherp gemaakt kunnen worden en minder snel slijten. Een voorbeeld van gereedschappen waarbij hardheid van belang is zijn beitels. Een gereedschapmaker moet weten hoe de gereedschappen op de gewenste hardheid kunnen worden gebracht. Daarvoor zijn specifieke vaardigheden en ervaring zeer belangrijk. Een gereedschapmaker wordt je over het algemeen in de praktijk. Uiteraard dient de gereedschapmaker wel de basisvaardigheden te leren op een opleiding. Een geschikte opleiding hiervoor is de opleiding MBO werktuigbouwkunde. Tegenwoordig zijn er op MBO niveau echter ook opleidingen die specifiek gericht zijn op het vervaardigen van gereedschappen zoals de opleiding MBO gereedschapmaker.

Wat is een gereedschapmakerij?
Een gereedschapsmaker kan binnen een bedrijf op een eigen afdeling werkzaam zijn. Deze afdeling kan een onderdeel zijn van de ruimte van de technische dienst. Het is ook mogelijk dat er een speciale afdeling voor de gereedschapmaker wordt ingericht. Deze afdeling kan een gereedschapmakerij worden genoemd.

Er zijn ook bedrijven die gespecialiseerd zijn in het maken van gereedschappen. Deze bedrijven worden ook wel gereedschapmakerijen genoemd. Deze bedrijven maken gereedschappen voor verschillende andere bedrijven.

In een gereedschapmakerij is over het algemeen een draaibank en een freesbank aanwezig. Daarnaast zijn er lastoestellen zodat de gereedschapmaker kan lassen wanneer dat nodig is. Een polijstmachine kan ook kan ook aanwezig zijn zodat onderdelen en gereedschappen nauwkeurig kunnen worden gepolijst in de juiste vorm en afmeting.

Wat is 5S in lean manufacturing?

Lean manufacturing is een methode die gericht is op het verbeteren van bedrijfsprocessen. Doormiddel van Lean manufacturing wordt de klant centraal gesteld bij alle processen die in het bedrijf worden uitgevoerd. Hierbij worden de bedrijfsprocessen nauwkeurig onderzocht en wordt bepaald of een bedrijfsproces een significante meerwaarde oplevert voor het product of dienst die het bedrijf aan haar klanten levert. Verspilling kost een bedrijf veel geld. Volgens Lean manufacturing zijn er verschillende soorten verspilling die aan de orde kunnen komen bij een bedrijf. Deze vormen van verspilling moeten effectief worden aangepakt. Daarvoor is het 5S bedacht. 5S bestaat uit vijf Japanse woorden waarmee het ‘schoonmaken’ of ‘opruimen’ van het bedrijf gestalte kan krijgen.

Waar staat 5S voor in lean manufacturing?
Lean manufacturing zorgt er voor dat bedrijf weer ‘lean’ worden. Dit is een Engels woord dat staat voor het Nederlandse woord ‘slank’. Een slank bedrijf heeft geen overtollige bedrijfsprocessen die de kernprocessen kunnen belemmeren. Daarom moet een bedrijf ‘schoongemaakt’ of ‘opgeruimd’ worden. Daarvoor zijn 5 verschillende termen bedacht. Deze termen zijn allemaal Japans en vormen de 5S. De reden waarom deze termen allemaal Japans zijn ligt in het feit dat Lean manufacturing zijn wortels heeft in de Toyotafabrieken van Japan.  De Japanse begrippen zijn hieronder weergegeven. Achter deze Japanse woorden zijn de Nederlandse woorden gezet waarmee de Japanse woorden vertaald kunnen worden.

  • Seiri: Scheiden
  • Seiton: Schikken
  • Seisō: Schoonmaken
  • Seiketsu: Standaardiseren
  • Shitsuke: In Stand houden of Systematiseren

Hieronder zijn de onderdelen van 5S beschreven in verschillende alinea’s. Hierdoor wordt duidelijk wat er met de termen wordt bedoelt.

S1: Scheiden
Bij het beoordelen van bedrijfsprocessen dient men na te gaan welke materialen en voorwerpen noodzakelijk zijn en welke overbodig of belemmerend zijn tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden. S1 is gericht op het scheiden van materialen en gereedschappen en zorgen voor een opgeruimde werkplek.

Alle materialen die niet gebruikt worden dienen te worden verwijdert. Ook voorwerpen die onveilig of kapot zijn moeten van de werkplek worden verwijdert. Per voorwerp dient te worden gevraagd wat men met het voorwerp doet tijdens het werkproces. Voorwerpen die regelmatig gebruikt worden moeten op de werkplek aanwezig zijn. voorwerpen die bijna nooit worden gebruikt kunnen beter van de werkplek worden verwijdert omdat ze anders in de weg liggen en daardoor het werkproces belemmeren.

S2: Schikken
Overzicht op de werkplek is van groot belang wanneer men effectief wil werken. Daarom moeten gereedschappen en materialen een vaste plek hebben in de werkomgeving. Werknemers moeten hun gereedschappen en materialen gemakkelijk en snel kunnen vinden. Gereedschap dat veel gebruikt wordt dient dicht bij de werkplek te worden geplaatst. Gereedschap dat minder vaak gebruikt wordt kan eventueel ook verder bij de werkplek vandaan geplaatst worden. Bij het indelen van de werkplek zijn hygiëne en ergonomie belangrijk. Gereedschappen moeten zo zijn geplaatst dat een werknemer deze binnen handbereik heeft en niet hoeft te bukken.

S3: Schoonmaken
Machines en gereedschappen dienen regelmatig schoongemaakt te worden zodat ze goed en veilig kunnen worden gebruikt. Ook vloeren moeten schoongemaakt worden om de veiligheid en netheid te waarborgen op de werkplek. Schoonmaken heeft ook te maken met de muren en de plafonds op de werkplek. Dit kan zowel correctief zijn als preventief. Correctief schoonmaken houdt in dat men gedeeltes van de werkplek gaat schoonmaken omdat deze vies zijn geworden. Preventief schoonmaken is het voorkomen van vervuiling en verontreiniging op de werkplek. Ook het onderhouden van machines en gereedschappen kan er toe leiden dat er minder storingen plaatsvinden. Schoonmaken moet gestructureerd gebeuren daarom zijn schoonmaakschema’s en omschreven schoonmaakmethodes een belangrijk onderdeel van S3.

S4: Standaardiseren
Veranderprocessen en verbeterprocessen moeten geborgd worden en gestandaardiseerd. Wanneer dit niet gebeurd bestaat de kans dat men weer vervalt in oude patronen. S4 is gericht op standaardisatie van de hierboven genoemde onderdelen van 5S. Standaardiseren kan op verschillende manieren gebeuren. Een belangrijk voorbeeld dat in de praktijk regelmatig wordt gebruikt is gericht op het visuele aspect op de werkplek. Op de werkplek kan met kleuren en lijnen werken om bepaalde delen van de werkplek af te bakenen. Daarnaast kan men gebruik maken van bakken en schappen waarin gereedschappen en materialen een vaste plek hebben. Deze visuele vormen van standaardisatie worden in schriftelijke of digitale procedures beschreven zodat iedereen precies weet wat er van hem of haar verwacht wordt.

S5: Systematiseren
De hiervoor genoemde onderdelen van 5S moeten een systeem worden in een bedrijf. De gestandaardiseerde procedures dienen volgens een systeem te worden uitgevoerd. Het systeem dient te worden gecontroleerd. Dit kan bijvoorbeeld worden gedaan door controles en audits. Daarbij kan men gebruik maken van verschillende controlelijsten. De resultaten van deze audits en controles dienen te worden gevisualiseerd zodat iedereen kan zien hoe goed het bedrijf of een bepaalde afdeling scoort. Visualisatie kan bijvoorbeeld doormiddel van schema’s en tabellen. Er kunnen op basis van deze schema’s en tabellen nieuwe doelstellingen worden geformuleerd waarmee de kwaliteit van het bedrijf en de bedrijfsprocessen kunnen worden verhoogd.

Wat zijn de voordelen en nadelen van 5S
Doormiddel van 5S worden werkplekken netter en wordt de kans op ongevallen gereduceerd. Gereedschappen en materialen hebben een vaste plek en dat zorgt voor overzicht op de werkplek. Men kan gestructureerd werken en weet waar men bepaalde onderdelen of gereedschappen kan vinden. Verder is een nette werkplek ook aantrekkelijker en zorgt het er voor dat mensen zorgvuldiger met materialen en middelen omgaan. Een rondleiding in een bedrijf met opgeruimde werkplekken is over het algemeen een goed ‘visitekaartje’ voor een bedrijf aan potentiële opdrachtgevers. Verder is een laag ongevallenpercentage een belangrijke indicator voor de zorgvuldigheid waarmee een werkgever omgaat met zijn personeel.

Een veilige werkplek heeft veel voordelen. 5S is echter meer dan dat. Er wordt van de werknemers verlangt dat ze zeer gestructureerd gaan werken. Sommige werknemers vinden dit prettig terwijl andere werknemers structuur beklemmend vinden werken. De voortdurende publicatie van aantallen kan er toe leiden dat personeel zich opgejaagd voelt en bang is om fouten te maken. Teveel discipline en orde zorgt er daarnaast voor dat mensen in zogenoemde ‘hokjes’ gaan werken. Men doet dan alleen de dingen die bij de functie horen en verder niets. Dit kan er voor zorgen dat mensen als teams gaan denken en het team als een sub-bedrijf gaan beschouwen. Teams kunnen onderling concurreren en kunnen er naar streven om de beste resultaten te behalen. Dit is op zich goed, maar de kans bestaat dat teams elkaar gaan tegen werken om het verschil in resultaat zo gunstig mogelijk te laten lijken. In dat geval worden de bedrijfsprocessen minder effectief of zelfs destructief. Een goede implementatie van 5# zorgt voor draagvlak en is nuttig voor het gehele bedrijf.

Waarom is Lean manufacturing belangrijk voor de techniek?

Lean manufacturing heeft zijn oorsprong in de auto-industrie. De Japanse autofabrikant Toyota heeft de principes van Lean manufacturing in haar bedrijfsprocessen doorgevoerd. Vele andere autofabrikanten volgende het voorbeeld. Daarnaast werd Lean ook doorgevoerd in verschillende andere bedrijven. Niet alleen in technische bedrijven werden Leanprocessen geïmplementeerd. Ook in de zakelijke dienstverlening werden Leanmodellen toegepast.  Lean manufacturing is daardoor bij een grote diversiteit aan bedrijven doorgevoerd. Het steven naar een Lean organisatie is ambitieus. Het is bijna onmogelijk om een organisatie compleet Lean in te richten. Daarom blijft Lean vooral een filosofie. Bedrijven streven doormiddel van een Lean filosofie naar het beperken van verspilling en het verhogen van het rendement van de organisatie. Vooral voor de maakindustrie en de techniek is Lean belangrijk.

Waarom Lean productie belangrijk voor de technische branche?
Lean manufacturing is op twee punten belangrijk voor de techniek. Deze twee punten houden met elkaar verband. Ze zijn hieronder uitgelegd.

  • Effectief produceren. Allereerst is Lean belangrijk voor de techniek omdat in de technische branche veel producten en machines worden gemaakt. Deze producten en machines moeten zo kostenefficiënt mogelijk worden geproduceerd. Een rendabel productieproces zorgt er voor dat er weinig verspilling optreed. Dit leid er toe dat het netto resultaat van een bedrijf hoger wordt.
  • Technische innovatie.  Een belangrijk onderdeel van Lean manufacturing is het proces. Bedrijven moeten een effectief productieproces hebben waarmee ze snel hoogwaardige producten kunnen leveren. Hiervoor zijn machines nodig die aan de hoogste kwaliteitseisen voldoen. Het proces wordt in Lean manufacturing voortdurend getoetst en verbeterd. Hierbij wordt ook gekeken naar de productie van de machines. Als een bedrijf verouderde machines heeft loopt het bedrijf de kans dat de concurrentie het bedrijf voorbij gaat streven. Een productieproces kan daarom niet zonder hoogwaardige machines. Deze worden geleverd in het technische marktsegment dat de werktuigbouw heet.

De werktuigbouwkunde en Lean manufacturing
De werktuigbouwkunde vormt een belangrijke factor in de toekomst van Lean manufacturing. In de werktuigbouwkunde worden nieuwe machines bedacht en ontworpen. Dit proces komt nooit tot stilstand. Lean manufacturing is er op gericht om hoogwaardige producten te leveren aan klanten en daarbij zo efficiënt mogelijk om te gaan met de middelen die daarvoor worden aangewend. Het beperken van verspilling is hierbij erg belangrijk. Verspilling kan echter op veel verschillende manieren plaatsvinden. Werknemers zijn erg belangrijk bij het reduceren van verspilling maar ook machines kunnen een bijdrage leveren aan het beperken van een verspilling.

Werktuigbouwkundigen kunnen machines ontwerpen, construeren, tekenen en produceren die effectief met grondstoffen omgaan. Het beperken van verspilling van grondstoffen is echter één belangrijke factor van een Lean productieproces. De energie die machines verbruiken is een belangrijke factor die een rol speelt. Machines die weinig energie verbruiken zorgen er voor dat bedrijven geen hoge energielasten hebben tijdens het productieproces. Energiezuinig produceren draagt daarnaast bij aan milieuverantwoord ondernemen. Dit wordt ook wel duurzaam ondernemen genoemd. Een bedrijf dat in haar filosofie duurzaamheid heeft opgenomen en dat ook in haar productieproces tot uiting laat komen kan rekenen op veel lof uit de maatschappij. Machines die duurzaam en milieuvriendelijk zijn kunnen voor een onderneming een belangrijke toegevoegde waarde vormen. Deze machines worden ontworpen door werktuigbouwkundigen.

Natuurlijk moet ook de snelheid van machines niet uit het oog worden verloren. Een machine moet naast duurzaam ook snel kunnen produceren. Als het productieproces te lang duurt zal de prijs van de producten omhoog moeten om het bedrijf rendabel te maken. Een snelle machine kan er echter voor zorgen dat producten met een grote snelheid kunnen worden geproduceerd. Hierdoor gaat de productieprijs van een artikel omlaag en kan deze goedkoper op de markt worden gebracht. Goedkopere producten zorgen er voor dat de producten aantrekkelijker worden voor klanten. Dit draagt weer bij aan een hogere omzet voor het bedrijf. Een bedrijf kan deze ambities echter wel hebben maar is daarbij wel afhankelijk van een werktuigbouwkundig ingenieur om de machines te ontwerpen. Machinebouwers moeten vervolgens in staat zijn om de ontwerpen van de ingenieur om te zetten in productietekeningen en de machines te produceren.

Lean manufacturing is een continue proces
Lean manufacturing is een streven een bedrijf  zal nooit geheel Lean kunnen blijven zonder daarvoor veel inspanning te leveren. Voortdurend zal het bedrijf nieuwe ontwikkelingen moeten implementeren in haar bedrijfsproces. Werktuigen en machines zullen daardoor regelmatig moeten worden vervangen of verbetert om aan de wens van de klant te voldoen. De werktuigbouwkunde kan hierbij een belangrijke rol spelen. Het is daarom niet verwonderlijk dat de overheid scholen stimuleert om meer technische opleidingen aan te bieden aan leerlingen en studenten. Zij vormen voor Lean manufacturing de toekomst. Lean manufacturing blijft een continue verbeterproces. Nederland zal daarom er voor moeten zorgen dat de kennis over de werktuigbouwkunde van het hoogste niveau is op de wereld. Dat is een belangrijke ambitie. De concurrentie in de werktuigbouwkunde is wereldwijd enorm. Veel landen zijn zich bewust dat de bouw van innovatieve werktuigen en machines een doorslaggevende invloed heeft op de economische ontwikkelingen van een land. Lean manufacturing is een goed streven maar het kan niet zonder de techniek.

Waar staat WTB voor in de metaaltechniek?

WTB is een afkorting die staat voor werktuigbouw / werktuigbouwkunde. Dit is een speciaal deelgebied van de metaaltechniek die zich richt op het ontwerpen, produceren, repareren en onderhouden van werktuigen. Overal in de techniek worden werktuigen gebruikt. Een andere woord voor werktuigen is ook wel gereedschappen. Onder gereedschappen worden echter meestal handwerktuigen verstaan. De werktuigbouwkunde richt zich echter niet alleen op handwerktuigen. De bouw en ontwikkeling van handwerktuigen is misschien zelfs wel het kleinste segment van de werktuigbouwkunde.

De werktuigbouwkunde richt zich tegenwoordig veel op de bouw van grote machines die bewerkingen uitvoeren. Hierbij kan gedacht worden aan grote productiemachines in verschillende industrieën. Deze machines worden bijna nooit meer met de hand aangedreven. In plaats van de spierkracht van de mens of dier worden machines tegenwoordig bijna allemaal elektrisch of hydraulisch aangedreven. Ook kan gebruik worden gemaakt van verbrandingsmotoren. Hierbij wordt een brandstof verbrand en wordt daardoor de motor van energie voorzien zodat deze arbeid kan verrichten.

Machinebouw een onderdeel van de WTB
Machines zijn vaak grote werktuigen die niet gemakkelijk door mensen verplaatst kunnen worden. Veel productiemachines zijn verankerd aan de vloer. Dat zorgt onder andere voor een stabiele en vellige situatie. Er zijn echter ook werktuigen die juist wel in staat zijn om zichzelf te verplaatsen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan heftrucks en grote maaimachines. Deze machines kunnen worden verplaatst om arbeid te verrichten op meerdere plaatsen. In de meeste gevallen zal de mens deze verplaatsbare werktuigen besturen maar dat hoeft niet.

Sommige machines kunnen worden geprogrammeerd doormiddel van software. Deze software zorgt er voor dat de machine wordt aangestuurd. Verschillende sensoren zorgen er voor dat de machine in staat is zijn positie te bepalen in een specifieke omgeving. Hierdoor heeft de machine een bepaalde intelligentie. Dit wordt ook wel embedded software genoemd. De mens zal echter altijd een bijdrage moeten leveren aan de ontwikkeling van deze software. Een machine is daardoor nooit zo intelligent dat deze zichzelf kan programmeren.

WTB is een belangrijk onderdeel van de techniek
De WTB is een belangrijk onderdeel van de techniek en zal dat in de toekomst ook blijven. De ontwikkeling van nieuwe machines is erg belangrijk voor de economie van een land. Met nieuwe innovatieve machines kunnen landen sneller produceren en hoogwaardiger kwaliteit leveren. Daarnaast zorgen hoogwaardige machines er voor dat er veiliger en duurzamer kan worden geproduceerd. Met het oog op milieu moet er zorgvuldiger met energie en grondstoffen worden omgegaan. Nieuwe werktuigen die een goede afstemming vormen tussen snelheid, duurzaamheid en kwaliteit vormen een belangrijk onderdeel voor de economische toekomst van Nederland en andere landen. Daarom is er veel vraag naar hoog opgeleid technisch personeel dat in staat is om deze hoogwaardige werktuigen te bedenken en ontwerpen.

Wat is een technicus en wat doet een technicus?

Technicus is een algemene term die wordt gebruikt voor iemand die werkervaring of een specifieke  opleidingsrichting heeft in de techniek en binnen dat vakgebied zijn of haar beroep uitoefent. Het meervoud van technicus is technici. Binnen de techniek zijn echter verschillende deelgebieden te onderscheiden zoals bijvoorbeeld elektrotechniek en meet en regeltechniek.  In sommige gevallen wordt de term technicus verbonden aan de specifieke technische richting van de beroepsbeoefenaar. Zo ontstaan de functiebenamingen elektrotechnicus en meet- en regeltechnicus. Daarnaast wordt het woord technicus ook gebruikt voor technisch personeel in de theatertechniek en alles wat daar aan beeld, verlichting en geluid aan de orde komt. Dit wordt ook wel een audiovisueel technicus genoemd, dit wordt afgekort met AV-technicus. In de tandheelkunde wordt de functie tandtechnicus ook wel gebruikt. Deze maakt in opdracht van een tandarts prothesen, bruggen en kronen. Dit is zeer specialistisch werk.

Een technicus is een specialist
De term technicus geeft niet weer welke specifieke kennis de persoon heeft. Het is enkel een algemene naam die wordt gebruikt voor een technisch goed onderlegd persoon. Naast de eerder genoemde vakgebieden zou een technicus ook in de werktuigbouwkunde en instrumentatie werkzaam kunnen zijn. Het is ook mogelijk dat de functie naam servicetechnicus wordt gehanteerd wanneer een technicus wordt ingezet om service en onderhoud te verrichten aan machines en installaties. Over het algemeen zegt een technisch goed onderlegd persoon van zichzelf niet dat hij een technicus is. Vaak geven technici zelf duidelijk aan in welk vakgebied ze zijn gespecialiseerd. Zo kan iemand zichzelf technicus mechatronica noemen of technicus in installatietechniek. Voor die vakgebieden worden echter ook andere functiebenamingen gebruikt.

Niveau van technici
De term technicus zegt overigens niets over het niveau van de vakman. Zo kan een technicus een ingenieur zijn. Een technicus kan een titel hebben doordat hij of zij een technische opleiding succesvol heeft afgerond op een hogeschool of universiteit. Technici die als ingenieur zijn afgestudeerd op een technische hogeschool dragen ing. als titel. Ingenieurs die een technische opleiding op de universiteit hebben afgerond dragen ir. als titel. Deze technici zijn over het algemeen werkzaam in het ontwerpen verschillende projecten zoals  machines, constructies, civiele techniek en bouwkunde. Technici op hbo of universitair niveau hebben zeer specifieke kennis. Meestal worden deze personen en werknemers bij hun functienaam genoemd zoals engineer, constructeur of tekenaar.

Naast hoogopgeleide technici zijn er ook middelbaar opgeleide technici. Deze technische medewerkers komen veel voor op de bouw zoals elektrotechnici en installatiemonteurs. Ook in de werktuigbouwkunde en elektronica zijn technici op middelbaar beroepsniveau werkzaam. Vaak worden deze werknemers in de praktijk ook bij hun functienaam of vakgebied genoemd om verwarring op de werkvloer te voorkomen. De techniek is ook op uitvoerend niveau te specialistisch geworden om een algemene term als technicus te hanteren. De term technicus is daardoor zeker niet verbonden aan een niveau. Meestal geeft de positie van de persoon in de organogram van een bedrijf het kennisniveau aan van de technicus.

Wat wordt bedoelt met reviseren in de techniek?

Het woord revisie hoor je regelmatig in de techniek. Revisie houdt verband met het onderhouden van machines, voertuigen, productiemachines en grote werktuigen. Reviseren is afgeleid van de Franse uitdrukking die voor herzien of herziening wordt gebruikt. Naast de techniek wordt het woord revisie onder andere ook gebruikt in de rechtspraak. Wanneer men het echter over revisie en reviseren heeft denken de meeste mensen aan de techniek. Motorrevisie is een term die veel wordt gebruikt in motorvoertuigentechniek. Daarnaast komen de woorden deelrevisie en machinerevisie ook voor. Hieronder is kort omschreven wat met revisie in de techniek wordt bedoelt.

Waarom wordt revisie gedaan?
Revisie van een machine wordt gedaan om een machine te optimaliseren. Hierbij kan het lokaliseren van een storing doormiddel van een softwaresysteem zoals PLC’s aan de orde komen. Een machine wordt hiervoor gecontroleerd op de technische deugdelijkheid. Het is belangrijk dat de onderdelen goed geïnspecteerd kunnen worden. Daarom moeten de onderdelen schoon worden gemaakt. Hierbij worden onder andere de smeermiddelen zoals oliën en vetten verwijdert.  Tijdens een revisie kunnen verschillende onderdelen van een machine onderzocht worden. Zo kan gekeken worden naar elektrische, mechanische en elektronische componenten.

Revisie moet vakkundig gebeuren
Monteurs die revisie uitvoeren moeten goed weten waar ze op moeten letten. Daarvoor is een gedegen technische kennis vereist. Daarnaast moet een monteur goed kunnen beoordelen wat wel en niet goed gekeurd mag worden tijdens het beoordelen van machines en machineonderdelen. Wanneer er onderdelen van een machine niet goed functioneren wordt gekeken of deze onderdelen vervangen of hersteld kunnen worden. Daarbij wordt ook gekeken naar de oorzaken van de beschadigingen en slijtage. Het doel hiervan is het voorkomen of beperken van dezelfde beschadigingen en slijtage in de toekomst. De bevindingen van deze inspectie kunnen in een rapport worden weergegeven.

Aandachtspunten bij revisie
Het is mogelijk om een hele machine te reviseren of een deelrevisie uit te voeren. Wanneer een deelrevisie wordt uitgevoerd is het belangrijk dat men wel complete systemen en onderdelen van machines inspecteert en vervangt. Wanneer bijvoorbeeld twee tandwielen in elkaar draaien en beide tandwielen zijn in meer of mindere mate versleten is het niet verstandig om slechts één tandwiel te vervangen. Het nieuwe tandwiel zal door het versleten tandwiel extra worden aangetast en daardoor sneller slijten. Daarom moeten tandwielen die in elkaar draaien meestal als compleet geheel worden vervangen.

Nadat de revisie is uitgevoerd aan een machine, werktuig of voertuig worden er meestal verschillende testen gedaan. Tijdens deze testen moet blijken dat het gereviseerde object weer goed functioneert. Wanneer dit niet het geval is moet men verder gaan met reviseren.

Wat leer je op de opleiding mechatronica?

Mechatronica is in opkomst in Nederland. Steeds meer opleidingsinstituten bieden deze opleiding aan. De opleiding Mechatronica verbind vier verschillende technische vakgebieden met elkaar Elektrotechniek, Meet- en regeltechniek, Besturingstechniek en Werktuigbouwkunde. Daardoor is het een veelzijdige opleiding. De kwaliteit van de Mechatronicaopleidingen in Nederland is verschillend. Niet elk opleidingsinstituut weet goed de koppeling te leggen tussen theorie en praktijk. Dat is nu juist zo belangrijk bij dit vakgebied.

Mechatronica draait om verschillende technieken. Deze technieken zijn sterk aan innovatie onderhevig. Met name de besturingstechniek en de meet en regeltechniek draaien om software die voortdurend een upgrade krijgen. Een mechatronicus moet snel nieuwe systemen aanleren en moet weten hoe hij of zij deze moet toepassen. Technisch inzicht is hierbij erg belangrijk. Ook moet een mechatronicus snel kunnen schakelen tussen softwarematig werk en daadwerkelijk sleutelen.

Met een opleiding Mechatronica kun je in verschillende beroepen aan de slag. Naast de nieuwbouw van machines kun je ook ingezet worden in het onderhoud van de machines als onderhoudsmonteur. Omdat de opleiding Mechatronica erg breed is zal je in de praktijk nog een hoop moeten leren. Met het afronden van een MBO opleiding Mechatronica ben je nog geen specialist. Daarvoor zal je meer opleidingen moeten volgen. Ook op HBO niveau zijn opleidingen die zich richten op Mechatronica.

Met een HBO opleiding Mechatronica kom je meer aan de ontwerpkant te staan van de machinebouw. Je bedenkt oplossingen voor technische problemen. Hierbij werk je samen met een team van engineers. Omdat een mechatronicus verstand heeft van verschillende technische disciplines bij machinebouw vervul je een schakelfunctie tussen verschillende engineers.

Wat is werktuigbouwkunde?

De werktuigbouwkunde (afgekort met WTB) heeft binnen de techniek een bijzondere positie omdat de WTB naast veelzijdig en breed ook specialistisch is. De werktuigbouwkunde richt zich op het ontwerpen en fabriceren van machines en werktuigen. De producten en machines die in de werktuigbouwkunde worden ontworpen en geproduceerd zijn divers en voeren verschillende bewerkingen uit op grondstoffen of objecten. Zo zijn er machines die objecten kunnen wegen en meten. Daarnaast worden er ook machines ontwikkeld die zichzelf of andere machines en objecten kunnen verplaatsen. Ook machines die kunnen persen en verspanen, dieptrekken en extruderen behoren tot de werktuigbouw. Onder de werktuigbouwkunde worden verschillende functies in deelgebieden geplaatst. Technisch Werken maakt voor de duidelijkheid een onderverdeling. Een transparante onderverdeling is echter niet eenvoudig omdat functies zoals lasser ook onder plaatwerking kunnen worden geplaatst en onder apparatenbouw. De onderstaande verdeling wordt door Technisch Werken in grote lijnen aangehouden:

Middenkader                                    
Ingenieurs/ constructeurs
Werkvoorbereiders
Tekenaars
Calculators
Chef werkplaats

Plaatbewerking
Zagers/ knippers
Kanters/ zetters
Operators voor lasersnijmachines
Operators voor walsmachines

Constructie
Samenstellers / ijzerwerkers
Lassers Mig/Mag, Tig en Elektrode, OP-lassen
Scheepsbouwer / jachtbouwer
Sleutelaars staalconstructie

Verspaning
CNC frezen en draaien
Conventioneel draaien en frezen
Draadvonken
Boren en tappen

Monteurs
Assemblagemedewerkers
Onderhoudsmonteurs elektrotechnisch
Softwareprogrammeurs
Onderhoudsmonteur mechanisch

Voertuigentechniek
Monteur landbouwvoertuigen
Monteur treinen/ bussen
Monteur bedrijfswagens
Monteur vliegtuigen

Apparatenbouw en piping
Tankenbouwers
Pijpfitters
Flensmonteurs

Nabewerking
Spuiters
Polijsters
Slijpers

Offshore
De offshore is een aparte tak binnen de werktuigbouwkunde. Het is werk uit de kust en daar zijn aparte regels aan verbonden. Veiligheid is daarbij net als werk aan de wal erg  belangrijk maar de veiligheidsrisico’s zijn groter. Daarom krijgt offshorepersoneel vaak aanvullende trainingen. De offshore is een eigen cultuur met eigen functiebenamingen die veelal in het Engels zijn:

General Roustabout: ongeschoolde arbeider
Maintenance Roustabout: deck schoon houden en kleine reparaties
Roughneck: lichtbekwame arbeider
Toolpusher: licht administratief werk
Painters: schilder
Floorhand: onderhoudswerkzaamheden
Derrickman / Derrickhand: hulpje van de Driller
Driller / Assistant Driller: pertroleum uit de aarde halen
Crane Operator / Assistant Crane Operator: kraan bedienen
Radio Operators: radiocommunicatie

In een ander artikel van de kennisbank word nader ingegaan op de offshore en de functies die daar onder vallen.

Robots in de toekomst voor beveiliging

Robots zullen in de toekomst meer taken van mensen overnemen. Op dit moment zijn verschillende bedrijven bezig om robots dusdanig te ontwikkelen dat ze kunnen bewegen en observeren als mensen. De universiteit van Birmingham heeft de robot Linda als prototype gemaakt. Deze robot zou door gebouwen kunnen rijden. Tijdens deze ritten kan de robot zien wat er om zich heen gebeurd. Op die manier kan de robot als observatierobot dienen. Volgens The Daily Telegraph is het de bedoeling om de robot Linda nog verder te specialiseren. De robot zou ingezet kunnen worden om kantoren te beveiligen en ook bij verzorgingstehuizen worden ingezet om onverwachte situaties op te merken.

Zo kunnen de robots in de toekomst worden gebruikt om te kijken of een patiënt ten val is gekomen. Daarnaast kunnen de robots worden gebruikt om te analyseren dat deuren opengebroken zijn of ramen zijn vernield. Op die manier kunnen robots de beveiliging van een gebouw ondersteunen. De robot moet echter nog wel verder ontwikkeld worden.