Wat is een bovenloopkraan?

Een bovenloopkraan is een kraan die wordt gebruikt voor het hijsen en verplaatsen van lasten in de lengte en breedte van een werkplaats. Een bovenloopkraan rijdt over draagbalken die binnen een loods of werkplaats zijn aangebracht. Hierbij wordt gebruik gemaakt van twee rails die over de lengte zijn aangebracht op de consoles. De kraan verplaatst zich over deze rails, die ook wel de kraanbaan wordt genoemd.

Bovenloopkranen worden over het algemeen elektrisch bediend. Alleen klein oude bovenloopkranen worden soms nog handmatig bediend met behulp van een ketting. De bovenloopkraan is een kraan die veel in de industrie wordt gebruikt. Deze kraan zijn er in twee verschillende varianten: de kokerligger en de profielligger. Daarnaast zijn er enkelligger bovenloopkranen en dubbelligger bovenloopkranen. Een dubbelligger bovenloopkraan, heeft zoals de naam doet vermoeden, twee liggers die zich over de rails bewegen. De kraan bevind zich tussen deze twee liggers in. De enkelligger bovenloopkraan heeft slechts 1 enkele ligger die zich over de rails beweegt. De kraan is onder deze enkelligger bevestigd.

Veilig hijsen
Met bovenloopkranen kunnen zware lasten worden verplaatst van 5 tot enkele tientallen tonnen. Het tonnage wat met een bovenloopkraan kan worden verplaatst staat vaak met grote letters op de kraan vermeld. Aan het verplaatsen van zware lasten zijn risico’s verbonden. Als een zware last ongecontroleerd naar beneden komt kunnen er ernstige ongelukken ontstaan en kunnen mensen gewond raken of erger. Daarnaast kunnen machines en andere materialen worden beschadigd. Om die redenen moeten kranen en de kettingen die gebruikt worden voor het bevestigen, hijsen en verplaatsen van lasten periodiek worden gekeurd. Daarnaast dienen werknemers die bovenloopkranen gebruiken goed geïnstrueerd te worden. Hiervoor worden opleidingen aangeboden zoals veilig hijsen, veilig hijsen en heffen of veilig verplaatsen van lasten.

Waarom heeft een veiligheidshelm een houdbaarheidsdatum?

In de bouw, offshore en in diverse andere technische werkomgevingen is het dragen van een veiligheidshelm vaak verplicht. Ook in productiebedrijven kan het dragen van een veiligheidshelm worden vereist en in een omgeving waarbij lasten worden verplaatst doormiddel van hijskranen en bovenloopkranen. Een veiligheidshelm behoort tot de persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm’s) en is ontworpen om het hoofd van de drager te beschermen tegen blessures aan het hoofd. Een veiligheidshelm biedt bijvoorbeeld bescherming tegen vallende objecten mits deze niet te groot of te zwaar zijn. Daarnaast biedt een veiligheidshelm ook bescherming tegen het stoten van het hoofd.

Hoe weet je dat het dragen van een veiligheidshelm verplicht is?
Op werkplekken waar het dragen van een veiligheidshelm verplicht is worden duidelijke markeringen aangebracht. Meestal staan deze markeringen bij de toegangspoort, deur of op het hek waar de werknemers en andere bezoekers van de werkplek naar binnen treden. Het signaal voor het verplicht dragen van een veiligheidshelm wordt aangegeven met een blauw bord. Op dit blauwe bord staat een witte afbeelding met een veiligheidshelm. Soms is onder de veiligheidshelm ook een gezicht afgebeeld.

Houdbaarheidsdatum van een veiligheidshelm
Een veiligheidshelm heeft een maximale datum waarop de helm gebruikt mag worden als persoonlijk beschermingsmiddel. Hoewel een veiligheidshelm meestal van kunststof wordt gemaakt wil dat niet zeggen dat de kwaliteit van de helm niet achteruit gaat na verloop van tijd. De levensduur van een veiligheidshelm is afhankelijk van het materiaal. De levensduur van een helm ligt tussen de drie en tien jaar. De levensduur is meestal duidelijk op de veiligheidshelm aangegeven. Daarnaast dient op een veiligheidshelm een CE markering te worden neergezet. Bij kunststof veiligheidshelmen staat meestal een temperatuur aanduiding van – 20. Dit houdt in dat de desbetreffende veiligheidshelm beneden deze temperatuur over minder goede beschermende kwaliteiten beschikt.

Waarom een houdbaarheidsdatum op een veiligheidshelm?
Kunststoffen en andere materialen die voor een veiligheidshelm kunnen worden gebruikt zijn aan slijtage onderhevig. Daarnaast zorgt de inwerking van de zon en de uv-straling er voor dat de kwaliteit van het materiaal achteruit gaat. Chemicaliën hebben eveneens invloed op het verouderingsproces. Op veiligheidshelmen mogen geen stickers worden aangebracht omdat de lijmen van deze stickers het verouderingsproces van veiligheidshelmen kan versnellen. Al het materiaal van de veiligheidshelm is veroudert en versleten biedt de helm minder bescherming dan verwacht kan worden daarom bevatten veiligheidshelmen een datum waarop de veiligheidshelm maximaal gebruikt mag worden.

Wat is een cursus en wat zijn de kenmerken van cursussen?

Cursussen worden in Nederland door verschillende instituten aangeboden. Met een cursus wordt over het algemeen een korte leerperiode of lesperiode bedoelt waarin een bepaald lesonderwerp wordt behandelt. Een cursus kan worden afgesloten met een toets, test of examen. Op basis hiervan wordt meestal een certificaat verstrekt. De waarde van het certificaat is verschillend en is afhankelijk van het niveau van de cursus, het instituut waar de cursus wordt gegeven en andere aspecten. Een cursus die wordt gegeven voor een lange duur wordt ook wel een leergang genoemd.

Cursist
Iemand die een cursus volgt wordt een cursist genoemd. Soms wordt de naam cursist ook wel gebruikt voor deelnemers aan volwassenenonderwijs. Dit is echter onjuist omdat mensen die een mbo-opleiding in volwassenenonderwijs deelnemers worden genoemd. Cursisten kunnen in verschillende leeftijdscategorieën vallen. Dit is onder andere afhankelijk van het niveau van de cursus

Niveau
Het niveau van een cursus kan verschillen. Er zijn cursussen op lbo, mbo en hbo niveau. Daarnaast zijn er ook nog cursussen op universitair of master-niveau. Het niveau van de cursus wordt meestal door de opleidingsinstelling bekend gemaakt bij de cursusomschrijving. Bij de cursusomschrijving wordt vaak ook duidelijk welke opleidingsrichting of vooropleiding een cursist nodig heeft.

Vooropleiding
Voor sommige cursussen is een bepaalde vooropleiding gewenst of zelfs noodzakelijk. Dit heeft niet alleen te maken met het niveau van de cursus. Een vooropleiding kan ook worden gewenst omdat de cursus in een bepaalde vakrichting wordt gehouden. Iemand dient daarvoor over een relevant kennisniveau over een bepaalde richting te beschikken. Iemand die bijvoorbeeld een technische cursus wil volgen op het gebied van elektrotechniek moet daarvoor meestal aantoonbaar over elektrotechnische kennis beschikken. Dit kan bijvoorbeeld worden aangetoond met een diploma van een opleiding elektrotechniek.

Cursuslocatie
Een cursus kan op verschillende locaties worden gehouden. Er zijn cursussen die thuis gevolgd kunnen worden via een computer in een digitale leeromgeving. Daarnaast zijn er cursussen die worden gehouden op opleidingsinstituten. Soms kiezen bedrijven er voor om cursussen te houden binnen het bedrijf. Deze keuze kan een bedrijf maken op basis van kostenbesparing en uit logistieke overwegingen. De werknemers die de cursus moeten volgen hoeven dan niet elders de cursus te volgen. Dit spaart reiskosten en daarnaast hoeft de opleidingsinstelling niet te worden betaald voor het gebruik van hun ruimte.

Bij een technische cursus of een veiligheidscursus is het soms ook uit praktische overwegingen verstandig om een cursus binnen het bedrijf te volgen. Dan kan namelijk gebruik worden gemaakt van de gereedschappen en apparatuur van het bedrijf. In dat geval gaat een opleider of trainer naar het bedrijf toe en maakt hij of zij gebruik van de middelen van het bedrijf.

Praktijk
In sommige gevallen moet ook in de praktijk geoefend worden. Hiervoor worden dan praktijklessen gegeven aan de cursist. Deze praktijklessen worden in een praktijkruimte gegeven op de werkplek of in een praktijkruimte van een opleidingsinstituut. In de praktijkruimte worden werkzaamheden en vaardigheden aangeleerd en praktijksituaties nagebootst. Voorbeelden van praktijklessen en praktijkcursussen zijn lassen, EHBO, veilig hijsen en veilig werken met een vorkheftruck.

Waarom zijn er veiligheidscertificaten en wat is de geldigheidsduur van veiligheidscertificaten?

Bedrijven zijn in Nederland verplicht om een veilige werkplek te garanderen aan de medewerkers die bij hen in dienst zijn. Deze verplichting komt voort uit de Arbowet. Bedrijven moeten er voor zorgen dat het bedrijfspand, de bouwplaats, de projectlocatie of andere werksituatie zo veilig mogelijk is voor werknemers en andere aanwezigen. Hieruit vloeit voort dat bedrijven verplicht zijn om bepaalde (elektrische) gereedschappen te keuren. Daarnaast moeten bedrijven er voor zorgen dat kranen en andere hijsmiddelen zijn gekeurd en voorzien zijn van de juiste bevestigingsmiddelen. Alleen veilige gereedschappen en werktuigen zijn niet voldoende.

Veiligheidsaspecten op het werk
Het personeel moet ook op de hoogte zijn van de veiligheidsaspecten die verbonden zijn aan het werken met bepaalde werktuigen en gereedschappen. Bij de meeste werktuigen is er sprake van roterende delen en word er een bepaalde mechanische kracht uitgeoefend. Wanneer een werknemer hier onzorgvuldig mee omgaat kunnen de gevolgen zeer ernstig zijn. Werkgevers zijn daarom verplicht om werknemers voor de aanvang van de werkzaamheden goed te instrueren over de manier waarop de werkzaamheden moeten worden verricht.

Werkinstructie
Deze instructie moeten bedrijven kunnen aantonen bij de Arbeidsinspectie wanneer deze inspectie daarom vraagt. Het is moeilijk om een werkinstructie die mondeling is gegeven aan te tonen bij de arbeidsinspectie. Daarom kiezen veel bedrijven er voor om de werkinstructie schriftelijk te doen. Vaak worden hiervoor opleidingsinstanties benadert. Deze opleidingsinstanties verzorgen voor bedrijven de complete theoretische instructie. Daarnaast zorgen ze er voor dat er ook in de praktijk kan worden geoefend. Dit kan meestal bij de opleidingsinstantie. Daarnaast kiezen veel bedrijven in samenwerking met opleidingsinstanties er voor om veiligheidstrainingen binnen de muren van het bedrijf te doen. Daarbij kan vaak ook gebruik worden gemaakt van de middelen die het bedrijf te beschikking heeft zoals heftrucks, reachtrucks en kranen. Voor een bedrijf is deze samenwerking interessant omdat het kostenbesparend is en daarnaast ook professioneel omdat de instructies door externe instanties worden gegeven. Dit ontzorgt een bedrijf. Voor werknemers is het prettig dat de instructies en de praktijktraining binnen het bedrijf plaatsvinden waar ze normaalgesproken ook werken. Dit is een vertrouwde omgeving en er wordt gewerkt met apparatuur waarmee ze ook in de toekomst zullen werken.

Wat is de geldigheid van veiligheidscertificaten
Wanneer werknemers een veiligheidstraining hebben gehad wordt deze vaak afgerond met een examen. Het examen bestaat vaak uit een theoretisch deel en een praktisch deel waarbij daadwerkelijk met de machines en voertuigen wordt geoefend. Na het afronden van de training en het behalen van de examens is de medewerker voldoende geïnstrueerd om de werkzaamheden uit te voeren waarvoor hij de instructie heeft gevolgd. Een veiligheidscertificaat en een werkinstructie is niet onbeperkt geldig. Voor onderstaande veiligheidscertificaten en werkinstructies  is een geldigheidsduur van toepassing van vijf jaar.

  • Veilig hijsen en heffen certificaat
  • Valbeveiliging certificaat
  • Heftruck certificaat
  • Reachtruck certificaat
  • Veilig werken met een hoogwerker certificaat

Naast bovengenoemde veiligheidscertificaten wordt er in de praktijk ook vaak gevraagd om andere veiligheidscertificaten. Een bekend certificaat dat veel gevraagd wordt is het VCA. Hierover is in de volgende alinea informatie beschreven.

VCA certificaat
Daarnaast wordt er in de praktijk ook vaak het VCA verplicht gesteld voor werknemers op bouwlocatie en de petrochemische sector. Niet alleen op bouwlocaties wordt het VCA gebruikt als veiligheidsinstructie, in toenemende mate wordt het VCA ook gebruikt voor  machinefabrieken en productiebedrijven als veiligheidsinstructie monteurs en ander technisch personeel. VCA is een afkorting die staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een Basis VCA voor uitvoerend personeel en VOL VCA voor leidinggevenden. Een VCA certificaat is tien jaar geldig.