Wat is een duspol of tweepolige spanningzoeker?

Duspol is een merk voor een tweepolige spanningzoeker. Het merk duspol is een geregistreerde handelsmerk voor een meetinstrument dat in de elektrotechniek gebruikt wordt. Een duspol bevat twee meetpennen die over het algemeen een rode kleur hebben. Deze pennen zijn aan elkaar verbonden doormiddel van een soepel, dun snoer dat een donkergrijze of zwarte kleur heeft.

Meetpennen van een duspol
Een duspol heeft twee meetpennen maar de omvang van deze pennen verschilt. De handgreep van één van de pennen is groter dan het handvat van de andere pen. De dikkere meetpen heeft een ingebouwde spanningsindicatie. Over het algemeen bestaat deze spanningsindicatie leds. Bij de leds is een duidelijke omschrijving aangegeven van hetgeen gemeten wordt. Het is echter ook mogelijk dat men in het dikkere handvat een digitaal afleesscherm heeft aangebracht waar men de waardes van kan aflezen.

Hoe werkt een duspal
Een duspal wordt gebruikt als meetinstrument voor de elektrotechniek. Het is een spanningszoeker wat in feite inhoudt dan men met een duspal kan meten of op een bepaald elektrotechnisch component spanning staat of niet. Men kan een duspal bijvoorbeeld gebruiken om de spanning te meten in een wandcontactdoos. Als een wandcontactdoor is voorzien van een aardcontact dan kan men het beste eerst de beide spanningvoerende contactpolen controleren met de duspal. Als men vervolgens de contactpolen om de beurt op de aarde gaat meten kan men bepalen welke contactpool de stroom aanvoert en welke de nul is.

Lekstroom
Een aardlekschakelaar wordt ingeschakeld wanneer er sprake is van zogenoemde lekstroom. Een spanningzoeker zoals een duspal trekt stroom. Als men de duspal gaat gebruiken om de spanning te meten tussen de fase en de aarde dan zal er een lekstroom gaan lopen. Als de elektrische installatie goed functioneert zal de aardlekschakelaar vanwege de lekstroom worden ingeschakeld. Als dat gebeurd wordt de levering van elektrische spanning stopgezet. Om dit te voorkomen hebben sommige tweepolige spanningzoekers een speciale testfunctie met een hoge impedantie. Deze testfunctie wordt gebruikt om de lekstromen te onderdrukken.

Meetbereik van duspal spanningzoeker
Het meetbereik van spanningszoekers kan verschillen. Een tweepolige spanningzoeker heeft over het algemeen een bereik van ongeveer 6 Volt tot 400 Volt. Het aantal Volt wordt in verschillende waarden aangegeven. Deze waardes lopen op en zijn vermeld op de spanningsindicatie van het dikke handvat van de duspal. Een duspal of tweepolige spanningzoeker is geschikt voor het meten van zowel gelijkspanning als wisselspanning.

Wat is een eenpolige spanningzoeker?

Een spanningzoeker is gereedschap waarmee men kan meten of ergens elektrische spanning op staat. Elektromonteurs en installateurs gebruiken vaak een spanningszoeker om te meten of er bijvoorbeeld spanning staat op contactpolen voordat ze daadwerkelijk hun werkzaamheden gaan verrichten. Men moet namelijk spanningsvrij werken om te voorkomen dat men onder elektrische spanning komt te staan tijdens werkzaamheden.

Het onder spanning komen te staan van een persoon wordt ook wel een elektrische schok genoemd en is zeer gevaarlijk voor de gezondheid. Men kan zelfs overlijden ten gevolge van een elektrische schok. Daarom moet men van te voren goed meten of ergens elektrische spanning op staat. Men kan hiervoor een eenpolige spanningszoeker of een tweepolige spanningzoeker (ook wel duspal genoemd) gebruiken. In onderstaande tekst is de werking van een eenpolige spanningzoeker beschreven.

Eenpolige spanningszoeker
Een eenpolige spanningszoeker is de meest eenvoudige en goedkope spanningzoeker die een elektromonteur kan gebruiken. Deze spanningzoeker bestaat uit één pen die in een contactpool kan worden gestoken om te meten of deze onder elektrische spanning staat of niet. Een bekend voorbeeld van de eenpolige spanningszoeker is de fittingschroevendraaier met neonlampje. Dit zijn kleine doorzichtige schroevendraaiertjes die aan het uiteinde een platte schroefkop hebben.

Vanaf deze platte schroefkop is de schroevendraaier geheel geïsoleerd. Deze isolatie voorkomt dat de gebruiker van de spanningszoeker onder elektrische spanning komt te staan tijdens het verrichten van metingen met de spanningszoeker. Het is belangrijk dat deze isolatie niet beschadigd wordt. In de spanningzoeker zit een klein neonlampje dat oplicht als de spanningszoeker een spanning voerend deel van de elektrische installatie raakt met het metalen uiteinde (platte schroevendraaierkop).

Hoe wordt een eenpolige spanningszoeker gebruikt?
Een eenpolige spanningszoeker wordt gebruikt voor het meten van de aanwezigheid van een wisselspanning tussen de 110 V en 240 V. Over het algemeen wordt de eenpolige spanningszoeker gebruikt als fasetester als men werkzaamheden gaat verrichten aan lichtnetinstallaties in bijvoorbeeld woningen of utiliteit.

De eenpolige spanningszoeker wordt met de punt in contact gebracht met een deel van een elektrische installatie. Men moet daarbij de vinger op het uiteinde van het kunststof heft houden. Als het gedeelte dat geraakt wordt met de spanningszoeker ook daadwerkelijk spanning voert dan zal het neonlampje in de spanningszoeker gaan branden. Het  neonlampje gaat branden door de elektrische spanning. Er is echter ook een hoogohmige weerstand aanwezig in de spanningszoeker die zorgt er voor dat het lampje door de elektrische spanning niet kapot brand.

Belangrijke informatie over spanningszoeker
Het branden van het lampje van de spanningzoeker geeft aan dat er spanning staat op het onderdeel van de elektrische installatie. De exacte hoogte van de spanning wordt door de eenpolige spanningsmeter niet aangegeven. Het lampje gaat over het algemeen branden als er een spanning wordt gemeten van 110 Volt tot 240 Volt.

Als het neonlampje niet brand is dat niet een garantie dat een geleider spanningsloos is. Er zijn namelijk een aantal factoren die van invloed zijn op de werking en het aflezen van de spanningszoeker. Allereerst kan de elektromonteur de spanningzoeker niet goed hanteren waardoor het lampje niet gaat branden. Hij of zij kan de spanningzoeker niet stevig genoeg tegen de geleider aanhouden waardoor de spanningzoeker de spanning niet goed kan meten.

Ook kan de geleider of de spanningszoeker bevuild zijn wat het meten en aflezen bemoeilijkt. Het lampje kan bovendien kapot zijn of er is een te grote overgangsweerstand tussen de vinger en contactplaatje waardoor het licht van het lampje te zwak is. Om er zo zeker mogelijk van te zijn dat de spanningzoeker werkt kan men de spanningszoeker het beste van te voren testen door de spanningzoeker in een contactpool te steken van een wandcontactdoos waar spanning op staat.

Professioneel gebruik eenpolige spanningzoeker is niet toegestaan
Een eenpolige spanningszoeker kan wel door elektromonteurs worden gebruikt maar ze zijn niet toegestaan voor professioneel gebruik. Om de hierboven genoemde redenen wordt een eenpolige spanningszoeker onvoldoende betrouwbaar geacht. De Nederlandse norm voor veilige bedrijfsvoering van werkzaamheden aan elektrische installaties is de NEN 3140. Hierin staan richtlijnen voor het veilig werken aan elektrische installaties. In de NEN 3140 is vastgelegd dat men voor het aantonen van spanningafwezigheid een tweepolige meting dient te doen. Hiervoor maakt men gebruik van een tweepolige spanningzoeker zoals een duspal. Een duspal is een merk van een tweepolige spanningzoeker.

Wat is een contactloze spanningszoeker?

Voor het meten van elektrische spanning gebruikt men over het algemeen een enkelpolige of tweepolige spanningszoeker zoals een duspal. Een enkelpolige spanningszoeker mag niet professioneel worden gebruikt omdat deze minder betrouwbaar is dan een tweepolige spanningzoeker. Dit is vastgelegd in de NEN 3140. Zowel een enkelpolige spanningszoeker als een tweepolige spanningszoeker worden gebruikt om metingen te verrichten aan onderdelen van elektrische installaties. Daarbij moet echter wel contact worden gemaakt met de geleiders van de installatie. Er zijn echter ook spanningszoekers waarbij geen direct contact gemaakt hoeft te worden met de installatie of onderdelen daarvan. Deze spanningszoekers worden ook wel contactloze spanningzoekers genoemd.

Hoe werkt een contactloze spanningzoeker?
Een contactloze spanningzoeker bevat een sensor waarmee een  elektrische veldsterkte om een spanningvoerende geleider wordt gedetecteerd. Contactloze spanningszoekers zijn alleen geschikt voor het opsporen van een wisselspanning. Er zijn verschillende soorten contacloze spanningzoekers en het meetbereik van deze meetinstrumenten kan verschillen. Over het algemeen kan men deze spanningzoekers gebruiken om een spanning te meten van 100 tot 1000 volt.

Een contactloze spanningzoeker hoeft geen daadwerkelijk contact te maken met een blanke geleider. In plaats daarvan kan men met de contactloze spanningzoeker elektrische spanning meten door de spanningszoeker in de buurt van een contactdoos, stroomdraad of contactstrip te houden. Het is zelfs mogelijk om met een contactloze spanningszoeker elektrische spanning te meten die stroomt door een geïsoleerde draad. Men kan hierdoor vaak eenvoudig onderbrekingen van elektrische spanning opsporen in kabels.

Hoe kan men een contactloze spanningzoeker aflezen?
Een contactloze spanningzoeker bevat een led. Deze led gaat branden als de sensor elektrische spanning meet. Daarnaast is er ook vaak een akoestische signalering met een pieptoon. In tegenstelling tot een eenpolige spanningszoeker bevat een contactloze spanningszoeker elektronica. Daarvoor is voedingsspanning nodig die wordt geleverd door twee potloodbatterijen (AAA).

Wat is een aggregaat en waarvoor wordt een aggregaat gebruikt?

Aggregaten zijn generatoren die worden gebruikt in een omgeving waar geen netstroom aanwezig is. Doormiddel van een motor wekt een aggregaat elektriciteit op. Aggregaten moeten worden voorzien van brandstof. De brandstof die voor aggregaten kan worden gebruikt is  diesel of benzine. Deze brandstoffen worden in de motor van de aggregaat verbrand waardoor elektriciteit wordt opgewekt. Aggregaten worden niet alleen gebruikt in een omgeving waar geen elektriciteit voorhanden is. Ook ziekenhuizen, bedrijven en andere utiliteit gebruiken aggregaten. In deze gebouwen vormt een aggregaat een noodstroomvoorziening. Wanneer de stroom uitvalt wordt de aggregaat gebruikt om stroom op te wekken. Deze aggregaten worden ook wel noodaggregaten genoemd.

Verschillende aggregaten
In de praktijk worden verschillende aggregaten gebruikt. De verschillen tussen de aggregaten hebben te maken met de omvang en het soort brandstof dat gebruikt wordt. Ook het vermogen dat door de aggregaten wordt geleverd verschilt. Er zijn daarnaast mobiele aggregaten die verplaatst kunnen worden en vaste aggregaten die in een gebouw worden neergezet. De laatste soort aggregaat komt veel voor in gebouwen waarbij de aggregaat als noodstroomvoorziening wordt gebruikt.  De volgende aggregaten worden onder andere gebruikt:

  • Dieselfluisteraggregaat. Deze maakt gebruik van de brandstof diesel en levert een spanning van 400V. Deze aggregaat zit in een gesloten behuizing. Voordeel van deze aggregaat is dat deze weinig geluid produceert. Dieselfluisteraggregaten worden gebruikt voor evenementen. Daarnaast worden ze ook gebruikt voor de wegenbouw en op bouwplaatsen.
  • Dieselaggregaat. Deze aggregaat maakt gebruik van diesel en levert een vermogen van 3000W-6000W en een spanning van 230V/400V. Deze aggregaat is bedrijfszekerder dan de aggregaten met benzinemotor.
  • Benzineaggregaat. Heeft als brandstof benzine en levert een spanning van 230V/400V. Deze aggregaat is geschikt voor apparatuur die gebruik maakt van krachtstroom (400V).
  • Benzineaggregaat. Deze aggregaat maakt gebruik van de brandstof benzine en levert een spanning van 230V. De aggregaat staat in een open rek. Het vermogen van deze aggregaat is  1000W tot 3000W-6000W.
  • Fluisteraggregaat. Deze aggregaat draait ook op benzine en levert een spanning van 230V. Deze aggregaat maakt weinig geluid en in daarnaast zuinig in brandstof gebruikt. ook is de aggregaat vrij compact. Het vermogen dat geleverd kan worden met deze aggregaat is 1000W.

Welke aggregaat moet worden gebruikt?
Elke aggregaat heeft voor en nadelen. Grote aggregaten die veel vermogen leveren kosten veel geld en nemen veel ruimte in beslag. Daarnaast verbruiken ze veel brandstof en maken ze lawaai. Het is belangrijk om goed na te gaan welke eisen aan een aggregaat worden gesteld voordat tot aanschaf van een aggregaat wordt overgegaan. Hierbij kan gelet worden op vermogen, verbruik, omvang en brandstof.