Wat is een duurzaamheidsverslag?

Een duurzaamheidsverslag is een document waarin een bedrijf de prestaties met betrekking tot maatschappelijke verantwoord ondernemen en duurzaamheid weergeeft. Het gaat hierbij om resultaten op het gebied van milieu maar ook op sociaal ethische aspecten. Uiteindelijk wordt in het duurzaamheidsverslag ook gekeken naar de economische resultaten in verhouding tot het maatschappelijk verantwoord ondernemen. In het Engels zou men de inhoud van een duurzaamheidsverslag kunnen samenvatten met de woorden People Planet Profit.

Duurzaamheidsverslag in ontwikkeling
Het duurzaamheidsverslag werd in de jaren negentig van vorige eeuw ingevoerd in de vorm van een milieujaarverslag. Dit werd toen door een aantal bedrijven gedaan om een indruk te geven wat voor invloed de bedrijfsvoering heeft op het milieu. Het milieujaarverslag werd later omvangrijker en zo ontstond het duurzaamheidsverslag. Deze ontwikkeling is in feite het gevolg van het belang dat steeds meer maatschappelijke spelers hechten aan het verduurzamen en de circulaire economie. Bedrijven moeten in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen juist op een verantwoorde manier een bijdrage leveren aan de maatschappij. Dat betekend in de praktijk dat bedrijven het milieu zo weinig mogelijk moeten belasten en dat ze zorgvuldig moeten omgaan met grondstoffen. Ook is er steeds meer aandacht voor energieverbruik en de inzet van hernieuwbare energiebronnen.

Verduurzaming moet
Voor het opstellen van een duurzaamheidsverslag zijn richtlijnen opgesteld. Dit wordt gedaan door de Global Reporting Initiative (GRI). Dit is een internationaal instituut dat gevestigd is in Amsterdam. De GRI ontwikkeld wereldwijde richtlijnen voor duurzaamheidsverslagen. Het opstellen van een duurzaamheidsverslag is natuurlijk slechts één aspect van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Uiteindelijk komt het aan op de uitvoering. Bedrijven zullen milieubewust en maatschappelijk bewust moeten omgaan met mensen en middelen. Verduurzaming is overigens voor veel bedrijven geen vrijwillige keuze. De klimaatdoelstellingen en overige wetgeving met betrekking tot afvalstoffen zorgen er voor dat bedrijven min of meer gedwongen worden om te verduurzamen. De ontwikkelingen op dit gebied kunnen en moeten bedrijven dan bijhouden in het duurzaamheidsverslag.

Wat is duurzaam ondernemen?

In de maand december van 2015 is op de website van Technisch Werken een categorie toegevoegd aan de kennisbank. Dit is de categorie ‘duurzaamheid’. Deze categorie lijkt in eerste instantie wat ver gezocht voor een website die zich richt op alles wat met techniek en werken te maken heeft, maar toch is het onderwerp duurzaamheid juist voor deze website interessant. Duurzaamheid begint een doel op zich te worden voor ondernemingen. Ondernemingen in Nederland en andere landen investeren in duurzaamheid door nieuwe technologieën en technieken toe te passen, ook de werkmethoden worden aangepast. Het duurzaam ondernemen krijgt vorm maar wat is duurzaam ondernemen nu eigenlijk?

Wat is duurzaam ondernemen?

In het artikel ‘wat is duurzaamheid’ is een definitie gegeven van het streven naar duurzaamheid. Dit streven naar duurzaamheid kan een natuurlijk persoon doen maar ook een rechtspersoon zoals een onderneming. Een onderneming kan duurzaamheid als een belangrijk speerpunt benoemen in het beleid van de onderneming. Ook hier is een definitie o zijn plaats. Pieter Geertsma, de schrijver vsn Technisch Werken, definieert duurzaam ondernemen als volgt:

Het ontwikkelen, implementeren, uitdragen, monitoren en evalueren van een organisatiebeleid dat gericht is op het voortdurend reduceren van afval en het efficiënter benutten van grondstoffen zodat de onderneming haar processen kan uitvoeren en haar doelen kan bereiken en het milieu hiervan  zo weinig mogelijk hinder ondervindt”.

Toelichting op definitie duurzaam ondernemen

Met deze definitie wordt duidelijk dat duurzaamheid een proces is dat ‘voortduurt’. Dit houdt in dat een onderneming in feite nooit duurzaam genoeg is. Er wordt altijd een bepaalde mate van afval geproduceerd en er is ook altijd spraje van emissie. Denk maar aan het feit dat vrijwel geen enkele onderneming zonder elektriciteit en verwarming/gas kan functioneren. Er zijn tegenwoordig steeds meer ondernemingen die deze energie zelf opwekken uit duurzame energiebronnen zoals zonlicht en windkracht. Toch worden bij die duurzame ondernemingen ook grondstoffen gebruikt en verbruikt zoals papier, inkt, computers, machines, inventaris enz. Al deze producten en werktuigen slijten op de duur. Dan moeten ze meestal vervangen worden waardoor er weer afval ontstaat.  Daar dient men vervolgens op een verantwoorde manier mee om te gaan. Met deze eenvoudige wordt duidelijk dat afval bijna altijd aanwezig is In een onderneming.

Ook grondstoffen zijn bijna altijd noodzakelijk voor het proces van een onderneming. Grondstoffen kunnen duurzamer worden gemaakt zoals biobrandstof als vervanger voor fossiele branfstof. Een overschot aan grondstoffen dient ook zorgvuldig te worden behandeld zodat het milieu niet wordt belast. Een onderneming moet voortdurend het duurzaamheidsbeleid evalueren, aanpassen en opnieuw implementeren of bijsturen.

Duurzaam ondernemen neemt toe

De wens om duurzaam te ondernemen komt niet alleen bij bedrijven vandaan. Voor bedrijven betekent duurzaam ondernemen vaak investeringen doen die niet direct bijdragen aan een vergroting van het economisch rendement van de organisatie. Indirect kan het rendement echter wel worden vergroot als een bedrijf op de juiste manier met duurzaamheid omgaat. In de maatschappij waarin het bedrijf haar producten verkoopt zijn streeds meer potentiële klanten te vinden die duurzame producten willen kopen. Duurzame producten zijn populair.

Gerustgesteld

Op een bepaalde manier zorgen duurzame producten er voor dat mensen zich gerustgesteld voelen. Ze hoeven zich niet voor de aanschaf van een product te schamen maar kunnen er juist trots op zijn dat ze een bewuste keuze hebben gemaakt voor duurzame producten. Voor bedrijven kan duurzaamheid daardoor een interessante impuls worden voor de marketing.

Druk vanuit overheden

Bedrijven die niets met duurzaamheid te maken willen hebben zijn er maar weinig. De meeste bedrijven zijn zich er van bewust dat ze maatschappelijk verantwoord moeten ondernemen. Voor de bedrijven die zich daar minder van bewust zijn heeft de overheid regels opgesteld die duurzaam ondernemen afdwingen. Dit gebeurd niet alleen op landelijk niveau, ook in Europees en wereldverband worden afspraken gemaakt over duurzaamheid. Dit alles zorgt voor een behoorlijke druk op ondernemers die duurzaamheid geen interessant onderwerp vinden.

Controle op duurzaam ondernemen

De controle op de naleving van de regels omtrent duurzaamheid doet niet alleen de overheid. Verschillende milieuorganisaties zijn zeer ijverig in het controleren van ondernemers als het gaat om een duurzaam beleid en duurzame producten. Door internet kunnen deze organisaties zeer snel hun bevindingen aan de wereld kenbaar maken. Dit is een machtsmiddel dat de komende jaren voor nog meer druk op ondernemingen zal zorgen. De positieve kant van deze ontwikkeling is dat ondernemers die wel succesvol duurzaam ondernemen doormiddel van de milieuorganisaties en consumentenbladen effectief hun eigen duurzaamheid kunnen promoten.

Definitie van duurzaamheid volgens Technisch Werken

Duurzaamheid is een woord dat men tegenwoordig regelmatig hoort. Het woord ‘duurzaamheid’ wordt onder andere gebruikt als men het heeft over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Onder het woord ‘duurzaamheid’ worden zeer veel begrippen geplaatst zoals, milieu, omgeving, slijtvastheid en natuur. Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Als men goed nadenkt kan duurzaamheid in een zeer breed spectrum worden gebruikt. Dat maakt het lastig om dit woord goed te kunnen verklaren. Omdat de website Technisch Werken in december 2015 ook een nieuwe categorie in de kennisbank heeft aangemaakt met de naam ‘duurzaamheid’ is het van belang om te weten wat deze website onder dit begrip verstaat.

Duurzaamheid is belangrijk
Technisch Werken is een website die het belang van duurzaam ondernemen onderschrijft. Het is belangrijk dat mensen zich meer bewust worden van de gevolgen van hun handelen op het milieu. Als men onzorgvuldig met het milieu omgaat wordt de leefomgeving van de huidige generatie aangetast maar vaak ook de leefomgeving van de komende generaties. Het is belangrijk dat men zo lang mogelijk met de aarde en de daarop en daarin aanwezige grondstoffen doet. Dit bevordert uiteindelijk de levensduur van de mens. Daarom is het goed om te streven naar duurzaamheid.

Definitie van duurzaamheid
Over duurzaamheid zijn verschillende definities te vinden. Het is in de beleving van Pieter Geertsma, de schrijver van deze website Technisch Werken, belangrijk om goed bij jezelf na te gaan wat duurzaamheid precies betekend. Daarom heeft hij het streven naar duurzaamheid zelf gedefinieerd aan de hand van de volgende definitie:

Het streven naar duurzaamheid is het geheel van inspanningen die worden verricht om de aarde en atmosfeer te beschermen tegen uitputting en vervuiling zonder dat men daarbij de hedendaagse behoeften en het economisch gewin uit het oog verliest”.

Toelichting op de definitie van duurzaamheid
Deze definitie omvat volgens Technisch Werken het begrip duurzaamheid. Er is in de definitie duidelijk een onderscheid gemaakt tussen de aarde en de atmosfeer. Dit onderscheid is bewust gemaakt omdat men de aarde meestal ziet als de planeet waar men op woont. De atmosfeer bevindt zich daar omheen en is onder andere lucht die men in en uitademt. Als men met de fabrieken op aarde grondstoffen van de aarde verbruikt kan men in de atmosfeer broeikasgassen uitstoten. De aarde en atmosfeer zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.

Uitputting en vervuiling vindt dan ook zowel op aarde als in de atmosfeer plaats. Vanuit de atmosfeer kunnen roetdeeltjes en zure regen weer op aarde dalen met het gevolg dat mensen, dieren, bomen en planten er last van hebben.

Discussie over duurzaamheid is belangrijk
In de omschrijving van het begrip duurzaamheid leest men ook dat men de hedendaagse behoeften niet uit het oog moet verliezen als men gaat verduurzamen. De wensen van mensen en het economisch belang moeten ook in ogenschouw worden genomen als men het heeft over verduurzamen. Dit is een interessant spanningsveld wat men vaak in discussies tussen bedrijven, overheden en milieuorganisaties naar voren ziet komen. Deze discussies zijn niet per definitie verkeerd. Als men discussie voert over duurzaamheid denkt men er ook over na. Daardoor blijft het onderwerp in de gedachten van ondernemers en overheden. De maatschappij heeft vaak een corrigerend effect op bedrijven en overheden als deze niet verantwoord met duurzaamheid en verduurzaming omgaan. Daarom gebruiken ondernemers ook voor de afkorting  ‘MVO’, dit staat voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Wat is MVO of maatschappelijk verantwoord ondernemen?

MVO is een afkorting die staat voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit is een visie op de bedrijfsvoering waarbij duurzaamheid een centrale positie inneemt daarom wordt MVO ook wel duurzaam ondernemen genoemd. In de praktijk worden MVO en duurzaam ondernemen vaak door elkaar gebruikt. Met deze termen wil men aangeven dat men in het ondernemen aandacht heeft voor het milieu en maatschappelijke en ethische aspecten. Deze aspecten zijn afgestemd op de economische effecten en het rendement van de onderneming. De belangen van de stakeholders van een organisatie zijn bij maatschappelijk verantwoord ondernemen op aspecten afgestemd in de maatschappelijke omgeving van de organisatie. Hierdoor zal men in de organisatieprocessen voortdurend afwegingen moeten maken tussen winst en de maatschappij.

Door bijvoorbeeld een biobrandstof te kiezen in plaats van een fossiele brandstof kan het productieproces kostbaarder worden maar kan de CO2 uitstoot worden beperkt. Dit is slechts een voorbeeld van een keuze die een bedrijf kan maken. Als men echter beslissingen maakt die de emissie verlagen kan een bedrijf deze ontwikkelingen ook benoemen in de promotie naar potentiële klanten. Hierdoor kan een bedrijf haar positie op de markt verstevigen want maatschappelijk verantwoord ondernemen is voor veel consumenten een belangrijk aspect waarop gelet wordt bij de keuze van producten en merken.

Communicatie
Een onderneming die MVO wil uitdragen zal voortdurend in contact moeten treden met haar omgeving. Daarbij moet de onderneming de belangen goed op elkaar afstemmen. Zo kunnen klanten bepaalde eisen stellen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Echter, leveranciers kunnen eveneens bepaalde wensen hebben op MVO gebied. Dit zelfde geld voor investeerders en het personeel van de onderneming. Ook de omwonenden rondom de onderneming zullen ongetwijfeld een mening hebben over de bedrijfsvoering. Al deze meningen, reacties en feedback zijn voor een onderneming van groot belang indien zij maatschappelijk verantwoord wil ondernemen.

MVO en de 3 P’s
De invloedssferen die van toepassing zijn op de beslissingen en de koers in maatschappelijk verantwoord ondernemen worden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën. Dit zijn de categorieën:

  • Profit
  • Planet
  • People

Deze Engelse termen beginnen allemaal met de letter ‘P’ vandaar dat deze drie termen ook wel de 3 P’s worden genoemd. Deze verschillende categorieën worden in onderstaande alinea’s kort toegelicht.

People
Bij de categorie People wordt aandacht besteed aan de rol die een onderneming vervult voor mensen. Een onderneming kan bepaalde doelgroepen op het oog hebben en producten aanbieden die in een specifieke behoefte van mensen kunnen voorzien. Mensen hebben echter ook belangen, normen en waarden. Sommige aspecten spelen een buitengewoon belangrijke rol zoals mensenrechten, discriminatie, veiligheid, arbeidsomstandigheden en de betrokkenheid van de onderneming bij de maatschappij en samenleving. Een onderneming zal op deze aspecten moeten anticiperen.

Planet
Het Engelse woord ‘planet’ wordt in het Nederlands vertaald met ‘planeet’ of ‘aarde’. Een organisatie dient rekening te houden met het milieu. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de uitstoot of emissie die ontstaat door de productieprocessen van de organisatie. De invloed van de productieprocessen en de producten moet zo weinig mogelijk schade toebrengen aan het milieu en de natuur. Duurzaam ondernemen wordt vaak in verband gebracht met milieuvriendelijk ondernemen. Het beperken van de CO2 uitstoot en CO2 neutrale producten komen hierbij aan de orde. Verder is er aandacht voor hergebruik en recycling.

Profit
Veel organisaties in Nederland hebben een zogenoemd ‘winstoogmerk’. Dit houdt in dat deze organisaties winst willen behalen over de producten en diensten die ze verkopen of aanbieden aan consumenten. Winst is belangrijk voor de continuïteit van het bedrijf, daarnaast zorgt een hoge winst er voor dat er meer investeringen kunnen worden gedaan. Deze investeringen kunnen ook worden gedaan om de organisatie duurzamer te maken en de kwaliteit te verbeteren van producten en diensten. Onder profit wordt niet alleen geld verstaan. Kennis, innovatie en een goede reputatie zijn namelijk eveneens aspecten waarmee een organisatie profijt kan behalen.