Wat is een vandiktebank in de houtbewerking?

Een vandiktebank is een machine die wordt gebruik aan twee kanten nauwkeurig op dikte en breedte te schaven. De vandiktebank behoort tot de verspanende houtbewerkingsmachines omdat er doormiddel van het machinaal schaven kleine delen (spanen) van het hout worden weggenomen. De vandiktebank heeft een vierkante vorm en bestaat uit verschillende onderdelen. Bovenin de machine zit de zogenaamde beitelas. Deze beitelas heeft twee of vier gemonteerde beitels die aan een spiraalas vast zitten. In een professionele vandiktebank kan de beitelas uitgerust zijn met tientallen verwisselbare beitels. De beitelas wordt aangedreven door een zware elektromotor.

De elektromontor die de beitelas aandrijft wordt ook gebruik om de aanvoer- en afvoerwals aan te drijven. Deze zitten voor en achter de beitelas. De aanvoerwals zorgt er voor dat het hout in de machine wordt aangevoerd en tevens wordt doorgevoerd. De machine bevat een blad dat in hoogte verstelbaar is met twee bladrollen. Als men het hout hierover door de machine het plaatst wordt het hout aan de bovenkant geschaafd.

Er zit een stelwiel aan de zijkant van de vandiktebank. Dit stelwiel wordt gebruikt voor de hoogte van de beitelas. Aan de voorkant van de vandiktebank zit een schaalverdeling waarmee men de gewenste houtmaat kan aflezen. Als men het hout zuiver haaks aan alle vier de zijden wil schaven gebruikt men vaak vooraf de vlakbank waar men twee zijden (één breedte- en één diktezijde) van het hout schaaft. Vervolgens gebruikt men de vandiktebank om de andere twee zijden te schaven. De vandiktebank is een houtbewerkingsmachine die in de machinale houtbewerking niet kan ontbreken.

Wat is een ontluchtingssleutel?

Een ontluchtingssleutel is een klein handgereedschap dat wordt gebruikt om een radiator van een cv-installatie te ontluchten. Ontluchtingsleutels hebben verschillende vormen. De basisvorm is bevat een klein vleugeltje aan de bovenkant met een kleine vierkante uitsparing aan de onderkant. Er zijn echter ook varianten waarbij de ontluchtingssleutel is verbonden aan andere sleutels bijvoorbeeld een radiatorsleutel.

Toepassing van een ontluchtingssleutel
Door een radiator te ontluchten kan de lucht uit de radiator ontsnappen zodat er meer verwarmd water in de radiator kan stromen en de radiator meer warmte kan afgeven aan de omgeving. Als een radiator niet volledig warm wordt kan het dus betekenen dat er lucht in de radiator zit. In dat geval is een ontluchtingssleutel een handig gereedschap waarmee de lucht uit de radiator kan worden gehaald.

Een ontluchtingssleutel plaatst men op een ontluchtingsknop en vervolgens draait men deze open. Dit moet echter pas gedaan worden wanneer de kraan van elke radiator is dichtgedraaid. Het ontluchten van een radiator moet men echter voorzichtig doen. De radiatorsleutel moet langzaam een klein stukje linksom gedraaid worden totdat je de lucht hoort ontsnappen. Dit gaat meestal gepaard met een sissend geluid. Het is overigens verstandig om alle radiatoren te ontluchten wanneer men bijvoorbeeld een borrelende radiator heeft in de cv-installatie. Deze installatie is namelijk een gesloten systeem. Dat houdt in dat wanneer er in één radiator lucht zit er een grote kans is dat ook in andere radiatoren lucht zit. Deze zou men dan ook met een radiatorsleutel moeten ontluchten.

Door deze ontluchtingsknop open te draaien verdwijnt de lucht en wordt de radiator weer warm. Het laten ontsnappen van de lucht uit meerdere radiatoren zorgt er vaak wel voor dat de cv-ketel moet worden bijgevuld. De lucht moet namelijk wel vervangen worden door water en daarvoor is er vaak extra water nodig in de cv-leidingen en de radiatoren die hier op aangesloten zijn.

Wat is een radiatorsleutel of trapesiumsleutel?

Een radiatorsleutel is een handgereedschap dat door een installatiemonteur wordt gebruikt voor het indraaien en uitdraaien van ventielnippels en kraanstukken in radiatoren. Omdat deze sleutel voor ventielnippels wordt gebruikt noemt men een radiatorsleutel ook wel een ventielsleutel. Ook de benaming trapesiumsleutel wordt in de praktijk gebruikt door installatiemonteurs. Dit stuk handgereedschap is gemaakt van staal dat meestal vernikkeld is.

Toepassing radiatorsleutel
De radiatorsleutel past aan de binnenkant van de kraankoppelingen en fittingen. Hierin zitten namelijk twee nokken waar de trap (vandaar de naam trapesiumsleutel) van de sleutel tussen geplaatst kan worden. Meestal wordt een losse adapter bij de radiatorsleutel geleverd zodat de radiatorsleutel op een standaard ½” ratelsleutel gebruikt kan worden.

Verstelbare moersleutel
Eventueel kan men op de radiatorsleutel ook een steeksleutel of een verstelbare moersleutel plaatsen. Dan kan men de radiatorsleutel aandraaien of losdraaien. De radiatorsleutel heeft een getrapte vorm. Dit is niet voor niets want de getrapte vorm zorgt er voor dat één sleutel voor meerde koppelingen en maten kan worden gebruikt.

Inbussleutel
Veel koppelingen aan de binnenkant van kranen zijn overigens van vorm veranderd en bevatten een zeskantige uitsparing. In dat geval kan men een passende inbussleutel gebruiken. Dat maakt het voor de meeste klussers makkelijker omdat niet iedereen een radiatorsleutel in zijn of haar gereedschapskist heeft liggen.

Wat is een accutol?

Een accutol is een handgereedschap dat elektrisch wordt aangedreven vanuit een opgeladen accu. Met accutol kan men gaten boren of schroeven aandraaien. Daarvoor plaatst men een boortje of een schroefbitje in de snelspankop van de accuschroefmachine. De accu van dit elektrische apparaat is meestal geplaatst onder het handvat. Over het algemeen is deze accu eenvoudig te verwijder door deze los te klikken of te schuiven. Omdat het elektrische vermogen uit een accu wordt gehaald kan er over het algemeen niet heel veel kracht worden overgebracht op een boor. Daarom kan men een accutol in de praktijk beter niet gebruiken voor het boren van gaten in beton of dik metaal. Daarvoor zijn boormachines die aangesloten worden op netstroom beter geschikt. Voor het vast en losdraaien van schroeven is een accutol wel uitstekend geschikt. Wel is het belangrijk dat men daarvoor het juiste schroefbitje gebruikt bijvoorbeeld een kruiskop of torx.

Keuren van een accutol
Veilig werken is van groot belang. Daarvoor zijn verschillende richtlijnen ontwikkeld zoals basis VCA en VCA VOL. Voor het gebruik van elektrisch gereedschap zijn ook richtlijnen ontwikkeld die men kan terugvinden in de NEN3140. Deze NEN3140 richtlijn schrijf ook voor dat elektrische handgereedschap gekeurd moet worden. Het betreft dan echter wel elektrisch handgereedschap dat doormiddel van een stekker is aangesloten in een stop van het lichtnet. Dit zorgt er voor dat de accutol zelf niet gekeurd hoeft te worden op basis van de NEN3140 maar de acculader echter wel. De acculader wordt namelijk doormiddel van een snoer in het stopcontact gesloten. Een bevoegd persoon met geldige NEN3140 papieren mag de acculader van de accutol keuren. Daarbij wordt onder andere naar de werking en de bedrading gekeken.

Accutol of accuschroefmachine?
In de praktijk worden regelmatig verschillende benamingen gebruikt voor het zelfde gereedschap. Dit is ook het geval met de accutol. Dit elektrische handgereedschap wordt ook wel accuschroefmachine genoemd of accuboormachine. Welke benaming gehanteerd wordt is vaak afhankelijk van de toepassing. Iemand die de machine wil gebruiken voor schroeven zal waarschijnlijk de benaming accuschroefmachine of accutol gebruiken. Voor boren zou je de naam accuboormachine gebruiken. Daarnaast noemen sommige mensen de accutol een boormachine maar dat kan verwarrend zijn  want een klopboor die op netstroom wordt aangesloten wordt ook wel boormachine genoemd. Daarom is het in ieder geval belangrijk dat men in ieder geval benoemd dat het om elektrisch boorgereedschap gaat dat een accu bevat.

Wat is een accuboormachine?

Een accuboormachine is een elektrisch aangedreven handgereedschap dat een accu bevat en een ronddraaiende kop waarin een boor of schroefbitje kan worden geplaatst. De accuboormachine kan worden gebruikt als schroefmachine maar is eventueel ook te gebruiken als lichte boormachine. Daardoor is de accuboormachine een breed inzetbaar elektrisch handgereedschap. Accuboormachines worden op de bouw door verschillende werknemers gebruikt zoals elektromonteurs, installatiemonteurs en natuurlijk door timmermannen. In deze tekst staat algemene informatie over de accuboormachine.

Accuboormachine of accuschroefmachine?
Op de bouw wordt het woord accuboormachine en accuschroefmachine gebruikt. Dit kan verwarrend werken want in feite bedoelt men hetzelfde elektrische handgereedschap. Soms gebruikt men ook de algemene benaming accutol. Ook dit is in feite het zelfde stuk gereedschap. Het is belangrijk te weten dat men met de aanduiding boormachine zowel een boormachine met een accu (accuboormachine) als een elektrische boormachine met lichtnetaansluiting kan bedoelen. Daarom is het belangrijk om goed duidelijk te maken of het om een accuboormachine gaat of om een elektrische boormachine met lichtnetaansluiting. Om die reden gebruiken sommige werknemers voor de accuboormachine liever de term accuschroefmachine en de boormachine die aangesloten wordt op het lichtnet wordt dan klopboor of klopboormachine genoemd.

Accu
Men moet rekening houden met het feit dat de accuboormachine haar elektrische vermogen haalt uit een accu en niet uit het netstroom. Dit zorgt er voor dat een accuboormachine vermogen verliest naarmate de accu leeg raakt. Daarom moet voor een accuboormachine regelmatig de accu worden opgeladen. Daarvoor worden bij de accuboormachine specifieke acculaders geleverd. Deze worden doormiddel van een stekker in een stop in het netstroom geplaatst. De accu zelf kan meestal onder het handvat van de accuboormachine worden geklikt om deze vervolgens in de acculader te plaatsen. Doormiddel van een lichtje/ diode wordt meestal duidelijk gemaakt hoe het is gesteld met de accu. Een volle accu wordt meestal met een groen lichtje aangeduid. Ook kan er muziek of geluid uit de acculader komen om aan te geven dat de accu is opgeladen. Dit is echter per merk en type acculader verschillend.

Accuboormachine NEN 3140
Op de bouw moet de acculader gekeurd zijn conform de NEN 3140 maar de accuboormachine hoeft zelf niet gekeurd te worden. De acculader wordt door een bevoegd persoon gekeurd conform de NEN 3140 richtlijnen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de kabel. Er moet geen kabelbreuk aanwezig zijn. Ook naar het veilig functioneren van de acculader wordt gekeken. Er wordt daadwerkelijk getest maar ook visueel geïnspecteerd conform de NEN 3140.

Accuboormachine voor het boren van gaten
Een accuboormachine kan men zoals de naam doet vermoeden gebruiken als boormachine. De accuboormachine moet men echter niet gebruiken voor zware boorklussen waarbij gaten in steen of beton moeten worden geboord. Voor het boren van gaten van een kleine diameter in hout, bepaalde kunststoffen en ander zacht materiaal is de accuboormachine echter wel geschikt. Voor zwaardere boorklussen kan men vaak beter een klopboormachine gebruiken.

Snelspankop
De meeste accuboormachines bevatten een snelspankop. In deze kop kan een schroefbitje worden geplaatst of een boor. De snelspankop kan worden beschouwd als een boorhouder. Achter de snelspanknop zit meestal een slipkoppeling. Daarbij is doormiddel van cijfers aangeduid wat de maximale koppel is waarmee men kan werken. Hiermee wordt duidelijk hoeveel kracht op de schroef kan worden overgedragen tijdens het schroeven. Dit koppel kan men afstellen en is afhankelijk van de afmeting van de in te draaien schroef. Ook de hardheid van de ondergrond en de hardheid van het te bevestigen onderdeel of materiaal is van belang.

Wat is een werkbak?

Een werkbak is een algemene benaming die wordt gebruikt voor een bak die doormiddel van een hijskraan omhoog kan worden gebracht om op de gewenste hoogte te komen voor het verrichten van werkzaamheden. Een werkbak bestaat uit een kooiconstructie die meestal vierkant van vorm is. Aan de bovenkant van deze kooiconstructie zit een frame met een aantal kabels waarmee de werkbak aan de kraan wordt bevestigd. Een werkbak bevat zelf geen hefmechanisme maar wordt doormiddel van de kraan in beweging gebracht. Er dient dus een goede communicatie plaats te vinden tussen de persoon die in de kraan de werkbak omhoog en naar beneden brengt en de personen die in de werkbak werkzaamheden uitvoeren. Werkbakken worden in de praktijk alleen gebruikt bij hele bijzondere constructies en bouwwerken als er geen andere middelen mogelijk zijn om op de gewenste hoogte werkzaamheden uit te voeren. Dit is ook wettelijk vastgelegd. Werkbakken mogen dus alleen gebruikt worden als alle andere veiliger middelen niet gebruikt kunnen of mogen worden.

Veiligheidsrichtlijnen voor werken in een werkbak
Het werken in een werkbak brengt risico’s met zich mee dat zorgt er voor dat men een aantal veiligheidsrichtlijnen in acht moet nemen als men met een werkbak werkt. Allereerst moet een speciale ontheffing worden gegeven van de Overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid oftewel de Inspectie SZW. Verder mogen alleen werknemers die goed getraind zijn gebruik maken van een werkbak. Ze moeten weten hoe ze de risico’s van werken in een werkbak kunnen beheersen en daarnaast moeten ze weten hoe ze kunnen communiceren met de kraanmachinist en andere personeelsleden waarmee ze direct of indirect samenwerken. Verder moeten de volgende algemene richtlijnen worden opgevolgd:

  • Het hekwerk van de werkbak moet minimaal 1 meter hoog zijn.
  • Werknemers moeten altijd een veiligheidshelm dragen en veiligheidshandschoenen.
  • De werkbak moet aan een viersprong worden bevestigd.
  • Er moet oogcontact zijn tussen minimaal 1 werknemer uit de werkbak en de kraanmachinist.
  • Tijdens het hijsen moet men de handen en armen in de werkbak houden.
  • De werkbak mag nooit zwaarder belast wordt dan de maximale belasting.
  • Van te voren moeten duidelijke afspraken gemaakt over de communicatie en de seinen.
  • Er moeten goed werkende portofoons worden verstrekt.
  • In een werkbak mogen geen trapjes, ladders of andere verhogingen worden gebruikt.

Wat zijn hoogwerkers?

Hoogwerkers zijn speciale machines die worden gebruikt om werknemers op een veilige manier omhoog te brengen zodat ze werkzaamheden op hoogte uit kunnen voeren. Hoogwerkers worden vaak gebruikt in situaties waarbij het plaatsen van steigers te duur is of te tijdrovend is. Vooral wanneer een klus moet worden gedaan van korte duur is het niet effectief om een steiger te laten bouwen. Een hoogwerker kan dan een uitkomst zijn. Hoogwerkers worden regelmatig in de bouw, industrie en techniek gebruikt. Daarnaast gebruikt bijvoorbeeld ook de brandweer of de groenvoorziening regelmatig een hoogwerker wanneer er werkzaamheden op hoogte gedaan moeten worden. Hoogwerkers worden ook vaak ingezet omdat ladders maar tot een bepaalde hoogte mogen worden gebruikt. De stahoogte van ladders is bijvoorbeeld 5 meter en in sommige uitzonderlijke gevallen wordt 7,50 meter als grens voor de maximale gehanteerd. Met hoogwerkers kan men veilig werken tot veel grotere hoogten.

Hoe werkt een hoogwerker?
Een hoogwerker bevat een aandrijving. Dit is een hydraulische arm waarmee de hoogwerker omhoog of omlaag kan worden gebracht. De hydraulische arm kan op meerdere plaatsen scharnieren. Aan het einde bevat de hoogwerker een bak of een platform waarin werknemers kunnen staan. Deze bak is bevat een stevige constructie met een hekwerk waardoor de werknemer niet kan vallen. De aandrijving van een hoogwerker kan verschillen. Meestal wordt gebruik gemaakt van een dieselmotor of elektromotor. Verder zijn er ook hoogwerkers die doormiddel van gas worden aangedreven.

Verschillende soorten hoogwerkers
Hoogwerkers zijn er in verschillende soorten. Men kan hoogwerkers in twee hoofdgroepen indelen namelijk de vast opgestelde hoogwerkers. Deze hoogwerkers staan op gesteld op één vaste plek. Deze vaste opstelling wordt gedaan voordat de bak omhoog gaat. Men kan vaste hoogwerkers wel verrijden maar dat kost wel wat meer tijd omdat deze hoogwerkers eerst stevig worden geplaatst. Een mobiele hoogwerker is makkelijker verplaatsbaar omdat deze niet extra stevig op de grond hoeft neergezet te worden. Een mobiele hoogwerker is uit zichzelf stabiel genoeg. Een mobiele hoogwerker kan veilig verreden worden ook wanneer er personen op de hoogwerker aanwezig zijn. Deze personen moeten zich echter wel goed vasthouden en de hoogwerker moet uiteraard dan wel naar beneden zijn gebracht voordat men de hoogwerker gaat verrijden in verband met kantelgevaar. We noemen nog een aantal bekende vormen van hoogwerkers, deze zijn hieronder ingedeeld op basis van het hefmechanisme:

  • Telescoophoogwerker
  • Schaarhoogwerker
  • Spinhoogwerker
  • Knikarmhoogwerker

Veilig werken met een hoogwerker
Hoogwerkers kunnen gevaarlijke machines worden als men niet weet hoe men deze machines moet gebruiken en verplaatsen. Daarom mogen hoogwerkers alleen worden gebruikt door personeel dat hier speciaal voor getraind is. Daarnaast is het belangrijk dat de hoogwerker ook veilig is. De hoogwerker moet goedgekeurd zijn. Dit is herkenbaar aan de keringssticker waarop de naam van de keuringsinstantie staat en de datum waarop de hoogwerker is gekeurd. Op een speciaal plaatje staat ook aangegeven wat de maximale belastbaarheid is van hoogwerkers. Deze maximale gebruiksbelasting moet niet worden overschreden.

Uiteraard is het ook van belang dat de hoogwerker voordat men deze gebruikt ook wordt geïnspecteerd. Als er sprake is van beschadigingen die de veiligheid van de hoogwerker in gevaar brengen dan zal men de hoogwerker niet moeten gebruiken en moeten laten repareren door een deskundig monteur.

Tips voor het veilig gebruik van hoogwerkers
De richtlijnen die hiervoor werden genoemd hebben te maken met de hoogwerker zelf het is uiteraard ook belangrijk dat werknemers de hoogwerker in de praktijk goed gebruiken. Daarvoor zijn een aantal richtlijnen van toepassing:

  • Plaats de hoogwerker horizontaal op een vlakke ondergrond.
  • Gebruik de hoogwerker niet boven windkracht 6.
  • Zet de hoogwerker neer op een stevige ondergrond, de hoogwerker moet niet wegzakken ook niet als de hoogwerker wordt belast.
  • Als hoogwerkers verreden worden moet er een begeleider op de grond aanwezig zijn.
  • Als de bak van de hoogwerker hoger is dan 3 meter mag de hoogwerker niet verreden worden.
  • Personen die in een hoogwerker werken moeten valbeveiliging gebruiken die bevestigd is aan de hoogwerker.
  • Als men werkt boven de 25 meter zal er gebruik moeten worden gemaakt van communicatiemiddelen.
  • De hoogwerker moet niet gebruikt worden als lift maar is een werkbak. Met een hoogwerker mogen dus geen personen van beneden naar boven getransporteerd worden om op hoogte uit te stappen.

Wat is een hijsjuk en waar wordt een hijsjuk voor gebruikt?

Een hijsjuk is een hijsmiddel of hijwerktuig dat bestaat uit een samenstel met een balk met aan de bovenkant in het midden 1 hijsoog en aan de onderkant een hijsoog aan beide uiteinden en wordt gebruikt om grote, zware voorwerpen te hijsen. Het lijkt een beetje op het houten juk dat vroeger op de schouders werd geplaatst en waar aan beide uiteinden een haak voor een emmer was bevestigd. Een dergelijk juk werd door een persoon gedragen. Een hijsjuk is veel groter en van staal gemaakt en bevat twee ogen waaraan een ketting, ketting of staalkabel kan worden bevestigd.

Een hijsjuk kan echter ook meerdere hijsogen aan de bovenkant en onderkant hebben en kan uit een grotere constructie bestaan voor het geval er hele zware lasten moeten worden gehesen. Als men grotere hijsconstructies gebruikt spreekt men in plaats van een hijsjuk ook wel van een hijsframe.

Voordelen van hijsjukken
Door gebruik te maken van een hijsjuk kan men de last op twee of meerdere punten (afhankelijk van het hijsjuk) bevestigen en optillen. Dat zorgt er voor dat de last niet aan 1 punt wordt opgetild waardoor de kans op doorbuigen en knikken worden verkleind. Daarnaast zorgt net gebruik van een hijsjuk er voor dat men minder ruimte nodig heeft omdat de spreidhoek niet te groot wordt. Dit is vooral nuttig als er boven het hijsjuk weinig ruimte is.

Waarvoor worden hijsjukken gebruikt?
Hijsjukken worden gebruikt voor het verplaatsen van lasten met gecompliceerde afmetingen. Hierbij wordt het hijsjuk precies boven het zwaartepunt ingezet zodat de last in balans hangt. Het hijsjuk voorkomt dat de last gaat kantelen als de last wordt opgehesen.  Door gebruik te maken van een hijsjuk wordt er voor gezorgd dat de spreidhoek niet te groot wordt. Voor containers en andere grote lasten die dezelfde vorm hebben wordt vaak een hijsjuk gebruikt omdat het aanslaan van lasten dan sneller gaat. Dit doet men ook bij betonelementen en andere grote objecten in de bouw.  

Onderhoud en inspectie aan een hijsjuk
Een hijsjuk is een hefmiddel waarmee zware lasten kunnen worden verplaatst. Dit is afhankelijk van het type hijsjuk. Welk gewicht het hijsjuk ook mag verplaatsten het belangrijkste is dat het verplaatsen van lasten veilig gebeurd. Het spreekt voor zich dat een gebruiker van dit hijsmiddel voldoende onderricht en geinstrueerd moet zijn op dit gebied. De werknemer dient in bezit te zijn van een certificaat veilig hijsen. Daarnaast zal een hijsjuk altijd technisch in orde moeten zijn. Het hijsjuk moet gekeurd zijn en voorzien zijn van een CE- markering. Ondanks de keuring die jaarlijks moet plaatsvinden zal de persoon die het hijsjuk gebruikt zelf ook iedere keer moeten controleren of het hijsjuk geen gebreken vertoond. Deze controle moet plaatsvinden voordat het hijsjuk gebruikt wordt. Het hijsjuk moet altijd in de technisch goede staat verkeren omdat anders tijdens het hijsen levensgevaarlijke situaties kunnen ontstaan.

Wat is snoerloos elektrisch gereedschap?

Snoerloos elektrisch gereedschap zijn elektrische werktuigen die niet doormiddel van eens stekker met snoer in een contactdoos worden gestoken om elektrisch ‘gevoed’ te worden. Snoerloze elektrische gereedschappen bevatten in plaats daarvan een accu of batterij die meestal opgeladen kan worden. Snoerloze elektrische gereedschappen zijn er in verschillende soorten en maten. Ook de toepassing van deze snoerloze apparaten is divers. Zo zijn er bijvoorbeeld grote en kleine elektrische schroefmachines. Ook zijn er verschillende soorten snoerloze elektrische boormachines en slijpmachines.

Vermogen snoerloos elektrisch gereedschap
Het vermogen van deze machines is eveneens verschillend daardoor verschilt ook de spanning van snoerloos elektrisch gereedschap. Er is al snoerloos elektrisch gereedschap dat werkt op 7,2 volt. ook is er snoerloos elektrisch gereedschap dat werkt op 10,8 volt, 12, volt en 14,4 volt.

Veiligheidsrichtlijnen voor snoerloos elektrisch gereedschap
Snoerloos elektrisch gereedschap brengt in de praktijk over het algemeen minder veiligheidsrisico’s met zich mee dan elektrische gereedschappen die werken op 220 volt. Daarom hoeft snoerloos elektrisch gereedschap niet te zijn voorzien van een dubbele elektrische isolatie terwijl dat wel het geval is bij elektrisch gereedschap dat werkt op 220 volt. Toch zijn er wel een aantal algemene veiligheidsrichtlijnen voor snoerloos elektrisch gereedschap. We noemen er een aantal:

  • Snoerloze elektrische gereedschappen kunnen snel draaien, schuren of zagen en kunnen daardoor verwondingen veroorzaken.
  • De acculader van snoerloze elektrische gereedschappen bevat meestal wel een snoer die in een wandcontactdoos voor netstroom wordt gestoken. Zorg er daarom voor dat deze acculader veilig is en er geen kabelbreuk of ander mankement aanwezig is. De acculader dient bovendien bij professioneel en bedrijfsmatig gebruik ieder jaar gekeurd te worden door een erkend keuringsbedrijf.
  • Gebruik het gereedschap alleen voor het doel waarvoor het ontwikkeld is.
  • Onderhoud het gereedschap goed.
  • Berg het gereedschap op de juiste manier op.
  • Als de accu of batterij versleten is zal deze moeten worden verwijderd en ingeleverd worden bij klein chemisch afval.
  • Ook snoerloos elektrisch gereedschap kan vonken veroorzaken zorg er daarom voor dat deze apparaten nooit worden gebruikt in een omgeving die brandgevoelig of explosiegevoelig is.

Wat is een persmachine en waar worden persmachines voor gebruikt?

Een persmachine, machinepers of pers is een werktuig waarmee men vormen kan aanbrengen in materiaal door gebruik te maken van veel druk. Een machinepers wordt in veel (productie) bedrijven gebruikt voor het vervaardigen van serieproducten of halffabricaten.

Verschillende vormen persen
Een pers wordt gebruikt om materiaal in de juiste vorm te brengen daarom is persen een bewerking die tot de vormgevingstechniek behoort. Door gebruik te maken van de hulpenergie en de krachtoverbrenging van de pers op het materiaal wordt het materiaal vervormd. Uiteraard is het de bedoeling dat het materiaal de juiste vorm krijgt. Daarom zijn persen in de praktijk voorzien van allemaal verschillende vormen die op het materiaal worden gedrukt. Meestal is het bovendeel dat op het materiaal druk voorzien van een bepaalde vorm maar ook de onderkant waar het materiaal op licht. Zo wordt het materiaal door de kracht van de machinepers van twee kanten in de juiste vorm gebracht. Deze vormen worden ook wel stempels genoemd.

Aandrijving van persen
Persmachines kunnen op verschillende manieren worden aangedreven en aangestuurd. Er zijn verschillende soorten persen zo zijn er hydraulische persen die op oliedruk werken maar er zijn bijvoorbeeld ook pneumatische persen die gebruik maken van luchtdruk. Als men persen indeelt op basis van de vorm van aansturing dan zijn er bijvoorbeeld de volgende soorten persen:

  • Handmatige persen
  • Mechanische persen
  • Pneumatische persen
  • Hydraulische persen.

Naast deze indeling kan men persen ook indelen naar de structuur die de pers aanbreng of het doel van de pers.

Persen in de metaaltechniek
In de metaalsector worden persen gebruik voor metaalbewerking. Het gebruik van persen voor het bewerken van metaal zorgt er voor dat het materiaal van vorm veranderd en dat de interne structuur wordt gewijzigd. Een machinepers maakt gebruik van hulpenergie.

Persen van kunststoffen
Ook kunststoffen kunnen in een bepaalde vorm worden geperst. Kunststoffen kunnen echter wanneer ze uitgehard zijn niet eenvoudig van vorm worden veranderd of juist te eenvoudig waardoor ze hun vorm niet behouden. Denk hierbij aan de harde kunststoffen (ABS) die breken als er grote kracht op wordt uitgeoefend. Zachte kunststoffen behouden hun vorm vaak doordat ze na de vervorming weer terug keren in de oorspronkelijke staat. Denk hierbij aan de kunststoffen die worden gebruikt in een schuimachtige vorm. Een bekend voorbeeld hiervan is een stressballetje die na het indrukken weer in de oorspronkelijke vorm veranderd wanneer de druk wordt weggenomen.

Om bovenstaande redenen worden thermoplastische kunststoffen bijvoorbeeld eerst op een hoge temperatuur gebracht. De naam thermoplastisch maakt al duidelijk dat ze doormiddel van temperatuur plastisch vervormbaar zijn. Het vervormen van kunststoffen door gebruik te maken van hoge temperatuur wordt ook wel thermovormen genoemd.

Persen in de afvalverwerking
In de afvalverwerking maakt men ook gebruik van persmachines. Deze persmachines hebben één doel namelijk de hoeveelheid afval zo compact mogelijk te maken. Zo kunnen grote hoeveelheden metaal (blik), plastic en karton tot zeer compacte pakketjes worden samengeperst. Als men dit doet met bijvoorbeeld papier en plastic kan men er ook touwen of linten omheen spannen zodat het geperste materiaal na het persen niet meer uiteenzet of uit elkaar valt. Men maakt dan als het waren balen van een bepaald materiaal. Als men het afval heeft gescheiden en in balen heeft opgeborgen kan men dit materiaal dikwijls opnieuw gebruiken als grondstoffen voor nieuwe producten. Dit noemt men ook wel recycling.

Persen in de grondstoffenverwerking
Naast de metaaltechniek en de afvalverwerking worden persmachines ook gebruikt om bijvoorbeeld grondstoffen te winnen voor bijvoorbeeld de voedingsmiddelen industrie. In veel zaden en andere vruchten zitten belangrijke stoffen die eetbaar zijn voor mens en dier. Zo kan men uit zaden olie winnen door gebruik te maken van een pers. Een  bekend voorbeeld dat wordt toepast in de wijnbouw is de zogenaamde wijnpers waarmee doormiddel van druk druiven worden platgeperst om het sap uit de druiven te winnen voor de productie van wijn of druivensap.

Ontwikkeling van persen
Persmachines worden door mensen in de meest uiteenlopende industrieën toegepast. Daardoor vormen persen belangrijke werktuigen. Vroeger werden persen vooral handmatig aangedreven of er werd gebruik gemaakt van de kracht van dieren. Tegenwoordig kan men doormiddel van aandrijftechnieken veel meer kracht uitoefenen en daardoor meer rendement halen uit grondstoffen. Ook kan men door de toename van de kracht van persen ook dikkere metalen platen in de juiste vorm brengen. De automatisering zorgt er voor dat veel persen ook nog volledig automatisch werken.

Veiligheid van persen
Werknemers moeten echter wel op de veiligheid letten. Veel persen oefenen een grote kracht uit en kunnen daardoor levensgevaarlijk zijn. Hoewel veel persen voorzien zijn van sensoren die er voor zorgen dat de pers uitslaat als een mens in de buurt komt, is het belangrijk dat je altijd op je eigen veiligheid let. Ga daarom nooit met je ledematen onder een pers. Met persen kunnen zeer ernstige en zelfs dodelijke ongelukken gebeuren. Een pers die een metalen plaat in vorm brengt kan met gemak een complete hand verbrijzelen.

Wat is een megger of isolatieweerstandsmeter?

Een Megger is een benaming die wordt gebruikt voor een isolatieweerstandsmeter van het merk Megger. Dit merk maakt verschillende meetproducten die worden gebruikt in de elektrotechniek, telecom en industrie. Als een elektromonteur het heeft over een megger dan bedoelt hij een  isolatieweerstandsmeter. Deze werkt op batterijen en bevat een generator die een hoge meetspanning van ongeveer 500 volt of hoger opwekt.

Deze isolatieweerstandsmeter bevat daarnaast een zeer gevoelige stroommeter. Deze kan metingen verrichten tot een nauwkeurigheid in microampères. De isolatieweerstandsmeter of megger heeft een hoge meetspanning en de gevoelige stroommeter dit zorgt er voor dat dit meetinstrument beter in staat is om zeer hoge weerstanden te meten dan bijvoorbeeld een universeelmeter.

Een isolatieweerstandsmeter is ontworpen voor het meten van weerstanden in het megaohmbereik, daarom gebruikt men voor dit meetinstrument ook wel de benaming megaohmmeter. Men noemt deze ohmmeter in het vakjargon van elektromonteurs ook wel een Megger, alleen is dat de benaming van het gedeponeerd merk van de Megger Group Ltd. Dit bedrijf ontwikkelt en fabriceert sinds 1889 isolatiemeters

Waar worden isolatieweerstandsmeters voor gebruikt?
Isolatieweerstandsmeters zijn meetinstrumenten die door elektromonteurs en andere bevoegde technici worden gebruikt voor het meten van isolatieweerstanden. Men meet hierbij niet de weerstand in het elektrische circuit maar de weerstand van de isolatie. Als de weerstand van deze isolatie laag is dan kan elektrische stroom door de ze isolatie weglekken en zou men onder spanning kunnen komen te staan.

De isolatieweerstand moet zo hoog mogelijk zijn maar de elektrische weerstand in het circuit moet zo laag mogelijk zijn voor een veilige en goed functionerende elektrische installatie. Voor nieuwe installaties met een nominale spanning van 400/230 Volt dient de isolatieweerstand minimaal 500 kOhm zijn oftewel 0,5 MOhm. In de NEN 3140 en de NEN 1010 zijn de richtlijnen voor de metingen vastgelegd. Voor bestaande installaties is minimaal 1000 Ohm per Volt aan isolatieweerstand vereist.

Wat is een laselektrode?

Een laselektrode is een staafvormig stukje metaal dat bij de meeste elektrische lasprocessen wordt gebruikt om zowel het werkstuk als het lastoevoegmateriaal doormiddel van elektrische spanning tot een smeltbad te brengen. Er zijn verschillende soorten laselektroden die in de praktijk in lasprocessen worden gebruikt. Deze laselektroden kunnen worden verdeeld in twee hoofdgroepen namelijk de afsmeltende laselektroden en niet-afsmeltende elektroden.

Afsmeltende elektroden
Afsmeltende laselektroden zijn elektroden die door de hitte van het lasproces afsmelten en in het smeltbad opgaan. Deze afsmeltende elektrodes kunnen mechanisch worden aangevoerd zoals bij MIG/MAG lassen gebeurd maar dat hoeft niet. Bij lassen met beklede elektrode (BMBE) maakt men ook gebruik van een afsmeltende elektrode alleen wordt deze elektrode aan de voorkant van het laspistool geplaatst. De afsmeltende elektrode heeft tijdens het lassen een dubbele functie. De afsmeltende elektrode geleid de stroom die nodig is voor de verhitting van het werkstuk. Daarnaast zorgt de gesmolten elektrode ervoor dat er materiaal wordt toegevoegd aan het lasproces.

Niet afsmeltende elektroden
Laselektroden die niet afsmelten worden ook gebruikt om een elektrische boog te creëren. Deze elektroden worden door de elektrische spanning niet tot smelten gebracht. Het materiaal van de niet afsmeltende laselektrode moet een zeer hoog smeltpunt hebben. Een voorbeeld van dergelijk materiaal is wolfraam. Een wolfraam elektrode wordt gebruikt bij TIG lassen, dit lasproces wordt voluit geschreven als tungsten inert gas. Hierbij staat tungsten voor wolfraam. Er kan ook gebruik worden gemaakt van goed geleidende laselektroden die gekoeld worden zodat ze tijdens het lassen niet smelten.

Stift- en boutlassen
Het stiftlassen of boutlassen is een speciaal lasproces hierbij heeft men op de stift of bout een klein lipje geplaatst dat tot versmelten wordt gebracht en zich zo hecht aan de ondergrond. De elektroden die bij dit lasproces worden gebruikt creëren een spanning die loopt langs de lasbout. Het lipje wordt door deze spanning tot een smeltbad gebracht en hecht zich aan de ondergrond. De lasbout zelf blijft verder geheel in tact. Feitelijk wordt hierbij ook gebruik gemaakt van niet afsmeltende laselektroden in combinatie met een beperkt afsmeltende lasbout waarvan het uiteinde kan worden beschouwd als een druppel lastoevoegmateriaal.

Wat is een wig?

Een wig is een driehoekig blok waarmee men kan kloven of objecten kan vastklemmen. Het is een eenvoudig werktuig dan al heel lang door de mensheid wordt gebruikt. Een wig wordt ook wel een keg genoemd of keil en kan van verschillende materialen worden gemaakt. Een wig doet haar werking op basis van de wet van het hellende vlak. Hoe spitser of scherper de wig is hoe groter de kracht is die men kan uitoefenen. Een wig met een scherpe punt heeft een grotere splijtwerking dan een wig met een minder scherpe of minder spitse vorm.

Vorm van een wig
De vormgeving en het materiaal van de wig zijn van doorslaggevend belang van dit werktuig. De zijkanten van de wig moeten goed glad zijn zodat er weinig weerstand door wrijving optreed als de wig zich in het werkstuk beweegt. Daarnaast moet de punt van de wig ook scherp en hard (niet buigzaam) zijn. Verder speelt ook het materiaal van het werkstuk een grote rol. Er zijn materialen die voor veel weerstand en wrijving zorgen en er zijn materialen met minder weerstand. Dat heeft een effect op de snelheid waarmee de wig zich door een werkstuk kan bewegen.

De hoek van een wig
De hoek van de wig bepaald voor een deel ook de kracht die men kan uitoefenen. Een wig onder een hoek van 30 graden verdubbelt de kracht die wordt uitgeoefend op de dwarsrichting van het werkstuk. De kracht in de dwarsrichting is de kracht die op de breedte wordt uitgeoefend op het werkstuk en niet in de lengte, oftewel de diepte. Bij materiaal dat gemakkelijk gespleten kan worden lukt dat prima met een wig die bestaat uit een hoek van dertig graden. Bij materiaal dat moeilijk gespleten kan worden wordt met een wig met een hoek van dertig graden te weinig kracht uitgeoefend om het materiaal te splijten. In dat geval moet een wig worden gebruikt met een kleinere hoek oftewel een scherpere vorm.

Wig gebruiken voor splijten
Men kan een wig gebruiken voor het splijten van materiaal bijvoorbeeld hout. In dat geval maakt men gebruik van een wig die bestaat uit twee gladde vlakken. Deze twee vlakken vormen gezamenlijk een scherpe punt onder een hoek van 5 tot 20 graden. De punt van de wig kan men in een kleine opening aan de kopse kant van een houten blok plaatsen om vervolgens op het uiteinde van de weg een grote druk uit te oefenen. Als men dit doet dan zal de punt van de wig zich steeds verder door het hout bewegen. Omdat vanaf de punt de wig steeds wijder wordt spijt het hout uit elkaar. Deze methode hanteert men bijvoorbeeld bij het kloven van hout doormiddel van een kloofbijl. De kloofbijl heeft van de bovenkant gezien ook een wig-vorm. Door de bijl met kracht op een blok hout neer te laten komen gaat het hout splijten door de kop van de bijl.

In de kop van de bijl zelf is echter ook een wig geplaatst als er sprake is van een houten steel. In dat geval is de wig geplaatst aan de bovenkant van de bijl (of hamer) in de houten steel. Door dit te doen zorgt de wig er voor dat het hout van de steel splijt en daardoor in volume toeneemt zodat de steeldelen tegen de kop van de bijl of hamer aandrukken zodat deze stevig is vastgeklemd. De wig haalt men er echter niet uit want als men dat zou doen komt de steel weer los te zitten in de kop van de bijl of hamer.

Vastwiggen en opwiggen
Men kan een wig ook gebruiken voor vastwiggen of opwiggen. Hierbij maakt men gebruik van een wig die bestaat uit een rechthoekige driehoek. Hiervan is één hoek 90 graden. Er zijn verschillende soorten wiggen die men kan gebruiken voor opwiggen of vastwiggen. Men maakt het onderscheid tussen leidzame en niet leidzame wiggen. Leidzame wiggen bevatten een lange schuine zijkant en hebben daardoor een grote stompe hoek bij het brede gedeelte, aan de punt bevind zich een scherpe hoek. Bij niet leidzame wiggen is de schuine zijkant korter. Verder zijn er ook nog duwwiggen of trekwiggen. Een wig heeft over het algemeen een andere hardheid dat de materialen die doormiddel van wiggen wordt vastgezet.

Wat is een inschroefmoer?

Een inschroefmoer wordt ook wel een rampamoer genoemd. Dit is een bijzondere moer omdat deze zowel aan de binnenkant schroefdraad bevat als aan de buitenkant. Aan de binnenkant bevat de inschroefmoer metrische schroefdraad. Dit houd in dat men aan de binnenkant van de inschroefmoer een bout kan draaien met een passende diameter die goed aansluit op de metrische schroefdraad. Aan de buitenkant van de inschroefmoer bevind zich ook schroefdraad.

Dit is hele scherpe draad met een grove spoed. Dit houdt in dat er veel ruimte is tussen de schroefdraadranden. Het schroefdraad is aan de buitenkant scherp omdat men daardoor de inschroefmoer in bijvoorbeeld een houten balk kan draaien. Men moet daarvoor wel eerst een gat boren. Dat gat zorgt er voor dat er voldoende ruimte is voor de inschroefmoer. De ruimte is tevens nodig om een voldoende uitsparing te creëren voor een bout die in de inschroefmoer wordt gedraaid.

Aanbrengen van inschroefmoer
Uiteraard dient men voor het plaatsen van de bout eerst wel de inschroefmoer aan te brengen. Deze wordt in een gat geschroefd. Aan één uiteinde van de inschroefmoer is een gleuf. Men kan met een schroevendraaier op deze gleuf voldoende kracht uitoefenen op de inschroefmoer om deze in een gat te draaien. Sommige inschroefmoeren hebben ook een zeskantige uitsparing ten behoeve van een inbussleutel. Het scherpe schroefdraad aan de buitenkant zorgt er voor dat de inschroefmoet zich in de zijkanten van het gat snijd en zich daar verankerd. Pas nadat de inschroefmoer goed is verankerd kan men een bout aan de binnenkant van de inschroefmoer aanbrengen. Deze bout kan men bijvoorbeeld met een dopsleutel, ringsleutel of steeksleutel aanbrengen.

Waar wordt een inschroefmoer toegepast?
Een inschroefmoer is een ideale oplossing als men een boutverbinding wil maken in zacht materiaal. Een bout kan zich bijvoorbeeld niet hechten in hout, spaanplaat of kunststof. Alleen in metalen kan men echt effectief schroefdraad tappen zodat men er een bout in kan draaien. In zachtere materialen zal men gebruik moeten maken van een hulpmiddel zoals een inschroefmoer. Er bestaan echter ook inschroefmoeren voor steen en metaal. In het laatste geval kan bijvoorbeeld het aanwezige schroefdraad in het metaal ernstig versleten of beschadigd zijn waardoor men een inschroefmoer kan toepassen om alsnog een goede boutverbinding te maken.

Wat is een pompschroevendraaier?

Een pompschroevendraaier is een soort schroevendraaier die men met de hand gebruikt om schroeven vast en los te maken. Een pompschroevendraaier wordt niet elektrisch of hydraulisch aangedreven. Deze schroevendraaier is echter wel uniek omdat men het handvat van de pompschroevendraaier niet ronddraait. In plaats daarvan beweegt men het handvat van de pompschroevendraaier op en neer. Dit is een pompende beweging vandaar de benaming pompschroevendraaier.

Hoe werkt een pompschroevendraaier?
In de steel van de pompschroevendraaier zit een speciale spiraalvormige groef. Deze spiraalvormige groef gaat tijdens de pompen met de pompschroevendraaier draaien. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een zogenaamd ratelmechanisme. Dit ratelmechanisme wordt tijdens de pompbeweging één kant op bewogen. Als de schroevendraaier de andere kant op wordt gedraaid zal het ratelmechanisme blokkeren. Een pompschroevendraaier werkt daardoor bijna het zelfde als een ratelschroevendraaier. Alleen moet men bij een pompschroevendraaier een pompende beweging maken.

Pompschroevendraaier als gewone schroevendraaier
Men kan een pompschroevendraaier ook gebruiken als een gewone schroevendraaier. Dit kan door een schuifje in de middenstand te plaatsen. Hiervoor wordt de steel vastgezet. Daardoor wordt het ratelmechanisme niet meer gebruikt en kan men de pompschroevendraaier gebruiken als een normale schroevendraaier om schroeven vast en los te draaien.

Pompschroevendraaier verdwijnt
De pompschroevendraaier treft men tegenwoordig bijna niet meer aan op werkplaatsen of in gereedschapskisten. De accuschroefmachines hebben de pompschroevendraaiers vrijwel overbodig gemaakt. Een accuschroefmachine is een effectief elektrisch gereedschap waarmee schroeven met een hoge snelheid in hout of ander materiaal geschroefd kunnen worden.

Wat is een ratel of ratelset voor soort gereedschap?

Een ratel is een gereedschap dat een ratelmechanisme bevat. Er zijn verschillende gereedschappen die uitgerust zijn met een ratelmechanisme. Een ratelmechanisme is een systeem dat wordt gebruikt om een as in de draairichting te blokkeren. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een soort tandwiel en een pal. De pal vormt als het ware een rem of blokkeersysteem. Als men de as de gewenste kant opdraait zal de pal over de afgeronde kant van de tandwielen heen glijden. Als de as de tegengestelde richting op wil draaien valt de pal vrijwel direct in het eerste gat van het tandwiel waardoor het tandwiel blokkeert.

Ratel en een ratelset
De meest bekende toepassing van een ratelmechanisme is de ratel die gebruikt wordt om bouten en moeren mee vast te zetten. Deze ratel is meestal onderdeel van een set dopsleutels. Men noemt deze sets ook wel een ratelset. Een ratelset kan zeer uitgebreid zijn. Er kunnen verschillende soorten doppen worden vastgeklikt op de ratel. Deze doppen of dopsleutels kunnen aan het uiteinde van de steel van de ratel worden vastgeklikt. De moeten kunnen worden vastgedraaid door de ratel heen en weer te bewegen. Men maakt daarbij gebruik van een korte zwaaiende beweging. Als men de ratel van zich af beweegt glijd de pal langs het tandwiel. Als men de ratel naar zich toe beweegt dan blokkeert de pal het tandwiel waardoor deze op slot zit en de monteur de bout kan aandraaien. Men kan een ratel rechtsom, linksom of in het geheel vastzetten.

Overige gereedschappen met een ratelmechanisme
Een ratel is wel het meest bekende gereedschap met een ratelmechanisme vandaar ook de naam. Er zijn echter ook andere gereedschappen met een ratelmechanisme. Een voorbeeld hiervan is een pompschroevendraaier. Deze schroevendraaier wordt tegenwoordig niet vaak meer gebruikt. in plaats daarvan maakt men gebruik van elektrische schroevendraaiers of elektrische schroefmachines die voorzien zijn van schroefbits.

Naast de pompschroevendraaier kan men ook een tapkrukje rekenen tot de gereedschappen met een ratelmechanisme. Een tapkrukje wordt gebruikt om schroefdraad te tappen in gaten. Een tapkrukje is een ideaal gereedschap omdat men dit gereedschap met één hand kan bedienen in plaats van een tap die geplaatst is in een wringijzer. Een tap in een wringijzer moet met twee handen worden gehanteerd. Daarnaast is een tapkrukje veel compacter dan een tap in een wringijzer. Dit maakt een tapkrukje geschikt om te gebruiken om schroefdraad aan te brengen als er weinig ruimte is om met twee handen een wringijzer rond te draaien.

Dat is overigens kenmerkend voor gereedschappen met een ratelmechanisme. Het ratelmechanisme zorgt er voor dat men minder grote slagen hoeft te draaien en daardoor minder ruimte nodig heeft om iets vast of los te draaien.

Wat is een ratelmechanisme?

Het woord ratel wordt in de techniek regelmatig gebruikt. Een ratel is een eenvoudig maar effectief mechanisme dat wordt gebruikt om een as in de draairichting vast te zetten. In de techniek zijn verschillende werktuigen en machines voorzien van een ratelmechanisme. Een ratelmechanisme bestaat in de basis uit een soort tandwiel dat loodrecht aan een as is bevestigd. Dit tandwiel kan in één richting ronddraaien maar kan niet de andere kant op draaien omdat een pal automatisch een andere draairichting, dan de gewenste draairichting, blokkeert.  Het mechanische kan echter in de praktijk vaak zowel linksom als rechtsom worden gehanteerd. Daarnaast kan men het ook vast zetten of in een vrijloop. Dit alles kan men zelf handmatig instellen.

Toepassing van een ratelmechanisme
Een ratelmechanisme kan men op verschillende manieren toepassen. Een bekende toepassing is de ratel die wordt gebruikt als dopsleutel voor het aandraaien van moeren en bouten. Ook in een pompschroevendraaier is een ratelmechanisme verwerkt. Een tapkrukje die wordt gebruikt als draadtapper voor het tappen van schroefdraad bevat ook een ratelmechanisme. Een ander bekend systeem is een spanband. Deze bevat ook een soort ratelsysteem waardoor een spanband aan één kant strak getrokken kan worden zonder dat de band los kan schuiven. De pal zorgt er voor dat dit niet gebeurd.

Wat is een wringijzer en waar wordt dit gereedschap voor gebruikt?

Voor het aanbrengen van schroefdraad kan men een machine gebruiken maar men kan het ook met de hand doen. In dat laatste geval maakt men gebruikt van een draadtap in combinatie met een wringijzer. Een wringijzer kan eveneens worden gebruikt om een ruimer in een gat rond te draaien tot de gewenste diameter is bereikt en de juiste passing tot stand is gebracht. Een wringijzer bevat een uitsparing waarin een ruimer of handtap kan worden geplaatst. Handtappen en ruimers zijn voorzien van een schacht met een vierkante kop. Op deze kop past het wringijzer. Een wringijzer wordt loodrecht op de ruimer over de handtap geplaatst waardoor een ‘T’ ontstaat. Het verticale deel van de ‘T’ is dan de ruimer of de handtap en het horizontale deel is het wringijzer.

Verschillende soorten wringijzers
Er worden in de praktijk verschillende soorten wringijzers gehanteerd. Zo kan een wringijzer de vorm hebben van een strop metaal die voorzien is van vierkante gaten die iets conisch zijn vormgegeven. Hierdoor passen verschillende kleine tappen in deze gaten.

Een wringijzer kan ook uit een verstelbare klem bestaan. Deze bevat een gat met een vast klemblokje met een < vorm er in en een verstelbaar klemblokje met een > vorm. Door het verstelbare klemblokje aan te draaien ontstaat een ruit <>, hierin wordt de ruimer of de handtap vastgeklemd. Omdat het klemblokje verstelbaar is kunnen draadtappen en ruimers van verschillende afmetingen worden ingeklemd. Het klemblokje zelf wordt met een draaibare handgreep verplaatst zodat men de draadtap of ruimer vast kan klemmen of kan loshalen.

Tips voor het gebruiken van een wringijzer
Men moet het juiste wringijzer hanteren als men schroefdraad wil tappen. Als men een te groot wringijzer hanteert heeft men te weinig gevoel tijdens het tappen. Daardoor kan men al snel te veel kracht gaan zetten waardoor de tap uiteindelijk zal breken. Men moet bovendien een wringijzer met twee handen hanteren om er voor te zorgen dat de tap niet afbreekt. Als men één hand gebruikt voor het draadtappen met een wringijzer dan wordt veel druk aan één kant van het wringijzer uitgeoefend waardoor de tap kan afbreken.

Als men gebruik maakt van kleine draadtappers kan men ook een tapkrukje hanteren in plaats van een wringijzer. Een tapkrukje kan men met één hand gebruiken. Er zijn ook tapkrukjes die een ratelmechanisme bevatten. Die zijn geschikt voor het aanbrengen van schroefdraad in kleine gaten waar men moeilijk bij kan komen.

Wat is een draadtap en waar wordt een draadtap voor gebruikt?

Een draadtap is een langwerpig, staafvormig gereedschap dat wordt gebruikt voor het snijden van inwendig schroefdraad. Een draadtap is hiervoor voorzien van scherpe mesjes aan de zijkanten, deze scherpe mesjes zijn in de dwarsrichting geplaats en snijden als het ware het metaal weg. Deze mesjes worden ook wel tandjes genoemd en zijn zeer scherp. Dat is ook nodig want de tandjes moeten door het dikwijls harde metalen materiaal heen snijden. Daarbij komen spaantjes vrij.

Naast tandjes bevat de draadtap daarom ook een aantal gleuven in de lengterichting waardoor de spaantjes weg kunnen vallen. Een draadtap is meestal gemaakt van zogenaamd snelstaal. Dit wordt ook wel High Speed Steel genoemd en afgekort met HSS. Dit is een hooggelegeerd wolfraam-chroomvanadiumstaal die tot een hitte van 600 °C zijn hardheid blijft behouden. Het harde snelstaal is daardoor uitermate geschikt om als snijdmateriaal te gebruiken voor een draadtap.

Waar wordt een draadtap voor gebruikt?
Het snijden van schroefdraad in een geboord gat noemt men ‘tappen’ daarom heeft men het over een draadtap. Een draadtap wordt dus gebruikt voor het snijden van inwendige schroefdraad in een gat. Het tappen van schroefdraad kan men zowel machinaal als handmatig doen. Over het algemeen maakt men gebruik van een set tappen. Als men bijvoorbeeld metrische schroefdraad wil tappen maakt men gebruik van 3 tappen. Voor het snijden van gasschroefdraad maakt men gebruik van 2 tappen. Voor het machinetappen maakt men gebruik van 1 tap. Verder zijn er verschillen in de draairichting van het schroefdraad. Over het algemeen gebruikt men tappen voor het aanbrengen van rechtsdraaiende schroefdraad. Daarnaast zijn er ook tappen voor linksdraaiende schroefdraad.

Snijolie gebruiken bij tappen
Als men schroefdraad gaat tappen zal men sijolie moeten gebruiken. Snijolie is van groot belang voor het behoud van het tapgereedschap en voor het behoud van het werkstuk waarin het schroefdraad gesneden wordt. Hoewel een tap gefabriceerd is van snelstaal kan ook snelstaal gaan slijten als er sprake is van veel wrijving en een hoge temperatuur. Daarom wordt snijolie gebruikt om de wrijving te verminderen en de draadtap te koelen. Door de eerder genoemde groeven worden niet alleen de spaantjes afgevoerd maar wordt ook de snijolie afgevoerd.

Het spreekt voor zich dat de snijolie goed vloeibaar moet zijn en daardoor een lage viscositeit moet hebben. Anders kan de snijolie niet goed uitvloeien over het snijgereedschap. De snijolie kan tijdens het wegstromen overigens ook de kleine spaantjes afvoeren die tijdens het draadsnijden zijn ontstaan. Dat is gunstig want de kleine spaantjes kunnen tussen de draadtap en het werkstuk als een soort schuurmiddel dienen waardoor er beschadigingen kunnen optreden. Snijolie kan de kans op schade beperken.

Wat is een duspol of tweepolige spanningzoeker?

Duspol is een merk voor een tweepolige spanningzoeker. Het merk duspol is een geregistreerde handelsmerk voor een meetinstrument dat in de elektrotechniek gebruikt wordt. Een duspol bevat twee meetpennen die over het algemeen een rode kleur hebben. Deze pennen zijn aan elkaar verbonden doormiddel van een soepel, dun snoer dat een donkergrijze of zwarte kleur heeft.

Meetpennen van een duspol
Een duspol heeft twee meetpennen maar de omvang van deze pennen verschilt. De handgreep van één van de pennen is groter dan het handvat van de andere pen. De dikkere meetpen heeft een ingebouwde spanningsindicatie. Over het algemeen bestaat deze spanningsindicatie leds. Bij de leds is een duidelijke omschrijving aangegeven van hetgeen gemeten wordt. Het is echter ook mogelijk dat men in het dikkere handvat een digitaal afleesscherm heeft aangebracht waar men de waardes van kan aflezen.

Hoe werkt een duspal
Een duspal wordt gebruikt als meetinstrument voor de elektrotechniek. Het is een spanningszoeker wat in feite inhoudt dan men met een duspal kan meten of op een bepaald elektrotechnisch component spanning staat of niet. Men kan een duspal bijvoorbeeld gebruiken om de spanning te meten in een wandcontactdoos. Als een wandcontactdoor is voorzien van een aardcontact dan kan men het beste eerst de beide spanningvoerende contactpolen controleren met de duspal. Als men vervolgens de contactpolen om de beurt op de aarde gaat meten kan men bepalen welke contactpool de stroom aanvoert en welke de nul is.

Lekstroom
Een aardlekschakelaar wordt ingeschakeld wanneer er sprake is van zogenoemde lekstroom. Een spanningzoeker zoals een duspal trekt stroom. Als men de duspal gaat gebruiken om de spanning te meten tussen de fase en de aarde dan zal er een lekstroom gaan lopen. Als de elektrische installatie goed functioneert zal de aardlekschakelaar vanwege de lekstroom worden ingeschakeld. Als dat gebeurd wordt de levering van elektrische spanning stopgezet. Om dit te voorkomen hebben sommige tweepolige spanningzoekers een speciale testfunctie met een hoge impedantie. Deze testfunctie wordt gebruikt om de lekstromen te onderdrukken.

Meetbereik van duspal spanningzoeker
Het meetbereik van spanningszoekers kan verschillen. Een tweepolige spanningzoeker heeft over het algemeen een bereik van ongeveer 6 Volt tot 400 Volt. Het aantal Volt wordt in verschillende waarden aangegeven. Deze waardes lopen op en zijn vermeld op de spanningsindicatie van het dikke handvat van de duspal. Een duspal of tweepolige spanningzoeker is geschikt voor het meten van zowel gelijkspanning als wisselspanning.