Organisaties die actief zijn in de uitzendbranche

De uitzendbranche is een grote sector op de Nederlandse arbeidsmarkt. In Nederland zijn honderden uitzendorganisaties actief die gezamenlijk duizenden uitzendkrachten en deta-krachten aan het werk hebben. Vanwege de omvang van de uitzendsector zijn er in de loop der jaren verschillende organisaties in het leven geroepen die de bedrijven die in deze sector actief zijn van informatie voorzien of op andere gebieden ondersteunen. Hieronder is een opsomming van bedrijven en organisaties genoteerd met daarbij de rol van deze spelers op de uitzendmarkt. Deze opsomming is opgesteld door Irma Riemersma in aanloop naar haar SEU-examen. Dit is een examen dat is opgesteld door de Stichting Examens Uitzendbranche (SEU). Daarom wordt hieronder eerst de SEU besproken en daarna de andere organisaties die actief zijn in deze sector.

Stichting Examens Uitzendbranche (SEU)
De SEU is een organisatie die verantwoordelijk is voor het ontwikkelen, uitwerken en afnemen van examens die bestemd zijn voor de uitzendbranche. Deze examens zijn bestemd voor intercedenten, consultants, managers en backoffice medewerkers die op uitzendbureaus, detacheringsbureaus, werving & selectiebureaus, headhunters en payrollingbedrijven werkzaam zijn. Het SEU ontwikkelt en neemt het zogenaamde SEU examen af. Voordat een deelnemer het SEU examen gaat afleggen zal hij of zij eerst digitaal of schriftelijk de nodige informatie moeten doornemen. Deze informatie wordt ook verstrekt door het SEU. In het SEU examen wordt getoetst of de deelnemer het geleerde kan toepassen in de praktijk.

ABU en NBBU: de twee brancheorganisaties
Vanaf 1961 werd door een twaalftal uitzendorganisaties de ABU (Algemene Bond Uitzendbureaus / Uitzendondernemingen) opgericht. In 1994 stapte een aantal uitzendbureaus uit de ABU. Zij richtten een eigen bond voor werkgevers op: NBBU: Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen. Vanaf dat moment zijn er twee brancheorganisaties actief in de uitzendbranche. Deze organisaties komen op voor de belangen van uitzendbureaus, headhunters, detacheringsbureaus, payrollbedrijven en andere intermediairs op de arbeidsmarkt.

SFU
Stichting Fonds Uitzendbranche (2007). Opgericht in verband met de financiering van bepaalde activiteiten. Het gaat daarbij om de kosten gemaakt in het kader van STOOF, SNCU en STAF. Er is een CAO afgesloten voor de SFU waardoor elke uitzendonderneming een bijdrage aan de SFU verschuldigd is.

STAF
Stichting Arbo Flexbranche. Doel: arbeidsomstandigheden, het vergroten van re-integratiemogelijkheden en het ziekteverzuim van vast personeel & uitzendkrachten te verlagen.

SNCU
Stichting Naleving CAO voor Uitzendkrachten. Doel: toezien op de naleving van de CAO voor uitzendkrachten (ook NBBU-leden).

STIPP
Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Uitvoering van de pensioenregeling in de CAO voor uitzendkrachten. Alle uitzendondernemingen zijn verplicht aangesloten.

STOOF
Stichting Opleiding & Ontwikkeling Flexbranche. Doel: stimuleert opleidingsbeleid van flexorganisaties voor zowel flexkrachten als vaste medewerkers.

Wat is een lijnorganisatie?

Lijnorganisaties zijn organisaties met een organisatiestructuur die van onder tot boven een duidelijke hiërarchische opbouw heeft. Een lijnorganisatie bevat meerdere lagen die boven en onder elkaar geplaatst zijn. Daardoor heeft elke werknemer een leidinggevende of manager. Deze opbouw gaat vanaf de werkvloer door tot aan de top van de organisatie. Daarbij bevat als het goed is de werkvloer de meeste werknemers en neemt het aantal leidinggevende functies af tot aan de top. Daardoor ontstaat een piramide vorm. In de top zitten weinig mensen en op de werkvloer zitten verhoudingsgewijs veel mensen. Tussen de top en de werkvloer zijn verschillende leidinggevenden werkzaam maar het aantal lagen is over het algemeen afhankelijk van de omvang van de organisatie.

Lijnorganisatie in een organogram
In een organogram kan iemand die werkzaam is in een lijnorganisatie goed zien wat zijn of haar positie is. De lijnen in het organogram lopen van boven naar beneden. De leidinggevenden boven de werknemer of werkneemster vormen de directe leidinggevenden. Van deze leidinggevenden of managers zal de desbetreffende werknemer of werkneemster de meeste opdrachten ontvangen. Ook zijn die leidinggevenden verantwoordelijk voor de beoordeling van de ondergeschikte werknemers. Het wordt in de meeste lijnorganisaties niet op prijs gesteld als de werknemer of werkneemster contact opneemt met een hogere leidinggevende dan de direct leidinggevende. Alle vragen en problemen worden over het algemeen ‘in de lijn’ op gelost. Dit houdt in dat ondergeschikten hun vraagstukken over het algemeen bespreken met hun directe leidinggevenden.

Voordelen van een lijnorganisatie
Een lijnorganisatie heeft zowel voor werknemers als leidinggevenden een aantal voordelen ten opzichte van een staforganisatie of een lijn-staforganisatie. Deze voordelen zijn de volgende:

  • Een lijnorganisatie is transparant en overzichtelijk.
  • Werknemers en werkgevers kunnen hun positie duidelijk zien in het organogram.
  • Functieprofielen zijn duidelijk en taken en verantwoordelijkheden zijn gekoppeld aan de positie binnen het bedrijf.
  • Knelpunten en problemen kunnen vaak snel bij de juiste persoon onder de aandacht worden gebracht.
  • Doordat de taken en verantwoordelijkheden vaak duidelijk in kaart zijn gebracht kunnen problemen vaak ook snel worden opgelost.

Nadelen van de lijnorganisatie
Een lijnorganisatie heeft naast voordelen ook nadelen. De belangrijkste nadelen zijn de volgende:

  • Doorgroeien kan meestal alleen verticaal.
  • De diversiteit aan functies is beperkt.
  • Managers dragen veel verantwoordelijkheid.
  • Managers moeten vaak veel verschillende taken uitvoeren en hebben geen staf waar ze op kunnen steunen.
  • Afdelingen zijn vaak sterk op zichzelf gericht omdat de managers vaak puur voor hun eigen afdeling verantwoordelijk zijn.

Verschil tussen lijnfuncties en staffuncties

Lijnfuncties en staffuncties verschillen van elkaar in een organogram of een organisatiestructuur. Het grote verschil tussen functies “ in de lijn” en functies in de staf zit in de aansturing van deze functies. Lijnfuncties bevinden zich in een duidelijke hiërarchische lijn die men van de laagste uitvoerende functie tot aan de top van de organisatie kan doortrekken. De laagste uitvoerende functies staan daarbij in een organogram onderaan terwijl helemaal bovenin de organogram de top staat. De top kan bijvoorbeeld een directeur zijn en helemaal onderaan de organogram kan bijvoorbeeld een productiekracht staan. Daartussen zitten verschillende andere lijnfuncties die elke een takenpakket hebben en bepaalde verantwoordelijkheden dragen. Tussen de uitvoerende werkvloer binnen het bedrijf en de top zitten vaak verschillende leidinggevende lagen.

Staffuncties
Staffuncties vallen echter niet binnen de hiervoor genoemde lijn. In plaats daarvan zijn staffuncties ondergebracht in stafafdelingen die gezamenlijk ook wel de staf worden genoemd. Staffunctionarissen zijn meestal specialisten die met een bepaalde expertise de organisatie kunnen ondersteunen. Vaak hebben stafafdelingen of stafmedewerkers geen bevoegdheid om te beslissen. Managers en andere functionarissen in de lijn hebben deze bevoegdheid wel. Deze managers en leidinggevenden worden echter vaak door de staf bijgestaan met raad en advies. Veel managers hebben daardoor een ‘korte lijn’ met de stafafdelingen.

Stafafdelingen
In grote organisaties zijn vaak verschillende stafafdelingen ondergebracht. De medewerkers op deze stafafdelingen hebben vaak hun eigen taakgebied of expertises. Zo kan er bijvoorbeeld in een technisch bedrijf een stafafdeling zijn die zich richt op Onderzoek en Ontwikkeling of Research en Development. Daarnaast zijn er afdelingen zoals kwaliteit, marketing en public relations die ook in speciale stafafdelingen kunnen zijn ondergebracht. Elk van deze afdelingen heeft een eigen specialisatie die een nuttige aanvulling kan vormen in de besluitvorming van de lijnmanager. Lijnmanagers hebben namelijk niet van alle facetten van de bedrijfsvoering evenveel kennis daarom zijn staffunctionarissen ook kennisdragers.

Wat is de staf van een organisatie?

De staf van een organisatie is een verzameling van functies en afdelingen die de directie of het bedrijf ondersteunen en adviseren op het gebied van diverse specialismen. De staf van een organisatie bestaat vaak uit meerdere stafafdelingen. Elke stafafdeling heeft een eigen specialisatie. Zo kan de afdeling Human Resource of Personeel en Organisatie (P&O) een stafafdeling vormen van een organisatie. Andere vormen van stafafdelingen zijn Onderzoek & Ontwikkeling, Research en Development (R&D), public relations en marketing.

Vaak brengt men ook financiële afdelingen onder in de staf van een organisatie. Zo kan inkoop of calculatie een stafafdeling zijn van een bedrijf. Stafafdelingen treft men aan bij grote organisaties. Grote organisaties hebben in de praktijk vaak de mogelijkheid om specialisten aan te nemen om de top te ondersteunen. Op die manier kan de kwaliteit bevorderd en gewaarborgd blijven.

Lijnfuncties en staffuncties
De staf of de staffuncties onderscheid men in de praktijk van lijnfuncties of functies “in de lijn”. Als men in lijnfuncties werkt dan functioneert men in een keten tussen de werkvloer en de top van de organisatie. In die lijn is men van werkvloer tot de hoogste directie allemaal ondergeschikt aan een leidinggevende. De top van het bedrijf moet echter vaak verantwoording afleggen aan de aandeelhouders als die er zijn.

Stafafdelingen en staffunctionarissen zitten niet in de lijn en vallen daardoor niet in lijnfuncties. In plaats daarvan hebben stafafdelingen ondersteunende taken ten dienste van heel het bedrijf of ten dienste van de top van het bedrijf. Vaak maakt de top de beslissingen maar daarvoor is informatie en advies nodig. Dit advies wordt in de praktijk meestal verstrekt door de staf of de staffunctionaris die daarvoor verantwoordelijk is.

Verantwoordelijkheden van de staf
De meeste mensen die werkzaam zijn in de staf hebben een behoorlijke vrijheid in het indelen van hun werktijd. Het is echter wel van belang dat ze desgevraagd de juiste expertise en informatie kunnen bieden aan de organisatie. Een  staf dient daarom deskundig te zijn en betrouwbaar. Een organisatie leunt voor een deel op de staf. Wanneer de staf verkeerde informatie verstrekt of een verkeerd advies geeft kan dit verstrekkende gevolgen hebben voor de organisatie. Staffunctionarissen hebben weliswaar vrijheden maar zullen hun verantwoordelijkheid wel moeten nemen voor de beslissingen die ze maken en de taken die ze uitvoeren. Een staf is daardoor voor een groot deel zelfsturend. Vaak werkt er binnen een stafafdeling wel een leidinggevende of een hoofd verantwoordelijke. Dit is bijvoorbeeld een hoofd-P&O van een P&O afdeling. Dit hoofd of deze eindeverantwoordelijke kan wel voor aansturing zorgen binnen de stafafdeling waarvoor hij of zij verantwoordelijk is. Zo ontstaat er toch een vorm van hiërarchie binnen de staf.

Militaire staf
Niet alleen in de burgermaatschappij kunnen organisaties een staf bevatten. Een bekend voorbeeld waarbij men ook over een staf spreekt in een overheidsorganisatie is de militaire staf. Deze staf ondersteund eveneens de leidinggevende die in het leger een bepaalde rang heeft. Zo wordt de commandant van een bepaalde militaire eenheid bijgestaan door de staf die functioneert als raadgever in alle domeinen van de bevelvoering. Binnen het leger of de defensie lijken de taken van stafmedewerkers op de taken van stafmedewerkers van reguliere bedrijven alleen zijn de namen van de staffuncties binnen defensie vaak anders. Zo heeft men het bijvoorbeeld over de stafafdeling inlichtingen, strategie, operaties en logistiek. Binnen defensie spreekt men vaak van een stafeenheid in plaats van een stafafdeling of de staf.

Wat is Stichting Arbo Flexbranche (STAF)?

STAF (Stichting Arbo Flexbranche) is een in 2007 opgerichte onafhankelijke stichting die zich bezig houdt met de arbeidsrisico’s binnen de uitzendbranche, bij zowel uitzendkrachten als vaste medewerkers binnen de flexbranche. Het is een speler op de flexmarkt en onderhoud daardoor veel contacten met andere spelers op deze markt zoals uitzendbureaus.

Tijdens zijn stage bij Unique Technicum Uitzendbureau heeft Tjerk van der Meij een korte samenvatting gemaakt over de Stichting Arbo Flexbranche. Deze tekst is het resultaat. Door de omschrijving over de STAF krijgt men inzicht in de diversiteit aan organisaties waarmee uitzendbureaus zoals Unique Technicum in de praktijk mee te maken krijgen. De uitzendwereld is een omvangrijke proffesionele wereld waarbij verschillende instellingen en stichtingen er voor zorgen dat de kwaliteit van uitzendbureaus gewaarborgd blijft en bovendien de veiligheid en de gezondheid van uitzendkrachten wordt beschermd.

Wat doet de Stichting Arbo Flexbranche?
De STAF zet zich in voor een veilige werkplek maar ook voor een gezonde werkplek waar de uitzendkracht zonder gevaar voor de gezondheid en veiligheid kan werken. Uitzendkrachten werken echter op verschillende locaties. Dit komt omdat uitzendbureaus de uitzendkrachten uitzenden naar verschillende opdrachtgevers. Het is belangrijk dat de uitzendkrachten goed op de hoogte worden gebracht over aspecten die verband houden met hun eigen veiligheid en gezondheid. De Stichting Arbo Flexbranche ondersteund uitzendbureaus bij het bevorderen en beschermen van de veiligheid en gezondheid van de flexkrachten. Dit doet de STAF op verschillende manieren. Zo ze de STAF zich in voor een veilige werkplek, zo weinig mogelijk ziekte verzuim en een optimale re-integratie.

Waaruit bestaat de Stichting Arbo Flexbranche
In de STAF zijn verschillende spelers die actief zijn in het uitzendwezen vertegenwoordigd. Het bestuur van STAF bestaat uit een lid van elk van  de volgende organisaties:

  • CNV (Christelijk Nationaal Vakverbond)
  • FNV (Federatie Nederlandse Vakbewegingen)
  • De Unie
  • LBV (Landelijke Belangenvereniging)
  • ABU, USG (Algemene Bond Uitzendondernemingen, United Service Group)
  • NBBU, Balans (Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen)
  • ABU, Randstad Groep (Algemene Bond Uitzendondernemingen)

ARBO-checklist voor de uitzendorganisatie
Er zijn verschillende methoden denkbaar om de veiligheid van uitzendkrachten te beschermen. Een belangrijk middel is de bewustheid te bevorderen. Daarvoor moeten uitzendbureaus de risico’s met betrekking tot veiligheid en gezondheid goed in kaart brengen. Hierbij biedt STAF ondersteuning aan uitzendbureaus. Om de risico’s en voorschriften duidelijk bij de uitzendorganisatie in kaart te brengen heeft de STAF een ARBO-checklist ontwikkeld voor het uitzendbureau. Deze checklist verplicht de organisatie bij wet:

  • De uitzendkracht in te lichten over de risico’s op de werkplek
  • PBM’s (persoonlijke beschermingsmiddelen) te verschaffen
  • Toezicht houden op de werkplek en leiding geven

Verder wordt er in het document de gegevens van het bedrijf en de uitzendkracht opgenomen.

ARBO-checklist werknemer
De ARBO-checklist van de werknemer is werkplek gerelateerd en kent voor elk segment een ander karakter. Binnen de uitzendorganisaties fungeert de ARBO-checklist tevens als personeelsinstructieformulier. Op deze manier wordt de veiligheid van de uitzendkracht gewaarborgd door de STAF. Zo is de uitzendkracht goed op de hoogte gebracht van de veiligheidsaspecten en de eventuele risico’s op de werkplek. De ARBO-checklist wordt in de praktijk vaak ondertekend zodat het uitzendbureau desgevraagd kan aantonen dat het bureau de uitzendkracht op de hoogte heeft gebracht van de veiligheidsaspecten.