Wat is een duurzaamheidsverslag?

Een duurzaamheidsverslag is een document waarin een bedrijf de prestaties met betrekking tot maatschappelijke verantwoord ondernemen en duurzaamheid weergeeft. Het gaat hierbij om resultaten op het gebied van milieu maar ook op sociaal ethische aspecten. Uiteindelijk wordt in het duurzaamheidsverslag ook gekeken naar de economische resultaten in verhouding tot het maatschappelijk verantwoord ondernemen. In het Engels zou men de inhoud van een duurzaamheidsverslag kunnen samenvatten met de woorden People Planet Profit.

Duurzaamheidsverslag in ontwikkeling
Het duurzaamheidsverslag werd in de jaren negentig van vorige eeuw ingevoerd in de vorm van een milieujaarverslag. Dit werd toen door een aantal bedrijven gedaan om een indruk te geven wat voor invloed de bedrijfsvoering heeft op het milieu. Het milieujaarverslag werd later omvangrijker en zo ontstond het duurzaamheidsverslag. Deze ontwikkeling is in feite het gevolg van het belang dat steeds meer maatschappelijke spelers hechten aan het verduurzamen en de circulaire economie. Bedrijven moeten in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen juist op een verantwoorde manier een bijdrage leveren aan de maatschappij. Dat betekend in de praktijk dat bedrijven het milieu zo weinig mogelijk moeten belasten en dat ze zorgvuldig moeten omgaan met grondstoffen. Ook is er steeds meer aandacht voor energieverbruik en de inzet van hernieuwbare energiebronnen.

Verduurzaming moet
Voor het opstellen van een duurzaamheidsverslag zijn richtlijnen opgesteld. Dit wordt gedaan door de Global Reporting Initiative (GRI). Dit is een internationaal instituut dat gevestigd is in Amsterdam. De GRI ontwikkeld wereldwijde richtlijnen voor duurzaamheidsverslagen. Het opstellen van een duurzaamheidsverslag is natuurlijk slechts één aspect van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Uiteindelijk komt het aan op de uitvoering. Bedrijven zullen milieubewust en maatschappelijk bewust moeten omgaan met mensen en middelen. Verduurzaming is overigens voor veel bedrijven geen vrijwillige keuze. De klimaatdoelstellingen en overige wetgeving met betrekking tot afvalstoffen zorgen er voor dat bedrijven min of meer gedwongen worden om te verduurzamen. De ontwikkelingen op dit gebied kunnen en moeten bedrijven dan bijhouden in het duurzaamheidsverslag.

Wat is het arbeidsproces?

Arbeidsproces is een algemeen woord waarmee alle handelingen worden bedoelt die onder arbeid vallen. Dit is een algemene omschrijving die heel logisch klinkt toch is het arbeidsproces minder eenvoudig als je op basis van de hiervoor genoemde omschrijving zou vermoeden. Binnen de term arbeidsproces staat het woord ‘arbeid’ centraal. Met arbeid doelt men op werk of werkzaamheden die een bepaald nut hebben voor de arbeider zelf, het bedrijf, de overheid of de maatschappij als geheel. Het uitvoeren van arbeid heeft in meer en mindere mate een bepaald nut en dat is belangrijk om in gedachten te houden als men kijkt naar het arbeidsproces.

Arbeidsproces in een context
De term arbeidsproces wordt in de praktijk in verschillende verbanden gebruikt. De context waarin het woord wordt gebruikt is daarom belangrijk. Men moet zowel het woord arbeidsproces begrijpen als het verband tussen dit woord en de omgeving waarin het gebruikt wordt. Een veel gebruikte uitdrukking is ‘deelname aan het arbeidsproces’. Deze uitdrukking wordt in de praktijk vaak benoemd in de re-integratie van werknemers in het arbeidsproces. Tijdens deze re-integratie leggen jobcoaches en andere loopbaanbegeleiders samen met hun cliënten de focus op het opnieuw betreden van de arbeidsmarkt en het opnieuw deelnemen aan het arbeidsproces. Men zou zich kunnen afvragen waarom deelname aan het arbeidsproces zo belangrijk is. Daarover gaat de volgende alinea.  

Deelname aan het arbeidsproces
Men kan de beroepsbevolking van een land op verschillende manieren indelen. Zo kan men de indeling maken tussen het deel van de beroepsbevolking dat deelneemt aan het arbeidsproces en het gedeelte dat niet deelneemt aan het arbeidsproces. Het gedeelte van de beroepsbevolking dat (nog) niet deelneemt aan het arbeidsproces kan om verschillende redenen nog niet aan het werk. Dit kan wegens het volgen van een fulltime opleiding zijn of vanwege fysieke of mentale beperkingen. Daarnaast is het mogelijk dat er voor een deel van deze mensen geen werk beschikbaar is omdat de opleidingen en werkervaring niet aansluiten bij hetgeen waar de arbeidsmarkt in haar vacatures om vraagt.

De overheid vindt het belangrijk dat een zo groot mogelijke groep van de beroepsbevolking deelneemt aan het arbeidsproces. De mensen die daar aan deelnemen voeren werkzaamheden uit voor bedrijven of overheden. Ze hebben vanuit dat perspectief een bepaald ‘nut’ voor de overheid en maatschappij. Daarnaast zorgt betaald werk er ook voor dat er (meestal) loonheffingen en loonbelasting wordt betaald. Dit is voor de overheid een belangrijke inkomstenbron. Geen wonder dat de overheid wil dat zoveel mogelijk mensen deelnemen aan het arbeidsproces. Dit wordt ook wel arbeidsparticipatie genoemd.

Wat is arbeidsparticipatie?
Arbeidsparticipatie is het participeren aan het arbeidsproces. Dit kan men ook wel omschrijven als het hebben van (betaald) werk. Arbeidsparticipatie is een belangrijk begrip geworden in de politiek en samenleving. De arbeidsparticipatie is namelijk niet alleen van belang voor de overheid maar ook voor mensen zelf. In de vorige alinea werden al een aantal belangrijke aspecten benoemd die het voor de overheid noodzakelijk maken dat zoveel mogelijk mensen aan het arbeidsproces participeren. Voor de werknemer of werkzoekenden is de arbeidsparticipatie echter ook van belang. Veel mensen willen namelijk een bepaald nut hebben in de maatschappij en zogezegd: ‘een steentje bijdragen aan het geheel’. Door te participeren in het arbeidsproces kunnen mensen daadwerkelijk een bepaalde rol spelen in het geheel en meestal in hun eigen inkomen voorzien. Ze hoeven daardoor niet: ‘hun hand op te houden’. Dat laatste vinden veel mensen toch een vorm van gezichtsverlies en daar moet door de overheid en door verschillenden instanties die bij de re-integratie van werknemers betrokken zijn zorgvuldig mee worden omgesprongen. Veel mensen willen deelnemen aan het arbeidsproces maar kunnen het (nog) niet. Deelname aan het arbeidsproces is daardoor niet altijd een keuze, soms is het helemaal niet mogelijk voor een persoon om aan het arbeidsproces deel te nemen. Dat kan voor psychische problemen zorgen omdat men zich nutteloos en schuldig kan voelen als men zonder werk zit terwijl bijna iedereen in de omgeving werk heeft.

Het arbeidsproces als sociaal aspect
Het niet deelnemen aan het arbeidsproces kan er voor zorgen dat mensen in een soort sociaal isolement belanden. Het arbeidsproces is namelijk een systeem waarbij sociale contacten tijdens het uitvoeren van het werk ontstaan. Men levert een bijdrage aan het behalen van de doelen van een organisatie en krijgt daarbij naast eigenwaarde ook dikwijls ondersteuning van collega’s. Dit zal in veel gevallen voor een soort teamverband of teamspirit zorgen. Dit teamverband kan voor werknemers een belangrijke toegevoegde waarde zijn en een motivatiefactor vormen om aan het werk te gaan hoewel de werkzaamheden tegen kunnen vallen. Deelname aan het arbeidsproces is door al deze factoren van belang voor zowel de werknemer, de overheid en organisaties. Dit maakt dat het arbeidsproces een belangrijk onderdeel vormt van de maatschappij.  

Wat is MVO of maatschappelijk verantwoord ondernemen?

MVO is een afkorting die staat voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit is een visie op de bedrijfsvoering waarbij duurzaamheid een centrale positie inneemt daarom wordt MVO ook wel duurzaam ondernemen genoemd. In de praktijk worden MVO en duurzaam ondernemen vaak door elkaar gebruikt. Met deze termen wil men aangeven dat men in het ondernemen aandacht heeft voor het milieu en maatschappelijke en ethische aspecten. Deze aspecten zijn afgestemd op de economische effecten en het rendement van de onderneming. De belangen van de stakeholders van een organisatie zijn bij maatschappelijk verantwoord ondernemen op aspecten afgestemd in de maatschappelijke omgeving van de organisatie. Hierdoor zal men in de organisatieprocessen voortdurend afwegingen moeten maken tussen winst en de maatschappij.

Door bijvoorbeeld een biobrandstof te kiezen in plaats van een fossiele brandstof kan het productieproces kostbaarder worden maar kan de CO2 uitstoot worden beperkt. Dit is slechts een voorbeeld van een keuze die een bedrijf kan maken. Als men echter beslissingen maakt die de emissie verlagen kan een bedrijf deze ontwikkelingen ook benoemen in de promotie naar potentiële klanten. Hierdoor kan een bedrijf haar positie op de markt verstevigen want maatschappelijk verantwoord ondernemen is voor veel consumenten een belangrijk aspect waarop gelet wordt bij de keuze van producten en merken.

Communicatie
Een onderneming die MVO wil uitdragen zal voortdurend in contact moeten treden met haar omgeving. Daarbij moet de onderneming de belangen goed op elkaar afstemmen. Zo kunnen klanten bepaalde eisen stellen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Echter, leveranciers kunnen eveneens bepaalde wensen hebben op MVO gebied. Dit zelfde geld voor investeerders en het personeel van de onderneming. Ook de omwonenden rondom de onderneming zullen ongetwijfeld een mening hebben over de bedrijfsvoering. Al deze meningen, reacties en feedback zijn voor een onderneming van groot belang indien zij maatschappelijk verantwoord wil ondernemen.

MVO en de 3 P’s
De invloedssferen die van toepassing zijn op de beslissingen en de koers in maatschappelijk verantwoord ondernemen worden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën. Dit zijn de categorieën:

  • Profit
  • Planet
  • People

Deze Engelse termen beginnen allemaal met de letter ‘P’ vandaar dat deze drie termen ook wel de 3 P’s worden genoemd. Deze verschillende categorieën worden in onderstaande alinea’s kort toegelicht.

People
Bij de categorie People wordt aandacht besteed aan de rol die een onderneming vervult voor mensen. Een onderneming kan bepaalde doelgroepen op het oog hebben en producten aanbieden die in een specifieke behoefte van mensen kunnen voorzien. Mensen hebben echter ook belangen, normen en waarden. Sommige aspecten spelen een buitengewoon belangrijke rol zoals mensenrechten, discriminatie, veiligheid, arbeidsomstandigheden en de betrokkenheid van de onderneming bij de maatschappij en samenleving. Een onderneming zal op deze aspecten moeten anticiperen.

Planet
Het Engelse woord ‘planet’ wordt in het Nederlands vertaald met ‘planeet’ of ‘aarde’. Een organisatie dient rekening te houden met het milieu. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de uitstoot of emissie die ontstaat door de productieprocessen van de organisatie. De invloed van de productieprocessen en de producten moet zo weinig mogelijk schade toebrengen aan het milieu en de natuur. Duurzaam ondernemen wordt vaak in verband gebracht met milieuvriendelijk ondernemen. Het beperken van de CO2 uitstoot en CO2 neutrale producten komen hierbij aan de orde. Verder is er aandacht voor hergebruik en recycling.

Profit
Veel organisaties in Nederland hebben een zogenoemd ‘winstoogmerk’. Dit houdt in dat deze organisaties winst willen behalen over de producten en diensten die ze verkopen of aanbieden aan consumenten. Winst is belangrijk voor de continuïteit van het bedrijf, daarnaast zorgt een hoge winst er voor dat er meer investeringen kunnen worden gedaan. Deze investeringen kunnen ook worden gedaan om de organisatie duurzamer te maken en de kwaliteit te verbeteren van producten en diensten. Onder profit wordt niet alleen geld verstaan. Kennis, innovatie en een goede reputatie zijn namelijk eveneens aspecten waarmee een organisatie profijt kan behalen.