Wat is het Bouwbesluit en wat is hierin vastgelegd?

In de bouw wordt de term Bouwbesluit regelmatig genoemd. Vooral wanneer het gaat om wet- en regelgeving in de bouw verwijst men vaak naar dit document. Dat is niet verwonderlijk want in het Bouwbesluit staan bouwtechnische voorschriften. Deze bouwvoorschriften zijn van toepassing op alle bouwwerken die in Nederland worden gebouwd. Het betreft hierbij niet alleen woningen maar ook utiliteit. Voorbeelden van gebouwen die onder utiliteit vallen zijn:

  • Ziekenhuizen
  • Kantoorpanden
  • Overheidsgebouwen
  • Grote horecagebouwen
  • Winkels

Bouwbesluit versies
Het Bouwbesluit is voor het eerst in werking getreden in 1992. Door de invoering van dit Bouwbesluit werden technische bouwvoorschriften voor heel Nederland gelijk. Ruim tien jaar later op 1 januari 2003 ging de vernieuwde versie van kracht. Dit was het Bouwbesluit 2003. Op 1 april 2012 werd vervolgens een nieuw Bouwbesluit ingevoerd. In dit Bouwbesluit zijn ook het gebruiksbesluit en het sloopbesluit verwerkt.

Wat staat er in het Bouwbesluit?
Het Nederlandse Bouwbesluit staan voorschriften die gebruikt moeten worden door bouwbedrijven in Nederland. De voorschriften die in dit document zijn opgenomen hebben betrekking tot de veiligheid van een gebouw of bouwwerk. Daarnaast hebben de regels ook betrekking tot de gezondheid van de gebruikers van het gebouw. De bruikbaarheid van het gebouw komt eveneens aan de orde. Tot slot wordt ook aandacht besteed aan milieuaspecten en energiezuinigheid van het gebouw. Alle bouwwerken die worden gebouwd moeten aan de richtlijnen van het bouwbesluit voldoen. De Europese voorschriften met betrekking tot bouwen en bouwwerken zijn opgenomen in het Bouwbesluit.

De technische voorschriften van het bouwbesluit zijn gericht op het bouwen, verbouwen, gebruiken en slopen van gebouwen en andere bouwwerken. Naast gebouwen zijn de voorschriften en regels ook gericht op tunnels en bruggen.

Wat zijn de doelen van het Bouwbesluit?
In het Bouwbesluit wordt een overzicht geboden van alle voorschriften die gehanteerd dienen te worden bij de bouw van woningen en utiliteit. In het bouwbesluit van 2012 komen allemaal verschillende voorschriften en regels samen. Door het bouwbesluit wordt getracht een duidelijke samenhang tussen deze voorschriften en regels te creëren. De bouwregelgeving wordt hierdoor verduidelijkt. De regeldruk wordt door het Bouwbesluit verminderd. Daarnaast wordt doormiddel van het Bouwbesluit de toegankelijkheid  van de regels en voorschriften verbeterd.

Wat is een gevel van een gebouw?

Gevels vormen onderdelen van een gebouw die aan de buitenkant van het gebouw zichtbaar zijn. De gevels van een gebouw worden ingedeeld in de:

  • Voorgevel aan de voorkant of staatzijde van een gebouw.
  • Zijgevels aan de zijkanten van het gebouw.
  • De achtergevel aan de achterzijde van het gebouw. Deze gevel is meestal niet aan de staatzijde zichtbaar.

Een gevel bevat verschillende onderdelen. Ook aan de vormgeving van de gevel kunnen verschillende eisen worden gesteld.

Pui
Indien het gebouw een commerciële functie heeft wordt aan de onderzijde van de voorgevel extra veel aandacht besteed. Dit gedeelte noemt men ook wel de pui. Een pui van een winkel bevat meestal een puikozijn met een raampartij en daar achter een etalage. Ook bij woningen en utiliteit kan men het woord pui gebruiken als men de onderkant van de voorzijde van de gevel bedoelt.

Façade
Sommige gebouwen zijn voorzien van een belangrijke gevel die beeldbepalend zijn voor de omgeving. Deze gevels bepalen het straatbeeld en mogen daardoor meestal niet verandert worden. Beeldbepalende gevels worden ook wel façade genoemd. Deze gevels zijn meestal monumentaal. Als een monumentaal pand gerenoveerd moet worden gebeurd dat onder strenge eisen. Soms is alleen de buitenkant van het gebouw beschermd en mag deze niet worden verandert terwijl de binnenkant van het gebouw wel naar wens mag worden aangepast. Als men een gebouw aan de binnenkant geheel moderniseert en de buitenzijde in tact laat spreekt men ook wel over façadisme.

Front
Als het een zeer rijkelijk uitgewerkte gevel betreft noemt men dit ook wel een ‘front’. Dit woord is afgeleid van het Franse woord dat wordt gebruikt om aan te geven dat het een “voorzijde” of “aangezicht” betreft. Een front is eveneens beeldbepalend voor een bepaalde straat of centrum. Daarom wordt ook hier extra aandacht besteed aan de bouw en het behoud van het frontgedeelte van het gebouw.

Materialen voor een gevel
Er worden verschillende eisen gesteld aan het ontwerp en de bouw van gevels. De gevel moet over een bepaalde constructieve stevigheid beschikken. Daarnaast moet een gevel ook aantrekkelijk en functioneel zijn. Gevels worden van verschillende materialen gemaakt. De meeste materialen die worden toegepast zijn (bak)stenen, hout, glas en metalen. Een gebouw bestaat uit verschillende gevels. De gevels van één gebouw kunnen van verschillende materialen zijn gemaakt en verschillend zijn vormgegeven. Met name de voorgevel wordt over het algemeen aantrekkelijk vormgegeven.

Wat is renovatie en wat is renoveren in woningen en utiliteit?

Renovatie is een woord dat regelmatig wordt gebruikt in de bouw van woningen en utiliteit. Het woord renovatie is afgeleid van het Latijnse woord “renovare”, dat in het Nederlands vertaald kan worden met vernieuwen. Het werkwoord renoveren is afgeleid van renovatie. Als men woningen of utiliteit gaat renoveren bedoelt men daarmee dat men deze panden gaat vernieuwen. Het gaat hierbij om bestaande gebouwen die geheel of gedeeltelijk vernieuwd worden. Renovatie zorgt er voor dat het pand weer wordt geoptimaliseerd en aangepast aan de nieuwe normen en maatstaven die aan het pand worden gesteld.

Monumentale panden renoveren
In dorpen en steden kunnen verschillende monumentale panden staan. Deze panden zijn meestal tientallen of honderden jaren oud. Net als alle bouwwerken hebben ook monumentale panden onderhoud nodig. Monumentale panden zijn beeldbepalend voor een dorp of stad. Ze geven een dorp of stad een bepaalde uitstraling of sfeer. Daarom mogen deze panden niet zomaar gesloopt worden. Ook aan het renoveren van deze panden zijn strenge eisen gesteld. De eigenaren van monumentale panden moeten zich houden aan deze eisen.

Desondanks moeten ook monumentale panden regelmatig worden verbouwd en verstevigd. Er kunnen scheuren ontstaan in de muur en het hout van deze panden kan op den duur gaan rotten. Renovatie is soms niet alleen gewenst maar ook noodzakelijk omdat het pand niet meer aan de veiligheidseisen voldoet. Daarnaast veranderen de eisen met betrekking tot woongenot en levensstandaard. Waar vroeger een open haard of gaskachel werd gebruikt wordt tegenwoordig gebruik gemaakt van centrale verwarming cv. Deze verwarming wordt ook toegepast in monumentale panden. Ook isolatie kan worden gebruikt om het woongenot en de energiezuinigheid van monumentale panden te verbeteren. Dit zorgt echter voor technische vraagstukken. Renovatie van monumentale panden is niet eenvoudig. Speciale bouwbedrijven en installatiebedrijven worden hiervoor ingezet.

Wie werken er in de renovatie van woningen en utiliteit?
In de renovatie van woningen en utiliteit kunnen verschillende werknemers worden ingezet. Hieronder staan een aantal voorbeelden van functies in die in de renovatie worden uitgeoefend.

  • Voegers. In de renovatie kunnen voegers worden ingezet om aan de buitenkant van de woning nieuwe voegen aan te brengen. Vaak zijn dit speciale gesneden voegen die een zeer fraai uiterlijk aan de woning of utiliteitspand geven.
  • Timmermannen. Er worden in de renovatie echter ook timmermannen ingezet. Veel monumentale panden bestaan vrijwel volledig uit natuurlijk materiaal zoals stenen en hout. Het gebruik van kunststoffen zoals kunststof kozijnen is voor monumentale panden meestal verboden. Hout vergt echter wel onderhoud. Ondanks dat kunnen gedeeltes van de woning vervangen moeten worden. Renovatietimmermannen kunnen nieuwe kozijnen en vloeren plaatsen. Dit is echt vakwerk omdat veel op het oog moet worden gedaan. In oude woningen is het houtwerk lang niet allemaal meer waterpas. Daarom moet een renovatietimmerman goed weten wat voor het oog netjes lijkt in de woning. Soms moet iets wel of juist niet waterpas geplaatst worden om tot een mooi geheel te komen.
  • Metselaars. Wanneer de muren geheel of gedeeltelijk vervangen moeten worden zullen metselaars worden ingezet. Deze metselaars moeten meestal gebruik maken van oude stenen die passen bij het monumentale pand. Daarnaast moeten de metselaars ook precies in hetzelfde verband metselen als de rest van de woning. Renovatiemetselaars zijn daarom vaklieden.
  • Installatiemonteurs. In de renovatie wordt ook regelmatig gebruik gemaakt van installatiemonteurs. Deze monteurs moeten er voor zorgen dat de woning goed verwarmd wordt. Tegenwoordig brengen installatiemonteurs cv-installaties aan in oude woningen. Hierbij vervangen ze de verouderede gaskachels. Ook moeten installatiemonteurs in de renovatie het waterleidingnetwerk regelmatig controleren op lekkage. Het bestaande gasleidingnetwerk zorgt ook voor de nodige aandacht. Het is belangrijk dat de gasleidingen veilig zijn. Een installatiemonteur in de renovatie moet daarom een echte vakman zijn.
  • Elektromonteurs. Op den duur  raakt de elektrische installatie van monumentale panden verouderd. Deze installatie is niet altijd door vakmensen aangelegd omdat vroeger minder strenge eisen van toepassing waren in de elektrotechniek op de bouw. Een elektromonteur in de renovatie kan meestal ook geen gebruik maken van bestaande tekeningen over de installatie. Dit zorgt voor de nodige uitdagingen. Elektromonteurs in de renovatie zullen met een multimeter verschillende metingen moeten verrichten om na te gaan op welke draden spanning staat. De kleuren van elektriciteitskabels in oude panden kan verschillen. Daarom moeten elektromonteurs in de woningbouw vakkundig te werk gaan bij het vervangen van bedrading.

Naast bovengenoemde beroepen  kunnen ook verschillende andere beroepen werkzaam zijn in de renovatie zoals glaszetters, schilders, tegelzetters en vloerenleggers. Al deze mensen zullen bij hun werkzaamheden rekening moeten houden met de oorspronkelijke staat van de woning als het een monumentaal pand betreft. Het is echter ook mogelijk dat renovatie wordt uitgevoerd in een pand dat niet als monument wordt bestempeld. In dat geval zijn de richtlijnen met betrekking tot de renovatie iets ruimer.

Nieuwbouw of herbouw
Soms is nieuwbouw of herbouw van een woning noodzakelijk. Een pand kan zo onveilig zijn dat het volledig gesloopt moet worden. Vervolgens kan het pand dan weer worden herbouwd. Een woning die herbouwd wordt is in feite een nieuwbouw woning. Het voordeel hiervan is dat de woning volledig aan de hedendaagse bouwtechnische kwaliteitseisen kan worden aangepast. Hierdoor ontstaat een veiliger woning die constructief meestal steviger is dan de oude woning die daarvoor op het kavel stond. Ook het leefklimaat en de energiezuinigheid kunnen meteen aan de hedendaagse standaards worden aangepast. Herbouw van woningen kan ook plaatsvinden na een brand of een aardbeving. In die gevallen kan een woning of utiliteitspand zo erg beschadigd zijn dat deze niet meer in gebruik genomen mag worden. Soms laat men alleen de karakteristieke voorgevel staan en herbouwd men de rest van het pand. Deze manier van renoveren wordt ook wel façadisme genoemd. Deze term wordt een aantal alinea’s hieronder verder uitgelegd.

Restauratie of restaureren
Renovatie en restauratie kunnen in één project gezamenlijk worden uitgevoerd. Doormiddel van restauratie worden panden of voorwerpen weer in de oorspronkelijke staat gebracht. Deze oorspronkelijke staat kan zijn weergegeven in oude technische tekeningen of op basis van foto’s en schilderijen. Bij restauratie maakt men vaak gebruik van authentieke bouwmaterialen die ook in de tijd werden gebruikt dat het pand oorspronkelijk werd gebouwd. Restaureren gebeurd door een restaurateur. Deze mensen kunnen echter verschillende technische disciplines hebben. Een restaurateur van een molen heeft meestal andere vaardigheden dan een restaurateur van oude kerken of kastelen. Meestal beheersen deze restaurateurs oude ambachten die ook in lang vervolgen tijden werden gebruikt voor de bouw van bepaalde panden.

Façadisme en renovatie
In sommige gevallen wordt alleen de buitenkant van het pand behouden en wordt de gehele binnenkant vervangen door nieuwbouw. Dit wordt ook façadisme genoemd. Dit is een bijzondere manier van renoveren. In feite is het grotendeels nieuwbouw. De voorgevel wordt bewaard als beeldbepalend element van de straat, stad of dorp. Façadisme ontstaat meestal als een soort compromis. De monumentenzorg kan in overleg met projectontwikkelaars tot façadisme besluiten. Het doel van de monumentenzorg is in dat geval het behoud van de karakteristieke buitenkant van de woning. De projectontwikkelaar wil echter dat de rest van het pand volledig wordt aangepast aan de hedendaagse eisen met betrekking tot woongenot en veiligheid.

Façadisme is soms noodzakelijk omdat de binnenkant van het pand niet meer effectief verbouwd kan worden naar de moderne eisen. Monumentenzorgers vinden façadisme over het algemeen een ernstige inbreuk op de esthetische waarde van een pand. Daarom zijn monumentenzorgers erg kritisch op bouwprojecten die gebaseerd zijn op façadisme.