Wat is een accuboormachine?

Een accuboormachine is een elektrisch aangedreven handgereedschap dat een accu bevat en een ronddraaiende kop waarin een boor of schroefbitje kan worden geplaatst. De accuboormachine kan worden gebruikt als schroefmachine maar is eventueel ook te gebruiken als lichte boormachine. Daardoor is de accuboormachine een breed inzetbaar elektrisch handgereedschap. Accuboormachines worden op de bouw door verschillende werknemers gebruikt zoals elektromonteurs, installatiemonteurs en natuurlijk door timmermannen. In deze tekst staat algemene informatie over de accuboormachine.

Accuboormachine of accuschroefmachine?
Op de bouw wordt het woord accuboormachine en accuschroefmachine gebruikt. Dit kan verwarrend werken want in feite bedoelt men hetzelfde elektrische handgereedschap. Soms gebruikt men ook de algemene benaming accutol. Ook dit is in feite het zelfde stuk gereedschap. Het is belangrijk te weten dat men met de aanduiding boormachine zowel een boormachine met een accu (accuboormachine) als een elektrische boormachine met lichtnetaansluiting kan bedoelen. Daarom is het belangrijk om goed duidelijk te maken of het om een accuboormachine gaat of om een elektrische boormachine met lichtnetaansluiting. Om die reden gebruiken sommige werknemers voor de accuboormachine liever de term accuschroefmachine en de boormachine die aangesloten wordt op het lichtnet wordt dan klopboor of klopboormachine genoemd.

Accu
Men moet rekening houden met het feit dat de accuboormachine haar elektrische vermogen haalt uit een accu en niet uit het netstroom. Dit zorgt er voor dat een accuboormachine vermogen verliest naarmate de accu leeg raakt. Daarom moet voor een accuboormachine regelmatig de accu worden opgeladen. Daarvoor worden bij de accuboormachine specifieke acculaders geleverd. Deze worden doormiddel van een stekker in een stop in het netstroom geplaatst. De accu zelf kan meestal onder het handvat van de accuboormachine worden geklikt om deze vervolgens in de acculader te plaatsen. Doormiddel van een lichtje/ diode wordt meestal duidelijk gemaakt hoe het is gesteld met de accu. Een volle accu wordt meestal met een groen lichtje aangeduid. Ook kan er muziek of geluid uit de acculader komen om aan te geven dat de accu is opgeladen. Dit is echter per merk en type acculader verschillend.

Accuboormachine NEN 3140
Op de bouw moet de acculader gekeurd zijn conform de NEN 3140 maar de accuboormachine hoeft zelf niet gekeurd te worden. De acculader wordt door een bevoegd persoon gekeurd conform de NEN 3140 richtlijnen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de kabel. Er moet geen kabelbreuk aanwezig zijn. Ook naar het veilig functioneren van de acculader wordt gekeken. Er wordt daadwerkelijk getest maar ook visueel geïnspecteerd conform de NEN 3140.

Accuboormachine voor het boren van gaten
Een accuboormachine kan men zoals de naam doet vermoeden gebruiken als boormachine. De accuboormachine moet men echter niet gebruiken voor zware boorklussen waarbij gaten in steen of beton moeten worden geboord. Voor het boren van gaten van een kleine diameter in hout, bepaalde kunststoffen en ander zacht materiaal is de accuboormachine echter wel geschikt. Voor zwaardere boorklussen kan men vaak beter een klopboormachine gebruiken.

Snelspankop
De meeste accuboormachines bevatten een snelspankop. In deze kop kan een schroefbitje worden geplaatst of een boor. De snelspankop kan worden beschouwd als een boorhouder. Achter de snelspanknop zit meestal een slipkoppeling. Daarbij is doormiddel van cijfers aangeduid wat de maximale koppel is waarmee men kan werken. Hiermee wordt duidelijk hoeveel kracht op de schroef kan worden overgedragen tijdens het schroeven. Dit koppel kan men afstellen en is afhankelijk van de afmeting van de in te draaien schroef. Ook de hardheid van de ondergrond en de hardheid van het te bevestigen onderdeel of materiaal is van belang.

Veilig werken met schroevendraaiers

Schroevendraaiers zijn veel voorkomende handgereedschappen die worden gebruikt van het aandraaien en losdraaien van schroeven. Een schroevendraaier bestaat uit een heft of een handvat met daaraan een steel die uitloopt op een bepaalde vorm. Deze vorm is bepalend voor welk type schroef met de schroevendraaier kan worden aangedraaid of losgedraaid. Het uiteinde van de schroevendraaier moet in de kop van de schroef passen.

Gebruik de juiste schroevendraaier
Door de jaren heen zijn veel verschillende schroeven ontwikkeld. De meest eenvoudige vorm is de schroef met een gleuf waarin ook de meest eenvoudige vorm van een schroevendraaier op past namelijk de schroevendraaier met een ‘platte kop’. Naar verloop van tijd zijn er ook schroeven ontwikkeld met een ‘kruis’ in de kop waarvoor men een ‘kruiskop’ schroevendraaier gebruikt. Recenter heeft men de torxs bedacht.

De torx bevat een soort zeshoekvorm, waarvan de zijkanten van het zeshoek iets gebogen naar binnen lopen. Naast de torx standaard is er ook nog de torxs plus. Kortom er zijn veel verschillende soorten uiteinden die een schroevendraaier kan bevatten om op het juiste type schroef te kunnen passen. Een van de belangrijkste veiligheidsrichtlijnen is dan ook dat men de juiste schroevendraaier moet gebruiken voor het aandraaien van een schroef. Daarnaast zijn er nog een aantal veiligheidsrichtlijnen om veilig te kunnen werken met schroevendraaiers. Deze zijn in de volgende alinea genoteerd.

Veiligheidsrichtlijnen voor werken met schroevendraaiers
Een aantal richtlijnen bevorderen het veilig werken met schroevendraaiers. We noemen een aantal:

  • Controleer of de schroevendraaier heel is voordat deze wordt gebruikt. Is de kop van de schroevendraaier niet kapot en bevat deze geen bramen?
  • De schroevendraaier moet goed passen in de kop van de schroef. Gebruik dus de juiste vorm schroevendraaier en gebruik ook de juiste afmeting.
  • Schroeven met een platte kop komen steeds minder voor omdat die schroeven het minste grip bieden voor de schroevendraaier. Uitschieten is daardoor mogelijk. Dit kan echter ook gebeuren bij andere soorten schroeven als men de schroevendraaier niet goed in de uitsparing van de schroefkop plaatst.
  • Gebruik een schroevendraaier waarvoor deze bedoelt is, namelijk het aandraaien en losdraaien van schroeven. Schroevendraaiers moeten niet worden gebruikt als priem of als beitel. Ga ook niet met een hamer op een schroevendraaier slaan omdat dan zowel het heft als de schroefkop beschadigd kunnen raken en het veilig gebruiken van een schroevendraaier in het geding komt.

Een groot aantal ontvallen met handgereedschap wordt veroorzaakt doordat men gereedschap niet op de juiste manier wordt gebruikt. Ook ondeugdelijk en defect gereedschap kan voor ongelukken zorgen. Daarom moet men gereedschap op de juiste manier gebruiken en dient men het gereedschap goed op te bergen zodat het niet kan gaan roesten.

Wat is het verschil tussen een schroef en een bout?

Bouten en schroeven zijn beide bevestigingsmiddelen. Hiermee kun je uitneembare verbindingen maken. Boutverbindingen en schroefverbindingen worden doormiddel van aandraaien tot stand gebracht. Verder zijn zowel schroeven als bouten voorzien van schroefdraad. Meestal zijn schroeven en bouten vervaardigd van metaal zoals staal of roestvast staal. Tot zover de overeenkomsten tussen schroeven en bouten. Er zijn echter ook verschillen. Het belangrijkste verschil is dat bij een bout de steel is voorzien van een kop die over het algemeen zeskantig van vorm is. Door deze vorm kan de bout aan de buitenkant aangedraaid worden (volgens NEN 5501) doormiddel van bijvoorbeeld een steeksleutel of ringsleutel. Als er een uitsparing is in de kop aanwezig is waarin men een gereedschap kan plaatsen is er sprake van een schroef. De vorm van de uitsparing kan verschillen en de vorm van het gereedschap moet daarop worden aangepast. Een kruisvormige uitsparing vereist een kruiskop schroevendraaier en een zeskantige uitsparing vereist een inbussleutel.

Wat zijn de verschillen tussen schroeven en bouten?
Zoals uit bovenstaande tekst blijkt zijn er meerdere verschillen tussen bouten en schroeven. Deze verschillen zorgen er voor dat in de ene bevestiging beter gekozen kan worden voor een boutverbinding terwijl men bij een andere verbinding beter kan kiezen voor een verbinding doormiddel van schroeven.

Schroeven:

  • Schroeven hebben over het algemeen verlopende schroefdraad terwijl de diameter vanaf de kop van de schroef uitloopt op een punt.
  • Schroeven worden meestal verankerd in het materiaal zonder dat er binnenschroefdraad is gesneden.
  • Schroeven worden aangedraaid door gebruik te maken van een uitsparing in de kop. Dit is ook het geval bij machineschroeven.
  • De uitsparing in de schroefkop kan een verschillende vorm hebben. Zo kan de uitsparing een rechte sleuf zijn of een kruissleuf. Ook een binnenvierkant is mogelijk evenals een binnen zeskant. Verder is een zespuntige ster (torks, torx) ook mogelijk.
  • Schroeven kunnen  zijn voorzien van verschillende soorten schroefdraad worden voorzien waaronder metrische schroefdraad.

Bouten:

  • Bouten hebben een gelijkblijvende schroefdraaddiameter die loopt over de lengte van de bout.
  • Een bout heeft meestal metrische schroefdraad waardoor om de bout een moer kan worden gedraaid die voorzien is van bijpassende metrische binnenschroefdraad.
  • Een bout kan ook worden gedraaid in een gat in bijvoorbeeld een machine of constructie die voorzien is van bijpassend binnenschroefdraad. Dit binnenschroefdraad kan worden gesneden of getapt met speciale schroefdraadtappen.
  • Een bout is aan het uiteinde stomp en is daardoor niet geschikt om zonder voor boren rechtstreeks in hout of andere materiaal te draaien.
  • Verder verschilt de kop van een bout ten opzichte van een schroef. Een schroef wordt aangedraaid door een uitsparing in de kop terwijl een bout meestal een zeskantige kop heeft die doormiddel van aangrijpen aan de buitenkant wordt aangedraaid (volgens NEN 5501). Dit kan bijvoorbeeld doormiddel van steeksleutels, ringsleutels of een hydraulische momentsleutel worden gedaan.

In de meeste technische sectoren zoals de bouw of de werktuigbouwkunde is vaak voorgeschreven welke verbindingsmethodes moeten worden gebruikt. Daarbij zijn de verschillende bevestigingsmaterialen vaak duidelijk aangegeven. Dit is ieder geval zo bij het gebruik van bouten in de werktuigbouwkunde. In de bouw wordt vaak wel gebruik gemaakt van verschillende soorten schroeven om bijvoorbeeld houten constructiedelen aan elkaar te bevestigen. De keuzevrijheid voor schroefverbindingen op de bouw is dus dikwijls groter dan in de werktuigbouwkunde.

Wat is een inschroefmoer?

Een inschroefmoer wordt ook wel een rampamoer genoemd. Dit is een bijzondere moer omdat deze zowel aan de binnenkant schroefdraad bevat als aan de buitenkant. Aan de binnenkant bevat de inschroefmoer metrische schroefdraad. Dit houd in dat men aan de binnenkant van de inschroefmoer een bout kan draaien met een passende diameter die goed aansluit op de metrische schroefdraad. Aan de buitenkant van de inschroefmoer bevind zich ook schroefdraad.

Dit is hele scherpe draad met een grove spoed. Dit houdt in dat er veel ruimte is tussen de schroefdraadranden. Het schroefdraad is aan de buitenkant scherp omdat men daardoor de inschroefmoer in bijvoorbeeld een houten balk kan draaien. Men moet daarvoor wel eerst een gat boren. Dat gat zorgt er voor dat er voldoende ruimte is voor de inschroefmoer. De ruimte is tevens nodig om een voldoende uitsparing te creëren voor een bout die in de inschroefmoer wordt gedraaid.

Aanbrengen van inschroefmoer
Uiteraard dient men voor het plaatsen van de bout eerst wel de inschroefmoer aan te brengen. Deze wordt in een gat geschroefd. Aan één uiteinde van de inschroefmoer is een gleuf. Men kan met een schroevendraaier op deze gleuf voldoende kracht uitoefenen op de inschroefmoer om deze in een gat te draaien. Sommige inschroefmoeren hebben ook een zeskantige uitsparing ten behoeve van een inbussleutel. Het scherpe schroefdraad aan de buitenkant zorgt er voor dat de inschroefmoet zich in de zijkanten van het gat snijd en zich daar verankerd. Pas nadat de inschroefmoer goed is verankerd kan men een bout aan de binnenkant van de inschroefmoer aanbrengen. Deze bout kan men bijvoorbeeld met een dopsleutel, ringsleutel of steeksleutel aanbrengen.

Waar wordt een inschroefmoer toegepast?
Een inschroefmoer is een ideale oplossing als men een boutverbinding wil maken in zacht materiaal. Een bout kan zich bijvoorbeeld niet hechten in hout, spaanplaat of kunststof. Alleen in metalen kan men echt effectief schroefdraad tappen zodat men er een bout in kan draaien. In zachtere materialen zal men gebruik moeten maken van een hulpmiddel zoals een inschroefmoer. Er bestaan echter ook inschroefmoeren voor steen en metaal. In het laatste geval kan bijvoorbeeld het aanwezige schroefdraad in het metaal ernstig versleten of beschadigd zijn waardoor men een inschroefmoer kan toepassen om alsnog een goede boutverbinding te maken.

Wat is een pompschroevendraaier?

Een pompschroevendraaier is een soort schroevendraaier die men met de hand gebruikt om schroeven vast en los te maken. Een pompschroevendraaier wordt niet elektrisch of hydraulisch aangedreven. Deze schroevendraaier is echter wel uniek omdat men het handvat van de pompschroevendraaier niet ronddraait. In plaats daarvan beweegt men het handvat van de pompschroevendraaier op en neer. Dit is een pompende beweging vandaar de benaming pompschroevendraaier.

Hoe werkt een pompschroevendraaier?
In de steel van de pompschroevendraaier zit een speciale spiraalvormige groef. Deze spiraalvormige groef gaat tijdens de pompen met de pompschroevendraaier draaien. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een zogenaamd ratelmechanisme. Dit ratelmechanisme wordt tijdens de pompbeweging één kant op bewogen. Als de schroevendraaier de andere kant op wordt gedraaid zal het ratelmechanisme blokkeren. Een pompschroevendraaier werkt daardoor bijna het zelfde als een ratelschroevendraaier. Alleen moet men bij een pompschroevendraaier een pompende beweging maken.

Pompschroevendraaier als gewone schroevendraaier
Men kan een pompschroevendraaier ook gebruiken als een gewone schroevendraaier. Dit kan door een schuifje in de middenstand te plaatsen. Hiervoor wordt de steel vastgezet. Daardoor wordt het ratelmechanisme niet meer gebruikt en kan men de pompschroevendraaier gebruiken als een normale schroevendraaier om schroeven vast en los te draaien.

Pompschroevendraaier verdwijnt
De pompschroevendraaier treft men tegenwoordig bijna niet meer aan op werkplaatsen of in gereedschapskisten. De accuschroefmachines hebben de pompschroevendraaiers vrijwel overbodig gemaakt. Een accuschroefmachine is een effectief elektrisch gereedschap waarmee schroeven met een hoge snelheid in hout of ander materiaal geschroefd kunnen worden.

Wat is krachtopsluiting in de verbindingstechniek?

In de techniek maakt men gebruik van verschillende verbindingen. Het aantal verbindingen in de techniek is zo divers dat er een speciale categorie binnen de techniek is ontstaan: de verbindingstechniek. Krachtopsluiting is een verzamelnaam van verschillende soorten verbindingen die gebaseerd zijn op een zekere kracht die de te verbinden delen op elkaar drukt. Als deze kracht wegvalt is de verbinding niet meer stevig en niet meer geborgd. De kracht moet dus opgesloten blijven in de verbinding, vandaar de naam krachtopsluiting.

Men kan het principe van krachtopsluiting weer onder verdelen in verschillende verbindingen:

  • Drukkracht
  • Wrijvingskracht
  • Voorspanningskracht

Hieronder staan een aantal voorbeelden van uitneembare verbindingen die gebaseerd zijn op het principe van krachtopsluiting.

Voorbeeld 1krachtopsluiting in een bout-moer  verbinding
Een toonaangevend voorbeeld van krachtopsluiting is een bout-moer verbinding in bijvoorbeeld een flensverbinding. Men kan twee pijpen die voorzien zijn van flenzen aan elkaar verbinden doormiddel van bouten en moeren. Tussen de flenzen wordt meestal pakkingmateriaal aangebracht. Dit pakkingmateriaal kan bijvoorbeeld een rubberen ring zijn. Rubber is comprimeerbaar, dit houdt in dat men rubber in elkaar kan drukken.

Als men dat doet zal men wel een bepaalde kracht moeten uitoefenen want het rubber keert anders terug naar zijn oorspronkelijke vorm. Als men een flensverbinding maakt doormiddel van bouten en moeren zal het rubberen pakkingmateriaal kracht blijven uitoefenen op de flenzen en dus op het schroefdraad van de bouten. Er ontstaat door de bout-moer verbinding in combinatie met het in-elkaar drukken van het pakkingsmateriaal een voorspanningskracht, kortom er is in deze verbinding sprake van krachtopsluiting.

Voorbeeld 2 krachtopsluiting in een schroefverbinding
Een ander voorbeeld waarmee krachtopsluiting kan worden geïllustreerd is een schroefverbinding waarbij men doormiddel van een schroef twee houten delen van een constructie aan elkaar verbindt. Met de schroef worden de twee delen van de constructie tegen elkaar gedrukt en het schroefdraad zorgt er voor dat de verbinding stevig blijft. De kracht waarmee de schroef de twee delen van een verbinding tegen elkaar drukt moet groter zijn dan de kracht die op de verbinding wordt uitgeoefend om de verbinding uiteen te halen. Als de kracht die de verbinding uiteen wil trekken groter is zal de verbinding losbreken. Hierdoor weet men dat de voorspankracht die men toepast bij een verbinding die gebaseerd is op krachtopsluiting altijd groter moet zijn dat de tegenwerkende kracht die op de verbinding werkt.

Voorbeeld 3 krachtopsluiting bij een verbinding met een wig
In de techniek maakt men ook wel gebruik van een verbinding doormiddel van een wig. Deze verbinding is gebaseerd op wrijvingskracht. Een wig wordt in een gat geslagen om te voorkomen dat bijvoorbeeld een wiel van een as af kan schuiven. De wig wordt stevig klem geslagen en schiet niet makkelijk los omdat dan behoorlijke wrijvingskrachten moeten worden overwonnen. Meestal slaat me een wig ook weer met veel kracht uit het gat om de verbinding uiteen te halen. De kracht die men daarvoor gebruikt moet groter zijn dan de wrijvingskracht die de wig op de plaats houdt. Men zegt ook wel dat de wrijvingskracht altijd tegengesteld moet zijn aan de kracht die op de verbinding uitgeoefend wordt als men de verbinding in stand wil houden.

Wat is torx, een torxschroef of torxbout?

Verschillende torx bits

Voor schroefdraadverbindingen maakt men gebruik van schroeven, bouten en moeren. Om een schroef wordt geen moer aangebracht om een bout wel. De kop van een schroef kan verschillende vormen hebben. Zo kan de dikte van de schroefkop verschillen en zijn er daarnaast bouten die bijvoorbeeld zeskantig, rond of vierkant van vorm zijn. Aan de bovenkant van een schroef of bout kan een uitsparing zijn aangebracht waarin men een stuk gereedschap kan plaatsen om de schroef of bout vast te draaien of los te draaien. Dit kan bijvoorbeeld een streep zijn of een kruis. Het is ook mogelijk dat er een binnen zeskant is aangebracht. Voor een standaard binnen zeskant word een inbussleutel gebruikt. Er zijn echter ook binnen zeskanten waarvan de zijkanten van het zeshoek iets naar binnen glooien. Op deze speciale zeskanten past een torxsleutel of torxschroevendraaier.

Torx normaal en torx plus
Twee verschillende torx vormen: torx standaard en torx plus

Torxschroef of torxbout?
Een schroef verschilt van een bout een schroef heeft verlopende schroefdraad en de diameter van de schroef wordt vanaf de kop kleiner en loopt meestal uit in een scherpe. Door het schroefdraad kan de schroef zich vasthechten in het materiaal.  Er zijn bijvoorbeeld schroeven die worden gebruikt voor hout en spaanplaat. Om het schroefdraad van een schroef wordt meestal geen moer gedraaid. Er zijn echter uitzonderingen. Zo bestaan er machineschroeven die zijn voorzien van metrische schroefdraad. Om deze machineschroeven zouden dus een metrische moer kunnen worden gedraaid. Deze machineschroeven zijn zeer gangbaar in dunne diameters en hebben dikwijls een kleine kop. Machineschroeven worden niet doormiddel van aangrijpen om de kop (door bijvoorbeeld een steeksleutel)  aangedraaid omdat in de praktijk een steeksleutel van bijvoorbeeld maat 5.

Machineschroeven en andere schroeven worden aangedraaid door een uitsparing in de kop. Hierin verschilt een schroef ook van een bout.In de praktijk wordt er vaak rond/vanaf M4-M5 een boutkop toegepast. Een bout wordt doormiddel van aangrijpen van “buiten” de kop aangedraaid, bijvoorbeeld door een steeksleutel. Omdat torx worden aangedraaid door een uitsparing in de kop is er feitelijk geen sprake van een torxbout. Desondanks hanteren we de term ‘torxbout’ wel in deze tekst. Met de term torksbout bedoelen we een bedoelen een metrische torxschroef, deze is voorzien van schroefdraad waar wel een bout omheen kan worden gedraaid.

Een torxbout kan op een aantal verschillende manieren worden toegepast. Een bout kan bijvoorbeeld samen met een moer gebruikt worden om een uitneembare tot stand te brengen. Indien gewenst kan men om de bout ook nog één of twee pakkingringen plaatsen. Zowel de kop van de schroef als de bout kan een uitsparing bevatten in de vorm van een torx zeskant. Men kan deze met een torxsleutel vastzetten, een torxschroevendraaier of een schroefmachine voorzien van een torxbitje. Torxbouten zijn bijvoorbeeld te vinden in de voertuigenindustrie in motorblokken. Torxschroeven worden onder andere gebruikt in de houtskeletbouw (HSB). Torxschroeven en torxbouten zijn er in verschillende maten. Ook de stervormige, zeskantige uitsparing kan in omvang verschillen maar de vorm blijft gelijk en is het herkenningspunt voor torx.

Sinds de komst van de torx- en torx-plus schroef- en bout-koppen , kan er weer gewerkt worden met hogere aandraaimomenten en zullen de diameters van metrische “schroeven” in de toekomst ook toenemen. Het moment wat een torx kop aankan is zelfs hoger dan het moment van een vergelijkbare imbus-kop.

Een torx-bout wordt dus van de buitenkant aangedraaid. Deze bout is veel voorkomend in de auto industrie in bijvoorbeeld deurscharnieren.

Voordeel van torx
De vorm van het binnenvlak van de kop van de schroef heeft de afgelopen jaar steeds een complexere vorm gekregen. De meest eenvoudige vorm is de rechte streep die op een schroef is aangebracht. Hierop kan een (platte) schroevendraaier worden geplaatst om de schroef aan te draaien. Er zijn ook schroeven met een kruis of een zeskantig binnenvlak (inbus). Door de jaren heen is de vorm van het binnenvlak steeds complexer geworden. De torx is één van de meest complexe vormen omdat deze zowel zeshoekig als een beetje stervormig is. Het grote voordeel van de torx is dat de overbrenging van de kracht op de schroef nog optimaler verloopt dan bij andere vormen. De schroevendraaier schiet minder snel los uit de torxvrom. Hierdoor wordt montage veiliger en eenvoudiger.

Nadeel van torx
Naast het bovengenoemde belangrijke voordeel van torx zijn er ook nadelen. De torx is een zeer bijzondere vorm waardoor je niet met een andere maat dan de juiste maat torxschroevendraaier de torxschroeven kunt vastdraaien en losdraaien. Bij platte schroevendraaiers en kruiskopschroevendraaiers is het vaak wel mogelijk om met een iets kleinere maat de schroeven en bouten vast te draaien. Bij torx schroevendraaiers dient de maat echter exact overeen te komen. Daarom worden de maten van de torx op de verpakking duidelijk aangegeven. Dit gebeurd zowel bij de schroevendraaiers als bij de schroeven. De koppeloverdracht tussen de torxschroevendraaier en de schroef zelf is behoorlijk hoog. Daarom wil de kop van de schroef wel eens afbreken als veel kracht wordt gezet. Dit gebeurd bijvoorbeeld met schroeven die gemaakt zijn van roestvaststaal omdat deze schroeven harde zijn maar ook minder taai dan schroeven die gemaakt zijn van gegalvaniseerd staal.

Verschillende torx bits
Een verzameling torx bits

Maatvoering van torx
De maataanduiding bestaat uit een letter ‘T’ van torx met daarachter een getal waarmee men inzage krijgt in de maat. De maten beginnen bij T3 en lopen op tot en met T10. Vervolgens gaat de maatvoering verder in stappen van vijf:

  • T15
  • T20
  • T25
  • T27
  • T30

Zoals je ziet is er één uitzondering. Dit is de T27 een veelgebruikte variant.

Gereedschap voor torxschroeven
Er zijn verschillende gereedschappen die gebruikt kunnen worden voor het aandraaien en losdraaien van torxschroeven. Er kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van een schroevendraaier met een torxuiteinde. Daarnaast zijn er torxsleutels met een soort T-greep aan het uiteinde. Deze gereedschappen behoren tot niet-elektrisch handgereedschap. Als men sneller schroeven wil vastdraaien of losdraaien kan men ook een schroefmachine hanteren met een torxbit of torxschroefbit. Uiteraard dient men wel rekening te houden met het feit dat men exact de juiste maat moet hanteren.

Torx gereedschap
Een voorbeeld van een compact torx gereedschap

Wat is een inbus, een inbusbout of een inbussleutel?

Inbussleutels

In de techniek gebruikt men verschillende bouten en moeren voor het bevestigen van constructiedelen. Deze delen kunnen bijvoorbeeld van metaal, hout of kunststof zijn gemaakt. Verbindingen die doormiddel van bouten en moeren worden gemaakt zijn uitneembaar. Dit is een voordeel wanneer constructiedelen vervangen moeten worden. Verder zijn verbindingen van bouten en moeren handig wanneer men constructiedelen als bouwpakket aanlevert aan de eindgebruiker. Deze kan dan met behulp van een bepaalde sleutel of sleutels de constructdelen in elkaar zetten. Meestal wordt hierbij ook gebruik gemaakt van een bouwtekening of constructietekening.

Inbus
Bouten en moeren kunnen doormiddel van een inbussysteem worden bevestigd. Een inbus is een zeskantige uitsparing aan de binnenkant van de kop van de bout. De moer heeft geen specifieke vorm. Meestal is de moer gewoon een zeskant met de juiste spoed voor de inbusbout. Daarnaast kan men ook gebruik maken van constructiedelen waar schroefdraad in is gesneden. In deze constructiedelen draait men dan de inbusbout vast. Inbusbouten en inbussleutels zijn er in verschillende maten. Deze worden in twee reeksen ingedeeld:

  • metrisch (maten in millimeters)
  • en in inches.

De maat van de INBUS is de afstand tussen twee tegenover elkaar liggende vlakke zijden van het inbus zeskant.

Betekenis van INBUS
De letters INBUS zijn in feite een Duitse afkorting. Deze afkorting staat voor Innensechskantschraube Bauer und Schaurte. Het woord ‘Innensechskantschraube’ is Duits voor ‘binnenzeskantschroef’. De naam  Bauer und Schaurte (Neuss, Duitsland) heeft dit bevestigingssysteem gepatenteerd.

Inbusbouten
Inbusbouten worden vaak geleverd bij bouwpakketten. Dit kan zowel een kas zijn maar ook voor speelgoed en kleine constructies kunnen inbusbouten worden toegepast als bevestigingsmiddel. De inbusbout heeft meestal een dikke kop. Dat is nodig omdat in deze kop een zeskantige uitsparing is aangebracht waar men de inbussleutel in plaatst. Vervolgens draait men de inbusbout met een inbussleutel de gewenste richting op. Daarbij komt er veel druk op de kop van de bout. Over het algemeen heeft men het niet over inbusbouten maar spreekt men gewoon over een bout of een inbus. Men heeft het ook wel over een schroef alleen dat kan wel voor verwarring zorgen. Daarom heeft men het dan ook over een ‘binnenzeskantschroef’ of ‘binnenzeskantbout’.

Inbussleutel

Inbussleutels
Verschillende formaten inbussleutels
De inbussleutel dient precies binnen de zeskantige uitsparing te vallen. Als men een iets te kleine inbussleutel gebruikt draait men de zes hoeken van de inbussleutel kapot. De hoeken worden dan afgerond en de inbussleutel kan dan niet meer worden gebruikt. De juiste maat inbussleutel dient te worden gebruikt voor de uitsparing in de boutkop. Een inbussleutel is een eenvoudig stuk gereedschap dat bestaat uit een metalen staafje dat een zeskantige doorsnede heeft. In dit staafje is een hoek van 90 graden aangebracht. Soms is één uiteinde van de inbussleutel een beetje rond gemaakt zodat men ook onder een bepaalde hoek de inbusbout kan aandraaien of losdraaien. Veel kracht kan men dan echter niet uitoefenen. Een inbussleutel kan ook in de vorm van een T-sleutel worden aangeschaft. Hierbij is de inbusstaaf niet voorzien van een hoek van 90 graden maar is er op één van de uiteinden een dwarsdeel of T-vormig handvat bevestigd. Daardoor kan men meer kracht zetten.