Wat is de Wet DBA?

De Wet DBA is sinds 1 mei 2016 van kracht in Nederland. De Wet DBA, voluit de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties, is een vervanger van de Verklaring Arbeidsrelatie, VAR of VAR-verklaring. De Wet DBA schrijft voor dat opdrachtgevers en zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) een modelovereenkomst moeten gebruiken om zekerheid en duidelijkheid te bieden over de voorgenomen arbeidsrelatie. De modelovereenkomsten die hiervoor gebruikt kunnen worden zijn te vinden op de website van de Belastingdienst. Deze modelovereenkomsten kunnen naar de specifieke situatie worden aangepast maar bevatten ook bepalingen en gedeeltes die niet aangepast of gewijzigd kunnen worden. Als een bedrijf een overeenkomst heeft aangepast kan deze worden getoetst door de belastingdienst.

Het toetsen van een overeenkomst is niet verplicht maar wel verstandig. Door de toetsing kan een overeenkomst kan deze worden bestempeld als een modelovereenkomst. Doormiddel van de modelovereenkomst wordt duidelijk gemaakt dat er bij de tewerkstelling geen sprake is van loondienst. Voor opdrachtgevers is dan duidelijk dat ze geen loonheffingen hoeven in te houden en te betalen.

Modelovereenkomst is niet vrijblijvend
De opdrachtgevers van zzp’ers moeten zich echter wel houden aan de modelovereenkomst. Als men in de praktijk anders handelt dan men heeft vastgelegd in de modelovereenkomst dan kan een opdrachtgever van een zzp’er later alsnog worden geconfronteerd met naheffingen. De Belastingdienst zal dan trachten misgelopen loonheffingen alsnog te verhalen op de opdrachtgever. Dat kan enorme financiële en juridische gevolgen hebben voor een bedrijf. Als er namelijk sprake is van een werkgever-werknemer arbeidsrelatie dan zal de werkgever ook nog gehouden kunnen worden aan de juiste cao-toepassing en de faseopbouw voor contracten. Ook loondoorbetaling bij ziekte kan dan aan de orde zijn.

Wet DBA ter vervanging van de VAR
De VAR werd tot 1 mei 2016 gebruikt als een verklaring waarmee zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) konden aantonen dat ze geen dienstbetrekking onderhielden met een opdrachtgever. Ze konden daardoor bij opdrachtgevers werken als zelfstandigen.

Het kwam echter regelmatig voor dat men een schijnconstructie in stand hield. Over de zzp’er werden namelijk geen sociale premies afgedragen door de opdrachtgever. Dit was gunstig voor de opdrachtgevers die  flexibele arbeidskrachten in dienst hadden tegen verhoudingsgewijs lage kosten. Een zzp’er werd daarnaast vaak voor langere tijd ingeleend door een opdrachtgever en was daardoor zeker van zijn of haar geld en een constante inkomensstroom. Bovendien kon een zzp’er met deze constructie vaak een behoorlijke verdienste overhouden.

Aanpak van schijnzekerheid
Als een opdrachtgever een zzp’er voor langere tijd in dienst heeft en deze feitelijk als werknemer functioneerde spreekt men ook wel van schijnzelfstandigheid. Een schijnzelfstandigheid is in feite een schijnconstructie waarbij een persoon formeel een zzp’er is maar in de praktijk als werknemer wordt ingezet. De overheid liep door deze schijnconstructies geld (loonheffingen) mis en daarom is de Wet DBA vanaf 1 mei 2016 van kracht gegaan in Nederland. 

Wat is een VAR-wuo verklaring?

In Nederland zijn veel bedrijven actief. Naast kleine, middelgrote en grote bedrijven zijn er in het Nederlandse bedrijfsleven ook steeds meer zelfstandigen zonder personeel actief. Deze mensen worden ook wel freelancers of zzp’ers genoemd. De belastingdienst wil echter weten welke arbeidsrelatie iemand is aangegaan met een bedrijf. Daarom moet een zzp’er een VAR-verklaring invullen en versturen naar de belastingdienst. De letters ‘VAR’ staan voor Verklaring Arbeidsrelatie. Met deze verklaring wordt dus de arbeidsrelatie inzichtelijk gemaakt die de zzp’er heeft met het bedrijf dat hem of haar inleent. Er zijn echter verschillende soorten arbeidsrelaties. Daarom zijn er ook verschillende VAR-verklaringen zoals de VAR-loon, VAR-dga, VAR-row en de VAR-wuo. Over de VAR-wuo gaat het in onderstaande alinea.

Wanneer ontvang je een VAR-wuo verklaring?
Een VAR-wuo verklaring krijgt iemand als zijn of haar inkomsten door de belastingdienst worden beschouwd als winst uit een onderneming. Verschillende zelfstandigen zien zichzelf als ondernemer maar de belastingdienst beoordeeld wie daadwerkelijk als ondernemer kan worden beschouwd. De belastingdienst baseert haar beoordeling op een aantal aspecten.

De belastingdienst wil bijvoorbeeld weten of iemand winst maakt en wat de hoogte van deze winst is. Daarnaast wil de belastingdienst inzichtelijk hebben of de onderneming wel zelfstandig is of dat deze ergens onderdeel van vormt. Verder wil de belastingdienst weten of de zzp’er beschikt over kapitaal in de vorm van geld. De hoeveelheid tijd die onderneming wordt gestoken wordt eveneens in het oordeel meegenomen evenals de hoeveelheid tijd die de persoon daadwerkelijk besteed aan werkzaamheden voor de onderneming.

Het aantal opdrachtgevers voor het bedrijf speelt ook een rol. Verder is de uitstraling die de onderneming naar zijn publiek en opdrachtgevers heeft van belang. Ondernemers lopen ondernemersrisico, de belastingdienst wil weten of de zzp’er een zogenoemd ondernemingsrisico loopt. Ook voor de schulden van de onderneming is een ondernemer aansprakelijk. Als de belastingdienst beoordeeld dat de zzp’er inkomsten in de vorm van winst heeft dan zal de belastingdienst de VAR-wuo verklaring verstrekken.

Wat kun je met een VAR-wuo verklaring?
Als iemand een VAR-wuo verklaring heeft hoeven zijn of haar opdrachtgevers geen loonheffingen in te houden en te betalen. Daarbij dienden de opdrachtgevers zich wel te houden aan een aantal voorwaarden. De omschrijving van het werk dat is benoemd in de VAR moet overeenkomen met het werk dat de persoon voor de opdrachtgevers daadwerkelijk uitvoert. Het werk moet worden uitgevoerd binnen de geldigheidsduur waarover de VAR is verstrekt. De opdrachtgever dient de identiteit vast te hebben gesteld van de persoon die de VAR-wuo verklaring heeft. Daarnaast dienen de opdrachtgevers een kopie van de VAR-wuo verklaring in hun eigen administratie op te nemen evenals een kopie van een geldig identiteitsbewijs (paspoort of ID-kaart).