Wat is het Bouwbesluit en wat is hierin vastgelegd?

In de bouw wordt de term Bouwbesluit regelmatig genoemd. Vooral wanneer het gaat om wet- en regelgeving in de bouw verwijst men vaak naar dit document. Dat is niet verwonderlijk want in het Bouwbesluit staan bouwtechnische voorschriften. Deze bouwvoorschriften zijn van toepassing op alle bouwwerken die in Nederland worden gebouwd. Het betreft hierbij niet alleen woningen maar ook utiliteit. Voorbeelden van gebouwen die onder utiliteit vallen zijn:

  • Ziekenhuizen
  • Kantoorpanden
  • Overheidsgebouwen
  • Grote horecagebouwen
  • Winkels

Bouwbesluit versies
Het Bouwbesluit is voor het eerst in werking getreden in 1992. Door de invoering van dit Bouwbesluit werden technische bouwvoorschriften voor heel Nederland gelijk. Ruim tien jaar later op 1 januari 2003 ging de vernieuwde versie van kracht. Dit was het Bouwbesluit 2003. Op 1 april 2012 werd vervolgens een nieuw Bouwbesluit ingevoerd. In dit Bouwbesluit zijn ook het gebruiksbesluit en het sloopbesluit verwerkt.

Wat staat er in het Bouwbesluit?
Het Nederlandse Bouwbesluit staan voorschriften die gebruikt moeten worden door bouwbedrijven in Nederland. De voorschriften die in dit document zijn opgenomen hebben betrekking tot de veiligheid van een gebouw of bouwwerk. Daarnaast hebben de regels ook betrekking tot de gezondheid van de gebruikers van het gebouw. De bruikbaarheid van het gebouw komt eveneens aan de orde. Tot slot wordt ook aandacht besteed aan milieuaspecten en energiezuinigheid van het gebouw. Alle bouwwerken die worden gebouwd moeten aan de richtlijnen van het bouwbesluit voldoen. De Europese voorschriften met betrekking tot bouwen en bouwwerken zijn opgenomen in het Bouwbesluit.

De technische voorschriften van het bouwbesluit zijn gericht op het bouwen, verbouwen, gebruiken en slopen van gebouwen en andere bouwwerken. Naast gebouwen zijn de voorschriften en regels ook gericht op tunnels en bruggen.

Wat zijn de doelen van het Bouwbesluit?
In het Bouwbesluit wordt een overzicht geboden van alle voorschriften die gehanteerd dienen te worden bij de bouw van woningen en utiliteit. In het bouwbesluit van 2012 komen allemaal verschillende voorschriften en regels samen. Door het bouwbesluit wordt getracht een duidelijke samenhang tussen deze voorschriften en regels te creëren. De bouwregelgeving wordt hierdoor verduidelijkt. De regeldruk wordt door het Bouwbesluit verminderd. Daarnaast wordt doormiddel van het Bouwbesluit de toegankelijkheid  van de regels en voorschriften verbeterd.

Wat is een gevel van een gebouw?

Gevels vormen onderdelen van een gebouw die aan de buitenkant van het gebouw zichtbaar zijn. De gevels van een gebouw worden ingedeeld in de:

  • Voorgevel aan de voorkant of staatzijde van een gebouw.
  • Zijgevels aan de zijkanten van het gebouw.
  • De achtergevel aan de achterzijde van het gebouw. Deze gevel is meestal niet aan de staatzijde zichtbaar.

Een gevel bevat verschillende onderdelen. Ook aan de vormgeving van de gevel kunnen verschillende eisen worden gesteld.

Pui
Indien het gebouw een commerciële functie heeft wordt aan de onderzijde van de voorgevel extra veel aandacht besteed. Dit gedeelte noemt men ook wel de pui. Een pui van een winkel bevat meestal een puikozijn met een raampartij en daar achter een etalage. Ook bij woningen en utiliteit kan men het woord pui gebruiken als men de onderkant van de voorzijde van de gevel bedoelt.

Façade
Sommige gebouwen zijn voorzien van een belangrijke gevel die beeldbepalend zijn voor de omgeving. Deze gevels bepalen het straatbeeld en mogen daardoor meestal niet verandert worden. Beeldbepalende gevels worden ook wel façade genoemd. Deze gevels zijn meestal monumentaal. Als een monumentaal pand gerenoveerd moet worden gebeurd dat onder strenge eisen. Soms is alleen de buitenkant van het gebouw beschermd en mag deze niet worden verandert terwijl de binnenkant van het gebouw wel naar wens mag worden aangepast. Als men een gebouw aan de binnenkant geheel moderniseert en de buitenzijde in tact laat spreekt men ook wel over façadisme.

Front
Als het een zeer rijkelijk uitgewerkte gevel betreft noemt men dit ook wel een ‘front’. Dit woord is afgeleid van het Franse woord dat wordt gebruikt om aan te geven dat het een “voorzijde” of “aangezicht” betreft. Een front is eveneens beeldbepalend voor een bepaalde straat of centrum. Daarom wordt ook hier extra aandacht besteed aan de bouw en het behoud van het frontgedeelte van het gebouw.

Materialen voor een gevel
Er worden verschillende eisen gesteld aan het ontwerp en de bouw van gevels. De gevel moet over een bepaalde constructieve stevigheid beschikken. Daarnaast moet een gevel ook aantrekkelijk en functioneel zijn. Gevels worden van verschillende materialen gemaakt. De meeste materialen die worden toegepast zijn (bak)stenen, hout, glas en metalen. Een gebouw bestaat uit verschillende gevels. De gevels van één gebouw kunnen van verschillende materialen zijn gemaakt en verschillend zijn vormgegeven. Met name de voorgevel wordt over het algemeen aantrekkelijk vormgegeven.

Waar wordt rekening mee gehouden bij de bouw van gevels?

Een gevel is de buitenkant van een gebouw. Een gebouw bevat een voorgevel, een achtergevel en twee zijgevels. Door architecten en tekenaars kunnen gevels aantrekkelijk worden ontworpen. Gevels hebben naast een esthetische functie ook een belangrijke beschermende functie voor het gebouw. In Nederland zijn er regels omtrent het bouwen van woningen, utiliteit en andere bouwwerken. Deze zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. In het Bouwbesluit staan bouwtechnische voorschriften waaraan alle bouwwerken die in Nederland moeten voldoen. Ook verbouwingen vallen onder het Bouwbesluit.

Algemene aspecten
Gevels beschermen de binnenzijde van het gebouw tegen wind, vocht en tocht. Daarnaast zijn doormiddel van muurankers de vloeren van het gebouw soms verankert in de gevel. De gevel moet ook belastingen opnemen en afvoeren. Deze belastingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door de wind die tegen de gevels aandrukt.

Daglicht
De gevels die gebouwd worden moeten daarnaast ook voldoende daglicht voor de gebruikers van de woning of utiliteitspand doorlaten. Dit kan bijvoorbeeld worden gerealiseerd door het plaatsen van ramen in de gevels. Aan de ramen in de gevels worden ook eisen gesteld met betrekking tot vormgeving en constructieve stevigheid. Daarnaast dienen ramen tegenwoordig ook voldoende geïsoleerd te zijn.

Spouwmuur
De isolatie van gevels is tegenwoordig ook een belangrijk aspect waar aandacht aan moet worden besteed tijdens de bouw. Hierbij wordt niet alleen aandacht besteed aan de isolerende beglazing ook de muren moeten worden geïsoleerd. De meeste moderne gevels die worden gebouwd zijn voorzien van een spouwmuur. De spouwmuur zorgt er voor dat de doorslag van vocht van buiten naar binnen wordt voorkomen.

Door de toepassing van een spouwmuur bestaat de gevel uit twee aparte muren die van baksteen of steenachtig materiaal (zoals beton) zijn gemaakt. Tussen deze twee muren bevindt zich de luchtspouw. Deze luchtspouw wordt gedeeltelijk of geheel gevuld met isolatiemateriaal. Dit isolatiemateriaal zorgt er voor dat de woning ondanks lage buitentemperaturen langer de stookwarmte vasthoudt. Dit levert de gebruikers een besparing op in de energielasten. Daarnaast zorgt een reductie van de stookkosten er ook voor dat er minder CO2 uitstoot plaatsvind en het milieu dus minder schade wordt toegebracht.

De bouw van een gevel
Een gevel kan van verschillende materialen worden gebouwd. De meest gebruikte materialen zijn, hout, metalen, kunststoffen en bakstenen. In Nederland wordt de meeste gevallen gebruik gemaakt van bakstenen. Deze bakstenen worden tijdens het metselen aan elkaar verbonden doormiddel van mortel. Daarna worden de voegen tussen de bakstenen opgevuld met voegspecie. De voegspecie is ook een soort mortel maar bevat verhoudingsgewijs weinig water. Nadat de voegen gedicht zijn is de gevel klaar.

Gevels kunnen ook van hout worden gemaakt, kunststoffen, natuursteen en diverse metalen zoals aluminium en staal. Aan al deze materialen zijn voor en nadelen verbonden. Ook de mechanische eigenschappen van deze materialen verschillen. De eisen die gesteld worden aan het gebruik van deze materialen in de gevelconstructies zijn streng. De gevel moet constructief stevig zijn en mag niet kunnen inzakken en de gevelbeplating mag niet los raken door breuk of corrosie.

Wat is een bestek in het kader van de bouwkunde?

In de bouwkunde wordt het woord bestek regelmatig gebruikt. Voordat men een gebouw gaat bouwen is het belangrijk dat het bouwbedrijf en de opdrachtgever precies weten wat er gebouwd gaat worden en hoe het gebouwd moet worden. Daarom wordt een bestek opgesteld. Dit bestek is een omschrijving van het bouwwerk en de bijbehorende werkzaamheden. Daarnaast zijn ook alle technische en juridische bepalingen aangeven. De materialen en de uitvoeringsvoorwaarden zijn ook in het bestek beschreven zodat de aannemer precies weet wat er gebouwd moet worden en wat er verder van de aannemer wordt verwacht.

In een bestek wordt het geplande gebouw ook gevisualiseerd. Dit gebeurd aan de hand van tekeningen. De bestektekeningen zorgen samen met de technische beschrijving voor de basis van het bestek. Een bestek kan op verschillende manieren worden vormgegeven. Zo kan een bestek een functionele beschrijving of een prestatiebeschrijving zijn. Daarnaast kan een bestek ook een volledige beschrijving zijn van het bouwproject. Op basis van het bestek kan meestal een goede indicatie worden gegeven van de prijs.

Stichting STABU
Een bestek moet duidelijk zijn en volledig daarom is het belangrijk dat een bestek wordt opgesteld volgens een besteksystematiek die voor alle bedrijven in de bouwnijverheid herkenbaar is. De stichting STABU is een samenwerkingsverband van grote organisaties in de Nederlandse bouwnijverheid en gevestigd in Ede. De naam STABU is een afkorting die staat voor Standaardbestek Utiliteitsbouw. Deze stichting is opgericht op 13 oktober 1976 en houdt zich bezig met het uitgeven en beheren van de gestandaardiseerde besteksystematiek. Deze besteksystematiek wordt gebruikt voor zowel de woningbouw als de utiliteitsbouw.

Opbouw van een bestek
Het eerste deel van een bestek bevat een algemene omschrijving van het bouwproject. Hierin staan algemene gegevens over het project en worden de bepalingen genoemd over de werkzaamheden van derden. Verder staan er regelingen met betrekking tot aanbesteding en inschrijving.

Na deze algemene omschrijving is aangeven welke voorschriften en voorwaarden van toepassing zijn. de bepalingen over tekeningen en berekeningen komen aan bod. Hierbij wordt onder andere ingegaan op verantwoordelijkheden en verzekeringen. Verder worden bepalingen benoemd over verrekeningen van wijzigingen en de kosten van meerwerk en minderwerk. Bepalingen omtrent arbeidsomstandigheden en bouwplaatsvoorzieningen komen eveneens aan bod.

Na deze algemene beschrijvingen en toelichtingen worden de werkzaamheden in onderdelen beschrijven. Hierin worden ook de materialen benoemd en de specificaties. Als er bepalingen zijn die afwijken van de STABU worden deze duidelijk benoemd.

UAV 2012
Voor de administratieve basis van een bestek UAV 2012 gebruikt. Deze afkorting staat voor Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012. De nieuwe UAV 2012 is aangepast aan het Burgerlijk Wetboek 7 titel 12 aanneming van werk. De UAV 2012 zijn op 30 januari 2012 bij ministeriële beschikking vastgesteld. Onder een bestek wordt volgens lid 1 van paragraaf 1 “Aanduidingen, begripsbepalingen” van de UAV 2012 het volgende verstaan:

  • de beschrijving van het werk;
  • de daarbij behorende tekeningen;
  • de voor het werk geldende voorwaarden;
  • de nota van inlichtingen;
  • het proces-verbaal van aanwijzing.

Wat is afbouw of de afbouwfase in de bouwsector?

De afbouw of afbouwfase is de bouwfase die volgt op de ruwbouwfase. In de ruwbouwfase wordt het casco van een gebouw geplaatst en aan het einde van deze fase wordt het gebouw wind- en waterdicht gemaakt. Nadat dit gebeurd is treed over het algemeen de afbouwfase in. In de afbouwfase wordt een gebouw klaar gemaakt voor gebruik of bewoning. Een gebouw kan worden gebruikt als woning maar kan ook worden gebruikt voor een bedrijf of kantoorcomplex. Als men een gebouw gebruikt als woning spreekt men over het algemeen van woningbouw. Ook appartementen worden door de meeste bouwbedrijven onder de naam woningbouw geplaatst. Grote fabriekspanden, ziekenhuizen en kantoorcomplexen worden onder de naam utiliteit geplaatst.

De eisen met betrekking tot de afbouw van woningen zijn over het algemeen anders dan de eisen die aan kantoorruimtes en andere bedrijfspanden worden gesteld. In de utiliteit worden in de afbouwfase bijvoorbeeld systeemplafonds geplaatst en worden de ruimtes zo ingedeeld dat de werknemers er in de toekomst veilig en effectief kunnen werken. Tevens wordt er inbouwverlichting geplaatst conform de voorschriften en richtlijnen die daarvoor gelden. In de woningbouw worden huizen en appartementen meer voor ontspanning gebruikt en wordt veel aandacht besteed aan gebruiksgemak van de toekomstig bewoners.

Turnkey en afbouw
Turnkey is een term die tegenwoordig steeds vaker in de bouwsector wordt genoemd. Als men het woord ‘turnkey’ letterlijk uit het Engels naar het Nederlands vertaald betekent dit zoiets als ‘sleutel omdraaien’. Bij een turnkeyproject is een gebouw zover afgebouwd dat de toekomstig eigenaar alleen de sleutel maar hoeft om te draaien en vervolgens het gebouw in gebruik kan nemen. Bij een turnkeyproject is de afbouw van een woning of utiliteitspand tot in de finesses uitgevoerd. Het stucwerk en schilderwerk is aangebracht. Ook de vloerbedekking, keuken, badkamer en toiletten zijn geplaatst evenals de bijbehorende betegeling en verlichting.

Een opdrachtgever kan er voor kiezen om een ‘kaal’ gebouw als turnkeyproject aan te bieden aan een afbouwbedrijf. Een afbouwbedrijf maakt dan met de opdrachtgever afspraken over de afbouwfase en de manier waarop het gebouw ingericht en opgeleverd moet worden.  

Aandachtspunten voor de afbouwfase
De afbouwfase is de bouwfase na de ruwbouwfase en is de laatste fase voor de oplevering en de ingebruikname. Tijdens de afbouw kunnen verschillende technische mankementen aan het licht komen die in de ruwbouwfase zijn misgegaan. In de afbouwfase werkt men een pand nauwkeurig af en zorgt men er voor dat de toekomstige gebruikers van het pand zorgeloos kunnen wonen of werken. Het is belangrijk dat technische problemen voor de daadwerkelijke afwerking worden opgelost. Als men namelijk al tegels heeft aangebracht en muren heeft bekleed met verf of behang is het heel vervelend om dit te verwijderen om leidingwerk te repareren die in de muur, plafond of vloer is geplaatst. Fouten die aan het begin van de bouw werden gemaakt komen meestal in een latere fase terug. Toch moeten de fouten wel opgelost worden. Woningen en utiliteitsgebouwen vallen onder garanties zodat de eigenaren zeker zijn van een bepaalde kwaliteit. Als daar door het bouwbedrijf niet aan wordt voldaan zal men na de afbouwfase alsnog fouten moeten herstellen. Na dit herstel zal men dan vervolgens alles weer netjes moeten afwerken.

KOMO-Afbouw keurmerk
Voor de afbouwfase in Nederland is ook een speciaal kwaliteitskeurmerk. Dit is het KOMO-Afbouw keurmerk en wordt beheert en geoptimaliseerd door de Stichting KOMO. Certificerende instellingen brengen in Nederland KOMO-kwaliteitsverklaringen uit aan bedrijven die producten en diensten leveren die aan strenge eisen voldoen. Het KOMO-Afbouw keurmerk maakt duidelijk dat een afbouwbedrijf haar producten en diensten aanbied volgens vastgelegde  beoordelingsrichtlijnen.

Wat is bouwkunde en wat kun je met de opleiding bouwkunde?

Bouwkunde is een term die onlosmakelijk is verbonden met de bouw. Voor het bouwen van woningen, utiliteit en andere grote gebouwen is kennis nodig. Bouwkunde is alle kennis die verbonden is aan bouwen. Wanneer we bouwkunde zouden moeten definiëren ziet de definitie er als volgt uit: Bouwkunde is de overkoepelende term voor alle techniek en kennis die verbonden zijn aan het bouwen van woningen, utiliteit en andere gebouwen. Bouwkunde is een verzamelnaam voor verschillende technieken die op de bouw toegepast worden. De term bouwkunde komt ook voor bij bouwkundige adviesbureaus of bij een bouwkundige keuring. Daarnaast wordt het woord bouwkunde voor verschillende opleidingen gebruikt. Diverse hogere beroepsopleidingen HBO zijn gericht op bouwkunde. Hieronder is beschreven wat op een opleiding bouwkunde geleerd kan worden.Daaronder is een alinea weergegeven over de mogelijkheden die iemand heeft met een afgeronde opleiding bouwkunde in de bouw.

Wat leer je op een opleiding bouwkunde?
Tijdens een opleiding bouwkunde leren studenten technische tekeningen maken van woningen, utiliteit en andere gebouwen. Daarnaast leren ze ook hoe deze tekeningen gelezen kunnen worden. Op de bouw worden verschillende bouwsystemen toegepast. Tijdens de opleiding bouwkunde wordt aandacht besteed aan de verschillen tussen deze bouwsystemen en de voor en nadelen die horen bij bepaalde bouwsystemen. Bouwkundigen moeten goed weten welk bouwsysteem geschikt is voor de bouw van een bepaald object. Hierin moeten zorgvuldige afwegingen worden gemaakt. Wanneer verkeerde bouwsystemen worden toegepast kan dat grote gevolgen hebben tijdens de bouw of bij de ingebruikname van het gebouw wanneer het eenmaal is opgeleverd. Niet alleen het bouwsysteem is belangrijk, de materialen en constructies hebben ook enorme invloed op de kwaliteit van het gebouw. De opleiding bouwkunde besteed daarom ook aandacht aan materialen en constructie. Bij constructieleer gaat het voor een groot deel om het maken van duurzame vakkundige verbindingen tussen materialen. Ook bouwfysica komt aan de orde en het samenwerken tussen de verschillende betrokken partijen op de bouw. Op een bouwproject werken vaak verschillende onderaannemers met elkaar samen. Een goed overleg tussen al deze partijen is van groot belang voor het tijdig en succesvol afronden van het bouwproject. Een bouwkundige heeft een belangrijke rol in dit overleg. De opleiding bouwkunde is op HBO niveau maar kan ook op universitair niveau worden gevolgd. Met het afronden van een opleiding bouwkunde beschikt de afgestudeerde over een brede kennis over de bouw en alle aspecten die daarbij aan de orde komen. Er zijn verschillende beroepen die iemand kan uitoefenen met de opleiding bouwkunde.

Wat kun je met de opleiding bouwkunde?
Met de opleiding bouwkunde kan een afgestudeerde verschillende beroepen uitoefenen die zijn verbonden met de bouw. De keuze van het beroep is afhankelijk van de vaardigheden en competenties van de werkzoekende. Natuurlijk zijn ook de ontwikkelingen in de markt van invloed op de functies die beschikbaar komen in de bouw. De bouw is sterk verbonden aan de economische ontwikkelingen van een land. Wanneer het economische goed gaat met een land wordt vaak meer geïnvesteerd in de bouw van woningen en utiliteit. Andersom komt echter ook voor. Voordat iemand start met de opleiding bouwkunde moet hij of zij goed bewust zijn van deze ontwikkelingen.

Bouwkunde is een geschikte opleiding voor mensen die aan de slag willen bij een architectenbureau of bij een aannemer. Een bouwkundige kan daar worden ingezet als tekenaar of werkvoorbereider. Ook de rol van een projectontwikkelaar zou een ervaren bouwkundige kunnen uitoefenen. Daarnaast zijn er functies zoals bouwkundig inspecteur of bouwfysisch adviseur. Verschillende adviesbureaus die zijn verbonden aan de bouw hebben mensen in dienst met een bouwkundige achtergrond. Ook bij de gemeenten werken mensen met een bouwkundige achtergrond voor het beoordelen en opstellen van bestemmingsplannen en bouwplannen van de lokale bevolking en bedrijven. Zowel in de profitsector als de non-profitsector werken bouwkundigen.

Wat is utiliteit en utiliteitsbouw?

Utiliteit is een term die regelmatig voorkomt op de bouw. De term wordt algemeen gebruikt maar zelden uitgelegd. De term utiliteit is afgeleid van het Engelse woord ‘utility’, dat ‘nut’ betekend. Hiermee wordt de kern aangegeven van utiliteitsbouw. De gebouwen die onder utiliteit vallen hebben een bepaald nut. Utiliteitsgebouwen kunnen door verschillende mensen worden gebruikt. Gebouwen die onder de Utiliteit vallen zijn vaak groot omdat ze door meerdere mensen tegelijk gebruikt kunnen worden.

Voorbeelden van utiliteitsbouw
Er zijn verschillende voorbeelden van gebouwen die onder utiliteit vallen. Een kantoor is een bekend voorbeeld, maar ook overheidsgebouwen zoals een gemeentehuis vallen onder utiliteit. Daarnaast worden  grote zorginstellingen en ziekenhuizen ook tot de utiliteit gerekend. Scholen en opleidingsinstituten vallen eveneens onder utiliteit. Fabrieken en andere bedrijven waar producten worden vervaardigd horen ook bij gebouwen die een bepaald nut hebben, daarom vallen ze ook onder dit type bouw. In beginsel hebben utiliteitsgebouwen geen woonbestemming.

Kenmerken van utiliteitsbouw
Utiliteit is vaak grootschaliger dan woningbouw. Daarnaast zijn op een utiliteitsproject vaak verschillende onderaannemers aanwezig. Dit vergt veel onderling overleg en planning. UTA personeel vervult hierin een belangrijke sleutelpositie. Daarnaast moet ook tussen de bouwvakkers onderling regelmatig overleg gepleegd worden. Bepaalde werkzaamheden moeten goed op elkaar worden afgestemd zodat men later niet meer gedeeltes van de bouw moet afbreken om bij bepaalde technische installaties te komen. Een voorbeeld van een functie die men voornamelijk in de utiliteitsbouw aantreft zijn dikwandig cv monteurs. De ketels en installatie van utiliteit is meestal dikwandig.

Utiliteit belangrijk voor de bouw
Wanneer de woningbouwprojecten verminderen schrijven meer bouwbedrijven op utiliteitsprojecten. Deze projecten zijn normaal weggelegd voor grote bouwbedrijven. Een economische crisis kan er echter voor zorgen dat ook kleinere bouwbedrijven in aanmerking willen komen voor utiliteit. Wanneer een bouwbedrijf eenmaal een groot utiliteitsproject heeft ‘binnengehaald’ betekent dit dat het bouwbedrijf voor een bepaalde periode haar personeel aan het werk kan houden. Een utiliteitsproject kan er voor zorgen dat een bouwbedrijf verzekerd is van werk. Veel bouwbedrijven vinden deze zekerheid aantrekkelijk en daarom vindt er vaak een behoorlijke concurrentiestrijd plaats tussen bouwbedrijven wanneer deze zich inschrijven op een utiliteitsproject.