Wat is een werkbak?

Een werkbak is een algemene benaming die wordt gebruikt voor een bak die doormiddel van een hijskraan omhoog kan worden gebracht om op de gewenste hoogte te komen voor het verrichten van werkzaamheden. Een werkbak bestaat uit een kooiconstructie die meestal vierkant van vorm is. Aan de bovenkant van deze kooiconstructie zit een frame met een aantal kabels waarmee de werkbak aan de kraan wordt bevestigd. Een werkbak bevat zelf geen hefmechanisme maar wordt doormiddel van de kraan in beweging gebracht. Er dient dus een goede communicatie plaats te vinden tussen de persoon die in de kraan de werkbak omhoog en naar beneden brengt en de personen die in de werkbak werkzaamheden uitvoeren. Werkbakken worden in de praktijk alleen gebruikt bij hele bijzondere constructies en bouwwerken als er geen andere middelen mogelijk zijn om op de gewenste hoogte werkzaamheden uit te voeren. Dit is ook wettelijk vastgelegd. Werkbakken mogen dus alleen gebruikt worden als alle andere veiliger middelen niet gebruikt kunnen of mogen worden.

Veiligheidsrichtlijnen voor werken in een werkbak
Het werken in een werkbak brengt risico’s met zich mee dat zorgt er voor dat men een aantal veiligheidsrichtlijnen in acht moet nemen als men met een werkbak werkt. Allereerst moet een speciale ontheffing worden gegeven van de Overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid oftewel de Inspectie SZW. Verder mogen alleen werknemers die goed getraind zijn gebruik maken van een werkbak. Ze moeten weten hoe ze de risico’s van werken in een werkbak kunnen beheersen en daarnaast moeten ze weten hoe ze kunnen communiceren met de kraanmachinist en andere personeelsleden waarmee ze direct of indirect samenwerken. Verder moeten de volgende algemene richtlijnen worden opgevolgd:

  • Het hekwerk van de werkbak moet minimaal 1 meter hoog zijn.
  • Werknemers moeten altijd een veiligheidshelm dragen en veiligheidshandschoenen.
  • De werkbak moet aan een viersprong worden bevestigd.
  • Er moet oogcontact zijn tussen minimaal 1 werknemer uit de werkbak en de kraanmachinist.
  • Tijdens het hijsen moet men de handen en armen in de werkbak houden.
  • De werkbak mag nooit zwaarder belast wordt dan de maximale belasting.
  • Van te voren moeten duidelijke afspraken gemaakt over de communicatie en de seinen.
  • Er moeten goed werkende portofoons worden verstrekt.
  • In een werkbak mogen geen trapjes, ladders of andere verhogingen worden gebruikt.

Wat zijn hangsteigers?

Hangsteigers zijn steigers die doormiddel van kabels hangen aan een staalconstructie die boven de steiger is bevestigd op een gebouw. Hangsteigers worden gebruikt als het opbouwen  van steigers vanaf de grond niet mogelijk is. Hangende steigers zijn een goede oplossing als men werkzaamheden moet verrichten aan de gevels van utiliteitscomplexen. Deze steigers zijn meestal tijdelijke steigers en dienen bijvoorbeeld voor tijdelijk onderhoud en gevelreiniging. Er zijn echter ook permanente hangsteigers deze steigers bevatten een ophangconstructie die onderdeel is van een gebouw.

Dit kunnen bijvoorbeeld vaste hijsarmen zijn of een dakwagen op rails. In dat geval maakt men bijna altijd gebruik van een zogenaamde gondelinstallatie die gebruikt wordt voor gevelreiniging en het wassen van de ramen. Veiligheidsrichtlijnen met betrekking tot hangsteigers treft men onder andere aan in de NEN-EN 1808 Hangsteigers. Deze bevat veiligheidseisen voor hangsteigers, ontwerpberekeningen, stabiliteitscriteria, constructie-richtlijnen  en beproevingen.

Verschillende benamingen
Hangsteigers kunnen verschillende soorten benamingen hebben. Er zijn echter ook verschillende soorten hangsteigers die in gebruik worden genomen voor diverse klussen. Zo zijn er bijvoorbeeld: gondels, hangbruggen, werkbruggen en gevelonderhoudsinstallaties die in de praktijk worden gebruikt. In de inleiding werd al benoemd dat er tijdelijke hangsteigers zijn. Deze hangsteigers zijn tijdelijk aan het dak van een gebouw gemonteerd. Hangsteigers die permanent zijn worden doormiddel van een constructie op het dak gemonteerd. Een glazenwasinstallatie is hiervan een voorbeeld.

Veiligheidsvoorschriften voor hangsteigers
Als men werkt met hangsteigers moet men een aantal veiligheidsvoorschriften in acht nemen. De volgende richtlijnen moet men in acht nemen:

  • Hangsteigers mogen niet gebruikt worden bij windkracht 6 of hoger.
  • Hangsteigers mogen ook niet gebruikt worden als er onweer in de buurt van de hangsteiger is.
  • Hangsteigers moeten door gespecialiseerd personeel en gespecialiseerde bedrijven worden opgebouwd.
  • Hangsteigers moeten door gespecialiseerd personeel en gespecialiseerde bedrijven worden gekeurd en onderhouden.
  • Het maximaal toelaatbare heftvermogen moet inzichtelijk zijn doormiddel van een plaat.
  • Men dient zich te houden aan het maximale laadgewicht.
  • Het contragewicht van de hangsteiger moet voor het gebruik van de hangsteiger worden gecontroleerd.
  • Werknemers die op een hangsteiger werken moeten een veiligheidsharnas dragen. Dit veiligheidsharnas moet bevestigd zijn aan de hangsteiger.
  • Pas op met gereedschappen en materialen op de hangsteiger. Deze moeten er niet vanaf vallen.
  • Het gebied onder de hangsteiger zal moeten worden afgezet met een lint of met hekken zodat mensen niet onder de hangsteiger kunnen lopen.
  • Wanneer men werkt in een hangsteiger op 25 meter hoogte of meer zal er communicatieapparatuur moeten worden gebruikt.  Met deze apparatuur zoals portofoons kan het personeel in de hangsteiger contact leggen met personeel op de grond of eventueel met hulpdiensten.

Wat zijn hoogwerkers?

Hoogwerkers zijn speciale machines die worden gebruikt om werknemers op een veilige manier omhoog te brengen zodat ze werkzaamheden op hoogte uit kunnen voeren. Hoogwerkers worden vaak gebruikt in situaties waarbij het plaatsen van steigers te duur is of te tijdrovend is. Vooral wanneer een klus moet worden gedaan van korte duur is het niet effectief om een steiger te laten bouwen. Een hoogwerker kan dan een uitkomst zijn. Hoogwerkers worden regelmatig in de bouw, industrie en techniek gebruikt. Daarnaast gebruikt bijvoorbeeld ook de brandweer of de groenvoorziening regelmatig een hoogwerker wanneer er werkzaamheden op hoogte gedaan moeten worden. Hoogwerkers worden ook vaak ingezet omdat ladders maar tot een bepaalde hoogte mogen worden gebruikt. De stahoogte van ladders is bijvoorbeeld 5 meter en in sommige uitzonderlijke gevallen wordt 7,50 meter als grens voor de maximale gehanteerd. Met hoogwerkers kan men veilig werken tot veel grotere hoogten.

Hoe werkt een hoogwerker?
Een hoogwerker bevat een aandrijving. Dit is een hydraulische arm waarmee de hoogwerker omhoog of omlaag kan worden gebracht. De hydraulische arm kan op meerdere plaatsen scharnieren. Aan het einde bevat de hoogwerker een bak of een platform waarin werknemers kunnen staan. Deze bak is bevat een stevige constructie met een hekwerk waardoor de werknemer niet kan vallen. De aandrijving van een hoogwerker kan verschillen. Meestal wordt gebruik gemaakt van een dieselmotor of elektromotor. Verder zijn er ook hoogwerkers die doormiddel van gas worden aangedreven.

Verschillende soorten hoogwerkers
Hoogwerkers zijn er in verschillende soorten. Men kan hoogwerkers in twee hoofdgroepen indelen namelijk de vast opgestelde hoogwerkers. Deze hoogwerkers staan op gesteld op één vaste plek. Deze vaste opstelling wordt gedaan voordat de bak omhoog gaat. Men kan vaste hoogwerkers wel verrijden maar dat kost wel wat meer tijd omdat deze hoogwerkers eerst stevig worden geplaatst. Een mobiele hoogwerker is makkelijker verplaatsbaar omdat deze niet extra stevig op de grond hoeft neergezet te worden. Een mobiele hoogwerker is uit zichzelf stabiel genoeg. Een mobiele hoogwerker kan veilig verreden worden ook wanneer er personen op de hoogwerker aanwezig zijn. Deze personen moeten zich echter wel goed vasthouden en de hoogwerker moet uiteraard dan wel naar beneden zijn gebracht voordat men de hoogwerker gaat verrijden in verband met kantelgevaar. We noemen nog een aantal bekende vormen van hoogwerkers, deze zijn hieronder ingedeeld op basis van het hefmechanisme:

  • Telescoophoogwerker
  • Schaarhoogwerker
  • Spinhoogwerker
  • Knikarmhoogwerker

Veilig werken met een hoogwerker
Hoogwerkers kunnen gevaarlijke machines worden als men niet weet hoe men deze machines moet gebruiken en verplaatsen. Daarom mogen hoogwerkers alleen worden gebruikt door personeel dat hier speciaal voor getraind is. Daarnaast is het belangrijk dat de hoogwerker ook veilig is. De hoogwerker moet goedgekeurd zijn. Dit is herkenbaar aan de keringssticker waarop de naam van de keuringsinstantie staat en de datum waarop de hoogwerker is gekeurd. Op een speciaal plaatje staat ook aangegeven wat de maximale belastbaarheid is van hoogwerkers. Deze maximale gebruiksbelasting moet niet worden overschreden.

Uiteraard is het ook van belang dat de hoogwerker voordat men deze gebruikt ook wordt geïnspecteerd. Als er sprake is van beschadigingen die de veiligheid van de hoogwerker in gevaar brengen dan zal men de hoogwerker niet moeten gebruiken en moeten laten repareren door een deskundig monteur.

Tips voor het veilig gebruik van hoogwerkers
De richtlijnen die hiervoor werden genoemd hebben te maken met de hoogwerker zelf het is uiteraard ook belangrijk dat werknemers de hoogwerker in de praktijk goed gebruiken. Daarvoor zijn een aantal richtlijnen van toepassing:

  • Plaats de hoogwerker horizontaal op een vlakke ondergrond.
  • Gebruik de hoogwerker niet boven windkracht 6.
  • Zet de hoogwerker neer op een stevige ondergrond, de hoogwerker moet niet wegzakken ook niet als de hoogwerker wordt belast.
  • Als hoogwerkers verreden worden moet er een begeleider op de grond aanwezig zijn.
  • Als de bak van de hoogwerker hoger is dan 3 meter mag de hoogwerker niet verreden worden.
  • Personen die in een hoogwerker werken moeten valbeveiliging gebruiken die bevestigd is aan de hoogwerker.
  • Als men werkt boven de 25 meter zal er gebruik moeten worden gemaakt van communicatiemiddelen.
  • De hoogwerker moet niet gebruikt worden als lift maar is een werkbak. Met een hoogwerker mogen dus geen personen van beneden naar boven getransporteerd worden om op hoogte uit te stappen.

Wat is een rolsteiger?

Rolsteigers zijn steigers die bestaan uit één of meerdere werkvloeren en voorzien zijn van wielen waardoor ze verplaatsbaar zijn in tegenstelling tot vaste steigers. In tegenstelling tot vaste steigerconstructies mag een ervaren bouwvakker samen met zijn collega’s een rolsteiger opbouwen. Vaste steigers moeten worden opgebouwd door gecertificeerde steigerbouwers die in bezit zijn van het certificaat Steigerbouwer A of Steigerbouwer B. In plaats van vaste steigers zijn rolsteigers over het algemeen veel kleiner en van lichter materiaal gemaakt (aluminium in plaats van staal). Rolsteigers zijn systeemsteigers en kunnen daardoor eenvoudiger worden opgebouwd. Dit houdt in dat deze steigers bestaan uit vaste elementen die aan elkaar bevestigd kunne worden.

Veilig gebruik van rolsteigers
Werken op hoogte brengt risico’s met zich mee. Het belangrijkste risico is het valrisico dat op elke steiger in meer en mindere mate aanwezig is. De risico’s van het werken op een rolsteiger kunnen worden beheerst door een aantal veiligheidsrichtlijnen. We noemen hieronder een aantal belangrijke richtlijnen:

  • Zet de rolsteiger op een stevige ondergrond.
  • Zet de rolsteiger neer op een vlakke ondergrond.
  • Plaats de stabilisatoren op de grond.
  • Zet de wielen van een rolsteiger op de rem voordat je de rolsteiger beklimt.
  • Beklim de rolsteiger vanaf de binnenkant.
  • Houdt geen gereedschap in de hand of materiaal terwijl je op de steiger klimt.
  • Hij gereedschap en materiaal omhoog als je op de steiger bent geklommen.
  • Zorgt dat de steiger schoon is en opgeruimd.
  • Houdt ook de sporten van de steiger schoon.
  • De maximale hoogte van een steiger is buiten 12 meter en voor binnen 8 meter.
  • Bij windkracht 6 of harder mag niet gewerkt worden op een steiger.
  • Werk je op een steiger terwijl het windkracht 6 wordt dan moet je de steiger veilig verlaten.
  • Rolsteigers die hoger zijn dan acht meter moeten niet verreden worden.

Veilig verplaatsen van rolsteigers
Een belangrijk voordeel van rolsteigers is dat deze doormiddel van wielen verplaatst kunnen worden. Het verplaatsen van rolsteigers is echter ook een risicovolle taak. Daarom is het belangrijk dat ook hierbij veiligheidsrichtlijnen in acht worden genomen. We noemen hieronder een aantal belangrijke.

  • Wanneer een steiger hoger is dan 8 meter moet je de rolsteiger eerst lager maken tot 8 meter voordat de steiger veilig weggerold kan worden.
  • Verplaats de rolsteiger altijd met twee of meer personen.
  • Rolsteigers mogen niet worden verreden als er mensen op de rolsteiger aanwezig zijn.
  • Er mag geen los materiaal op de rolsteiger liggen als men de rolsteiger gaat verrijden.
  • Verrijd de rolsteiger alleen als dit veilig kan gebeuren. De grond moet vlak zijn en er moeten geen gaten, hellingen of verhogingen aanwezig zijn.
  • De grond moet ook hard zijn zodat de rolsteiger niet kan verzakken tijdens het verplaatsen.
  • Pas ook op met kabels als de rolsteiger verreden wordt.
  • Tijdens het verrijden van de rolsteiger moeten de uithouders niet kunnen verschuiven.
  • De stabilisatoren moeten zo dicht mogelijk bij de grond blijven. Als er gebruik wordt gemaakt van stabilisatoren met wieltjes dan moeten deze op de grond blijven.