Wat is actieve veiligheid bij machines en voertuigen?

Actieve veiligheid is een term die wordt gebruikt voor alle technische systemen en constructies die aanwezig zijn in en rond een voertuig of machine met het doel: het voorkomen van letsel en ongevallen. Passieve veiligheid verschilt met actieve veiligheid omdat passieve veiligheid gericht is op het beperken van de schadelijke gevolgen tijdens een ongeval. Met name in de voertuigindustrie is actieve veiligheid een zeer bekende term. Actieve veiligheid wordt echter ook toegepast bij machines.

Voorbeelden van actieve veiligheid
Als men het heeft over actieve veiligheid bij auto’s en bedrijfswagens heeft men het meestal over een enorme diversiteit aan technieken en systemen die geïntegreerd kunnen zijn in auto’s.  Zo zijn bijvoorbeeld de banden, wielophanging en vering belangrijk voor de wegligging van het voertuig. Dit heeft invloed op de veiligheid omdat het contact met de weg van groot belang is. Ook het remsysteem is belangrijk, systemen zoals rembekrachtiging, gescheiden remsysteem en antiblokkeersysteem (ABS) zorgen er voor dat de veiligheid wordt vergroot.

Ook een electronic stability program (ESP) vergroot de veiligheid evenals de stuurbekrachtiging. Verlichting zorgt er ook voor dat de veiligheid wordt verbetert en ongelukken worden voorkomen. Door een goede verlichting heeft de bestuurder een beter zicht op het omringende verkeer. Daarnaast is het voertuig ook voor de overige verkeersdeelnemers beter zichtbaar. Een derde remlicht zorgt er voor dat achteropkomende voertuigen goed kunnen zien dat de bestuurder op de rem trapt. Hierdoor kunnen andere weggebruikers tijdig anticiperen.

Ook bij motorfietsen wordt aandacht besteed aan actieve veiligheid.  Ook hierbij is het integraal remsysteem belangrijk evenals het antiblokkeersysteem. Verder zijn spiegels belangrijk voor het zicht van de motorrijder. Verlichting is voor motorfietsen ook van groot belang, omdat het verhoudingsgewijs kleine voertuigen zijn op de weg. Daarom moeten ze goed zichtbaar zijn voor de overige weggebruikers. Verder kunnen motorfietsen ook worden uitgerust met een tyre-pressure monitoring system, een startbeveiliging, tractiecontrole en een slipkoppeling ter verbetering van de veiligheid.

Bij machines kunnen speciale veiligheidssystemen worden aangebracht met behulp van camera’s en sensors die kunnen zien of mensen in de buurt van scherpe of roterende machinedelen komen. De machine kan dan automatisch uitschakelen. Verder kunnen roterende of snijdende machinedelen worden afgeschermd met beschermkappen. Ook is het mogelijk om machines zo te ontwerpen dat ze met twee handen bediend moeten worden zodat mensen niet met één hand in de snijdende delen terecht kunnen komen.

Actieve veiligheid is geen garantie
Actieve veiligheid biedt geen garantie tegen ongelukken. Uiteindelijk zal de bestuurder of de machinebediener zelf een doorslaggevende rol spelen bij het reduceren van de kans op ongelukken. Veiligheid begint bij de mensen zelf. Zij dienen de machines en voertuigen veilig te gebruiken en regelmatig te onderhouden. Goed onderhoud zorgt er namelijk voor dat de kans op ongelukken klein blijft. Daarom is voor auto’s de Algemene Periodieke Keuring APK ingevoerd. Ook machines moeten regelmatig door een erkende instantie worden gekeurd. In Nederland dient men in bezit te zijn van een geldig rijbewijs en dienen machinebedieners van te voren goed geïnstrueerd te zijn over de werking van machines en de risico’s die daaraan verbonden zijn.

Wat is passieve veiligheid bij voertuigen en machines?

Passieve veiligheid is een verzamelnaam voor alle constructieve en technische voorzieningen die er op gericht zijn om de gevolgen van een ongeval te beperken. Over het algemeen wordt de term passieve veiligheid gebruikt in de voertuigenindustrie maar de term komt ook voor in de machinebouw. Passieve veiligheid is met name gericht op het beperken van de schadelijke gevolgen van een ongeval terwijl actieve veiligheid gericht is op het voorkomen van ongevallen.

Voorbeelden van passieve veiligheid
Passieve veiligheid bestaat meestal uit technische aanpassingen aan machines en voertuigen. Auto’s kunnen bijvoorbeeld worden voorzien van een kreukelzone die de klap van een botsing grotendeels opvangt. Ook een zacht dashboard kan de kans op letsel voor inzittenden van een auto beperken. Veiligheidsgordels behoren ook tot passieve veiligheid evenals airbags en een vervormbare stuurkolom. Auto’s kunnen ook een kooiconstructie hebben ter bescherming van de inzittenden bij een botsing. De effectiviteit van deze veiligheidsmiddelen wordt pas aantoonbaar na een ongeval.

Ook beschermende kleding kan een vorm zijn van passieve veiligheid. Hierbij kan gedacht worden aan de beschermende kleding voor motorrijders. Ook de helmen die motorrijders en scooterrijders dragen vallen onder de passieve veiligheid omdat deze de schadelijke gevolgen van een ongeval moeten beperken voor de drager van deze beschermingsmiddelen.

Wat is een kreukelzone en waarvoor dienen kreukelzones?

Een kreukelzone is een bufferzone in een constructie of de carrosserie van een auto. De kreukelzone aangebracht voor het opvangen van krachten die uit een bepaalde richting komen. Dit deel van een constructie of carrosserie is bestemt voor het opvangen van de impact van krachten die door een externe factor wordt toegebracht. Bij voertuigen is de kreukelzone vooral bedoelt voor het beschermen van de inzittenden van bijvoorbeeld een auto, bus of trein. Door het opvangen van de impact door de kreukelzone wordt een groot deel van de energie weggenomen en komt de klap, van bijvoorbeeld een botsing, minder hard aan op het compartiment waar de passagiers zitten.

Passieve veiligheid
Na een aanrijding kan een auto behoorlijk zijn beschadigd. Een auto met een kreukelzone kan voor een groot deel worden ingedeukt terwijl de passagiers vrijwel geen of weinig verwondingen hebben. Men kan dan op basis van het autowrak de conclusie trekken dat het een zeer zware aanrijding betrof. Toch hoeft dat niet altijd het geval te zijn. Een kreukelzone is bedoelt om in elkaar te drukken of te kreukelen bij een aanrijding. Hierdoor worden de krachten opgevangen die gepaard gaan bij een aanrijding. Doormiddel van de kreukelzone wordt duidelijk dat niet het behoud van het voertuig maar juist de veiligheid en gezondheid van de inzittenden voorop staat. Omdat de gevolgen van een ongeval worden beperkt noemt men de kreukelzone een vorm van passieve veiligheid. Actieve veiligheid is daarentegen gericht op het voorkomen van ongevallen.

Geschiedenis en toekomst van de kreukelzone
De kreukelzone is als concept bedacht door de ontwerper Béla Barényi. Deze een Oostenrijkse auto-ontwerper kreeg in 1952 een octrooi voor zijn concept en kan worden gezien als grondlegger van de passieve veiligheid. Het duurde nog een paar jaar voordat kreukelzones werden ingebouwd in auto’s. De eerste auto die met kreukelzones was uitgerust was de Mercedes-Benz W111 uit 1959. Sinds die tijd zijn er steeds meer auto’s uitgerust met kreukelzones. Tegenwoordig worden kreukelzones niet alleen meer toegepast in auto-ontwerpen, ook raceboten, vliegtuigen en railvoertuigen hebben kreukelzones die de kans op letsel voor inzittenden zoveel mogelijk moeten beperken. De kreukelzones worden steeds verder verbetert zodat de veiligheid voor de inzittenden van diverse voertuigen en vaartuigen wordt geoptimaliseerd. Door gebruik te maken van kunststoffen en nieuwe verbindingstechnieken blijft de passieve veiligheid van voertuigen in ontwikkeling.