Gevolgen van de WAB in 2020

De Wet Arbeidsmarkt in Balans heeft een grote invloed op de arbeidsmarkt in 2020. Deze wet die wordt afgekort met WAB treed op 1 januari 2020 in werking. Het is de bedoeling dat deze wet de arbeidsmarkt gaat veranderen. Er moet meer balans komen op de Nederlandse arbeidsmarkt vind de overheid. Daarom zou het aantal vaste krachten moeten toenemen en het aantal mensen in flexibele dienstverbanden juist moeten afnemen. De overheid is van mening dat dit effect kan worden bewerkstelligt door het duurder maken van flexibele arbeid en het vereenvoudigen van het ontslagrecht. Daardoor zouden de kosten van flexkrachten toenemen en het ontslaan van vaste krachten effectiever moeten verlopen.

Equal pay voor payrollers
De WAB heeft een aantal onderwerpen behandeld. Zo krijgen payrollmedewerkers dezelfde rechten als werknemers in vaste dienst. Payrollmedewerkers, in de volksmond payrollers, krijgen hetzelfde salaris en dezelfde secundaire arbeidsvoorwaarden als werknemers die dezelfde werkzaamheden uitvoeren en rechtstreeks in dienst zijn bij het inlenende bedrijf. Dat noemt men ook wel equal pay. De term equal pay wordt op de arbeidsmarkt wel vaker gebruikt en is in feite de verplichting om inleenkrachten gelijkwaardig te betalen ten opzichte van vaste krachten. Voor payrollers is de equal pay richtlijn van toepassing op alle aspecten met betrekking tot de financiële beloning behalve de pensioenopbouw. Verschillende bedrijven zullen door de Wet Arbeidsmarkt in Balans helemaal met payroll gaan stopen.

Vast aantal uren na 12 maanden
Flexwerkers moeten vanuit de Wet Arbeidsmarkt in Balans op een gegeven moment een vaste arbeidsomvang hebben. Werkgevers moeten in ieder geval na 12 maanden een vaste arbeidsomvang aanbieden aan hun flexkracht. In de eerste 12 maanden dat een flexwerker in dienst is kan hij of zij verschillende uren per week worden ingezet. Dat is maximale flexibiliteit alleen moet een werkgever wel duidelijk van te voren aangeven welk rooster een werknemer gaat draaien over twee weken. Een werknemer kan na 12 maanden als flexwerker te hebben gewerkt zekerheid krijgen in de vorm van een duidelijke arbeidsomvang. Dat betekent dat de kracht dan ook weet hoeveel uren hij of zij per week zal moeten werken. De vastgestelde arbeidsomvang zorgt er ook voor dat de werknemer weet hoeveel uur hij of zij uitbetaald krijgt. Er is dus ook inkomenszekerheid.

Transitievergoeding
Een andere belangrijke bepaling in de Wet Arbeidsmarkt in Balans heeft te maken met de transitievergoeding. Vanaf de eerste werkdag heeft de werknemer recht op een transitievergoeding. Dit recht is ook van toepassing als de werknemer een flexibel contract heeft. De opbouw van de transitievergoeding start dus ook vanaf de eerste werkdag. De transitievergoedingen worden lager door de WAB. Voor bedrijven gaat dit al snel om duizenden euro’s voor werknemers die redelijk kort in dienst zijn. Voor werknemers die langdurig in dienst zijn wordt de transitievergoeding bij ontslag zelfs aanzienlijk goedkoper. Het kan een werkgever tienduizenden euro’s schelen ten opzichte van de wetgeving van 2019 als ze oudere werknemers met een langdurig dienstverband willen ontslaan.

Ontslaan van vaste krachten wordt eenvoudiger
Bedrijven die vaste krachten willen ontslaan kunnen dit in 2019 sneller en eenvoudiger regelen. Het ontslagdossier wordt eenvoudiger omdat niet één ontslaggrond volledig hoeft te worden aangetoond. In plaats daarvan mogen ook meerdere ontslaggronden gedeeltelijk worden aangetoond in een ontslagdossier. Het is echter nog onduidelijk hoe deze versoepeling van het ontslagrecht in 2020 zal worden geïnterpreteerd door de rechters.

WW premiedifferentiatie
De WW- premiedifferentiatie is een heel belangrijk onderdeel van de WAB. In feite betekent de premiedifferentiatie dat er een verschil is in de WW-premieafdracht tussen werknemers met een vast contract en een flexcontract. Werkgevers moeten voor flexibele arbeidskrachten 5 procentpunt meer ww-premie betalen. Dat is op een bruto jaarsalaris van 40.000 euro ongeveer 2000 euro per jaar.

ZZP
Tot slot is het nog belangrijk om in de gedachten te houden dat de Wet Arbeidsmarkt in Balans over alle vormen van flexibele arbeid gaat behalve over zelfstandigen zonder personeel. De ZZP’ers blijven in 2020 een groep flexwerkers die niet te maken krijgt met de WAB.

Wat is de Wet DBA?

De Wet DBA is sinds 1 mei 2016 van kracht in Nederland. De Wet DBA, voluit de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties, is een vervanger van de Verklaring Arbeidsrelatie, VAR of VAR-verklaring. De Wet DBA schrijft voor dat opdrachtgevers en zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) een modelovereenkomst moeten gebruiken om zekerheid en duidelijkheid te bieden over de voorgenomen arbeidsrelatie. De modelovereenkomsten die hiervoor gebruikt kunnen worden zijn te vinden op de website van de Belastingdienst. Deze modelovereenkomsten kunnen naar de specifieke situatie worden aangepast maar bevatten ook bepalingen en gedeeltes die niet aangepast of gewijzigd kunnen worden. Als een bedrijf een overeenkomst heeft aangepast kan deze worden getoetst door de belastingdienst.

Het toetsen van een overeenkomst is niet verplicht maar wel verstandig. Door de toetsing kan een overeenkomst kan deze worden bestempeld als een modelovereenkomst. Doormiddel van de modelovereenkomst wordt duidelijk gemaakt dat er bij de tewerkstelling geen sprake is van loondienst. Voor opdrachtgevers is dan duidelijk dat ze geen loonheffingen hoeven in te houden en te betalen.

Modelovereenkomst is niet vrijblijvend
De opdrachtgevers van zzp’ers moeten zich echter wel houden aan de modelovereenkomst. Als men in de praktijk anders handelt dan men heeft vastgelegd in de modelovereenkomst dan kan een opdrachtgever van een zzp’er later alsnog worden geconfronteerd met naheffingen. De Belastingdienst zal dan trachten misgelopen loonheffingen alsnog te verhalen op de opdrachtgever. Dat kan enorme financiële en juridische gevolgen hebben voor een bedrijf. Als er namelijk sprake is van een werkgever-werknemer arbeidsrelatie dan zal de werkgever ook nog gehouden kunnen worden aan de juiste cao-toepassing en de faseopbouw voor contracten. Ook loondoorbetaling bij ziekte kan dan aan de orde zijn.

Wet DBA ter vervanging van de VAR
De VAR werd tot 1 mei 2016 gebruikt als een verklaring waarmee zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) konden aantonen dat ze geen dienstbetrekking onderhielden met een opdrachtgever. Ze konden daardoor bij opdrachtgevers werken als zelfstandigen.

Het kwam echter regelmatig voor dat men een schijnconstructie in stand hield. Over de zzp’er werden namelijk geen sociale premies afgedragen door de opdrachtgever. Dit was gunstig voor de opdrachtgevers die  flexibele arbeidskrachten in dienst hadden tegen verhoudingsgewijs lage kosten. Een zzp’er werd daarnaast vaak voor langere tijd ingeleend door een opdrachtgever en was daardoor zeker van zijn of haar geld en een constante inkomensstroom. Bovendien kon een zzp’er met deze constructie vaak een behoorlijke verdienste overhouden.

Aanpak van schijnzekerheid
Als een opdrachtgever een zzp’er voor langere tijd in dienst heeft en deze feitelijk als werknemer functioneerde spreekt men ook wel van schijnzelfstandigheid. Een schijnzelfstandigheid is in feite een schijnconstructie waarbij een persoon formeel een zzp’er is maar in de praktijk als werknemer wordt ingezet. De overheid liep door deze schijnconstructies geld (loonheffingen) mis en daarom is de Wet DBA vanaf 1 mei 2016 van kracht gegaan in Nederland. 

Wat is een VAR-wuo verklaring?

In Nederland zijn veel bedrijven actief. Naast kleine, middelgrote en grote bedrijven zijn er in het Nederlandse bedrijfsleven ook steeds meer zelfstandigen zonder personeel actief. Deze mensen worden ook wel freelancers of zzp’ers genoemd. De belastingdienst wil echter weten welke arbeidsrelatie iemand is aangegaan met een bedrijf. Daarom moet een zzp’er een VAR-verklaring invullen en versturen naar de belastingdienst. De letters ‘VAR’ staan voor Verklaring Arbeidsrelatie. Met deze verklaring wordt dus de arbeidsrelatie inzichtelijk gemaakt die de zzp’er heeft met het bedrijf dat hem of haar inleent. Er zijn echter verschillende soorten arbeidsrelaties. Daarom zijn er ook verschillende VAR-verklaringen zoals de VAR-loon, VAR-dga, VAR-row en de VAR-wuo. Over de VAR-wuo gaat het in onderstaande alinea.

Wanneer ontvang je een VAR-wuo verklaring?
Een VAR-wuo verklaring krijgt iemand als zijn of haar inkomsten door de belastingdienst worden beschouwd als winst uit een onderneming. Verschillende zelfstandigen zien zichzelf als ondernemer maar de belastingdienst beoordeeld wie daadwerkelijk als ondernemer kan worden beschouwd. De belastingdienst baseert haar beoordeling op een aantal aspecten.

De belastingdienst wil bijvoorbeeld weten of iemand winst maakt en wat de hoogte van deze winst is. Daarnaast wil de belastingdienst inzichtelijk hebben of de onderneming wel zelfstandig is of dat deze ergens onderdeel van vormt. Verder wil de belastingdienst weten of de zzp’er beschikt over kapitaal in de vorm van geld. De hoeveelheid tijd die onderneming wordt gestoken wordt eveneens in het oordeel meegenomen evenals de hoeveelheid tijd die de persoon daadwerkelijk besteed aan werkzaamheden voor de onderneming.

Het aantal opdrachtgevers voor het bedrijf speelt ook een rol. Verder is de uitstraling die de onderneming naar zijn publiek en opdrachtgevers heeft van belang. Ondernemers lopen ondernemersrisico, de belastingdienst wil weten of de zzp’er een zogenoemd ondernemingsrisico loopt. Ook voor de schulden van de onderneming is een ondernemer aansprakelijk. Als de belastingdienst beoordeeld dat de zzp’er inkomsten in de vorm van winst heeft dan zal de belastingdienst de VAR-wuo verklaring verstrekken.

Wat kun je met een VAR-wuo verklaring?
Als iemand een VAR-wuo verklaring heeft hoeven zijn of haar opdrachtgevers geen loonheffingen in te houden en te betalen. Daarbij dienden de opdrachtgevers zich wel te houden aan een aantal voorwaarden. De omschrijving van het werk dat is benoemd in de VAR moet overeenkomen met het werk dat de persoon voor de opdrachtgevers daadwerkelijk uitvoert. Het werk moet worden uitgevoerd binnen de geldigheidsduur waarover de VAR is verstrekt. De opdrachtgever dient de identiteit vast te hebben gesteld van de persoon die de VAR-wuo verklaring heeft. Daarnaast dienen de opdrachtgevers een kopie van de VAR-wuo verklaring in hun eigen administratie op te nemen evenals een kopie van een geldig identiteitsbewijs (paspoort of ID-kaart).

Wat zijn freelancers en zzp’ers en wat zijn de voordelen en nadelen hiervan?

In Nederland is het mogelijk om in verschillende dienstverbanden projectmatig werkzaamheden te verrichten voor een opdrachtgever. Bedrijven kunnen voor projecten onder andere gebruik maken van detacheringpersoneel en uitzendkrachten. Daarnaast lenen veel bedrijven voor projecten ook freelancers in. Deze benaming komt niet in de Nederlandse wet voor.

Freelancer
De term freelancer wordt meestal gebruikt voor personen die werkzaamheden verrichten voor een opdrachtgever zonder dat de opdrachtgever zich moete houden aan de verzekeringsplicht voor de werknemersverzekeringen. De freelancer dient zichtzelf voldoende te verzekeren. De opdrachten die een freelancer uitvoert zijn meestal duidelijk omschreven. De freelancer heeft een bepaalde contractvorm met de opdrachtgever waarin de werkzaamheden, taken of resultanten zijn beschreven. De freelancer stuurt de opdrachtgever een factuur waarin de gewerkte uren zijn genoteerd en tevens het totaalbedrag is benoemt dat de opdrachtgever aan de freelancer dient te betalen.

Zzp’ers in de techniek
Freelancers worden in Nederland meestal zelfstandigen zonder personeel genoemd. Dit wordt in de praktijk meestal afgekort met zzp’er. De Kamer van Koophandel ziet zzp en freelancer als twee synoniemen. In Nederland zijn zzp’ers onder andere werkzaam in de bouw en in de werktuigbouwkunde. Daarnaast zijn er ook zzp’ers actief in de zakelijke dienstverlenging en bij overheidsinstellingen zoals gemeentes en uitkeringsinstanties.

Voordelen en nadelen van werken als zzp’er en freelancer
Werken als zzp’er of freelancer brengt een aantal voordelen en een aantal nadelen met zich mee. Het is belangrijk dat deze voordelen en nadelen goed tegen elkaar worden afgewogen alvorens iemand besluit om als freelancer of zzp’er te gaan werken. Een belangrijk voordeel van zzp en freelancen is dat men eigen baas is. Meestal kan een zzp’er of freelancer zijn of haar eigen koers bepalen. Ook kunnen zzp’ers en freelancers vaak hun eigen werktijden indelen.

De nadelen van werken als zzp’er en freelancer zijn vooral de onzekerheden die met dit beroep zijn verbonden. Men zal zelf op zoek moeten naar opdrachtgevers. In sommige gevallen kan men hierin samenwerken met uitzendbureaus maar dit kan lang niet altijd. Verder zijn er ook onregelmatige inkomsten. De freelancer of zzp’er zal voortdurend nieuwe opdrachten moeten hebben die naadloos op elkaar aansluiten. In periodes dat er niet wordt gewerkt zijn er ook geen inkomsten. Verder dient een zzp’er zich goed te verzekeren tegen bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid. Daarover is hieronder meer informatie weergegeven.

Zzp en arbeidsongeschikt of ziek
Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen hebben over het algemeen hoge verzekeringspremies. Vooral in de bouw en de metaal zijn de premies voor arbeidsongeschiktheid hoog. De risico’s die zzp’ers en freelancers op zich nemen door zich niet te verzekeren zijn onverantwoord. Sommige zzp’ers kiezen er echter ondanks de risico’s voor om zich niet te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Hierdoor kunnen ze de uurprijs verlagen. Het risico op arbeidsongeschiktheid is echter 10 tot 12 procent. In de techniek kan in bepaalde werksituaties het risico op arbeidsongeschiktheid nog hoger liggen. Daarom is een goede verzekering zeker geen overbodige luxe. Het is bij de keuze voor een verzekering wel belangrijk dat men goed kijkt naar de dekking van de verzekering.

Verder kunnen zzp’ers geen aanspraak maken op de ziektewet. Daarvoor moeten zzp’ers hun eigen reserve gebruiken. Als een zzp’er of freelancer ziek is zal deze geen inkomsten binnen krijgen. Ook dit brengt financiële risico’s met zich mee.

Zelfstandigenaftrek ter discussie

De zzp-ers in Nederland willen de zelfstandigenaftrek behouden. Het kabinet heeft plannen om het belastingvoordeel voor zzp’ers te beperken. Hiervoor heeft het kabinet echter geen alternatieve maatregelen tegenover gesteld om de financiele gevolgen voor de zzp’ers te beperken. Verschillende verenigingen hebben actie gevoerd om het afschaffen van deze zelfstandigenaftrek tegen te gaan. In totaal hebben de actievoerders 40.000 handtekeningen binnen gehaald.  Afgelopen woensdag 4 september 2013 werd dit door de Stichting ZZP Nederland, het Platform Zelfstandige Ondernemers, de Zelfstandigen Bouw en de FNV Zelfstandigen bekend gemaakt.