Wat is sonderen of sondering in de grondmechanica?

Sonderen is een werkwoord dat uit de grondmechanica komt. Doormiddel van sonderen bepaald men het draagvermogen van de bodem of grond. De sondering word uitgevoerd door een staaf met kegelvormige punt met een tophoek van 60 in de bodem te drukken. Deze kegelvormige staaf wordt ook wel de sondeerconus genoemd en meet de mechanische weerstand van de grond tijdens de sondering.

Waarom wordt sondering toegepast?
Voordat men gaat bouwen wil men de eigenschappen van de bodem weten. Hierbij onderzoekt men de grond. Als de grond bijvoorbeeld nauwelijks verdicht is en bijna geen draagkracht heeft zal men de grond moeten verbeteren en bouwrijp moeten maken. Een nauwelijks draagkrachtige grond kan daarnaast hogere eisen stellen aan de funderingen die moeten worden aangelegd voor de bouwwerken die op de grond moeten worden geplaatst. Naast het meten van het draagvermogen van de grond wordt bij de meeste sonderingen ook de kleef gemeten. De resultaten van sonderingen worden onder andere gebruikt voor het maken van een funderingsadvies. Verder worden sonderingen ook uitgevoerd voor milieukundig bodemonderzoek.

Verschillende conussen voor sondering
De conussen die gebruikt worden voor sonderingen zijn verschillend. Zo zijn er door de jaren heen diverse conussen ontwikkelt waarmee bijvoorbeeld de geleidbaarheid en temperatuur gemeten kunnen worden. Verder zijn er conussen die het grondwater kunnen meten. Voor milieukundig bodemonderzoek worden ook wel conussen gebruikt die verontreinigingen van de bodem kunnen meten. Door een combinatie van de metingen kan men een goed beeld schetsen van de bodemopbouw en de eventuele bodemverontreiniging. Dit is van belang voordat men aan de slag gaan met de daadwerkelijke bouw van funderingen en dergelijke.

Verder bestaan er zogenoemde piëzoconussen. Hiermee kan men de waterspanning rondom de conus meten. Door het meten van deze waterspanning kan men grondlagen die slecht water doorlaten detecteren.

Hoe worden sonderingen uitgevoerd?
Voor het uitvoeren van sonderingen wordt gebruik gemaakt van een sondeerwagen. Een sondeerwagen is een zwaar voertuig meestal een 6×6 vrachtwagen of een voertuig op rupsbanden. In een sondeerwagen is een wagen met een hydraulische pers deze pers wordt gebruikt om de sondeerstaven in de grond te drukken. Hierbij levert het gewicht van de sondeerwagen de reactiekracht. De oliedruk van de hydraulische pers is een maat voor de conusweerstand. Tegenwoordig zijn er ook moderne elektronische uitvoeringen die ter plekke de kleef en de conusweerstand kunnen bepalen in de grond. De sondeerconus wordt met een constante snelheid van 2 centimeter per seconde de grond in gedrukt. Door grondlagen zoals veen of klei gaat een conus over het algemeen zonder veel moeite naar beneden. Door zand heeft een conus meer kracht nodig. Daarom heeft (verdicht)  zand een hoge re conusweerstand dan veen of klei.

De resultaten van sondering worden genoteerd in een zogenoemde sondeerstaat. In de sondeerstaat staat de conusweerstand, de kleef en de waterspanning. Ook het wrijvingsgetal kan hierop genoteerd worden. De gegevens zijn uitgezet tegen de diepte.

Wat is een aardebaan in de civiel bouw?

Een aardebaan kan worden aangelegd om als ondergrond voor wegen. De aardebaan is een onderdeel van een weglichaam en wordt gebruikt om de krachten van verkeer af te dragen aan de ondergrond. Een aardebaan wordt tevens gebruikt voor het ophogen van de grond. Zo kan een aardebaan worden gebruikt om de grond op de gewenste hoogte boven het maaiveld te brengen. Een aardebaan is echter nog niet hard genoeg om het verkeer te dragen. Daarom wordt op een aardebaan verharding of bovenbouw aangebracht. Tussen deze lagen kan eventueel een funderingslaag worden gelegd zodat de weg nog meer druk kan verdragen.

Draagkrachtige bodem
Het is belangrijk dat de bodem voldoende draagkrachtig is voordat een aardebaan wordt aangelegd. Als dit niet het geval is zal de bodem en daarmee de aardebaan verzakken. Dit heeft gevolgen voor het wegdek en zal hinder opleveren voor het verkeer dat zich over het wegdek verplaatst. De aardebaan kan daardoor alleen worden aangebracht op een voldoende draagkrachtige bodem. Verder kan een aardebaan worden aangebracht als vervanging van een ondergrond die niet of onvoldoende draagkrachtig is. In dat geval zal men de grond eerst gaan afgraven. Door het graven van een sleuf ten behoeve van een zandlichaam of aardebaan ontstaat een cunet. 

Grond in een aardebaan
Een aardebaan bevat meestal een mengsel van zand en puin. Het puin is grofkorrelig steenachtig materiaal en zorgt er voor dat water voldoende wordt doorgelaten. Als er veel verkeer over de aardebaan gaat rijden wordt deze steeds harder en compacter. Toch is een aardebaan in feite een wegverharding die ongebonden is in tegenstelling tot bijvoorbeeld asfalt.

Wat is een bestek in het kader van de bouwkunde?

In de bouwkunde wordt het woord bestek regelmatig gebruikt. Voordat men een gebouw gaat bouwen is het belangrijk dat het bouwbedrijf en de opdrachtgever precies weten wat er gebouwd gaat worden en hoe het gebouwd moet worden. Daarom wordt een bestek opgesteld. Dit bestek is een omschrijving van het bouwwerk en de bijbehorende werkzaamheden. Daarnaast zijn ook alle technische en juridische bepalingen aangeven. De materialen en de uitvoeringsvoorwaarden zijn ook in het bestek beschreven zodat de aannemer precies weet wat er gebouwd moet worden en wat er verder van de aannemer wordt verwacht.

In een bestek wordt het geplande gebouw ook gevisualiseerd. Dit gebeurd aan de hand van tekeningen. De bestektekeningen zorgen samen met de technische beschrijving voor de basis van het bestek. Een bestek kan op verschillende manieren worden vormgegeven. Zo kan een bestek een functionele beschrijving of een prestatiebeschrijving zijn. Daarnaast kan een bestek ook een volledige beschrijving zijn van het bouwproject. Op basis van het bestek kan meestal een goede indicatie worden gegeven van de prijs.

Stichting STABU
Een bestek moet duidelijk zijn en volledig daarom is het belangrijk dat een bestek wordt opgesteld volgens een besteksystematiek die voor alle bedrijven in de bouwnijverheid herkenbaar is. De stichting STABU is een samenwerkingsverband van grote organisaties in de Nederlandse bouwnijverheid en gevestigd in Ede. De naam STABU is een afkorting die staat voor Standaardbestek Utiliteitsbouw. Deze stichting is opgericht op 13 oktober 1976 en houdt zich bezig met het uitgeven en beheren van de gestandaardiseerde besteksystematiek. Deze besteksystematiek wordt gebruikt voor zowel de woningbouw als de utiliteitsbouw.

Opbouw van een bestek
Het eerste deel van een bestek bevat een algemene omschrijving van het bouwproject. Hierin staan algemene gegevens over het project en worden de bepalingen genoemd over de werkzaamheden van derden. Verder staan er regelingen met betrekking tot aanbesteding en inschrijving.

Na deze algemene omschrijving is aangeven welke voorschriften en voorwaarden van toepassing zijn. de bepalingen over tekeningen en berekeningen komen aan bod. Hierbij wordt onder andere ingegaan op verantwoordelijkheden en verzekeringen. Verder worden bepalingen benoemd over verrekeningen van wijzigingen en de kosten van meerwerk en minderwerk. Bepalingen omtrent arbeidsomstandigheden en bouwplaatsvoorzieningen komen eveneens aan bod.

Na deze algemene beschrijvingen en toelichtingen worden de werkzaamheden in onderdelen beschrijven. Hierin worden ook de materialen benoemd en de specificaties. Als er bepalingen zijn die afwijken van de STABU worden deze duidelijk benoemd.

UAV 2012
Voor de administratieve basis van een bestek UAV 2012 gebruikt. Deze afkorting staat voor Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012. De nieuwe UAV 2012 is aangepast aan het Burgerlijk Wetboek 7 titel 12 aanneming van werk. De UAV 2012 zijn op 30 januari 2012 bij ministeriële beschikking vastgesteld. Onder een bestek wordt volgens lid 1 van paragraaf 1 “Aanduidingen, begripsbepalingen” van de UAV 2012 het volgende verstaan:

  • de beschrijving van het werk;
  • de daarbij behorende tekeningen;
  • de voor het werk geldende voorwaarden;
  • de nota van inlichtingen;
  • het proces-verbaal van aanwijzing.

Wat is een cunet en waarvoor wordt een cunet gegraven?

Een cunet is een uitgraving in een natuurlijke ondergrond. Een cunet wordt gemaakt in een niet draagkrachtige grondlaag. Hierin wordt meestal zand aangelegd. Dit zand wordt goed aangedrukt en is een stevige ondergrond. Het zand in een cunet wordt ook wel een dragend lichaam of een zandlichaam genoemd. Dit dragend lichaam is een stevige ondergrond voor opstelterreinen, kabels en nutsleidingen ten behoeve van elektriciteit en gas.

Een zandlichaam wordt ook in een cunet aangebracht om voldoende draagkracht te bieden voor een fundering die er later op wordt geplaatst. Daarnaast is zand een goed materiaal voor een cunet omdat het ontgraven van zand eenvoudiger is dan het ontgraven van kleigrond en zwarte grond. Ook bij regen en temperaturen vlak onder het nulpunt kan men zand makkelijker ontgraven dan de meeste andere bodemsoorten.

Zandlichaam in een cunet
Voor het aanleggen van een cunet wordt meestal gebruik gemaakt van een graafmachine. Een smalle cunet kan eventueel door een grondwerker met een spade worden uitgegraven. Na het graven van een cunet wordt er met de hand of machinaal zand in de cunet gebracht. Dit zand wordt gelijkmatig over het cunet verdeeld. Als zand in een cunet wordt geschept is het nog los en daarnaast zit er nog veel lucht tussen het zand. Daardoor is het zand nog niet geschikt om als fundament te dienen. Zand kan echter met een trilplaat worden aangetrild. Hierdoor verdwijnt de lucht uit het zand en gaat het zand beter zetten. Het aan trillen van zand zorgt voor een primaire zetting. Deze zetting is een goed fundament voor de verharding die erop wordt aangebracht.

De dikte van de zandlaag in en cunet kan verschillen. Dit heeft te maken met de benodigde draagkracht. Een drukke autosnelweg heeft meer draagkracht nodig dan een voetpad of fietspad. Daarom heeft een autosnelweg een dikker zandpakket nodig dan wegen die minder zwaar worden belast.

Wat verstaat men onder bouwrijp maken van bouwgrond?

Bouwrijp maken is een term die wordt gebruikt voor het bewerken van het maaiveld voordat men start met het daadwerkelijk bouwen van een gebouw. Het maaiveld wordt ook wel aangeduid met de afkorting ‘mv’ en is de hoogte van het grondoppervlak. Het bouwrijp maken van een kavel wordt gedaan voordat men een nieuwe woonwijk of utiliteitscomplex gaat bouwen. Ook voor het aanleggen van wegen wordt de grond bouwrijp gemaakt.

Werkzaamheden tijdens bouwrijp maken
Voordat een grond bouwrijp is worden er vaak verschillende werkzaamheden uitgevoerd. Zo kan men eerst de grond ophogen. Ook kan men de grond verbeteren en begroeiing verwijderen. Oude bouwwerken en fundamenten worden gesloopt. Ook betonresten, stenen en andere ongewenste elementen kunnen indien nodig uit de bodem verwijdert worden.

Verder kan men tijdens het bouwrijp maken watergangen en waterpartijen graven en aanleggen. Men graaft ook stroken voor kabels en leidingen. Daarnaast worden er sleuven gegraven voor  rioleringssystemen. Nadat dit is gebeurd worden de rioleringen ook daadwerkelijk aangelegd.

Er worden cunetten  uitgegraven voor wegen. Een cunet is een uitgegraven stook in een grondlaag die niet voldoende draagkrachtig is. In een cunet wordt materiaal aangebracht dat voor voldoende draagkracht zorgt. Meestal kiest men hiervoor zand of een combinatie van zand en puin. Hier kan men indien nodig stelconplaten of grote metalen platen overheen leggen zodat een tijdelijke bouwweg ontstaat.

Voorbelasten van grond
Als grond onvoldoende draagkracht heeft kan men de grond voorbelasten. Dit wordt vaak ook geëist omdat zettingen door de toekomstige bovenbelastingen zo klein mogelijk moeten zijn. Voorbelasten wordt onder andere gedaan door op de bouwgrond veel zand of grond te plaatsen. Dit zorgt voor veel druk op de bouwgrond. De bouwgrond wordt in elkaar gedrukt en zal daardoor verdichten. De grootste grondzakkingen hebben dan voor de bouw plaatsgevonden. Dit zorgt er voor dat na de bouw minder grondzakkingen optreden. Voorbelasten is daardoor een belangrijk onderdeel van het bouwrijp maken van bouwgrond.

Leidingen en kabels in de grond
Het bouwrijp maken van grond bestaat voor een groot deel uit graafwerk. Ook voor leidingen en kabels wordt veel graafwerk verricht. Deze leidingen worden in cunetten gelegd. Deze cunetten worden over het algemeen voorzien van een stevige laag zand zodat de leidingen stevig op hun plaats blijven en niet of nauwelijks gaan verzakken. De leidingen en kabels worden aangelegd voor nutsvoorzieningen en voor riolering. Doordat men leidingen en kabels aanlegt in de bouwrijpfase hoeft men in een later bouwstadium niet veel graafwerk meer te verrichten. De grond kan dan mooi op zijn plek blijven en dit komt de stevigheid van de bouwgrond ten goede.