Uitzendbureaus, loopbaanbegeleiding en loopbaanontwikkeling

Dat uitzendbureaus een belangrijke rol vervullen op de arbeidsmarkt is duidelijk. Een uitzendbureau is een intermediair oftewel een tussenpersoon tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Daardoor heeft een uitzendorganisatie een goed beeld van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Uitzendbureaus weten welke vacatures open worden gezet door hun opdrachtgevers en wat opdrachtgevers graag willen zien op de cv’s van beschikbare kandidaten. Omdat uitzendbureaus vaak een groot netwerk hebben van beschikbaar personeel en (potentiële) opdrachtgevers krijgen ze een veel kennis die onder andere gebruikt kan worden voor loopbaanbegeleiding.

Loopbaanbegeleiding door uitzendbureaus
Bij het woord uitzendbureau denkt men in de praktijk vaak niet aan loopbaanbegeleiding, toch hebben de werkzaamheden van intercedenten op een uitzendbureau veel overeenkomsten met de werkzaamheden die een loopbaanbegeleider doet. Intercedenten beginnen voor de arbeidsbemiddeling namelijk met het beoordelen van het cv van de werkzoekenden en daarnaast wordt een intakegesprek gehouden. Tijdens het intakegesprek wordt dieper ingegaan op de informatie die uit het cv naar voren komt. Daarnaast vraagt de intercedent vaak goed door op de werkervaring en de ambities van de werkzoekende. Hierdoor wordt duidelijk wat iemand tijdens zijn of haar loopbaan heeft gedaan en wat hij of zij in de toekomst voor werkzaamheden zoekt. Dit vormt in feite ook de basis voor het gesprek dat loopbaanbegeleiders hebben met hun cliënten.

Intakegesprek als loopbaanoriëntatie

Het intakegesprek vormt in feite een oriëntatie op de loopbaanmogelijkheden van de werkzoekende via het uitzendbureau. Het uitzendbureau maakt een inventarisatie van het opleidingsniveau en de werkervaring van de werkzoekende. Er kunnen competentieprofielen worden opgesteld en eventueel kan zelfs een portfolio worden beoordeeld. Dit alles zorgt er voor dat niet alleen het uitzendbureau een goed beeld krijgt van de capaciteiten en mogelijkheden van de werkzoekende, ook de werkzoekende zelf krijgen een goed beeld van zijn of haar kansen en perspectieven op de arbeidsmarkt. De meeste uitzendorganisaties maken tijdens het intakegesprek ook notities en noteren een profielschets van de werkzoekende en zetten dit boven het cv en in het systeem. Deze profielschets is nuttige informatie voor een uitzendbureau en de opdrachtgevers van de uitzendorganisatie. Het vormt als het ware de indruk die de werkzoekende heeft gemaakt op de intercedent. Tijdens het intakegesprek worden door de intercedent ook vragen gesteld met betrekking tot motivatie. Dit kunnen vragen zijn zoals:

  • Waarom heb je voor die opleiding gekozen?
  • Waarom heb je een opleiding niet afgemaakt?
  • Waarom besluit je verder te solliciteren?
  • Wat is de reden dat je gestopt bent om voor dat bedrijf te werken?
  • Welk werk heeft je meeste interesse?
  • Welk werk geeft je voldoening?
  • Welk werk zou je liever niet meer willen doen?
  • Waar ben je goed in?

Veel van deze vragen worden echter ook gesteld door loopbaanbegeleiders tijdens een loopbaangesprek. Deze vragen zetten de cliënt en werkzoekende aan tot nadenken over zijn of haar eigen loopbaankeuzes en loopbaanmogelijkheden.

Uitzendbureaus als loopbaanbegeleider

Niet alleen de inventarisatie van de loopbaanmogelijkheden wordt door een uitzendbureau gedaan, In de praktijk zijn veel uitzendbureaus bewust en onbewust bezig om als loopbaanbegeleiders iemand aan het werk te helpen. Tijdens het intakegesprek of in een latere fase van de arbeidsbemiddeling worden door veel uitzendbureaus tips en adviezen gegeven waarmee de werkzoekende geholpen kan worden om zijn of haar loopbaan richting te geven. Hierbij kun je denken aan adviezen die gericht zijn op sollicitatie. Hoe kun je bijvoorbeeld je kansen vergroten tijdens een sollicitatieprocedure? Veel bedrijven laten namelijk de uitzendkrachten eerst op sollicitatiegesprek komen voordat ze deze flexkrachten aannemen.
Ook kan een uitzendbureau een werkzoekende adviseren om zich juist wel of niet in een bepaalde richting te specialiseren of te verbreden. De vraag vanuit de arbeidsmarkt vormt daarbij vaak een belangrijk uitgangspunt. Uitzendbureaus weten namelijk waar behoefte aan is op de arbeidsmarkt. Veel loopbaanbegeleiders weten dat vaak niet en gaan puur uit van de intrinsieke motivatie van de werkzoekende. Een uitzendbureau kan daardoor niet alleen de loopbaanwens van de werkzoekende in kaart brengen maar ook de perspectieven op de arbeidsmarkt daar tegen afwegen. Dat zorgt voor een kwalitatief goed totaalbeeld voor de werkzoekende.

Loopbaanontwikkeling door uitzendbureaus
Naast de intakegesprekken die als loopbaanoriëntatie kunnen worden beschouwd kunnen uitzendbureaus ook daadwerkelijk ontwikkeltrajecten aanbieden aan werkzoekenden. Deze ontwikkeltrajecten kunnen bestaan uit het bieden van passend werk met een bepaalde opbouw. Zo kan een werkzoekende in eerste instantie bemiddeld worden richting een assistentenfunctie om vervolgens door te groeien tot een zelfstandige vakkracht. Dit gebeurd veel in de techniek. Een uitzendbureau krijgt bovendien vaak feedback van opdrachtgevers over het functioneren van de uitzendkracht en kan dit terugkoppelen aan de uitzendkracht. Daarnaast kan de feedback worden gebruikt in de verdere loopbaankeuzes van de werkzoekende of uitzendkracht. Het uitzendbureau en de uitzendkracht kunnen deze feedback bovendien in een cv verwerken waarmee de uitzendkracht verder bemiddeld kan worden naar een hogere functie of meer gespecialiseerde functie. Ook wanneer de uitzendkracht bepaalde werkzaamheden minder goed heeft uitgevoerd is er sprake van belangrijke informatie. De uitzendkracht kan dan eventueel door de uitzendorganisatie worden geholpen bij zijn of haar ontwikkeling. Dit kan doormiddel van opleidingen en trainingen.

Uitzendbureau als opleider
Opleidingen en opleidingstrajecten worden veelvuldig aangeboden door uitzendorganisaties. Veel uitzendbureaus hebben zelfs contracten en samenwerkingsverbanden gesloten met opleidingsinstituten. Dat zorgt er voor dat er een goede begeleiding is en dat er een goed opleidingsadvies mogelijk is. Vooral wanneer er een krapte aan personeel is op de arbeidsmarkt worden opleidingen belangrijker. De advisering van uitzendbureaus op het gebied van opleidingen is nuttige informatie voor de uitzendkracht ook wanneer de uitzendkracht of werkzoekende niet besluit om voor de uitzendorganisatie te gaan werken. Veel uitzendbureaus betalen echter ook de opleidingen aan de uitzendkrachten wanneer deze voor het uitzendbureau gaan werken bij een opdrachtgever.

Loopbaanbegeleiding en de flexibilisering van de arbeidsmarkt
De combinatie tussen de loopbaanoriëntatie tijdens het intakegesprek en de opleidingsmogelijkheden van een uitzendbureau vormen een totaalpakket waardoor de uitzendorganisatie niet alleen als loopbaanbegeleider kan worden beschouwd maar ook als loopbaanvormer of loopbaanontwikkelaar voor uitzendkrachten en ander flexibel personeel. Op deze manier levert een uitzendorganisatie niet een tijdelijke oplossing voor een uitzendkrachten door ze van passend werk te voorzien maar ook een structurele oplossing waarmee uitzendkrachten in de toekomst ook aan het werk kunnen blijven. Dat laatste is afhankelijk van de loopbaanmogelijkheden en loopbaanperspectieven die steeds belangrijker worden op een flexibele arbeidsmarkt. Veel werknemers werken niet voor altijd bij één opdrachtgever of werkgever maar wisselen tijdens hun loopbaan regelmatig van werkgever. Dat zorgt er voor dat de loopbaan moet worden vormgegeven en ontwikkelt. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor het uitzendbureau.

Hoe ontstaan vacatures?

Een vacature kan op verschillende manieren ontstaan. De reden waarom een vacature is ontstaan kan van belang zijn voor een sollicitant. Als een bedrijf bijvoorbeeld aan het groeien is kan de werkgelegenheid toenemen en kunnen er nieuwe vacatures ontstaan. Het is echter ook mogelijk dat er juist werknemers zijn vertrokken waardoor er weer functies beschikbaar komen en er ook vacatures ontstaan. Dit zijn slechts een paar voorbeelden. In onderstaande alinea’s worden een aantal voorbeelden genoemd van belangrijke oorzaken van het ontstaan van een vacature.

Vacatures bij een startup
Een bedrijf dat net opgestart is en zich bijvoorbeeld richt op een kansrijke markt wordt ook wel een startup genoemd. Een startup in de financiële technologie wordt ook wel een fintech bedrijf genoemd. Deze bedrijven zijn vaak compact en zoeken specialisten die een team enthousiaste collega’s kunnen aanvullen. Vacatures bij deze bedrijven zijn vaak sterk gericht op competenties en teamgerichtheid. Daarnaast vragen startups vaak om werknemers met een specifieke vakkennis. Soms wordt gevraagd aan sollicitanten om zelf ook te investeren in het bedrijf door geld in een maatschap of andere constructie te steken.

Vacatures door groei
Zowel bij startups als bij bedrijven die al jaren bestaan kunnen nieuwe vacatures ontstaan door de groei van de organisatie. Veel bedrijven beginnen als vrij platte organisaties waarbij na verloop van tijd steeds meer ‘lagen’ in de organisatiestructuur worden toegevoegd. Daardoor ontstaan ook staffuncties en verschillende leidinggevende functies. Complexe organisatiestructuren vragen om specialisten met specifieke kennis. Grote groeiende organisaties hebben vaak duidelijke afgebakende functieprofielen terwijl kleine organisaties die groeien juist vaak brede functieprofielen hebben. Dit komt ook naar voren in de vacaturebeschrijvingen van deze organisaties.

Vacatures i.v.m. tijdelijke productietoename
Sommige bedrijven zetten ook vacatures uit vanwege een tijdelijke toename in de productie. Dit kunnen zowel productiebedrijven zoals fabrieken zijn maar ook metaalproductiebedrijven en machinebouwers. Meestal zijn deze vacatures van tijdelijke aard. Daarom worden veel productievacatures uitgezet bij uitzendbureaus. Het kan echter wel voorkomen dat een tijdelijke flexfunctie wordt omgezet in een langdurig dienstverband als de drukte bij het bedrijf blijft aanhouden. Daarom kunnen ook tijdelijke productiefuncties interessant zijn voor werknemers die een langdurig dienstverband zoeken. Er is ook nog een verschil of de werknemer via een uitzendorganisatie of rechtstreeks bij het bedrijf aan de slag gaat. Beide arbeidsverhoudingen hebben voordelen en nadelen.

Als je rechtstreeks bij een bedrijf aan de slag gaat op flexbasis, bijvoorbeeld op een 0-uren contract dan heb je wel een rechtstreeks dienstverband bij een bedrijf dat betekend in de regel meer kans op een langdurig dienstverband bij goed functioneren. Een garantie is er echter niet. Als je via een uitzendorganisatie aan de slag gaat kun je altijd terugvallen op het uitzendbureau met het verzoek om ander (uitzend)werk te zoeken.

Vacatures door verloop en arbeidsongeschiktheid
Er kunnen ook vacatures binnen een bedrijf ook vacatures ontstaan door verloop. Zo kunnen werknemers als ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken de organisatie verlaten waardoor er weer een positie vacant wordt. Ook als een werknemer langdurig arbeidsongeschikt is verklaard zal een bedrijf er voor kunnen kiezen om een vacature open te stellen. Als er sprake is van een opvulling van ziekte of zwangerschap zal er meestal een vacature voor een kort dienstverband open komen te staan. Als werknemers door pensioen de organisatie verlaten kan er echter ook een vacature voor een lang dienstverband open komen te staan.

Vacatures door ontslag
Het komt ook voor dat vacature ontstaat doordat een werknemer vrijwillig of gedwongen de organisatie moet verlaten. Het initiatief kan dan zowel bij de werkgever liggen of bij de werknemer. Als er een arbeidskracht verdwijnt kan er een vacature open komen te staan maar dat hoeft niet. In sommige gevallen moeten bedrijven bezuinigen en zijn er bedrijfseconomische redenen die er voor zorgen dat een functie niet meer ingevuld kan worden. Men gebruikt ook wel de term boventallig, als er te weinig werk is om alle werknemers aan het werk te kunnen houden. Als een boventallige werknemer vertrekt zal er niet snel dezelfde functie worden open gezet voor sollicitanten.

Vacatures door nieuwe technologie en innovatie
In de techniek en industrie kunnen ook vacatures ontstaan door nieuwe technieken en innovatie. Door bijvoorbeeld automatisering van productieprocessen zijn PLC-programmeurs en gespecialiseerde onderhoudsmonteurs nodig. Bovendien zijn er in de techniek ook voortdurend hoogopgeleide krachten nodig die nieuwe systemen, machines, programma’s en andere technologische producten ontwikkelen. Deze engineers en constructeurs kunnen in sommige gevallen ook door organisaties worden binnengehaald puur vanwege de nieuwe kennis. Daardoor kunnen ze dikwijls niet geplaatst worden op reeds bestaande vacatures en functieomschrijvingen maar worden er soms nieuwe vacatures en functieomschrijvingen gemaakt. Dit probleem hebben startups ook bij het binnenhalen van hoogwaardig, specialistisch personeel.

Wat is een referentie in een sollicitatieprocedure?

Een referentie in een sollicitatieprocedure is een verwijzing naar een persoon die een duidelijk beeld kan schetsen van de werk gerelateerde kennis, vaardigheden en competenties van een sollicitant. Dit is de definitie die gegeven wordt door Pieter Geertsma van technischwerken.nl over het woord referentie. Een referentie is in een sollicitatieprocedure een extra informatiebron waardoor een bedrijf een nog beter beeld kan vormen van de kwaliteiten, houding en gedrag van een kandidaat die solliciteert op een bepaalde functie. In de praktijk winnen werkgevers en uitzendbureaus vaak referenties in, echter kunnen ook opleidingsinstituten ook referenties inwinnen.

Wie verstrekt referenties?
Een sollicitant en werkzoekende verstrekt referenties. Deze referenties kunnen op het cv worden genoemd door de sollicitant. Daarnaast kan een sollicitant referenties ook op verzoek verstrekken. Dit wordt vaak op een cv genoteerd met de zin: ‘referenties kunnen op verzoek worden verstrekt’. Uiteindelijk is het dus de sollicitant die de referenties moet verstrekken. Het is echter niet verstandig dat de sollicitant zomaar mensen opgeeft als referentie zonder dat deze personen daarover zijn geïnformeerd.

Iemand die solliciteert zal daarom eerst navraag moeten doen bij de personen die hij of zij als referentie wil opgeven. Aan hen moet de sollicitant vragen of zij ook daadwerkelijk als referentie opgegeven mogen worden. De sollicitant kan daarbij voor de zekerheid vragen of de referentie positief of negatief zal zijn. Op basis daarvan kan de sollicitant alsnog besluiten om een referentie juist wel of juist niet te verstrekken aan een potentiële werkgever.

Wat is het doel van een referentie?
Een referentie zorgt er voor dat bedrijven een extra bron van informatie hebben over de sollicitant. Men zou kunnen zeggen dat een referentie een controlemiddel is voor werkgevers waarmee gecontroleerd kan worden of de sollicitant inderdaad over de vaardigheden, competenties en kwaliteiten beschikt die hij of zij in de sollicitatieprocedure of zichzelf of haarzelf heeft benoemd.

Deze benadering klinkt echter wat negatief. Men zou ook kunnen zeggen dat een referentie ook het beeld van de sollicitant kan ondersteunen en op een positieve manier kan aanvullen. Sommige sollicitanten zijn heel bescheiden over hun eigen kwaliteiten en vaardigheden. Een referentie kan juist als externe bron een heel goed beeld geven van wat iemand wel of niet kan. Een referentie kan daardoor een belangrijke steun vormen voor de sollicitant.

Getuigschrift en referentie
Werkgevers zijn in Nederland verplicht om na het einde van een arbeidsovereenkomst van een werknemer op het verzoek van de (voormalig) werknemer een getuigschrift te verstrekken. Op dit getuigschrift staan een aantal aspecten. In ieder geval is op het getuigschrift de begindatum en einddatum van het dienstverband genoteerd. Daarnaast zijn ook de aard van de door de werknemer verrichte werkzaamheden genoteerd. Verder is er een duidelijke omschrijving op het getuigschrift geplaatst waarin duidelijk wordt gemaakt of de werknemer aan zijn of haar verplichtingen voldaan heeft. Een getuigschrift kan als referentie worden beschouwd vooral wanneer de werkgever duidelijk de werkzaamheden heeft omschreven en de reden waarom het dienstverband ten einde is gekomen. Dit zijn namelijk ook vragen die vaak worden gesteld door een potentiële werkgever of uitzendbureau als die informatie op basis van een referentie inwinnen.

Hoe selecteert een intercedent werkzoekenden voor een intakegesprek?

Als je als intercedent op een uitzendbureau werkt dan is het inschrijven van werkzoekenden een van de dagelijkse werkzaamheden. Een ervaren incedent herkend werkzoekenden aan de manier waarop ze binnenkomen en vragen om passend werk. Uitzendbureau’s moeten hun personeel onbevooroordeeld laten werken maar iedereen heeft bepaalde referentiekaders en ervaring zorgt alleen maar voor meer referentiekaders.

Intercedenten maken keuzes en dat zorgt er voor dat met bepaalde werkzoekenden wel en met anderen geen intakegesprek wordt gehouden. Niet iedereen wordt ingeschreven op uitzendbureau’s sommige moeten via internet inschrijven en voor anderen wordt uitgebreid de tijd genomen. Het klinkt oneerlijk maar de keuze van een intercedent is gebaseerd oo een bepaald verwachtingspatroon. Een voorbeeld van een verwachtingspatroon is de motivatie die intercedenten verwachten bij werkzoekenden aan te treffen als ze binnenlopen bij een uitzendbureau.

Hoe herkennen intercedenten gemotiveerde werkzoekenden? 

De meeste werkzoekenden zoeken oprecht naar werk.  Zij gaan goed voorbereid op pad met een cv en diploma’s.  Meestal hebben ze ook een identiteitsbewijs bewijs bij zich al mogen uitzendbureau’s deze volgens de wet bescherming persoonsgegevens niet meer kopiëren.  Werkzoekenden die gemotiveerd naar baan zoeken bij reguliere werkgevers en uitzendbureau’s hebben meestal een doelgericht beeld voor ogen. Ze willen snel een goede baan.

Over het algemeen kunnen ze goed omschrijven of benoemen welke baan goed bij hun past. Als een intercedent vraagt: “kan ik je ergens mee helpen?”, antwoorden ze met ik zoek werk als ……”. Dit maakt duidelijk dat ze in een bepaalde richting werk zoeken. Onervaren maar toch gemotiveerde werkzoekenden hebben meestal niet de juiste openingszin maar maken door hun houding en de papieren (cv, diploma’s, portfolio) toch wel een gemotiveerde indruk bij de intercedent. De houding en gedrag zegt veel daardoor kunnen ook werkzoekenden die nog nooit bij een uitzendbureau zijn binnen gelopen zeker in aanmerking komen voor een goed intakegesprek. Naast gemotiveerde werkzoekenden zijn er ook ongemotiveerde werkzoekenden.

Herkenningspunten van ongemotiveerde werkzoekenden

Veel intercedenten herkennen zich in de bovenstaande punten. Men heeft een bepaald verwachtingspatroon.  Werkzoekenden die hier totaal niet aan voldoen kunnen daardoor minder eenvoudig op de tijd en inzet rekenen van een intercedent. Als iemand binnenkomt met de mededeling dat hij of zij van het UWV zich moest laten inschrijven bij een uitzendbureau kun hij of zij op weinig medewerking rekenen van een intercedent.

Ook meteen de vraag om een visitekaartje om thuis het cv op te sturen wordt door veel intercedenten gezien als een schijnsollictatie waarbij het visitekaartje alleen maar wordt gebruikt als sollicitatiebewijs bij het UWV. De meeste werkzoekenden die op deze manier te werk gaan laten duidelijk zien dat ze ervaring hebben met het misbruiken van de sollicitatieverplichting van het UWV.

Het niet meenemen van een cv en diploma’s is echter niet een heel groot probleem zolang daarvoor een logische verklaring gegeven kan worden. Men kan bijvoorbeeld zeggen dat ze deze online hebben staan en dat deze eenvoudig gevonden kan worden. De behulpzaamheid van de werkzoekende om het cv online te vinden maakt dan aan de intercedent duidelijk of iemand toch gemonteerd is. Ook het mailen van een cv via de telefoon is een prima oplossing.

Andere punten die er voor zorgen dat werkzoekenden als ongemotiveerd worden beschouwd hebben te maken met het tijdstip zoals rond 12.00 langskomen of de algehele voorbereiding en kledingkeuze. Nu mag men op het laatste zeker niet selecteren maar dat houdt niet in dat intercedenten dat in de praktijk niet doen. Een intercedent wil dat iemand bewust en weloverwogen naar werk zoekt. De intercedent is meestal net zo gemotiveerd om iemand in te schrijven als diegene is om werk te zoeken.