Wat is een pompschroevendraaier?

Een pompschroevendraaier is een soort schroevendraaier die men met de hand gebruikt om schroeven vast en los te maken. Een pompschroevendraaier wordt niet elektrisch of hydraulisch aangedreven. Deze schroevendraaier is echter wel uniek omdat men het handvat van de pompschroevendraaier niet ronddraait. In plaats daarvan beweegt men het handvat van de pompschroevendraaier op en neer. Dit is een pompende beweging vandaar de benaming pompschroevendraaier.

Hoe werkt een pompschroevendraaier?
In de steel van de pompschroevendraaier zit een speciale spiraalvormige groef. Deze spiraalvormige groef gaat tijdens de pompen met de pompschroevendraaier draaien. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een zogenaamd ratelmechanisme. Dit ratelmechanisme wordt tijdens de pompbeweging één kant op bewogen. Als de schroevendraaier de andere kant op wordt gedraaid zal het ratelmechanisme blokkeren. Een pompschroevendraaier werkt daardoor bijna het zelfde als een ratelschroevendraaier. Alleen moet men bij een pompschroevendraaier een pompende beweging maken.

Pompschroevendraaier als gewone schroevendraaier
Men kan een pompschroevendraaier ook gebruiken als een gewone schroevendraaier. Dit kan door een schuifje in de middenstand te plaatsen. Hiervoor wordt de steel vastgezet. Daardoor wordt het ratelmechanisme niet meer gebruikt en kan men de pompschroevendraaier gebruiken als een normale schroevendraaier om schroeven vast en los te draaien.

Pompschroevendraaier verdwijnt
De pompschroevendraaier treft men tegenwoordig bijna niet meer aan op werkplaatsen of in gereedschapskisten. De accuschroefmachines hebben de pompschroevendraaiers vrijwel overbodig gemaakt. Een accuschroefmachine is een effectief elektrisch gereedschap waarmee schroeven met een hoge snelheid in hout of ander materiaal geschroefd kunnen worden.

Wat is een ratel of ratelset voor soort gereedschap?

Een ratel is een gereedschap dat een ratelmechanisme bevat. Er zijn verschillende gereedschappen die uitgerust zijn met een ratelmechanisme. Een ratelmechanisme is een systeem dat wordt gebruikt om een as in de draairichting te blokkeren. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een soort tandwiel en een pal. De pal vormt als het ware een rem of blokkeersysteem. Als men de as de gewenste kant opdraait zal de pal over de afgeronde kant van de tandwielen heen glijden. Als de as de tegengestelde richting op wil draaien valt de pal vrijwel direct in het eerste gat van het tandwiel waardoor het tandwiel blokkeert.

Ratel en een ratelset
De meest bekende toepassing van een ratelmechanisme is de ratel die gebruikt wordt om bouten en moeren mee vast te zetten. Deze ratel is meestal onderdeel van een set dopsleutels. Men noemt deze sets ook wel een ratelset. Een ratelset kan zeer uitgebreid zijn. Er kunnen verschillende soorten doppen worden vastgeklikt op de ratel. Deze doppen of dopsleutels kunnen aan het uiteinde van de steel van de ratel worden vastgeklikt. De moeten kunnen worden vastgedraaid door de ratel heen en weer te bewegen. Men maakt daarbij gebruik van een korte zwaaiende beweging. Als men de ratel van zich af beweegt glijd de pal langs het tandwiel. Als men de ratel naar zich toe beweegt dan blokkeert de pal het tandwiel waardoor deze op slot zit en de monteur de bout kan aandraaien. Men kan een ratel rechtsom, linksom of in het geheel vastzetten.

Overige gereedschappen met een ratelmechanisme
Een ratel is wel het meest bekende gereedschap met een ratelmechanisme vandaar ook de naam. Er zijn echter ook andere gereedschappen met een ratelmechanisme. Een voorbeeld hiervan is een pompschroevendraaier. Deze schroevendraaier wordt tegenwoordig niet vaak meer gebruikt. in plaats daarvan maakt men gebruik van elektrische schroevendraaiers of elektrische schroefmachines die voorzien zijn van schroefbits.

Naast de pompschroevendraaier kan men ook een tapkrukje rekenen tot de gereedschappen met een ratelmechanisme. Een tapkrukje wordt gebruikt om schroefdraad te tappen in gaten. Een tapkrukje is een ideaal gereedschap omdat men dit gereedschap met één hand kan bedienen in plaats van een tap die geplaatst is in een wringijzer. Een tap in een wringijzer moet met twee handen worden gehanteerd. Daarnaast is een tapkrukje veel compacter dan een tap in een wringijzer. Dit maakt een tapkrukje geschikt om te gebruiken om schroefdraad aan te brengen als er weinig ruimte is om met twee handen een wringijzer rond te draaien.

Dat is overigens kenmerkend voor gereedschappen met een ratelmechanisme. Het ratelmechanisme zorgt er voor dat men minder grote slagen hoeft te draaien en daardoor minder ruimte nodig heeft om iets vast of los te draaien.

Wat is een ratelmechanisme?

Het woord ratel wordt in de techniek regelmatig gebruikt. Een ratel is een eenvoudig maar effectief mechanisme dat wordt gebruikt om een as in de draairichting vast te zetten. In de techniek zijn verschillende werktuigen en machines voorzien van een ratelmechanisme. Een ratelmechanisme bestaat in de basis uit een soort tandwiel dat loodrecht aan een as is bevestigd. Dit tandwiel kan in één richting ronddraaien maar kan niet de andere kant op draaien omdat een pal automatisch een andere draairichting, dan de gewenste draairichting, blokkeert.  Het mechanische kan echter in de praktijk vaak zowel linksom als rechtsom worden gehanteerd. Daarnaast kan men het ook vast zetten of in een vrijloop. Dit alles kan men zelf handmatig instellen.

Toepassing van een ratelmechanisme
Een ratelmechanisme kan men op verschillende manieren toepassen. Een bekende toepassing is de ratel die wordt gebruikt als dopsleutel voor het aandraaien van moeren en bouten. Ook in een pompschroevendraaier is een ratelmechanisme verwerkt. Een tapkrukje die wordt gebruikt als draadtapper voor het tappen van schroefdraad bevat ook een ratelmechanisme. Een ander bekend systeem is een spanband. Deze bevat ook een soort ratelsysteem waardoor een spanband aan één kant strak getrokken kan worden zonder dat de band los kan schuiven. De pal zorgt er voor dat dit niet gebeurd.