Wat is een circulaire economie?

Circulaire economie is een economie dat zo is ingericht dat grondstoffen en producten zo effectief mogelijk worden hergebruikt zodat afval en andere vormen van waardevernietiging zo weinig mogelijk voorkomen. Het hergebruiken van producten en grondstoffen staat bij een circulaire economie centraal. Daar staat tegenover dat het gebruik van ruwe grondstoffen wordt beperkt. Hieronder is uitgelegd wat ruwe grondstoffen precies zijn en wat het begrip circulaire economie inhoud.

Ruwe grondstoffen
Ruwe grondstoffen zijn materialen die nog bewerkt moeten worden om tot een product te komen. Hierbij kan je denken aan ijzer dat uit erts wordt gewonnen of aan ruwe aardolie. Ruwe grondstoffen zijn als het ware ‘nieuwe grondstoffen’, dit houdt in dat deze grondstoffen nog niet eerder tot een product zijn verwerkt. Deze nieuwe grondstoffen moeten dus nieuw worden gewonnen uit de aardbodem, uit planten of uit dieren. Dit zorgt er voor dat de aarde belast wordt en het milieu onder druk komt te staan.

Afval
Als men produceert of consumeert zal er meestal afval ontstaan. Afval is het materiaal, de stoffen of de producten die niet worden gebruikt of geconsumeerd. Dit afval is in feite kapitaalvernietiging en is bovendien slecht voor het milieu omdat veel afval zoals kunststoffen, petrochemische afval en nucleair afval niet eenvoudig door het milieu kunnen worden afgebroken.

Hergebruik
Het meest gunstige dat men kan doen met afval is het hergebruiken. Afval hergebruiken van afval kan het beste worden geïllustreerd met een voorbeeld. Hergebruiken van afval gebeurd veel bij verpakkingen zoals (plastic) flessen. Dan worden de flessen eerst schoongemaakt voordat ze opnieuw worden gebruikt. Hierdoor wordt materiaal bespaard. Men zal echter wel energie en schoonmaakmiddelen moeten gebruiken om de producent schoon te maken zodat ze hergebruikt kunnen worden.

Recycling
Recycling gaat met name over het opnieuw gebruiken van de materialen waaruit producten bestaan. In het hiervoor genoemde voorbeeld zal de fles eerst worden omgesmolten tot de basisgrondstof om er vervolgens weer een nieuw product of een nieuwe verpakking van te vormen. De grondstoffen worden bij recycling dus gescheiden en bij hergebruik gaat men zonder grote aanpassingen het product of grote delen daarvan opnieuw gebruiken.

Hergebruik en recycling in de circulaire economie
Het hergebruiken van producten is een zeer belangrijk element van een circulaire economie. Hergebruiken is over het algemeen effectiever dan recyclen. Dit komt omdat het recyclen meer energie kost en daarnaast is er ook vaak sprake van downcycling dit komt omdat de kwaliteit van grondstoffen meestal minder goed wordt als het materiaal meerdere malen wordt hergebruikt. Dit is bijvoorbeeld het geval met papier en plastic. Een compleet circulaire economie is heel moeilijk te realiseren. Vaak ontstaat in de productiecirkel wel een bepaalde hoeveelheid afval. In ieder geval wordt er energie verbruikt. Dat verbruik is ook een vorm van afval.

Wat is een energielabel?

Een energielabel is een label dat wordt gebruikt om de energiezuinigheid van een bepaald product, apparaat of onroerend goed aan te duiden. Het energielabel moet voldoen aan verschillende Europese richtlijnen:

  • 92/75/CEE,
  • 94/2/CE,
  • 95/12/CE,
  • 96/89/CE,
  • 2003/66/CE

Het energielabel moet verplicht worden meegeleverd bij de verkoop van gebouwen, auto’s, elektrische apparaten en lampen. De potentiële koper krijgt door het energielabel extra informatie over het product waar hij of zij interesse in heeft.

Hoe ziet een energielabel er uit?
Het energielabel is een etiket die aan een product wordt bevestigd of op een product wordt geplakt. Op het energielabel zijn een aantal balkjes geplaatst in verschillende kleuren. De balkjes lopen op van donkergroen tot donkerrood. Op de balkjes staan letters die oplopen van de letter ‘A’ tot de letter ‘G’. De letter ‘A’ is in het donkergroen aangegeven en dat maakt duidelijk dat een product die deze aanduiding verdient het meest milieuvriendelijk is. Vanaf deze letter geven de aanduidingen een steeds minder gunstige energiebeoordeling. Producten, apparaten, voertuigen en gebouwen die in de energieklasse ‘G’ vallen kunnen worden beschouwd als het meest milieuonvriendelijke.

Waarom een energielabel?
Allereerst is een energielabel voor een aantal producten en apparaten verplicht. Een energielabel stelt consumenten voor een duidelijke keuze tussen producten. In plaats van het design, de vormgeving en de functionaliteiten van een product wordt ook de energiezuinigheid een aspect waarop consumenten bewust voor een bepaald product, apparaat of woning kunnen kiezen. Men is zich in de wereld steeds meer bewust van het milieu en maatschappelijke aspecten. Een ‘groen’ product heeft aantrekkingskracht voor particulieren en bedrijven.

Veel ondernemers worden door de verplichte energielabels gedwongen na te denken over het ontwikkelen van energiezuiniger producten, machines en apparaten. De energielabels werken twee kanten op: ondernemers maken zuiniger producten en de consumenten waarderen dat door energiezuiniger producten te kopen. Zo ontstaat een cirkel van productontwikkeling die gericht is op milieuvriendelijkheid.

Wat is MVO of maatschappelijk verantwoord ondernemen?

MVO is een afkorting die staat voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit is een visie op de bedrijfsvoering waarbij duurzaamheid een centrale positie inneemt daarom wordt MVO ook wel duurzaam ondernemen genoemd. In de praktijk worden MVO en duurzaam ondernemen vaak door elkaar gebruikt. Met deze termen wil men aangeven dat men in het ondernemen aandacht heeft voor het milieu en maatschappelijke en ethische aspecten. Deze aspecten zijn afgestemd op de economische effecten en het rendement van de onderneming. De belangen van de stakeholders van een organisatie zijn bij maatschappelijk verantwoord ondernemen op aspecten afgestemd in de maatschappelijke omgeving van de organisatie. Hierdoor zal men in de organisatieprocessen voortdurend afwegingen moeten maken tussen winst en de maatschappij.

Door bijvoorbeeld een biobrandstof te kiezen in plaats van een fossiele brandstof kan het productieproces kostbaarder worden maar kan de CO2 uitstoot worden beperkt. Dit is slechts een voorbeeld van een keuze die een bedrijf kan maken. Als men echter beslissingen maakt die de emissie verlagen kan een bedrijf deze ontwikkelingen ook benoemen in de promotie naar potentiële klanten. Hierdoor kan een bedrijf haar positie op de markt verstevigen want maatschappelijk verantwoord ondernemen is voor veel consumenten een belangrijk aspect waarop gelet wordt bij de keuze van producten en merken.

Communicatie
Een onderneming die MVO wil uitdragen zal voortdurend in contact moeten treden met haar omgeving. Daarbij moet de onderneming de belangen goed op elkaar afstemmen. Zo kunnen klanten bepaalde eisen stellen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Echter, leveranciers kunnen eveneens bepaalde wensen hebben op MVO gebied. Dit zelfde geld voor investeerders en het personeel van de onderneming. Ook de omwonenden rondom de onderneming zullen ongetwijfeld een mening hebben over de bedrijfsvoering. Al deze meningen, reacties en feedback zijn voor een onderneming van groot belang indien zij maatschappelijk verantwoord wil ondernemen.

MVO en de 3 P’s
De invloedssferen die van toepassing zijn op de beslissingen en de koers in maatschappelijk verantwoord ondernemen worden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën. Dit zijn de categorieën:

  • Profit
  • Planet
  • People

Deze Engelse termen beginnen allemaal met de letter ‘P’ vandaar dat deze drie termen ook wel de 3 P’s worden genoemd. Deze verschillende categorieën worden in onderstaande alinea’s kort toegelicht.

People
Bij de categorie People wordt aandacht besteed aan de rol die een onderneming vervult voor mensen. Een onderneming kan bepaalde doelgroepen op het oog hebben en producten aanbieden die in een specifieke behoefte van mensen kunnen voorzien. Mensen hebben echter ook belangen, normen en waarden. Sommige aspecten spelen een buitengewoon belangrijke rol zoals mensenrechten, discriminatie, veiligheid, arbeidsomstandigheden en de betrokkenheid van de onderneming bij de maatschappij en samenleving. Een onderneming zal op deze aspecten moeten anticiperen.

Planet
Het Engelse woord ‘planet’ wordt in het Nederlands vertaald met ‘planeet’ of ‘aarde’. Een organisatie dient rekening te houden met het milieu. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de uitstoot of emissie die ontstaat door de productieprocessen van de organisatie. De invloed van de productieprocessen en de producten moet zo weinig mogelijk schade toebrengen aan het milieu en de natuur. Duurzaam ondernemen wordt vaak in verband gebracht met milieuvriendelijk ondernemen. Het beperken van de CO2 uitstoot en CO2 neutrale producten komen hierbij aan de orde. Verder is er aandacht voor hergebruik en recycling.

Profit
Veel organisaties in Nederland hebben een zogenoemd ‘winstoogmerk’. Dit houdt in dat deze organisaties winst willen behalen over de producten en diensten die ze verkopen of aanbieden aan consumenten. Winst is belangrijk voor de continuïteit van het bedrijf, daarnaast zorgt een hoge winst er voor dat er meer investeringen kunnen worden gedaan. Deze investeringen kunnen ook worden gedaan om de organisatie duurzamer te maken en de kwaliteit te verbeteren van producten en diensten. Onder profit wordt niet alleen geld verstaan. Kennis, innovatie en een goede reputatie zijn namelijk eveneens aspecten waarmee een organisatie profijt kan behalen.