Wat is dubbel glas of thermopane?

Dubbel glas, of thermopane is vensterglas dat bestaat uit minimaal twee glasplaten die over een bepaalde afstand luchtdicht met een strip aan elkaar verbonden zijn met daar tussen een opening die gevuld is met droge lucht of inert gas waardoor een isolerende spouw aanwezig is. Dubbelglas isoleert meer dan enkel glas omdat dubbel glas een isolerende spouw heeft. Om die reden worden veel woningen die enkel glas hebben gerenoveerd met dubbel glas. Daardoor wordt de warmte beter binnen de woning of het gebouw gehouden en wordt er minder energie verspild.

Isolerende werking van dubbel glas
De isolerende werking van dubbel glas is eenvoudig en effectief. Tussen de twee glasplaten zit droge lucht of een inert gas dat er voor zorgt dat er geen condensatie optreed bij temperatuurverschillen tussen binnen en buiten. De koude lucht van buiten verkoeld als eerst de lucht in spouw die zich in de ruimte tussen de glasplaten bevind. Lucht heeft een hoge warmteweerstand. Dat zorgt er voor dat er minder warmte maar ook minder kou wordt doorgegeven.
De lucht in de spouw zorgt er voor dat slechts een deel van de kou wordt doorgeleid naar de glasplaat die in contact staat met de binnenruimte. Omgekeerd werkt dubbelglas ook isolerend. Het zorgt er namelijk ook voor dat de warmte beter binnen gehouden wordt. Dat komt omdat het transporteren van warmte doormiddel van convectie gebeurd. Deze convectie is de circulatie van lucht tussen de twee glasplaten. Als deze ruimte is voorzien van zwaardere inerte (edel)gassen zal de warmteoverdracht door convectie worden verminderd. Om die reden is dubbelglas vooral in de koude maanden van het jaar een belangrijke vorm van isolatie die het wooncomfort bevordert en de energieverspilling verlaagd.

Dubbel glas of thermopane
Thermopane wordt ook wel eens gebruikt als synoniem voor dubbel glas. Toch is dat niet helemaal juist. Thermopane is een variant van dubbel glas maar niet al het dubbel glas is thermopane. Thermopane is namelijk een merknaam voor een bepaalde soort dubbel glas die werd geproduceerd door Glaverbel in de periode tussen 1948 tot 1993. Een thermopaneraam bestaat twee lagen glas die aan elkaar zijn gesoldeerd met een strip lood. Een thermopaneraam kan een luchtspouw hebben van een verschillende dikte. Deze dikte kan 6, 9, 12 of 15 mm breed zijn. Deze variant van dubbel glas is op een gegeven moment van de markt verdwenen omdat er bij thermopane geen HR-coating gebruikt kon worden. Daardoor kon thermopane niet nog een hogere rendement opleveren. Andere soorten van isolerend glas leverden wel een hoger rendement op en werden verder doorontwikkeld en geproduceerd. Er zijn tegenwoordig ook varianten die bestaan uit driedubbel glas.

Driedubbel glas
Naast dubbel glas is er ook driedubbel glas. Dit glas bevat drie glaslagen zoals de naam al doet vermoeden. Dit zijn drie bladen van zogenaamd floatglas. Door de drie lagen glas ontstaan er twee ruimtes die gevuld zijn met lucht. De isolerende waarde gaat daardoor aanzienlijk omhoog. Driedubbel glas wordt ook wel tripleglas genoemd of HR+++ glas. Dit driedubbel glas zorgt er bovendien voor dat ook geluid van buitenaf minder goed de woning kan binnendringen. Daarom is driedubbelglas ook uitermate geschikt voor drukke verstedelijkte gebieden. Vanwege de hoge isolatiewaarde van driedubbelglas ontstaat er nog minder warmteverlies. Ook is er nauwelijks sprake van een koudebrug. Verder is driedubbel glas ook uitstekend geschikt voor gebouwen die alleen doormiddel van vloerverwarming worden verwarmd. Voor de bouw van een passiefhuis, balanswoning of andere vormen van CO2 neutraal bouwen wordt vaak voor driedubbel glas, of HR+++glas in plaats van thermopane of dubbel glas.

Wat is triple glas of driedubbel isolatieglas?

Triple glas, triple pane, HR+++ glas of driedubbel isolatieglas is een speciale samenstelling van ramen die bestaat uit drie glaslagen om de isolatiewaarde van het raam te verhogen. Net als vrijwel alle soorten van isolatie is ook de isolerende werking van ramen mede afhankelijk van het aantal lagen. Daarbij behoort driedubbel glas of triple glas tot glas met de beste isolerende werking. Driedubbel glas heeft nog een betere isolerende werking dan de meeste soorten thermopane. Driedubbel glas is momenteel nog niet heel erg bekend maar is in het kader van de energietransitie sterk in opkomst in de bouw en renovatie. Een passiefhuis, balanswoning of andere CO2 neutrale woningvariant wordt tegenwoordig steeds vaker gebouwd met driedubbel glas omdat dit glas nog beter isoleert dan thermopane. Hieronder kun je meer lezen over verschillende soorten vensterglas en de isolerende werking daarvan.

Enkel glas
In het verleden gebruikte men vaak enkel glas. Het nadeel van enkel glas is dat de kou die buiten rechtstreeks op het raam wordt afgegeven nauwelijks wordt geweerd. De kou wordt afgeven op het enkel glas dat tevens in verbinding staat met de woonruimte of verblijfruimte van het gebouw. Andersom wordt de warmte van het gebouw ook rechtstreeks overgedragen op het raam en dus ook aan de buitenlucht. Dat zorgt er voor dat het temperatuurverschil tussen buiten en binnen heel beperkt is. Als men het aantal glaslagen verdubbeld neemt de isolatie toe en wordt de warmte en de kou tussen buiten en binnen minder snel aan elkaar overgedragen.

Dubbel glas
Dubbel glas heeft al een veel betere isolerende werking dan enkel glas. Dubbel glas wordt ook wel thermopane genoemd en is op dit moment het meest voorkomende soort glas dat in woningen en bedrijfspanden is aangebracht. Ook tegenwoordig worden nog veel woningen met thermopane ramen gebouwd en gerenoveerd. Een thermopaneraam bevat twee lagen glas met daar tussen een laag lucht. De benaming thermopane is in feite een merknaam die werd gebruikt voor een type dubbelglas dat van 1948 tot 1993 geproduceerd werd door de producent Glaverbel.
Thermopane bestaat uit twee glaslagen die aan elkaar zijn gesoldeerd met een strip lood en voorzien zijn van een luchtspouw van 6, 9, 12 of 15 mm breedte. De ruimte tussen de glaslagen vormt een spouw die droge lucht bevat. Doordat er geen vocht in de lucht tussen de ramen aanwezig is kan er ook geen condens optreden. Dat kan echter wel voorkomen wanneer het thermopane lek is. Dan wordt namelijk de vochtige lucht uit de atmosfeer vermengd met de droge lucht tussen de ramen en ontstaat er condensvorming.
Dubbel glas heeft ten opzichte van enkel glas een grotere isolerende werking. De luchtlaag tussen de ramen vormt als het ware een overgangszone waardoor de kou en de warmte van zowel de binnenlucht als de buitenlucht minder snel aan elkaar warmte kunnen afgeven. Door dubbel glas te gebruiken wordt het warmteverlies van een woning of gebouw via een raam met veertig procent verlaagd ten opzichte van enkel glas.

Driedubbel glas
Driedubbel glas heeft een nog betere isolatiewaarde dan dubbelglas. Het is duidelijk dat driedubbelglas of tripleglas bestaat uit drie glaslagen en daardoor twee luchtlagen. Daardoor wordt de geleiding tussen de koude en warme lucht van binnen en buiten nog moeilijker, kortom de isolatie is beter omdat de warmte- en koudegeleiding minder is. Driedubbel glas zorgt er tevens voor dat er ook minder geluiden van buiten hoorbaar zijn als je in de ruimte van het pand aanwezig bent. Om die reden is driedubbel glas een ideale oplossing voor woningen en bedrijfsgebouwen die aan drukke wegen staan. Driedubbel glas zorgt er voor dat er nauwelijks een koudebrug optreed in de woning of het pand. Daardoor is driedubbel glas zeer geschikt voor zogenaamde passiefhuizen en balanswoningen. Aan deze huizen worden namelijk hoge eisen gesteld met betrekking tot de energiezuinigheid, kierdichtheid en isolatie. Er is door het gebruik van driedubbel glas geen koude val meer rondom de ramen. Verder zijn deze ramen zeer geschikt voor woningen en gebouwen die alleen worden verwarmt met vloerverwarming en dus niet voorzien zijn van een centrale verwarming.

Wat is een energieverbruiksmanager?

Een energieverbruiksmanager is een apparaat of een applicatie (app) waarmee men op een display of digitaal op een smartphone, tablet of pc inzicht kan krijgen in het energieverbruik van een gebouw en de daarin aanwezige energieverbruikende apparaten en installaties. Met een energieverbruiksmanager kan men informatie inwinnen over het energieverbruik. Dit systeem is meestal gekoppeld aan een slimme meter of staat hiermee in contact. De meetgegevens van de slimme meter worden in de energieverbruiksmanager gevisualiseerd aan de gebruiker. De meterstanden die door de slimme meter worden geregistreerd worden vertaald in grafieken en tabellen. Dat maakt het voor mensen mogelijk om inzicht te krijgen in de momenten waarop veel of juist weinig energie wordt verbruikt in een bepaald gebouw.

Energieverbruik managen
Energieverbruiksmanagers zijn er in verschillende soorten. Zo zijn er fysieke kastjes maar er zijn ook digitale energieverbruiksmanagers zoals de eerder genoemde app of de programma’s die men kan bekijken op een tablet of op een pc. De programma’s kunnen heel uitgebreid zijn. Zo kan men in tabellen en grafieken een duidelijk beeld krijgen van het energieverbruik. Dit energieverbruik kan men dikwijls ook vergelijken met verschillende periodes die zijn geweest. Men kan het energieverbruik per dag inzichtelijk krijgen. Sommige dagen maakt men meer gebruik van bepaalde energieverslindende apparaten en dat heeft een effect op de meetresultaten die worden gemeten door de slimme meter. Deze meetgegevens worden vervolgens weer doorgestuurd naar de energieverbruiksmanager.

Op die manier kan men meer inzicht krijgen in het energieverbruik en kan met het energieverbruik ook gaan managen. Men kan dan namelijk bepalen welke apparaten veel of weinig energie verbruiken. Indien mogelijk kan men de installaties en apparaten die veel energie verbruiken gaan vervangen voor energiezuinige varianten. Op die manier kan men een woning meer klimaatneutraal of CO2 neutraal maken en bovendien besparen op de energielasten.

Slimme meter of energieverbruiksmanager?
Uit de alinea’s hiervoor komt al een beetje naar voren dat een slimme meter en een energieverbruiksmanager twee verschillende apparaten of systemen zijn. Dat is in de praktijk ook zo. Een slimme meter is altijd een fysiek meetinstrument dat dikwijls in de meterkast is geplaatst. Een slimme meter meet het gasverbruik en het elektriciteitsverbruik. Deze meetgegevens zijn in principe voldoende om aan een energieleverancier door te geven. Een slimme meter wordt ook gebruikt om te meten hoeveel energie wordt teruggeleverd op het elektriciteitsnet.

Alleen meetgegevens maken geen tendens inzichtelijk met betrekking tot het energieverbruik. Men kan dus met een slimme meter niet goed inzichtelijk krijgen in welke periode pieken en dalen in het energieverbruik zijn gemeten en welke ontwikkelingen hierin zijn geweest. Dergelijke ontwikkelingen kan men wel inzichtelijk krijgen met een energieverbruiksmanager. Een energieverbruiksmanager staat wel in contact met de slimme meter. Dat is noodzakelijk want de energieverbruiksmanager meet zelf het energieverbruik niet. Het apparaat of de app wordt alleen gebruikt voor het inzichtelijk maken van gegevens.

Wat is een slimme meter?

Een slimme meter is een digitale energiemeter waarmee kan worden bijgehouden hoeveel elektrische stroom of gas is verbruikt. De slimme meter is daardoor een nieuwe soort gasmeter en elektriciteitsmeter in één. Slimme meters zijn geschikt voor het registreren van een zogenaamd dubbeltarief. Daarnaast is een slimme meter ook uitgerust met speciale technologie waardoor deze meterstanden op een afstand kan doorsturen. Deze meters worden ook gebruikt om bij te houden hoeveel elektrische energie wordt terug geleverd op het energienet. Deze terug levering van elektrische energie vindt plaats bij woningen met zonnepanelen of andere systemen waarmee elektrische energie kan worden opgewekt.

Slimme meter is niet slim
Een slimme meter is niet slim in de letterlijke zin. Dit houdt in dat deze meters niet voorzien zijn van hoogwaardige kunstmatige intelligentie. In plaats daarvan is een slimme meter meer een meetinstrument voor de energiesector. Slimme meters zijn echter wel uitgerust met een geheugen waarmee ze het energieverbruik van een gebouw digitaal kunnen opslaan. Dit geheugen is geplaatst in de elektriciteitsmeter. In deze meter worden de elektriciteitsmeterstanden én gasmetersstanden opgeslagen. Dit betekent dat de gasmeter is verbonden met de elektriciteitsmeter.

Naast deze mogelijkheid om gegevens op te slaan is deze energiemeter ook een communicatiesysteem omdat hiermee de meterstanden automatisch naar een energieleverancier kunnen worden gestuurd. Woningeigenaren kunnen echter ook zelf hun energieverbruik doormiddel van een slimme meter in kaart brengen. Daarvoor moet men echter wel een zogenaamde slimme thermostaat met display hebben, een energieverbruiksmanager of een speciale energieverbruik-app.

Dubbeltarief
Zoals hiervoor genoemd kunnen slimme meters worden gebruikt voor de registratie van een enkeltarief en een dubbeltarief. Bij een dubbeltarief is er sprake van een piek en een dal in de tariefopname. Dit is meestal gekoppeld aan een lager tarief gedurende de nacht en een hoger tarief gedurende de dag. Het wordt ook wel een hoog-laag tarief genoemd. De energieleverancier brengt dan twee verschillende tarieven in rekening bij de energieafnemer. Een slimme meter maakt deze gegevens inzichtelijk voor de energiegebruiker en is daardoor een interessant meetinstrument.

Energie terugleveren
Het terugleveren van energie op het energienet wordt een steeds belangrijker onderwerp in de energiesector. Er worden in Nederland steeds meer energiezuinig en CO2 neutrale woningen gebouwd. Hierbij kun je denken aan het type nulwoning of een passiefhuis. Deze woningen gebruiken een groot deel van het jaar niet of nauwelijks energie en kunnen daarom in bijvoorbeeld hele zonnige periodes meer zonne-energie opwekken dan nodig is voor het energieverbruik van de woning. Dit overschot aan energie kan worden teruggeleverd aan het energienet. Niet alleen een passiefhuis of nulwoning kan een energieoverschot hebben.

Ook andere woningen en utiliteit kunnen terugleveren op het energienet. Een slimme meter is daarbij een handig instrument waarmee de teruglevering van energie inzichtelijk wordt gemaakt. Het is belangrijk dat de slimme meter goed werkt omdat energie geld kost en geld oplevert. Door gebruik te maken van een slimme meter kan de energieleverancier zien hoeveel energie daadwerkelijk is afgenomen. Daarvoor kan de energieleverancier de hoeveelheid afgenomen energie in mindering brengen op de hoeveelheid geleverde energie. In de meeste gevallen zal men meer energie afnemen dan terugleveren maar bij een nulwoning of passiefhuis is dat niet altijd het geval.

Energieverbruiksmanager
Het meten van de energieafname is slechts één aspect van energiemanagement. Iemand die echt goed inzicht wil krijgen in het energieverbruik van een gebouw of woning zal een energieverbruiksmanager moeten aanschaffen. Een energieverbruiksmanager geeft inzage in het energieverbruik. Een energieverbruiksmanager bestaat meestal uit een los kastje dat wordt aangesloten op de elektriciteitsmeter en zorgt voor meer informatie over het daadwerkelijke gebruik van gas en elektriciteit. De aansluiting van de energieverbruiksmanager kan rechtstreeks worden gedaan. Dan blijven de gegevens binnen de woning. Voor een dergelijke aansluiting kan men gebruik maken van de zogenaamde P1-poort die inde slimme meter aanwezig is.

Veel energieverbruiksmanagers werken met een softwaresysteem zoals een app. Een energieverbruiksmanager zou je daardoor kunnen rekenen tot domotica of in een bepaalde mate tot internet of things. Toch is de communicatie vanuit een energieverbruiksmanager wel eenzijdig. Men kan een energieverbruiksmanager dus niet programmeren om alle energieverbruikende installaties aan te sturen zodat meer of minder energie wordt verbruikt.

Gegevens van een slimme meter raadplegen

Slimme meters zijn een informatiebron met betrekking tot het energieverbruik van een woning of ander gebouw bijvoorbeeld utiliteit. Het is natuurlijk belangrijk dat men de meetgegevens kan uitlezen. Natuurlijk worden meetgegevens door computersystemen geregistreerd en verwerkt. De taal van computers is echter anders dan de taal van mensen. Daarom wordt gebruik gemaakt van een interface. Deze interface is meestal een display die voorzien is van een paneel met knoppen.

Door de knoppen op de interface kan een mens gegevens opvragen en als het ware communiceren met in dit geval de slimme meter. Men kan doormiddel van een stekker een display in contact brengen met de slimme meter. De display en het bijbehorende kastje is in dit geval de energieverbruiksmanager die ook in de vorige alinea werd benoemd. De energieverbruiksmanager geeft een beter inzicht in het daadwerkelijke energieverbruik van de woning. Een slimme meter kan ook draadloos gegevens doorsturen naar bijvoorbeeld een app op een smartphone of richting een energieleverancier. Uiteraard zal men wel toestemming moeten geven aan een energieleverancier voordat een dergelijke draadloze verbinding tot stand wordt gebracht.