Meer huishoudens overgestapt van energieleverancieer in 2019

Het afgelopen jaar hebben meer huishoudens besloten om over te stappen van energieleverancier. Dit bericht werd bekend gemaakt door vergelijkingssite Gaslicht.com. Deze organisatie heeft een analyse uitgevoerd met betrekking tot de keuzes die consumenten hebben gemaakt voor een bepaalde energieleverancier. Hieruit kwam naar voren dat veel consumenten niet alleen zijn overgestapt naar een andere energieleverancier maar ook dat ze een bewuste keuze hebben gemaakt voor groene energie.

In 2019 is het aantal mensen dat is overgestapt van energieleverancier ongeveer twintig procent hoger uitgevallen dan in 2018. Dit is nog niet eerder gebeurd aldus Gaslicht.com. Vooral aan het einde van 2019 hebben veel mensen besloten om van energieleverancier over te stappen. De vergelijkingssite vermoed dat deze ontwikkeling te maken heeft met het feit dat veel mensen ook tegen het einde van een jaar overstappen van zorgverzekeraar. Aan het einde van een jaar worden klaarblijkelijk belangrijke keuzes gemaakt op het gebied van vaste lasten.

Wat is een energieverbruiksmanager?

Een energieverbruiksmanager is een apparaat of een applicatie (app) waarmee men op een display of digitaal op een smartphone, tablet of pc inzicht kan krijgen in het energieverbruik van een gebouw en de daarin aanwezige energieverbruikende apparaten en installaties. Met een energieverbruiksmanager kan men informatie inwinnen over het energieverbruik. Dit systeem is meestal gekoppeld aan een slimme meter of staat hiermee in contact. De meetgegevens van de slimme meter worden in de energieverbruiksmanager gevisualiseerd aan de gebruiker. De meterstanden die door de slimme meter worden geregistreerd worden vertaald in grafieken en tabellen. Dat maakt het voor mensen mogelijk om inzicht te krijgen in de momenten waarop veel of juist weinig energie wordt verbruikt in een bepaald gebouw.

Energieverbruik managen
Energieverbruiksmanagers zijn er in verschillende soorten. Zo zijn er fysieke kastjes maar er zijn ook digitale energieverbruiksmanagers zoals de eerder genoemde app of de programma’s die men kan bekijken op een tablet of op een pc. De programma’s kunnen heel uitgebreid zijn. Zo kan men in tabellen en grafieken een duidelijk beeld krijgen van het energieverbruik. Dit energieverbruik kan men dikwijls ook vergelijken met verschillende periodes die zijn geweest. Men kan het energieverbruik per dag inzichtelijk krijgen. Sommige dagen maakt men meer gebruik van bepaalde energieverslindende apparaten en dat heeft een effect op de meetresultaten die worden gemeten door de slimme meter. Deze meetgegevens worden vervolgens weer doorgestuurd naar de energieverbruiksmanager.

Op die manier kan men meer inzicht krijgen in het energieverbruik en kan met het energieverbruik ook gaan managen. Men kan dan namelijk bepalen welke apparaten veel of weinig energie verbruiken. Indien mogelijk kan men de installaties en apparaten die veel energie verbruiken gaan vervangen voor energiezuinige varianten. Op die manier kan men een woning meer klimaatneutraal of CO2 neutraal maken en bovendien besparen op de energielasten.

Slimme meter of energieverbruiksmanager?
Uit de alinea’s hiervoor komt al een beetje naar voren dat een slimme meter en een energieverbruiksmanager twee verschillende apparaten of systemen zijn. Dat is in de praktijk ook zo. Een slimme meter is altijd een fysiek meetinstrument dat dikwijls in de meterkast is geplaatst. Een slimme meter meet het gasverbruik en het elektriciteitsverbruik. Deze meetgegevens zijn in principe voldoende om aan een energieleverancier door te geven. Een slimme meter wordt ook gebruikt om te meten hoeveel energie wordt teruggeleverd op het elektriciteitsnet.

Alleen meetgegevens maken geen tendens inzichtelijk met betrekking tot het energieverbruik. Men kan dus met een slimme meter niet goed inzichtelijk krijgen in welke periode pieken en dalen in het energieverbruik zijn gemeten en welke ontwikkelingen hierin zijn geweest. Dergelijke ontwikkelingen kan men wel inzichtelijk krijgen met een energieverbruiksmanager. Een energieverbruiksmanager staat wel in contact met de slimme meter. Dat is noodzakelijk want de energieverbruiksmanager meet zelf het energieverbruik niet. Het apparaat of de app wordt alleen gebruikt voor het inzichtelijk maken van gegevens.

Wat is een slimme meter?

Een slimme meter is een digitale energiemeter waarmee kan worden bijgehouden hoeveel elektrische stroom of gas is verbruikt. De slimme meter is daardoor een nieuwe soort gasmeter en elektriciteitsmeter in één. Slimme meters zijn geschikt voor het registreren van een zogenaamd dubbeltarief. Daarnaast is een slimme meter ook uitgerust met speciale technologie waardoor deze meterstanden op een afstand kan doorsturen. Deze meters worden ook gebruikt om bij te houden hoeveel elektrische energie wordt terug geleverd op het energienet. Deze terug levering van elektrische energie vindt plaats bij woningen met zonnepanelen of andere systemen waarmee elektrische energie kan worden opgewekt.

Slimme meter is niet slim
Een slimme meter is niet slim in de letterlijke zin. Dit houdt in dat deze meters niet voorzien zijn van hoogwaardige kunstmatige intelligentie. In plaats daarvan is een slimme meter meer een meetinstrument voor de energiesector. Slimme meters zijn echter wel uitgerust met een geheugen waarmee ze het energieverbruik van een gebouw digitaal kunnen opslaan. Dit geheugen is geplaatst in de elektriciteitsmeter. In deze meter worden de elektriciteitsmeterstanden én gasmetersstanden opgeslagen. Dit betekent dat de gasmeter is verbonden met de elektriciteitsmeter.

Naast deze mogelijkheid om gegevens op te slaan is deze energiemeter ook een communicatiesysteem omdat hiermee de meterstanden automatisch naar een energieleverancier kunnen worden gestuurd. Woningeigenaren kunnen echter ook zelf hun energieverbruik doormiddel van een slimme meter in kaart brengen. Daarvoor moet men echter wel een zogenaamde slimme thermostaat met display hebben, een energieverbruiksmanager of een speciale energieverbruik-app.

Dubbeltarief
Zoals hiervoor genoemd kunnen slimme meters worden gebruikt voor de registratie van een enkeltarief en een dubbeltarief. Bij een dubbeltarief is er sprake van een piek en een dal in de tariefopname. Dit is meestal gekoppeld aan een lager tarief gedurende de nacht en een hoger tarief gedurende de dag. Het wordt ook wel een hoog-laag tarief genoemd. De energieleverancier brengt dan twee verschillende tarieven in rekening bij de energieafnemer. Een slimme meter maakt deze gegevens inzichtelijk voor de energiegebruiker en is daardoor een interessant meetinstrument.

Energie terugleveren
Het terugleveren van energie op het energienet wordt een steeds belangrijker onderwerp in de energiesector. Er worden in Nederland steeds meer energiezuinig en CO2 neutrale woningen gebouwd. Hierbij kun je denken aan het type nulwoning of een passiefhuis. Deze woningen gebruiken een groot deel van het jaar niet of nauwelijks energie en kunnen daarom in bijvoorbeeld hele zonnige periodes meer zonne-energie opwekken dan nodig is voor het energieverbruik van de woning. Dit overschot aan energie kan worden teruggeleverd aan het energienet. Niet alleen een passiefhuis of nulwoning kan een energieoverschot hebben.

Ook andere woningen en utiliteit kunnen terugleveren op het energienet. Een slimme meter is daarbij een handig instrument waarmee de teruglevering van energie inzichtelijk wordt gemaakt. Het is belangrijk dat de slimme meter goed werkt omdat energie geld kost en geld oplevert. Door gebruik te maken van een slimme meter kan de energieleverancier zien hoeveel energie daadwerkelijk is afgenomen. Daarvoor kan de energieleverancier de hoeveelheid afgenomen energie in mindering brengen op de hoeveelheid geleverde energie. In de meeste gevallen zal men meer energie afnemen dan terugleveren maar bij een nulwoning of passiefhuis is dat niet altijd het geval.

Energieverbruiksmanager
Het meten van de energieafname is slechts één aspect van energiemanagement. Iemand die echt goed inzicht wil krijgen in het energieverbruik van een gebouw of woning zal een energieverbruiksmanager moeten aanschaffen. Een energieverbruiksmanager geeft inzage in het energieverbruik. Een energieverbruiksmanager bestaat meestal uit een los kastje dat wordt aangesloten op de elektriciteitsmeter en zorgt voor meer informatie over het daadwerkelijke gebruik van gas en elektriciteit. De aansluiting van de energieverbruiksmanager kan rechtstreeks worden gedaan. Dan blijven de gegevens binnen de woning. Voor een dergelijke aansluiting kan men gebruik maken van de zogenaamde P1-poort die inde slimme meter aanwezig is.

Veel energieverbruiksmanagers werken met een softwaresysteem zoals een app. Een energieverbruiksmanager zou je daardoor kunnen rekenen tot domotica of in een bepaalde mate tot internet of things. Toch is de communicatie vanuit een energieverbruiksmanager wel eenzijdig. Men kan een energieverbruiksmanager dus niet programmeren om alle energieverbruikende installaties aan te sturen zodat meer of minder energie wordt verbruikt.

Gegevens van een slimme meter raadplegen

Slimme meters zijn een informatiebron met betrekking tot het energieverbruik van een woning of ander gebouw bijvoorbeeld utiliteit. Het is natuurlijk belangrijk dat men de meetgegevens kan uitlezen. Natuurlijk worden meetgegevens door computersystemen geregistreerd en verwerkt. De taal van computers is echter anders dan de taal van mensen. Daarom wordt gebruik gemaakt van een interface. Deze interface is meestal een display die voorzien is van een paneel met knoppen.

Door de knoppen op de interface kan een mens gegevens opvragen en als het ware communiceren met in dit geval de slimme meter. Men kan doormiddel van een stekker een display in contact brengen met de slimme meter. De display en het bijbehorende kastje is in dit geval de energieverbruiksmanager die ook in de vorige alinea werd benoemd. De energieverbruiksmanager geeft een beter inzicht in het daadwerkelijke energieverbruik van de woning. Een slimme meter kan ook draadloos gegevens doorsturen naar bijvoorbeeld een app op een smartphone of richting een energieleverancier. Uiteraard zal men wel toestemming moeten geven aan een energieleverancier voordat een dergelijke draadloze verbinding tot stand wordt gebracht.

Wat is salderen en hoe werkt salderen?

Salderen is een woord voor een verrekeningsmethode van energieleveranciers. Doormiddel van salderen maakt de energieleverancier duidelijk aan consumenten die in bezit zijn van zonnepanelen hoeveel de energiemaatschappij vergoed voor de energie die consumenten zelf opwekken met hun zonnepanelen. Een consument die zonnepanelen op zijn of haar dak (of op een andere plaats) heeft neergezet kan energie opwekken voor eigen behoefte. Op hele zonnige dagen zal de hoeveelheid opgewekte energie echter hoger zijn dan de energiebehoefte van de elektrische apparaten van de consument. De consument levert dan het overschot aan opgewekte elektrische energie aan het openbare net.

Als de zon echter niet of nauwelijks op de zonnepanelen schijnt zal de consument te weinig energie kunnen opwekken. Hierdoor zal de consument van de energielevering van de energiemaatschappij afhankelijk zijn. Deze levert vervolgens de elektrische energie die de consument nodig heeft. Een consumenten die zonnepanelen gebruikt is dus energieproduct, energieleverancier en energieverbruiker. De energiemaatschappij is energieafnemer en energieleverancier.

Wat is salderen?
Elektrische energie is geld waard. Energiemaatschappijen beconcurreren elkaar op het gebied van energieprijzen. Maat aantrekkelijke aanbiedingen proberen ze zoveel mogelijk klanten  te winnen voor hun organisatie. In het verleden ging het daarbij vooral om de prijs waarvoor de energiemaatschappij elektrische energie en gas te koop aan bood. Tegenwoordig komt daar een aspect bij, namelijk tegen welke prijs neemt de energiemaatschappij de elektrische energie van zonnepaneelbezitters af.

Consumenten die aangesloten zijn bij een energiemaatschappij krijgen inzicht in de kosten van elektrische energie als ze de energierekening bekijken. Hierop staat in ieder geval de hoeveelheid elektrische energie die de consument heeft afgenomen in kWh (kilowatt per uur). Tegenwoordig staat daarbij ook vermeld hoeveel energie de desbetreffende zonnepaneelbezitter heeft terug geleverd. De terug geleverde energie wordt van de totaal verbruikte energie afgetrokken. Dit proces is het salderen.

Aandachtspunten bij salderen
Bovenstaande uitleg lijkt eenvoudig. Het is echter zo dat niet alle energie die door de zonnepaneelbezitter wordt teruggerekend meetelt in het salderen. Daarvoor is namelijk een grens vastgelegd. Deze grens wordt ook wel der salderingsgrens genoemd. Verder kunnen zonnepaneelbezitters maar met één energiemaatschappij zaken doen. Dit houdt in dat de energiemaatschappij waar ze energie van afnemen dezelfde moet zijn als de maatschappij waaraan ze elektrische energie leveren. Daarnaast zijn er specifieke regels voor de saldering vastgelegd. Deze regels zijn alleen van toepassing  voor zogenoemde kleinverbruikers. Deze kleinverbruikers hebben een kleinverbruikersaansluiting. Deze aansluiting is tot maximaal 3x80Ampère.

Hoeveel mensen maken gebruik van salderen?
In Nederland neemt het aantal eigenaren van zonnepanelen steeds meer toe. Dit zorgt er voor dat een toenemend aantal mensen ook gebruik maakt van salderen. In 2014 hebben ongeveer 125.000 huishoudens gebruik gemaakt van de salderingsregeling van een energiemaatschappij. Met de huidige ontwikkelingen in de zonnepanelen verwacht men dat in 2020 ongeveer 700.000 huishoudens gebruik zullen maken van een salderingsregeling.

Wat is de Warmtewet en wat is het doel van deze wet?

De Warmtewet is een wet die in Nederland is ingevoerd op 1 januari 2014. Deze wet is tot stand gekomen nadat men nieuwe technieken had ingevoerd om woningen en bedrijfspanden te verwarmen. Deze nieuwe technieken worden ook wel stadsverwarming, stadswarmte en blokverwarming genoemd. Ook zijn er woningen die aangesloten zijn op installaties die gebaseerd zijn warmte-koude-opslag.

Geen cv-ketelinstallatie
Bij de in de eerste alinea genoemde installaties maakt men geen gebruik van een cv-ketelinstallatie om warm water te creëren. In plaats daarvan wordt gebruik gemaakt van restwarmte die vrij komt uit fabrieken en afvalverwerkingsbedrijven waarbij gebruik wordt gemaakt van verbrandingsinstallaties die het water opwarmen. Dit warme water wordt vervolgens in een geïsoleerd warmwaterleidingnetwerk getransporteerd naar de consumenten.

Stadverwarming maakt consumenten afhankelijk
Omdat er geen gebruik wordt gemaakt van cv-ketels is de consument die aangesloten is op stadsverwarming niet gebonden aan de gasprijzen met betrekking tot verwarming. In plaats daarvan is de consumenten afhankelijk van de leverancier van de stadsverwarming. Deze leverancier bepaald de prijzen die de consument voor de stadsverwarming moet betalen. De consument is in die situatie niet vrij om de prijzen van energieleveranciers met elkaar te vergelijken en daardoor loopt de consument de kans om benadeeld te worden.

Voor wie is de Warmtewet bedoelt?
De Warmtewet is vooral gericht op kleinverbruikers van stadsverwarming en blokverwarming, dit zijn in feite de consumenten en huishoudens. De Warmtewet is van toepassing voor aansluitingen tot maximaal 100 kilowatt. Onder deze richtlijn vallen vrijwel alle huishoudens in Nederland. In 2014, het jaar dat de wet van kracht ging, ontving ongeveer 8 procent van alle Nederlandse huishoudens stadswarmte of blokverwarming. Dit komt neer op 600.000 huishoudens. De huishoudens die gebruik maken van cv-ketels hebben niets aan de richtlijnen van de Warmtewet. Deze huishoudens kunnen namelijk vrij onderhandelen met energieleveranciers over de prijzen van gas. Huishoudens die aangesloten zijn op stadswarmte kunnen dat niet en daarom moeten deze huishoudens volgens de overheid extra worden beschermd.

Warmtewet beschermd consumenten
De doelstelling van de Warmtewet is het beschermen van consumenten die gebruik maken van stadsverwarming, blokverwarming of stadswarmte. Deze consumenten zijn gebonden aan lokale warmtenetten. Omdat de consumenten gebonden zijn aan deze netten zijn ze afhankelijk van de prijzen die door de leveranciers van stadsverwarming, blokverwarming of stadswarmte worden opgelegd. De kans bestaat dat deze consumenten een te hoge prijs betalen voor warm water ten opzichte van consumenten die gebruik maken van een cv-ketelinstallatie.

De bescherming van kleinverbruikers is dus belangrijk om twee redenen:

  • Warmte is een basisbehoefte in een land met een relatief lage temperatuur zoals Nederland. De overheid dient er voor zorg te dragen dat haar burgers over degelijke basisbehoeften kunnen beschikken.
  • Kleinverbruikers van stadswarmte hebben geen keuzevrijheid en zijn volledig afhankelijk van de warmteleverancier. Dit maakt ze kwetsbaar.

Wat staat er in de Warmtewet?
In de Warmtewet zijn een aantal zaken vastgelegd. Zo zijn er in de wet landelijke maximumtarieven voor warmte benoemd die gebaseerd zijn op de gemiddelde tarieven van de drie grootste energieleveranciers van Nederland. Verder is vastgelegd onder welke voorwaarden een warmteleverancier een afnemer mag afsluiten. Ook de rechten van de afnemer op compensatie bij storing in het warmwaterleidingnetwerk zijn beschreven. Verder is in de wet aandacht voor de rechten en plichten van een afnemer bij het meten van de warmte die door de consument is verbruikt. Ook de inhoud van de overeenkomst tussen de afnemer en de warmteleverancier is in de Warmtewet beschreven. Verder is in de Warmtewet vastgelegd dat er gebruik kan worden gemaakt van een geschillencommissie als er meningsverschillen tussen de afnemer en de warmteleverancier ontstaat.

Wie houdt toezicht op de naleving van de Warmtewet?
De Autoriteit Consument en Markt controleert of de warmteleveranciers de richtlijnen van de Warmtewet naleven. Daarnaast wordt door de ACM ook duidelijk vastgelegd welke tarieven gehanteerd mogen worden door de warmteleverancier.