Wat is een cursus en wat zijn de kenmerken van cursussen?

Cursussen worden in Nederland door verschillende instituten aangeboden. Met een cursus wordt over het algemeen een korte leerperiode of lesperiode bedoelt waarin een bepaald lesonderwerp wordt behandelt. Een cursus kan worden afgesloten met een toets, test of examen. Op basis hiervan wordt meestal een certificaat verstrekt. De waarde van het certificaat is verschillend en is afhankelijk van het niveau van de cursus, het instituut waar de cursus wordt gegeven en andere aspecten. Een cursus die wordt gegeven voor een lange duur wordt ook wel een leergang genoemd.

Cursist
Iemand die een cursus volgt wordt een cursist genoemd. Soms wordt de naam cursist ook wel gebruikt voor deelnemers aan volwassenenonderwijs. Dit is echter onjuist omdat mensen die een mbo-opleiding in volwassenenonderwijs deelnemers worden genoemd. Cursisten kunnen in verschillende leeftijdscategorieën vallen. Dit is onder andere afhankelijk van het niveau van de cursus

Niveau
Het niveau van een cursus kan verschillen. Er zijn cursussen op lbo, mbo en hbo niveau. Daarnaast zijn er ook nog cursussen op universitair of master-niveau. Het niveau van de cursus wordt meestal door de opleidingsinstelling bekend gemaakt bij de cursusomschrijving. Bij de cursusomschrijving wordt vaak ook duidelijk welke opleidingsrichting of vooropleiding een cursist nodig heeft.

Vooropleiding
Voor sommige cursussen is een bepaalde vooropleiding gewenst of zelfs noodzakelijk. Dit heeft niet alleen te maken met het niveau van de cursus. Een vooropleiding kan ook worden gewenst omdat de cursus in een bepaalde vakrichting wordt gehouden. Iemand dient daarvoor over een relevant kennisniveau over een bepaalde richting te beschikken. Iemand die bijvoorbeeld een technische cursus wil volgen op het gebied van elektrotechniek moet daarvoor meestal aantoonbaar over elektrotechnische kennis beschikken. Dit kan bijvoorbeeld worden aangetoond met een diploma van een opleiding elektrotechniek.

Cursuslocatie
Een cursus kan op verschillende locaties worden gehouden. Er zijn cursussen die thuis gevolgd kunnen worden via een computer in een digitale leeromgeving. Daarnaast zijn er cursussen die worden gehouden op opleidingsinstituten. Soms kiezen bedrijven er voor om cursussen te houden binnen het bedrijf. Deze keuze kan een bedrijf maken op basis van kostenbesparing en uit logistieke overwegingen. De werknemers die de cursus moeten volgen hoeven dan niet elders de cursus te volgen. Dit spaart reiskosten en daarnaast hoeft de opleidingsinstelling niet te worden betaald voor het gebruik van hun ruimte.

Bij een technische cursus of een veiligheidscursus is het soms ook uit praktische overwegingen verstandig om een cursus binnen het bedrijf te volgen. Dan kan namelijk gebruik worden gemaakt van de gereedschappen en apparatuur van het bedrijf. In dat geval gaat een opleider of trainer naar het bedrijf toe en maakt hij of zij gebruik van de middelen van het bedrijf.

Praktijk
In sommige gevallen moet ook in de praktijk geoefend worden. Hiervoor worden dan praktijklessen gegeven aan de cursist. Deze praktijklessen worden in een praktijkruimte gegeven op de werkplek of in een praktijkruimte van een opleidingsinstituut. In de praktijkruimte worden werkzaamheden en vaardigheden aangeleerd en praktijksituaties nagebootst. Voorbeelden van praktijklessen en praktijkcursussen zijn lassen, EHBO, veilig hijsen en veilig werken met een vorkheftruck.

Veilig werken met de Hoogwerker wat kan ik er mee?

Een werkgever heeft de plicht om zorg te dragen voor de veiligheid op de werkplek. Daarnaast is een werkgever verplicht om de werknemers te instrueren over het bedienen van machines op een veilige en verantwoorde manier. Een voorbeeld van een instructie die veel voorkomt in de techniek is een heftruckcursus die behaald kan worden met een certificaat. Door de medewerker een certificaat te laten behalen kan een bedrijf aantonen aan de Arbeidsinspectie dat ze aan haar plicht om de medewerkers zorgvuldig te instrueren gehoor heeft gegeven. Ook voor het veilig gebruik van hoogwerkers kunnen medewerkers een certificaat behalen.

Wat is een hoogwerker
Een hoogwerker is een algemene naam voor toestellen die gebruikt worden om monteurs veilig te laten werken aan hoger gelegen constructies en installaties. Een hoogwerker brengt personeel in een bak naar boven doormiddel van een hydraulische arm. Deze arm kan op verschillende plaatsen scharnieren waardoor de machine compact ‘in elkaar gevouwen’ kan worden. Hoogwerkers worden in de techniek veel toegepast in de staalconstructie, de bouw en de industrie. Hoogwerkers zijn meestal op wielen (soms op rupsbanden) gezet en voorzien van een motor zodat ze goed verplaatst kunnen worden. De aandrijving vindt plaats doormiddel van dieselmotor of een elektromotor. Daarnaast zijn der hoogwerkers die gebruik maken van gas of elektrische stroom. Ook een combinatie van een accu en diesel komt ook voor bij heftrucks.

Waarom Veilig werken met een Hoogwerker?
Met een hoogwerker kunnen ongelukken gebeuren. Deze ongelukken zijn in ongeveer tachtig procent van de gevallen te wijten aan het verkeerd en onveilig, gebruik maken van de hoogwerker door de gebruiker. Mechanisch en elektrisch zijn de meeste hoogwerkers in Nederland wel in orde want ze worden daarvoor periodiek gecontroleerd, als het goed is. De gebruikers vormen de belangrijkste factor om het aantal ongevallen naar beneden te brengen. Daarom moeten medewerkers die gebruik maken van een hoogwerker daarvoor een goede training krijgen waarbij naast het bedienen van de hoogwerker ook aandacht wordt besteed aan de veiligheid. Werkgevers zijn verplicht om medewerkers een deugdelijke hoogwerkeropleiding te bieden.

Wat leer je op een hoogwerkeropleiding?
Er zijn verschillende opleidingsinstituten in Nederland die hoogwerkeropleidingen aanbieden. Tijdens een hoogwerkeropleiding leren deelnemers een hoogwerker veilig te gebruiken. Hierbij leren ze daadwerkelijk een hoogwerker te bedienen in een grote loods of ander overdekt gebouw. Daarbij is aandacht voor verschillende modellen en krachtbronnen. Ook wettelijke bepalingen, keuring en veiligheidseisen  komen aan de orde. Daarnaast wordt uitgelegd hoe gehandeld dient te worden bij windbelasting en noodsituaties. Een hoogwerker certificaat is afhankelijk van het opleidingsinstituut en de kennis en ervaring van de deelnemer in één dag te halen. Het is ook mogelijk om de cursus in meerdere dagen te behalen.

Geldigheid Veilig werken met de Hoogwerker
Een hoogwerkercertificaat is gebonden aan één persoon, dit is de deelnemer die de opleiding heeft behaald. Het is belangrijk dat de deelnemer ook na het behalen van de opleiding regelmatig oefent met het werken met een hoogwerker. Wanneer de bediener van heftruck zichzelf niet fit genoeg voelt om een hoogwerker veilig te bedienen moet hij of zij dat in de praktijk ook niet doen. Het behalen van een hoogwerkercertificaat is geen garantie dat ongelukken uitgesloten zijn. Voor de veiligheid zijn een bedrijf en een medewerker beide verantwoordelijk. Een hoogwerkercertificaat, Veilig werken met de hoogwerker is 5 jaar geldig. Daarna moet een medewerker het certificaat opnieuw behalen wanneer hij of zij in de praktijk nog met hoogwerkers blijft werken.

Veilig werken langs het spoor en Toegang tot het spoor

Werken op of aan het spoor brengen risico’s met zich mee. Dit heeft niet alleen te maken met de mogelijkheid dat werknemers door treinverkeer in gevaarlijke situaties kunnen komen, ook het spoor zelf en de bovenleiding kunnen voor onveilige situaties zorgen wanneer er verkeerd mee wordt omgegaan. Daarom krijgen medewerkers die ingezet worden om aan en om het spoor te werken verschillende veiligheidscursussen. Deze cursussen zijn verplicht omdat een bedrijf hiermee de medewerkers op de hoogte brengt van de gevaren die verbonden zijn aan de werkzaamheden.

Veiligheid langs het spoor
Medewerkers die ingezet worden om langs het spoor werkzaamheden te verrichten moesten hiervoor een cursus Veiligheid langs het spoor volgen. Na het behalen van een cursus Veiligheid langs het spoort ontving de deelnemer een certificaat. Met dit certificaat kon de medewerker aantonen dat hij of zij op de hoogte is van de veiligheidsaspecten die aan de orde komen bij werkzaamheden langs het spoor. Ook werd tijdens de cursus Veiligheid langs het spoor aandacht besteed aan gevaarherkenning en het dragen van de juiste veiligheidskleding. “Veiligheid langs het spoor” is inmiddels vervangen door “Toegang tot het spoor”.

Toegang tot het spoor
Per januari 2013 is “Veiligheid langs het spoor” vervangen door een andere cursus. De nieuwe cursus is “Toegang tot het spoor”. Bij het programma van deze cursus zijn de huisregels van ProRail het uitgangspunt. Hierbij wordt aandacht besteed aan verschillende aspecten die bij werken op en rond het spoor aan de orde komen. Een aantal voorbeelden hiervan zijn de toegang tot het spoor, beschermingsmiddelen, veiligheid en de controle daarop.

Veilig werken langs het spoor
Omdat bij Toegang tot het spoor een aantal veiligheidsaspecten niet aan de orde kwam is er een e-learningprogramma ‘Veilig werken op het spoor’ opgesteld. Deze cursus vervangt de cursus Toegang tot het spoor niet maar vormt er een aanvulling op. Bij Veilig werken langs het spoor wordt ook aandacht besteed aan gevaarherkenning, persoonlijke beschermingsmiddelen, veiligheidstaken, risico op elektrocutie en andere zaken die van belang zijn wanneer iemand langs het spoor werkt.