Wat is een speed pedelec?

Speed pedelec is een benaming voor een elektrische fiets waarmee doormiddel van meetrappen een snelheid van 45 kilometer per uur kan worden behaald. De Speed pedelec is een E-bike omdat gebruik wordt gemaakt van een elektromotor met bijbehorende accu. De meeste E-bikes gaan echter tot een maximale snelheid van 25 kilometer per uur. Althans bij die snelheid stopt de trapondersteuning. Bij een Speed pedelec gaat de trapondersteuning van de elektromotor door tot een snelheid van 45 kilometer per uur. Door deze snelheid is een speed pedelec een serieuze vervanger van een brommer. Het voertuig maakt nauwelijks geluid in tegenstelling tot een brommer en is daarnaast minder milieuvervuilend tenminste als de elektrische stroom die voor de speed pedelec wordt gebruikt duurzaam is opgewekt. Geen wonder dat speed pedelecs populairder worden ik Nederland.

Speed pedelec voor woon-werkverkeer
Dagelijks moeten enorm veel werknemers in Nederland van en naar hun werk rijden. Een gangbaar vervoersmiddel hiervoor is nog steeds de auto maar met name in grote steden en andere dichtbevolkte gebieden blijkt het overschot aan auto’s op de wegen voor verkeersproblemen te zorgen. Daarnaast zorgt het gebruik van auto’s voor luchtverontreiniging waardoor veel steden het gebruik van een fiets in het verkeer aanmoedigen. Een gewone fiets moet volledig doormiddel van spierkracht worden aangedreven en is daardoor meestal niet een voertuig waarmee men zichzelf snel en makkelijk kan verplaatsen over afstanden van 5 kilometer of meer. De elektrische fiets of e-bike vormt voor dat probleem echter een oplossing. Een elektrische motor zorgt er voor dat de fietser wordt ondersteund. Daardoor kan de fietser niet alleen sneller rijden, de fietser zal ook minder snel vermoeid worden.

De speed pedelec is vanwege de hogere snelheid niet alleen een interessante vervanger voor een gewone fiets maar ook voor een snorfiets of brommer. Met de speed pedelec kan een fietser trapondersteuning krijgen tot 45 kilometer per uur. Dat zorgt er echter wel voor dat dit een voertuig is waarmee men gemiddeld sneller rijd dan met een e-bike of gewone fiets. Hoewel een goed getrainde fietser ook wel snelheden kan behalen van 45 kilometer per uur vormt de speed pedelec toch een voertuig waarvan men kan verwachten dat de bestuurder regelmatig op deze snelheid zal fietsen. Daarom moest de wetgeving voor de speed pedelec worden veranderd door de overheid.

Wetgeving speed pedelec
E-bikes die trapondersteuning boden tot en met 45 kilometer per uur werden in eerste instantie op de markt gebracht als een soort snorfiets. Dat zorgde er voor dat eigenaren van een speed pedelec in eerste instantie net als snorfietsers gebruik mochten maken van het fietspad. Dit is echter veranderd per 1 januari 2017. Vanaf dat moment is de speed pedelec van het fietspad verbannen. De speed pedelec wordt vanwege de snelheid beschouwd als een bromfiets. Het blauwe plaatje van deze e-bike wordt daarom vervangen voor een geel brommerplaatje. Daarnaast is een bestuurder van een speed pedelec verplicht om een helm te dragen net als voor bromfietsers de helmplicht van toepassing is. Voor speed pedelecs zijn echter speciale helmen ontworpen die lichter zijn dan de gemiddelde brommerhelm.

Is een speed pedelec gevaarlijk?
Er zijn maar weinig vervoersmiddelen in de basis gevaarlijk. Zolang een voertuig constructief stevig is en technisch verder in orde is kan men de veiligheid van het voertuig alleen beïnvloeden door het gebruik ervan. Dit houdt in dat de bestuurder van een speed pedelec in belangrijke mate bepaald of deze e-bike veilig is of niet. Het verschil in snelheid tussen een speed pedelec en een gewone fiets is groot. Dat kan er voor zorgen dat andere fietsers en voetgangers kunnen schrikken als er snel langs hen wordt gereden of als ze worden ingehaald door een snelle elektrische fiets. De gebruiker van de snelle fiets kan echter bellen en rekening houden met het ‘ruimtekussen’ rondom de overige verkeersdeelnemers.

Daarnaast moeten gebruikers van de speed pedelec zelf ook rekening houden met hun eigen snelheid en veiligheid. Drukke straten en onoverzichtelijke verkeerssituaties kunnen niet alleen gevaar opleveren voor de overige verkeersdeelnemers maar ook voor de bestuurder van de speed pedelec zelf. Als fietser ben je kwetsbaar ook wanneer je een verplichte helm draagt. De overige lichaamsdelen zijn niet of nauwelijks beschermd wat ze kwetsbaar maakt. De vraag of een speed pedelec veilig is kan daardoor alleen worden beantwoord als men daarbij ook het gedrag van de bestuurder meeneemt in de beoordeling.

Wat is het verschil tussen een distributieriem en distributieketting?

Een distributieriem en distributieketting worden beide toegepast in de autotechniek.  Ze worden echter niet gezamenlijk toegepast in een auto. Een auto heeft een distributieriem of een distributieketting. Deze riem of ketting is geplaatst in de motor van de auto. Een distributieriem of distributieketting wordt gebruikt om de nokkenas of nokkenassen aan te drijven. Dit gebeurd via de krukas. De nokkenassen bedienen de inlaatkleppen en uitlaatkleppen van de motor van de auto. De distributieriem en de distributieketting vormen een aandrijfmechanisme dat is ingebouwd aan de binnenkant van de motor. De riem en ketting zijn aan de buitenkant van de motor niet te zien. De distributieriem en distributieketting hebben dezelfde functie maar ze verschillen toch van elkaar. Hieronder zijn een aantal verschillen benoemd.

Verschillen tussen distributieriemen en distributiekettingen

Een distributieriem of distributieketting moet zeer sterk zijn want er komt een grote trekkracht op te staan. Deze trekkracht moet worden opgevangen zonder dat de riem of ketting breekt.  Zowel de riem als ketting zijn daarom van een sterk materiaal gemaakt dat een grote trekkracht kan verdragen. Dat moet ook want als een distributieriem of distributieketting breekt veroorzaakt veel schade aan de motor. De materialen verschillen wel.

Een distributieriem is een riem die gemaakt is van een sterke soort kunststof.  Deze bevat een extra versterking van trekdraden die in het kunststof zijn verwerkt. De riem is daardoor soepel en sterk. Aan de distributieriem zijn aan een kant zogenaamde tanden aangebracht.  Deze tanden zijn in de riem aangebracht zodat de riem voldoende grip heeft op de draaiende delen van de motor. Door de tanden kan de distributieriem effectief krachten overbrengen.

Op deze twee punten verschilt de distributieriem van de distributieketting, namelijk de vorm en het materiaal.  Een distributieketting bevat namelijk geen vertanding maar bestaat uit allemaal schakels. Tussen de schakels zitten gaatjes waar de tandwielen van de draaiende motordelen in vallen. Op die manier heeft de distributieketting grip. Deze ketting is bovendien gemaakt van gehard staal met een grote treksterkte. Om deze redenen is een distributieketting sterker en duurzamer dan een distributieriem.

Men ging er vaak van uit dat een distributieketting niet stuk gaat. Een distributieriem wordt meestal na een bepaald aantal kilometers of een bepaalde tijdsduur preventief vervangen om te voorkomen dat deze breekt of scheurt. Bij distributiekettingen doet men dit eigenlijk niet waardoor er wel een kans bestaat dat de ketting breekt maar die kans is niet heel groot. Tegenwoordig gebruikt men wel steeds vaker distributieriemen toe. Motoren zijn namelijk steeds compacter en lichter uitgevoerd. De vermogens van motoren worden groter en de motoren worden efficiënter. Daarvoor is de toepassing van distributieriemen effectiever.  Deze riemen worden ook in de meeste gevallen tijdig vervangen waardoor de kans op problemen zeer klein is.

Wat is een SUV?

SUV is een afkorting die staat voor sports utility vehicle. Dit zijn speciale automobielen met een hoog laadvermogen. Daarnaast hebben deze auto’s ook een behoorlijke binnenruimte waardoor passagiers ook meer ruimte hebben. Meestal heeft een SUV ook speciale off-road-technieken. Hierbij kan men denken aan vierwielaandrijving (4WD) en een lage gearing. Er zijn echter ook SUV’s zonder lage gearing en zonder 4×4 aandrijving. Deze SUV’s zijn eigenlijk meer voor de show en hebben geen toegevoegde waarde in ruig terrein.

De SUV lijkt vooral een autovariant te zijn van de laatste decennia maar de SUV is feitelijk veel ouder. Zo heeft Range Rover in 1970 al voertuigen op de markt gebracht die aan de definitie van sports utility vehicle voldoen. Een SUV verschilt van een terreinwagen omdat een SUV voornamelijk ontwikkeld is om op de weg te rijden in plaats van off-road. Toch heeft een SUV wel bepaalde technieken om off-road te worden gebruikt.

De term SUV is in de jaren negentig van vorige eeuw ingevoerd in de Verenigde Staten. Van daaruit is de term ook naar Europa overgewaaid. Vanaf 2000 worden in Europa ook steeds meer SUV’s geproduceerd en gebruikt. over het algemeen wordt een SUV gezien als een grote gezinsauto. De auto wordt vooral op wegen gebruikt. Omdat deze auto’s wat hoger op de wielen staan heeft de bestuurder meer overzicht op de weg. Dat is een prettig aspect van de auto. De meeste SUV’s worden niet of nauwelijks gebruikt in ruw terrein. De kleinere SUV modellen zijn daar in de meeste gevallen ongeschikt voor.

Voordelen en nadelen van benzine brandstof ten opzichte van diesel

Benzine is een brandstofmengsel dat wordt gebruikt als brandstof voor benzinemotoren. Een groot deel van de auto’s die op de weg rijden zijn voorzien van een benzinemotor. Deze motoren verschillen van dieselmotoren. Benzinemotoren bevatten bougies die doormiddel van vonken de benzine in brand steken zodat het mengsel tot ontploffing komt en de zuigers naar beneden drukt. De zuigerstang zet de lineaire beweging van de zuiger om in een roterende beweging en zorgt er voor dat de krukas gaat draaien. Een dieselmotor werkt grotendeels hetzelfde alleen komt diesel tot zelfontbranding.

Dit houdt in dat diesel niet doormiddel van bougies wordt ontstoken. In plaats daarvan ontbrand diesel door druk in de aanwezigheid van zuurstof. Door deze verschillende werking kan men geen diesel in een benzinemotor gebruiken en geen benzine in een dieselmotor. Voordat men een auto aanschaft moet men al de keuze hebben gemaakt of men een auto wil aanschaffen die op diesel rijd of een auto die op benzine rijd. Deze tekst brengt de verschillen duidelijk in kaart.

Schone brandstof?
Als men het heeft over brandstoffen dan is de kwaliteit van brandstoffen van groot belang. Een goede kwaliteit van een brandstof zorgt er voor dat de motor goed loopt en daardoor minder slijt. Ook voor het milieu is een hoogwaardige brandstof belangrijk. Benzine bevat een aantal dopes die er voor zorgen dat de brandstof goed kan worden toegepast als brandstof voor benzinemotoren. Schadelijke stoffen zoals zwavelverbindingen zijn inmiddels uit de benzinemengsel verwijderd om de luchtverontreiniging te beperken. Ook de stof benzeen is inmiddels uit benzinemengsels gehaald omdat deze stof kankerverwekkend is.

Cetaangetal en Octaangetal
Diesel komt tot zelfontbranding door de druk of compressie en benzine doormiddel van vonken van de bougie. Benzine moet daarom klopvast zijn. De klopvastheid van benzine wordt aangegeven met een octaangetal. De zelfontbrandbaarheid van diesel wordt aangegeven met een cetaangetal. Hoe klopvaster de benzine hoe hoger het octaangetal en hoe beter de zelfontbranding van het dieselmengsel hoe hoger het cetaangetal. Een goede kwaliteit van het brandstofmengsel is belangrijk voor de effectiviteit en de levensduur van de verbrandingsmotor. Voor het bepalen van de voor en nadelen van brandstoffen hieronder ben ik uitgegaan van de gemiddelde kwaliteit van benzine en diesel zoals men deze tankt bij een pompstation.

Voordelen van benzine ten opzichte van diesel
Benzinemotoren hebben een aantal voordelen ten opzichte van dieselmotoren. Het is van te voren belangrijk om deze voordelen goed inzichtelijk te hebben. Hieronder staat een overzicht van de belangrijkste pluspunten van benzine. De pluspunten van benzine zijn in feite de minpunten van diesel en andersom.

  • De wegenbelasting voor benzineauto’s is het lager dan de wegenbelasting voor dieselauto’s (en LPG auto’s).
  • De aanschafprijs van benzineauto’s zijn over het minder hoog dan dieselauto’s.
  • Benzine is een brandstof die goed verkrijgbaar is.
  • Benzineauto’s stoten minder fijnstof en stikstofoxiden uit dan dieselauto’s.
  • Een benzinemotor is lichter in gewicht dan een dieselmotor omdat dieselmotoren uit een zwaardere constructie bestaan.

Nadelen van benzine ten opzichte van diesel
Benzineauto’s hebben ook een aantal nadelen ten opzichte van dieselauto’s. De bekendste nadelen van benzine zijn:

  • Benzinebrandstof heeft de hoogste literprijs.
  • Benzineauto`s hebben een kortere levensduur dan dieselauto’s
  • Benzineauto`s verbruiken meer brandstof dan dieselauto’s.
  • Benzineauto’s hebben minder koppel dan dieselauto’s.

Voordelen en nadelen van diesel brandstof ten opzichte van benzine

Diesel is een brandstof die wordt gebruikt voor dieselmotor. Als men eenmaal een auto heeft gekocht met een dieselmotor of benzinemotor zal men de voorgeschreven brandstof moeten gebruiken. De vraag of diesel voordeliger is dan benzine moet men daarom stellen voordat men een auto gaat aanschaffen of als men overweegt om een andere auto te kopen. Diesel en benzine zijn verschillende brandstofsoorten en de motoren zijn daar op aangepast.

Octaangetal en cetaangetal
Allereerst even wat algemene informatie over diesel en benzine. Voor benzine is de klopvastheid van groot belang dit wordt aangeduid met een octaangetal. Voor diesel is de zelfontbrandbaarheid belangrijk, dit wordt duidelijk met het cetaangetal. Bij beide getallen gaat het niet over het gehalte van een bepaalde stof maar om de eigenschappen van de brandstof in vergelijking tot een referentiebrandstof. Hoe hoger het cetaangetal hoe beter de dieselkwaliteit is en hoe hoger het octaangetal hoe beter de kwaliteit van de benzine is. De kwaliteit van de brandstof is van groot belang voor de levensduur van de motor en het milieu. Als men van zowel diesel als benzine de gemiddelde kwaliteit neemt dan kan men de voordelen goed tegen elkaar afwegen.

Voordelen van diesel ten opzichte van benzine
Een auto die uitgerust is met een dieselmotor heeft een aantal voordelen ten opzichte van een auto die uitgerust is met een benzinemotor. De volgende aspecten zorgen er voor dat het gunstig is om een dieselauto aan te schaffen.

  • De prijs van diesel is lager dan de prijs van benzine.
  • Een dieselmotor is zuiniger dan een benzinemotor door de hogere compressieverhouding en het verloop van de verbranding van de dieselbrandstof.
  • Een dieselmotor heeft over het algemeen een langere levensduur dan een benzinemotor.
  • Als men veel kilometers maakt is een dieselauto voordeliger dan een benzineauto van het zelfde type.
  • Dieselmotoren hebben meestal meer koppel dan een benzinemotoren.

Nadelen van diesel ten opzichte van benzine
Dieselauto’s hebben een aantal nadelen ten opzichte van benzineauto’s.

  • Dieselauto’s zijn zwaarder dan benzineauto’s van hetzelfde type omdat de dieselmotoren zwaarder geconstrueerd zijn.
  • Voor dieselauto’s moet een hogere wegenbelasting worden betaald benzineauto’s.
  • Diesels stoten meer fijnstof en stikstofoxiden uit dan benzinemotoren.
  • De aanschafprijs van een auto met een dieselmotor is vaak hoger dan de aanschafprijs van een auto met een benzinemotor.
  • Dieselmotoren zijn luidruchtiger dan benzinemotoren met dezelfde cilinderinhoud. Tegenwoordig wordt dit verschil wel steeds minder groot omdat dieselmotoren steeds stiller worden.
  • Dieselauto’s hebben  meestal lagere topsnelheid dan een benzineauto’s.

Wat is sjoemelsoftware?

Sjoemelsoftware is een term waar de meeste mensen voor 2015 nog nooit van gehoord hadden. Tegen het einde van september 2015 werd de term sjoelsoftware gebruikt door verschillende mediabronnen. Men gebruikt het woord sjoemelsoftware in verband met het uitvoeren van autotesten. Sjoemelsoftware wordt gebruikt om testresultaten te beïnvloeden op een niet legitieme manier. Als men software in een auto installeert om de emissie van bijvoorbeeld CO2 positiever te laten lijken dan de werkelijkheid dan sjoemelt men met de testen. Men manipuleert de testresultaten om auto’s aan milieueisen te laten voldoen, althans zo lijkt het want de auto’s voldoen in de praktijk helemaal niet aan de milieueisen.

Waar komt het woord sjoemelsoftware vandaan?
Op 22 september 2015 werd bekend dat autofabrikant Volkswagen in ongeveer 11 miljoen auto’s speciale software had ingebouwd met het doel om milieu-inspecteurs bij emissietesten op een dwaalspoor te zetten. De testresultaten deden vermoeden dat de Volkswagens aan de milieunormen volden terwijl de emissieresultaten bij normaal gebruik op de weg slechter waren. Er werd dus gesjoemeld door Volkswagen.  Door het Duitse blad ‘Blid’ werd voor deze software voor het eerst de benaming Schummel-Software gebruikt op 19 september 2015. Daarna gebruikten ook andere landen en media het woord Schummel-Software in verschillende vertalingen. Sjoemelsoftware werd ook aan het Nederlandse vocabulaire gevoegd. Op 7 november 2015 werd het woord sjoemelsoftware door ‘Onze Taal’ gekozen tot het woord van 2015. Omdat de sjoemelsoftware vooral werd toegepast in dieselvoertuigen wordt ook wel gesproken van het dieselschandaal.

Wat is een monocoque en waar wordt deze constructietechniek toegepast?

Monocoque is een woord dat wordt gebruikt in de constructietechniek. Hierbij doelt men op een constructie waarbij het dragende deel aan de buitenzijde zit. Kortom het dragende deel van een constructie is een schaal of buitenhuid die niet voorzien is van inwendige versterkende constructiedelen. Hierbij kan men bijvoorbeeld denken aan schaaldieren zoals een kreeft of krab. Deze dieren dragen als het ware hun skelet aan de buitenzijde van hun lichaam. Dit biedt deze dieren stevigheid en tevens bescherming tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Ook een kippenei is een voorbeeld van een natuurlijk product dat voorzien is van een harde beschermende laag. Deze beschermende laag is gemaakt van kalk dat harder is dan de binnenkant van het ei en daardoor de binnenzijde beschermd.

Monocoque in de constructietechniek
Constructeurs en engineers kijken bij de ontwikkeling van producten en constructies regelmatig naar de natuur. In de natuur is een bijna onuitputtelijke bron van informatie aanwezig die gebruikt kan worden voor de constructie van producten, machines en voertuigen.

Als een constructeur werkt aan een nieuw product zal hij of zij daarbij rekening moeten houden met bepaalde eisen. Een monocoque moet bijvoorbeeld licht zijn en een grote torsieweerstand hebben. Dit houdt in dat het een stevig torsiestijf product moet zijn. Daarnaast moet de monocoque ook eenvoudig en degelijk gemaakt kunnen worden. Tegenwoordig worden bijna alle producten doormiddel van productiemachines gemaakt. Ook daar moet een constructeur rekening mee houden.

De belasting van het desbetreffende object moet worden opgevangen door de buitenkant van het object. Dit is een groot verschil met de meeste constructies waarbij het dragende deel aan de binnenkant zit.

Toepassing van de monocoque
In de jaren 30 van de twintigste eeuw werd voor het eerst een monocoque toegepast. Dit gebeurde in de vliegtuigindustrie. Tegenwoordig wordt de monocoque niet alleen maar in de vliegtuigindustrie toegepast. Ook in de fabricage van motorfietsen wordt de monocoque regelmatig toegepast. Deze heeft meestal de vorm van een doosvormig profiel dat gemaakt is van carbonfiber of aluminium. De monocoque werd voor het eerst toegepast bij racemotorfietsen in de vijftiger jaren van de twintigste eeuw. Tegenwoordig worden ook  steeds meer productiemotorfietsen voorzien van een monocoque. Ook bepaalde moderne auto’s kunnen tegenwoordig op basis van een monocoque zijn geconstrueerd.

Wat is een chassis en hoe is een chassis samengesteld?

Chassis is een woord dat wordt gebruikt in de bouw en het onderhoud van motorvoertuigen. Er zijn verschillende definities die worden gebruikt voor chassis. Over het algemeen omschrijft men chassis met het ‘kale’ rijdbare onderstel van een voertuig. Dit is het onderstel zonder dat er een opbouw van het voertuig op bevestigd is. Omdat men het heeft over een rijdbaar onderstel zijn er aan het chassis wel een aantal onderdelen bevestigd. Zo zijn de aandrijflijn en de wielophanging aan het chassis bevestigd. Daarnaast is ook de motor op het chassis bevestigd met uiteraard de brandstoftank die in verbinding staat met de motor. Een compleet chassis kan in beweging worden gebracht. Men heeft het dan ook wel over een “rijdend chassis”. Het chassis biedt het voertuig stevigheid daarom kan het chassis wel als de ruggengraat van het voertuig worden beschouwd.

Chassis en carrosserie
In het beginstadium van de auto-industrie kon men een chassis uitkiezen. Hierdoor werd het merk van de auto bepaald. Vervolgens bouwde de carrosseriebouwer een koetswerk/ carrosserie op het chassis. Tegenwoordig hebben de meeste moderne auto’s een zelfdragend chassis (monocoque) of een ruimtelijke structuur (space frame). Dit houdt in dat er geen sprake is van een apart chassis met daarop een carrosserie.

Bij de constructie van autobussen wordt de oorspronkelijke werkwijze nog steeds toegepast. Vrachtautofabrikanten leveren meestal een chassis aan een bedrijf dat de bussen bouwt. Over het algemeen worden Vrachtwagens geleverd als een chassis met daarop een cabine. De koper van de vrachtwagen kan dit geheel verder voorzien van een opbouw die geheel naar eigen eisen of wensen is vormgegeven. Deze werkwijze wordt ook wel toegepast bij bepaalde type bestelwagens.

Vormgeving van chassis van vrachtwagens
Bij vrachtwagens wordt het chassis meestal vervaardigd door twee lange balken parallel te plaatsen en aan elkaar te verbinden doormiddel van dwarsverbindingen. De twee lange balken dragen het grootste deel van het gewicht en worden langsliggers genoemd. Door de verschillende dwarsverbindingen tussen de twee langsliggers ontstaat een soort ladderconstructie. Daarom wordt dit type chassis ook wel een  ladderchassis genoemd. Dit chassis wordt gemaakt van stalen U-profielen en H-profielen. Een chassis die van deze stalen profielen is gemaakt is erg sterk maar ook vrij zwaar. De stalen profielen worden aan elkaar verbonden doormiddel van lassen (over het algemeen het MIG/MAG-lasproces). De ladderchassis wordt onder andere toegepast bij vrachtwagens en terreinvoertuigen.

Wat wordt bedoelt met carrosserie?

Carrosserie is een benaming die wordt gebruikt voor de constructie van een motorvoertuig zoals een auto, bus of vrachtwagen. Met carrosserie wordt alleen de statische constructie bedoelt zonder de delen die doormiddel van uitneembare verbindingen (zoals schroefdraadverbindingen) aan de carrosserie zijn bevestigd. De carrosserie vormt als het ware het geraamte van het motorvoertuig. Dit wordt ook wel het koetswerk genoemd. Het woord carrosserie is afkomstig uit het Frans. Het Franse woord ‘carrosse’ kan in het Nederlands worden vertaald met ‘koets’. Vandaar dat men in het Nederlands ook het woord koetswerk gebruikt als men de carrosserie bedoelt.

Materiaalgebruik voor carrosserie
Vroeger werden voor de carrosserie voornamelijk natuurlijke materialen gebruikt zoals metalen en hout. Tegenwoordig gebruikt men steeds meer kunststoffen. De kunststoffen hebben een lichter gewicht dan de meeste metalen. Daarnaast zijn kunststoffen goed te vervormen en gemakkelijk op de gewenste kleur te brengen.

Productieproces van carrosserie
Tijdens het productieproces van motorvoertuigen worden allerlei losse delen aan of in de carrosserie gemonteerd. Soms wordt de carrosserie op een chassis geplaatst. Het chassis is een compleet rijdbaar onderdeel en vormt het dragende deel van het voertuig. Aan het chassis zijn de aandrijflijn en de wielophanging gemonteerd.

Het chassis is het dragende deel van het voertuig en samen met de carrosserie bieden deze twee delen de stevigheid en in belangrijke mate ook de torsiestijfheid van het voertuig. Er dient echter ook een motor in het motorvoertuig te worden geplaatst. Daarnaast zijn er nog zeer veel onderdelen die aan of in de carrosserie worden gemonteerd. Hierbij kan men denken aan de uitlaat, de deuren, de ramen en motorkap. Ook het complete interieur waaronder de stoelen en het dashboard worden aan de carrosserie bevestigd.

Zelfdragende carrosserie
De carrosserie vormt, zoals eerder beschreven, het geraamte van het motorvoertuig. Daarom worden ook eisen aan de carrosserie gesteld op het gebied van stevigheid. Een zelfdragende carrosserie is ook mogelijk. Hierbij heeft het voertuig geen chassis maar zijn alle onderdelen aan de carrosserie bevestigd. De zelfdragende carrosserie is nog steviger uitgevoerd dan voertuigen waarbij de carrosserie op een chassis wordt gemonteerd. Deze constructiemethode wordt tegenwoordig het meeste gebruikt bij het vervaardigen van personenauto’s. Ook bij de constructie van sportwagens wordt vaak gekozen voor een zelfdragende carrosserie. Deze constructie is steviger en daardoor veiliger dan de constructiemethode waarbij een carrosserie wordt bevestig op een chassis.

Wat is wringspanning of torsiespanning?

Torsiespanning wordt ook wel wringspanning genoemd. Dit is een mechanische spanning die in een voorwerp kan ontstaand doordat er op het voorwerp een wringend moment wordt uitgeoefend. Een torsiespanning kan bijvoorbeeld ontstaan in een aandrijfas. Een aandrijfas kan torderend worden belast doordat de aandrijfmotor er voor zorgt dat de as zal moeten draaien en de wielen weerstand bieden tegen deze draaibeweging. Ook als het ene wiel minder weerstand biedt tegen verdraaiing dan het andere wiel ontstaat er torsiespanning.

Eenvoudig voorbeeld van torsiespanning
Torsiespanning kan eenvoudig worden geïllustreerd aan de hand van het verdraaien van een handdoek om daar vocht uit te wringen. Hierbij pakt men de vochtige handdoek met de ene hand bij het ene uiteinde beet en met de andere hand aan het andere uiteinde. Vervolgens draait men beide handen in tegengestelde richting waardoor de handdoek in het midden stijf in elkaar draait. Hierdoor neemt de torsiespanning toe en wordt het vocht er uit geperst. Als men de handdoek zeer stijf uitwringt zal men bij het loslaten merken dat de handdoek weer langzaam terugdraait in de oorspronkelijke vorm. Dit komt omdat een handdoek redelijk elastisch is.

Elasticiteit
Niet alle materialen zijn zo elastisch als een handdoek. Materialen zoals staal kunnen wel vervormen maar zullen op een gegeven moment hun elastische grens bereiken. Na deze grens zal het staal plastisch gaan vervormen en dus niet meer terugkeren in de basisvorm. Het materiaal is dan blijvend vervormd en dat heeft gevolgen voor de mechanische eigenschappen van het materiaal. Materiaal met een hoge torsiestijfheid is echter goed bestand tegen torsiespanning en kan daardoor goed worden gebruikt voor aandrijfassen en andere onderdelen waarop een grote wringspanning op wordt uitgeoefend.

Wat is torsiestijfheid?

Torsiestijfheid is een term die onder andere wordt gebruikt bij personenauto’s. In dit verband doelt men op de torsiestijfheid van een auto wanneer er een verschil in belasting ontstaat tussen de verschillende wielen. Een verschil in de belasting op de verschillende wielen van een automobiel wordt voor een deel opgevangen door de vering. Daarnaast kan ook de carrosserie gaan torderen. Dit torderen wordt ook wel wringspanning genoemd en is een mechanische belasting met een wringend moment. Men spreekt van een torsiestijve carrosserie als de carrosserie onder wringspanning nauwelijks zal torderen. De torsiestijfheid van een automobiel is afhankelijk van het ontwerp en de materialen die zijn toegepast. Gesloten auto’s hebben over het algemeen een grotere torsiestijfheid dan ‘open auto’s’ oftewel de cabrio’s.

Torsiestijfheid algemeen
Buiten de autotechniek wordt de term torsiestijfheid ook gebruikt als aanduiding van de weerstand van een as tegen hoekverdraaiing. Deze hoekverdraaiing kan ontstaan als men op een as een koppel of draaimoment aanbrengt. De mate van verdraaiing is afhankelijk van het materiaal en de belasting op de as. De verdraaiing wordt opgegeven in [Nm/rad]. Materialen hebben een elasticiteitsgrens of rekgrens. Dit houdt in dat materialen onder invloed van een kracht in een bepaalde mate kunnen vervormen en dan weer in oude vorm terug kunnen keren. Op een gegeven moment is de kracht die wordt uitgeoefend zo groot dat er plastische vervorming zal optreden. Dit gebeurd als de rekgrens wordt overschreden. Het materiaal is dan ernstig aangetast en de mechanische belastbaarheid van het materiaal is dan meestal  aanzienlijk vermindert. Materiaal met een hoge torsiestijfheid biedt een grote weerstand tegen verdraaiing. Daarom kunnen die materialen het beste worden gebruikt voor assen waarop een hoog wringend moment wordt aangebracht.

Wat is een benzinemotor of mengselmotor?

Een benzinemotor is een verbrandingsmotor. Deze motor verricht mechanische arbeid door het verbranden van de brandstof benzine. De meeste benzinemotoren bevatten cilinders met zuigers. Motoren die zuigers bevatten worden ook wel zuigermotoren genoemd. Het aantal zuigers verschilt per type zuigermotor. Er zijn zuigermotoren die volgens het tweetaktprincipe werken en er zijn zuigermotoren die bijvoorbeeld werken op een viertaktprincipe. De laatste wordt ook wel de ottomotor genoemd naar de ontwerper Nikolaus Otto die deze motor in 1876 uitvond. Naast de hiervoorgenoemde motoren zijn er ook wankelmotoren. Deze motoren werken over het algemeen ook op benzine.

Mengselmotoren
Vrijwel alle benzinemotoren zijn mengselmotoren. Op een aantal oude motoren na zijn tegenwoordig alle mengselmotoren die worden geproduceerd bedoelt voor het verbranden van benzine. Om deze reden worden benzinemotoren ook wel mengselmotoren genoemd en andersom. De meeste benzinemotoren kunnen naast benzine ook op andere brandstoffen werken. Hierbij kan gedacht worden aan lpg, waterstof en ethanol. Hiervoor moeten echter wel een aantal aanpassingen worden aangebracht.

Het brandstofmengsel dat deze verbrandingsmotor bevat wordt in de cilinder gebracht. De bobine levert de bougie een hoogspanning waardoor deze gaat vonken. De vonk brengt het brandstofmengsel tot ontsteking waardoor een soort explosie ontstaat. Deze explosie zorgt voor druk. Deze druk brengt de zuiger in de cilinder naar beneden. De zuiger brengt de krukas in beweging.

Wat is een vonkinductor of Ruhmkorff-inductor en wat is de werking daarvan?

Een vonkinductor of Ruhmkorff-inductor wordt gebruikt voor het opwekken van hoogspanning. Deze hoogspanningstransformator wordt gebruikt voor het opwekken van een elektrische spanning van 100.000 Volt of meer. Deze spanning wordt opgewekt uit een gelijkstroombron doormiddel van inductie. In het verleden werd een vonkinductor gebruikt als voeding voor bijvoorbeeld geissler- en crookesbuizen. Daarnaast werd een vonkinductor ook gebruikt voor het uitzenden van radiogolven en het opwekken van röntgenstraling.

Toepassing van de vonkinductor
Tegenwoordig wordt er minder gebruik gemaakt van vonkinductors voor het opwekken van hoogspanning. In plaats daarvan maakt men in toenemende mate gebruik van een transformator met hoogspanningsgelijkrichters. Varianten van de vonkinductor worden nog wel toegepast. Een voorbeeld hiervan is de bobine die wordt gebruikt bij benzinemotoren. Deze bobine is gebaseerd op de vonkinductor. Een bobine wordt gebruikt om hoogspanning op te wekken, deze hoogspanning is nodig om de bougie een vonk te laten maken. Met de vonk van de bougie wordt het brandstofmengsel in de cilinder tot ontbranding gebracht zodat druk ontstaat. De bobine is slechts één voorbeeld van een vonkinductor er worden tegenwoordig ook vonkinductors gebruikt met lagere uitgangsspanningen. Deze worden bijvoorbeeld gebruikt als voeding voor schrikdraad.

Wat is het principe van een vonkinductor?
Een vonkinductor bestaat uit 2 spoelen. Deze spoelen hebben een cilindrische vorm en zijn om een ijzerkern heen gewikkeld. Deze ijzerkern heeft de vorm van een staaf. De twee spoelen zijn gemaakt van elektrolytisch koper. De spoelen kunnen worden ingedeeld in een primaire spoel en een secundaire spoel. Door de primaire spoel loopt een gelijkstroom door de draden van de wikkelingen. Deze gelijkstroom wordt onderbroken door een zelfstandige onderbreker die ook wel de ‘hamer van Wagner’ wordt genoemd. Dit onderbreken gebeurd continu en zorgt er voor dat er in de secundaire spoel een zeer hoge wisselspanning geïnduceerd wordt. Deze hoge wisselspanning heeft een sterk asymmetrische vorm. De spanning die hierbij wordt opgewekt is zo hoog dat er een vonk ontstaat. Deze vonk is een elektrische ontlading die tussen de secundaire aansluitklemmen ontstaat. Bij een bobine van een verbrandingsmotor wordt de bobine gebruikt om voldoende hoogspanning te leveren voor de bougie die de vonk maakt.

Wat is een bobine en waar wordt deze voor gebruikt?

Een bobine is een transformator die wordt gebruikt in het ontstekingssysteem van verbrandingsmotoren. Het woord bobine is ontleend uit het Frans, in het Frans betekend dit woord spoel of klos. In Vlaanderen wordt een bobine ook wel een bobijn genoemd. Voor het ontsteken van de brandstof in de verbrandingsmotor genereerd de bougie een vonk. De bobine levert de spanning die daarvoor nodig is. Dit is een hoogspanning (tot 40 kV) en wordt dus gebruikt als voeding voor de bougie. Een bobine zet de laagspanning van het elektrische systeem om in een hoogspanning die nodig is voor een ontsteking. Oude auto’s hebben meestal één bobine. Modernere auto’s bevatten meestal een bobineblok met meerdere bobines.

Hoe ziet een bobine er uit?
Een conventionele bobine bevat twee spoelen die zijn gemaakt van geëmailleerd koperdraad deze zijn gewikkeld om een gelamelleerde weekijzeren kern. De ene spoel wordt ook wel de primaire spoel genoemd en is de laagspanningsspoel. De laagspanningsspoel heeft weinig windingen van dikke draad. De tweede spoel wordt de secundaire spoel genoemd. Dit is de hoogspanningsspoel en deze heeft veel windingen die zijn gemaakt van dunne draad. Deze twee spoelen vormen samen de transformator. De wikkelingen in de spoelen worden van elkaar gescheiden door laagjes isolerend papier.

Hoe werkt een bobine?
Zoals hierboven gelezen kan worden bestaat een bobine uit een laagspanningskant en een hoogspanningskant. De laagspanningskant van de bobine voorzien van een gelijkspanning van +12 volt vanaf het contactslot. Oudere motorvoertuigen hebben aan de laagspanningskant een gelijkspanning van 6 Volt. Een bobine werkt als volgt:

  • De onderbreker of contactpunten in de stroomverdeler worden onderbroken.
  • Hierdoor wordt de gelijkstroomkring van de primaire wikkeling naar massa onderbroken.
  • Dit zorgt er voor dat in de secundaire spoel van de bobine een hoge inductiespanning wordt opgewekt. Deze spanning is een hoogspanning tussen 15.000-25.000 Volt.
  • Via een verdeler wordt de hoogspanning naar de juiste bougie geleid.
  • De bougie kan door de hoogspanning een vonk maken.
  • De vonk van de bougie ontsteekt het brandstofmengsel in de cilinder.
  • Door de ontbranding van het mengsel ontstaat een soort explosie die de zuiger naar beneden drukt.
  • De zuiger brengt de krukas in beweging.

Bobine vervangen?
De meeste onderdelen van een auto zijn aan slijtage onderhevig. Een bobine is daar geen uitzondering op. De bobine moet op een gegeven moment vervangen worden. Hiervoor is echter geen vaste termijn of een vast aantal kilometers dan het voertuig gereden moet hebben. Een kapotte bobine kan men herkennen aan het vermogen verlies. Ook kan een voertuig met een kapotte bobine gaan schudden.

Wat is zijn bedrijfswagens en bedrijfsauto’s?

Bedrijfswagens of bedrijfsauto’s zijn motorvoertuigen die van de werkgever zijn of door de werkgever via een derde partij worden aangewend om aan de werknemer beschikbaar te stellen voor de uitoefening van zijn of haar functie. De bedrijfswagen of bedrijfsauto wordt door de werkgever onder bepaalde voorwaarden beschikbaar gesteld aan het personeel. Deze voorwaarden woorden door de werkgever mondeling besproken en indien nodig schriftelijk vastgelegd. Meestal gaan de voorwaarden met betrekking tot het gebruik van een bedrijfsauto over schade, brandstof en het doel of de doelen waarvoor de bedrijfsauto ingezet kan worden door de werknemer. Soms mag een bedrijfsauto gebruikt worden voor woon-werk verkeer en/of voor privé kilometers. Het kan echter ook zijn dat een bedrijfsauto alleen gebruikt kan worden voor kilometers die voor het bedrijf worden gereden. De voorwaarwaarden waaronder een bedrijfsauto ter beschikking wordt gesteld verschillen per bedrijf.

Definitie bedrijfsauto
Voor de term ‘bedrijfsauto’ kunnen verschillende definities worden genoemd. De meest algemene definitie voor bedrijfsauto is: “een auto die door het bedrijf beschikbaar wordt gesteld aan personeel met het doel werkzaamheden voor het bedrijf uit te voeren en werknemers vervoer te bieden tussen de verschillende werklocaties”.

Er is echter ook een wettelijke definitie die gehanteerd wordt voor bedrijfsauto, deze definitie is als volgt: “Een voertuig van de voertuigcategorie N, niet zijnde een gehandicaptenvoertuig of een motorrijtuig met beperkte snelheid; in ieder geval wordt als bedrijfsauto aangemerkt een voertuig dat blijkens het afgegeven kentekenbewijs een bedrijfsauto is.”

Soorten bedrijfsauto’s
Als men bovenstaande definities hanteert kan men de conclusie trekken dat er zeer veel verschillende auto’s onder de categorie bedrijfsauto en bedrijfswagen vallen. Dit kunnen zowel lichte bedrijfswagens zijn als zware bedrijfswagens. De opslagruimte van bedrijfswagens kan verschillen. Sommige bedrijfswagens hebben een grote laadruimte en andere bedrijfswagens hebben slechts een kleine opslagruimte. Bestelbusjes,  kleine en grote vrachtwagens kunnen worden ingezet als bedrijfswagens. Ook een opleggertrekkend voertuig of een aanhangwagen trekkend voertuig kannen door een bedrijf beschikbaar worden gesteld als bedrijfswagen. Gepantserde voertuigen kunnen eveneens in bepaalde sectoren als bedrijfsauto ongezet worden. Op bedrijfswagens wordt vaak de naam en/of het logo aangebracht van het bedrijf die de bedrijfswagen beschikbaar stelt aan de werknemers.

Wat leer je op de opleiding Bedrijfsautotechnicus BAT?

Veel bedrijven maken gebruik van bedrijfsauto’s of zijn zelfs in grote mate afhankelijk van het gebruik van bedrijfswagens. Hierbij kan gedacht worden aan truckdealers, transportbedrijven en pakketbezorgers. Deze bedrijven verspreiden goederen en producten naar verschillende adressen met behulp van bedrijfswagens. Er zijn echter nog veel meer bedrijven die gebruik maken van bedrijfswagens. Zo maken servicemonteurs in de machinebouw en installatietechniek ook gebruik van bedrijfswagens om klanten te bezoeken en daar reparaties te verrichten. Ook niet commerciële instellingen zoals ziekenhuizen, de politie en de brandweer maken gebruik van bedrijfswagens met speciale apparatuur. Deze bedrijfswagens of bedrijfsauto’s moeten echter worden gebrouwd, onderhouden en gerepareerd. Daarvoor zijn specialisten nodig, de bedrijfswagentechnici. Voordat iemand echter een bedrijfswagentechnicus is moet hij of zij daarvoor een gedegen opleiding hebben gevolgd. De Bedrijfsautotechnicus BAT is één van de opleidingen die hiervoor uitermate geschikt is.

Inhoud opleiding Bedrijfsautotechnicus BAT
Op de opleiding Bedrijfsautotechnicus BAT leert een deelnemer verschillende aspecten van bedrijfswagens/ bedrijfsauto’s. De BAT is een mbo opleiding waarin een deelnemer leer reparaties uit te voeren aan bedrijfswagens. Hierbij kan gedacht worden aan het vervangen van onderdelen en het controleren van de werking van bepaalde onderdelen van de bedrijfswagen. Zo leert de deelnemer banden en uitlaten vervangen. Het repareren van motoren en de brandstofvoorziening naar de motoren toe komt eveneens aan de orde. Naarmate de deelnemer verder in de opleiding doorleert zal hij of zij ook te maken krijgen met complexe storingen in de systemen die aanwezig zijn in bedrijfswagens. In de opleiding BAT zit een duidelijke opbouw van eenvoudige naar complexere werkzaamheden aan bedrijfswagens. Dit wordt duidelijk in de verschillende niveaus van de opleiding. Deze zijn in de volgende alinea’s beschreven.

Bedrijfsautotechnicus BAT niveau 2
Mbo bedrijfswagentechnicus niveau 2 leidt deelnemers op tot assistent monteur bedrijfsauto’s. Deelnemers die de opleiding op dit niveau volgen leren hoe ze eenvoudige reparaties aan bedrijfswagens kunnen uitvoeren. Ook het controleren en vervangen van onderdelen wordt geleerd. Bedrijfswagentechnici met BAT niveau 2 kunnen tevens worden ingezet als assistent bij keuringen en inspecties aan bedrijfswagens waaronder trucks.

Bedrijfsautotechnicus BAT niveau 3
Niveau 3 van de opleiding Bedrijfsautotechnicus BAT leidt deelnemers op tot Eerste Bedrijfsautotechnicus. Een Eerste Bedrijfsautotechnicus voert diverse werkzaamheden uit aan bedrijfswagens. Hij of zij heeft meer kennis dan een bedrijfswagentechnicus niveau 2 en mag daardoor zelfstandiger aan de slag met onderhoudsbeurten en reparaties. Een Eerste Bedrijfsautotechnicus is bedreven in het zoeken en opsporen van storingen en het effectief verhelpen daarvan. Daarnaast kan hij of zij ook aanpassingen aanbrengen in bedrijfswagens en accessoires monteren. Een Eerste Bedrijfsautotechnicus heeft ook een belangrijke rol in het contact met klanten en chauffeurs. Hierbij zal de monteur informatie moeten uitwisselen over technische aspecten met betrekking tot de reparatie en het onderhoud van bedrijfswagens. Ook kan een Eerste Bedrijfsautotechnicus in de praktijk worden ingezet als coördinator op de werkvloer voor stagiaires en leerling monteurs. Als dat gebeurd is de Eerste Bedrijfsautotechnicus de eindverantwoordelijke voor de werkzaamheden die door deze minder ervaren monteurs worden uitgevoerd.

Bedrijfsautotechnicus BAT niveau 4
Een deelnemer die de opleiding Bedrijfsautotechnicus BAT helemaal heeft behaald beschikt over een mbo-diploma niveau 4. In het laatste jaar van deze opleiding leert de deelnemer complexe diagnoses te stellen en ingewikkelde reparaties uit te voeren aan bedrijfswagens. In dit jaar wordt de deelnemer opgeleid tot Technisch Specialist Bedrijfsauto’s. Vooral het zoeken naar storingen is een belangrijk aspect van de functie Technisch Specialist Bedrijfsauto’s. Hierbij worden niet alleen mechanische storingen opgezocht en verholpen ook complexe storingen in commu­nicatie- en regelsystemen in bedrijfsauto’s worden vakkundig opgelost. Een Technisch Specialist Bedrijfsauto’s vormt door zijn of haar kennis en ervaring een aanspreekpunt voor collega’s en klanten. Daarnaast wisselt deze specialist ook kennis en technische informatie uit met externe leveranciers en specialisten.

Waar werken bedrijfsautotechnici?
Mensen die de opleiding mbo Bedrijfsautotechnicus BAT hebben gehaald kunnen bij verschillende bedrijven aan de slag. Over het algemeen werken deze personeelsleden bij universele bedrijfsautobedrijven en truckdealers. Ook bij specialistische bedrijfswagenbouwers kunnen ze aan de slag. Hierbij kan gedacht worden aan ambulancebouwers en bedrijven die brandweerwagens assembleren en in deze wagens specialistische apparatuur inbouwen. Ook bij defensie werken bedrijfsautotechnici aan verschillende gepantserde en niet-gepantserde voertuigen.

Wat zijn uitlaatgassen en hoe ontstaan deze?

Uitlaatgassen zijn gassen die tijdens verbrandingsprocessen in verbrandingsmotoren ontstaan en via een uitlaat worden uitgestoten. Door het verbranden van de brandstof in de motor komen de uitlaatgassen vrij. Deze gassen kunnen niet meer worden gebruikt in de motor en worden daarom via de uitlaat van het voertuig verwijdert.

Uitlaatgassen behoren tot de emissie van een voertuig dat gebruik maakt van een verbrandingsmotor. In uitlaatgassen zitten verschillende stoffen zoals stikstofoxiden (NOx) , koolstofdioxide (CO2),  koolmonoxide (CO) en zwaveldioxide (SO2). Deze stoffen dragen bij aan de verzuring en daarnaast zorgen ze ook voor het broeikaseffect. Dit is vooral het geval bij koolstofdioxide (CO2) dat ook wel broeikasgas wordt genoemd. Verder bevinden zich in uitlaatgassen ook ander schadelijke stoffen zoals kleine roetdeeltjes en fijnstofdeeltjes.

Gevaar van uitlaatgassen
Uitlaatgassen behoren tot de grootste veroorzakers van luchtvervuiling daarom worden internationaal afspraken gemaakt over het reduceren van uitlaatgassen in de atmosfeer. Het probleem van de uitlaatgassen en het daaraan verbonden broeikaseffect is regelmatig het belangrijkste onderwerp op wereldwijde bijeenkomsten over milieu en duurzaamheid.

Verschillende steden in de wereld hebben te maken met smog die ontstaat door de uitlaatgassen van motorvoertuigen die in de steden rondrijden. Deze uitlaatgassen zorgen er voor dat mensen het benauwd krijgen en moeilijk kunnen ademhalen. Daarnaast zorgt de fijnstof en roet voor dichte ‘mist’ in gebieden waar de emissie van uitlaten onvoldoende weg kan komen.

Filteren van uitlaatgassen
Er worden verschillende maatregelen genomen om de schadelijke stoffen in uitlaatgassen te beperken. Sinds 1 januari 1993 dienen alle auto’s die rijden op benzine een katalysator te bevatten die koolwaterstoffen, koolmonoxide en stikstofoxiden omzetten in waterdamp, koolstofdioxide en stikstof. Omdat de werking van de katalysator via drie reacties gebeurd wordt ook wel gesproken over een driewegkatalysator. Ondanks deze verplichte technische voorziening in auto’s komt er nog steeds veel schadelijke emissie ten gevolge van uitlaatgassen in de atmosfeer.

Wat is een katalysator of driewegkatalysator?

De katalysator bevindt zich onder  de auto. Hier is de katalysator als element vlak na de motor ingebouwd in het uitlaatsysteem. Een katalysator is een systeem dat bestaat uit kostbare materialen en is in het uitlaatsysteem ingebouwd om giftige en schadelijke gassen uit de uitlaatgassen te verwijderen.

In feite zet de katalysator de schadelijke stoffen in de uitlaatgassen om in onschadelijke stoffen. Dit gebeurd doormiddel van een chemisch proces. Een katalysator kan alleen worden toegepast indien gebruik wordt gemaakt van loodvrije benzine als brandstof.

Katalysator verplicht
Autofabrikant Volvo bouwde als eerste deze katalysator in haar voertuigen in vanaf 1978. In de periode tussen 1980 en 2000 werden steeds meer auto’s uitgerust met een katalysator en werd de platina-rhodium katalysator steeds meer verplicht gesteld in Europa. Auto’s die rijden op benzine met een cilinderinhoud van twee liter of meer moeten sinds oktober 1989 verplicht worden uitgerust met een katalysator. Alle overige auto’s die een benzinemotor hebben moeten sinds 1 januari 1993 eveneens met een katalysator zijn uitgerust.

Waaruit bestaat een katalysator?
De katalysator bestaat uit een monolithische drager van cordieriet, dit is een magnesium-aluminium-silicaat. De monolithische drager is van hoogsmeltend keramisch materiaal vervaardigd en bevat een honingraatachtige celstructuur. De verschillende wanden van de cellen zijn bedekt met aluminiumoxide. De metalen die waarmee de katalysator is geïmpregneerd zijn onder andere palladium, rhodium en platina. De katalysator is geplaatst in een thermische isolatie. Daar omheen zit een roestvaststalen omhulsel.

Welke stoffen zet de katalysator om?
De uitstoot van een auto wordt ook wel emissie genoemd. De katalysator zet een aantal schadelijke stoffen in deze emissie om. De stoffen die omgezet worden zijn de volgende:

  • HC = koolwaterstoffen
  • CO = koolmonoxide
  • NOx = stikstofoxiden

Deze schadelijke stoffen worden door de katalysator omgezet in minder schadelijke stoffen. De stoffen die tijdens het proces in de katalysator ontstaan zijn:

  • H2O = dit is waterdamp en niet schadelijk voor de gezondheid.
  • CO2 = koolstofdioxide. Deze stof is niet direct schadelijk maar zorgt wel voor het broeikaseffect.
  • N2 = stikstof is niet schadelijk voor de gezondheid. Ongeveer 78 procent van de lucht die wij inademen bestaat uit dit gas.

Driewegkatalysator
De naam driewegkatalysator is afgeleid van de drie reacties die tijdens het katalytisch reinigen van uitlaatgassen door de katalysator worden uitgevoerd. Deze drie reacties zijn als volgt:

1. De eerste reactie is: 2 CO(g) + 2 NO(g) → N2(g) + 2 CO2(g)
2. De tweede reactie is: CO(g) + O2(g) → 2 CO2(g)
3. De derde reactie is: 4 CxHy(g) + (4x+y) O2(g) → 2y H2O(g) + 4x CO2(g)

De bovenstaande reacties zijn de drie hoofdreacties van een katalysator. Naast deze hoofdreacties treden er in de katalysator nog een aantal nevenreacties op.  In het kort reduceert het rhodium NO en oxideert het platina CO en de koolwaterstoffen. De rhodium en platina kunnen worden vervangen  door palladium. De werking van de driewegkatalysator blijft hetzelfde.

Wat is actieve veiligheid bij machines en voertuigen?

Actieve veiligheid is een term die wordt gebruikt voor alle technische systemen en constructies die aanwezig zijn in en rond een voertuig of machine met het doel: het voorkomen van letsel en ongevallen. Passieve veiligheid verschilt met actieve veiligheid omdat passieve veiligheid gericht is op het beperken van de schadelijke gevolgen tijdens een ongeval. Met name in de voertuigindustrie is actieve veiligheid een zeer bekende term. Actieve veiligheid wordt echter ook toegepast bij machines.

Voorbeelden van actieve veiligheid
Als men het heeft over actieve veiligheid bij auto’s en bedrijfswagens heeft men het meestal over een enorme diversiteit aan technieken en systemen die geïntegreerd kunnen zijn in auto’s.  Zo zijn bijvoorbeeld de banden, wielophanging en vering belangrijk voor de wegligging van het voertuig. Dit heeft invloed op de veiligheid omdat het contact met de weg van groot belang is. Ook het remsysteem is belangrijk, systemen zoals rembekrachtiging, gescheiden remsysteem en antiblokkeersysteem (ABS) zorgen er voor dat de veiligheid wordt vergroot.

Ook een electronic stability program (ESP) vergroot de veiligheid evenals de stuurbekrachtiging. Verlichting zorgt er ook voor dat de veiligheid wordt verbetert en ongelukken worden voorkomen. Door een goede verlichting heeft de bestuurder een beter zicht op het omringende verkeer. Daarnaast is het voertuig ook voor de overige verkeersdeelnemers beter zichtbaar. Een derde remlicht zorgt er voor dat achteropkomende voertuigen goed kunnen zien dat de bestuurder op de rem trapt. Hierdoor kunnen andere weggebruikers tijdig anticiperen.

Ook bij motorfietsen wordt aandacht besteed aan actieve veiligheid.  Ook hierbij is het integraal remsysteem belangrijk evenals het antiblokkeersysteem. Verder zijn spiegels belangrijk voor het zicht van de motorrijder. Verlichting is voor motorfietsen ook van groot belang, omdat het verhoudingsgewijs kleine voertuigen zijn op de weg. Daarom moeten ze goed zichtbaar zijn voor de overige weggebruikers. Verder kunnen motorfietsen ook worden uitgerust met een tyre-pressure monitoring system, een startbeveiliging, tractiecontrole en een slipkoppeling ter verbetering van de veiligheid.

Bij machines kunnen speciale veiligheidssystemen worden aangebracht met behulp van camera’s en sensors die kunnen zien of mensen in de buurt van scherpe of roterende machinedelen komen. De machine kan dan automatisch uitschakelen. Verder kunnen roterende of snijdende machinedelen worden afgeschermd met beschermkappen. Ook is het mogelijk om machines zo te ontwerpen dat ze met twee handen bediend moeten worden zodat mensen niet met één hand in de snijdende delen terecht kunnen komen.

Actieve veiligheid is geen garantie
Actieve veiligheid biedt geen garantie tegen ongelukken. Uiteindelijk zal de bestuurder of de machinebediener zelf een doorslaggevende rol spelen bij het reduceren van de kans op ongelukken. Veiligheid begint bij de mensen zelf. Zij dienen de machines en voertuigen veilig te gebruiken en regelmatig te onderhouden. Goed onderhoud zorgt er namelijk voor dat de kans op ongelukken klein blijft. Daarom is voor auto’s de Algemene Periodieke Keuring APK ingevoerd. Ook machines moeten regelmatig door een erkende instantie worden gekeurd. In Nederland dient men in bezit te zijn van een geldig rijbewijs en dienen machinebedieners van te voren goed geïnstrueerd te zijn over de werking van machines en de risico’s die daaraan verbonden zijn.

Wat is een kreukelzone en waarvoor dienen kreukelzones?

Een kreukelzone is een bufferzone in een constructie of de carrosserie van een auto. De kreukelzone aangebracht voor het opvangen van krachten die uit een bepaalde richting komen. Dit deel van een constructie of carrosserie is bestemt voor het opvangen van de impact van krachten die door een externe factor wordt toegebracht. Bij voertuigen is de kreukelzone vooral bedoelt voor het beschermen van de inzittenden van bijvoorbeeld een auto, bus of trein. Door het opvangen van de impact door de kreukelzone wordt een groot deel van de energie weggenomen en komt de klap, van bijvoorbeeld een botsing, minder hard aan op het compartiment waar de passagiers zitten.

Passieve veiligheid
Na een aanrijding kan een auto behoorlijk zijn beschadigd. Een auto met een kreukelzone kan voor een groot deel worden ingedeukt terwijl de passagiers vrijwel geen of weinig verwondingen hebben. Men kan dan op basis van het autowrak de conclusie trekken dat het een zeer zware aanrijding betrof. Toch hoeft dat niet altijd het geval te zijn. Een kreukelzone is bedoelt om in elkaar te drukken of te kreukelen bij een aanrijding. Hierdoor worden de krachten opgevangen die gepaard gaan bij een aanrijding. Doormiddel van de kreukelzone wordt duidelijk dat niet het behoud van het voertuig maar juist de veiligheid en gezondheid van de inzittenden voorop staat. Omdat de gevolgen van een ongeval worden beperkt noemt men de kreukelzone een vorm van passieve veiligheid. Actieve veiligheid is daarentegen gericht op het voorkomen van ongevallen.

Geschiedenis en toekomst van de kreukelzone
De kreukelzone is als concept bedacht door de ontwerper Béla Barényi. Deze een Oostenrijkse auto-ontwerper kreeg in 1952 een octrooi voor zijn concept en kan worden gezien als grondlegger van de passieve veiligheid. Het duurde nog een paar jaar voordat kreukelzones werden ingebouwd in auto’s. De eerste auto die met kreukelzones was uitgerust was de Mercedes-Benz W111 uit 1959. Sinds die tijd zijn er steeds meer auto’s uitgerust met kreukelzones. Tegenwoordig worden kreukelzones niet alleen meer toegepast in auto-ontwerpen, ook raceboten, vliegtuigen en railvoertuigen hebben kreukelzones die de kans op letsel voor inzittenden zoveel mogelijk moeten beperken. De kreukelzones worden steeds verder verbetert zodat de veiligheid voor de inzittenden van diverse voertuigen en vaartuigen wordt geoptimaliseerd. Door gebruik te maken van kunststoffen en nieuwe verbindingstechnieken blijft de passieve veiligheid van voertuigen in ontwikkeling.