Wat is een Nul-op-de-Meter woning?

Een Nul-op-de-Meter woning is een woning die op het gebied van energieverbruik en duurzame energiewinning precies in balans is op jaarbasis. Een Nul-op-de-Meter woning wordt ook wel afgekort met een NOM. Net als een balanswoning, nulwoning of energieneutrale woning is ook een Nul-op-de-Meter woning een term die wordt gebruikt om de duurzaamheid van de woning op energiegebied aan te tonen.

Er wordt een berekening gemaakt waarmee inzichtelijk wordt gemaakt of een woning daadwerkelijk een nul op de meter heeft op jaarbasis. Er zullen namelijk momenten zijn waarin woning meer energie verbruikt bijvoorbeeld in de winter als het stevig vriest. Wanneer in de zomer veel zonuren worden gemaakt kunnen zonnepanelen echter veel elektrische energie opwekken. Dat kan voor een deel de verloren energie in de winter compenseren. Een Nul-op-de-Meter woning wordt daarom in de praktijk vaak voorzien van zonnepanelen in combinatie met warmtepompen en andere voorzieningen waarmee energie kan worden opgewekt. Bij de berekening worden al deze duurzame energiebronnen en hun opbrengsten opgeteld. Daarbij wordt ook de duurzame energie opgeteld die buiten het gebouw op een duurzame wijze wordt gewonnen en geleverd aan het gebouw.

Van al deze energiebronnen wordt een totale energielevering berekend. Daar wordt het verbruik van de woning afgetrokken. Dit verbruik is het gebouwgebonden plus gebruikersgebonden energieverbruik. Ook het gebruikersverbonden energieverbruik is belangrijk. Dit verschilt echter per huishouding daarom wordt gebruik gemaakt van een gemiddelde. Dit gemiddelde is vastgelegd in Nederlandse normen. Als men bij de berekening van het energieverbruik en het totaal aan hernieuwbare energie dat de woning ontvangt op gemiddeld nul uitkomt kan men spreken van een Nul-op-de-Meter woning. Dit is in feite het antwoord op de vraag: hoeveel hernieuwbare energie gaat er de woning in en hoeveel energie wordt er verbruikt? Een Nul-op-de-Meter woning is een huis dat evenveel of meer energie opwekt dan de woning nodig heeft voor het huishouden en het huis zelf. Er zijn verschillende producten in de maatschappij die gericht zijn op Nul-op-de-Meter woningen. Zo zijn er ook Nul-op-de-Meter hypotheken.

Nul-op-de-meterwoningen te duur voor woningcorporaties in 2019

Een Nul-op-de-Meter woning wordt ook wel aangeduid met NOM. Bij een Nul-op-de-Meter woning gaat men uit van een optimale balans tussen het totale energieverbruik van een woning, dit is gebouwgebonden plus gebruikersgebonden energieverbruik, min de opbrengst van lokale duurzame energiebronnen. Bij het bepalen van de opbrengst van de lokale duurzame energiebronnen gaat men uit van de standaard klimaatcondities die van toepassing zijn in Nederland. Verder gaat men bij het bepalen van het energieverbruik in deze rekening uit van het gemiddeld gebruik van de woning door de bewoners zoals deze is vastgelegd in Nederlandse normen.

Nul-op-de-Meter een balanswoning
Een Nul-op-de-Meterwoning heeft een optimale balans tussen energieverbruik en de lokale opbrengst van duurzame energie. In feite zou je een Nul-op-de-Meter woning een balanswoning kunnen noemen. Dat betekent dat gemiddeld het totale energieverbruik op nul zal terechtkomen. Daarbij wordt gekeken naar alle energieverbruiken die op de energiemeter(s) in de woning aanwezig zijn. Tot zover de algemene informatie over Nul-op-de-Meterwoningen. Voor woningbouwcorporaties worden Nul-op-op-de-Meter woningen een belangrijke doelstelling in de energietransitie van de woningbouw. Alleen is het voor veel Nederlandse woningcorporaties bijna onbetaalbaar om al de woningen waarvoor ze verantwoordelijk zijn om te bouwen naar een Nul-op-de-Meter woning.

Geen Nul-op-de-Meterwoning maar een Energielabel B
Dat heeft ook adviesbureau Finance Ideas geconcludeerd op basis van een onderzoek. Dit onderzoek werd gehouden onder zeshonderd woningcorporatiebestuurders. Veel van de ondervraagde woningbouwcorporatiebestuurders hebben daarom geen Nul-op-de-Meter woning als doelstelling maar een woning met energielabel B. Het verduurzamen van woningen totdat ze op een energielabel B terecht zijn gekomen is minder duur. Het verduurzamen van woningen is voor woningcorporaties in Nederland geen eenvoudige kwestie. Een groot deel van de woningen van woningcorporaties moet beter worden geïsoleerd. Daarnaast zijn veel woningcorporaties ook van plan om meer zonnepanelen te plaatsen op de daken van huurwoningen.

Nog geen waterstofketel

Ongeveer 44 procent van de respondenten heeft aangegeven dat ze met energiezuinige cv-ketels het gasverbruik van woningen willen terugdringen. Misschien moeten woningen in de toekomst worden voorzien van een waterstofketel als alle woningen van het aardgas af gaan. Zo ver is het echter nog niet. Daarom wordt nog niet op grote schaal gedacht aan een waterstofketel en blijft men nog wel bij de aardgasgestookte cv-ketel. Ook aan warmtenetten en warmtepompen wordt nog nauwelijks gedacht.

Wat is dubbel glas of thermopane?

Dubbel glas, of thermopane is vensterglas dat bestaat uit minimaal twee glasplaten die over een bepaalde afstand luchtdicht met een strip aan elkaar verbonden zijn met daar tussen een opening die gevuld is met droge lucht of inert gas waardoor een isolerende spouw aanwezig is. Dubbelglas isoleert meer dan enkel glas omdat dubbel glas een isolerende spouw heeft. Om die reden worden veel woningen die enkel glas hebben gerenoveerd met dubbel glas. Daardoor wordt de warmte beter binnen de woning of het gebouw gehouden en wordt er minder energie verspild.

Isolerende werking van dubbel glas
De isolerende werking van dubbel glas is eenvoudig en effectief. Tussen de twee glasplaten zit droge lucht of een inert gas dat er voor zorgt dat er geen condensatie optreed bij temperatuurverschillen tussen binnen en buiten. De koude lucht van buiten verkoeld als eerst de lucht in spouw die zich in de ruimte tussen de glasplaten bevind. Lucht heeft een hoge warmteweerstand. Dat zorgt er voor dat er minder warmte maar ook minder kou wordt doorgegeven.
De lucht in de spouw zorgt er voor dat slechts een deel van de kou wordt doorgeleid naar de glasplaat die in contact staat met de binnenruimte. Omgekeerd werkt dubbelglas ook isolerend. Het zorgt er namelijk ook voor dat de warmte beter binnen gehouden wordt. Dat komt omdat het transporteren van warmte doormiddel van convectie gebeurd. Deze convectie is de circulatie van lucht tussen de twee glasplaten. Als deze ruimte is voorzien van zwaardere inerte (edel)gassen zal de warmteoverdracht door convectie worden verminderd. Om die reden is dubbelglas vooral in de koude maanden van het jaar een belangrijke vorm van isolatie die het wooncomfort bevordert en de energieverspilling verlaagd.

Dubbel glas of thermopane
Thermopane wordt ook wel eens gebruikt als synoniem voor dubbel glas. Toch is dat niet helemaal juist. Thermopane is een variant van dubbel glas maar niet al het dubbel glas is thermopane. Thermopane is namelijk een merknaam voor een bepaalde soort dubbel glas die werd geproduceerd door Glaverbel in de periode tussen 1948 tot 1993. Een thermopaneraam bestaat twee lagen glas die aan elkaar zijn gesoldeerd met een strip lood. Een thermopaneraam kan een luchtspouw hebben van een verschillende dikte. Deze dikte kan 6, 9, 12 of 15 mm breed zijn. Deze variant van dubbel glas is op een gegeven moment van de markt verdwenen omdat er bij thermopane geen HR-coating gebruikt kon worden. Daardoor kon thermopane niet nog een hogere rendement opleveren. Andere soorten van isolerend glas leverden wel een hoger rendement op en werden verder doorontwikkeld en geproduceerd. Er zijn tegenwoordig ook varianten die bestaan uit driedubbel glas.

Driedubbel glas
Naast dubbel glas is er ook driedubbel glas. Dit glas bevat drie glaslagen zoals de naam al doet vermoeden. Dit zijn drie bladen van zogenaamd floatglas. Door de drie lagen glas ontstaan er twee ruimtes die gevuld zijn met lucht. De isolerende waarde gaat daardoor aanzienlijk omhoog. Driedubbel glas wordt ook wel tripleglas genoemd of HR+++ glas. Dit driedubbel glas zorgt er bovendien voor dat ook geluid van buitenaf minder goed de woning kan binnendringen. Daarom is driedubbelglas ook uitermate geschikt voor drukke verstedelijkte gebieden. Vanwege de hoge isolatiewaarde van driedubbelglas ontstaat er nog minder warmteverlies. Ook is er nauwelijks sprake van een koudebrug. Verder is driedubbel glas ook uitstekend geschikt voor gebouwen die alleen doormiddel van vloerverwarming worden verwarmd. Voor de bouw van een passiefhuis, balanswoning of andere vormen van CO2 neutraal bouwen wordt vaak voor driedubbel glas, of HR+++glas in plaats van thermopane of dubbel glas.

Wat is triple glas of driedubbel isolatieglas?

Triple glas, triple pane, HR+++ glas of driedubbel isolatieglas is een speciale samenstelling van ramen die bestaat uit drie glaslagen om de isolatiewaarde van het raam te verhogen. Net als vrijwel alle soorten van isolatie is ook de isolerende werking van ramen mede afhankelijk van het aantal lagen. Daarbij behoort driedubbel glas of triple glas tot glas met de beste isolerende werking. Driedubbel glas heeft nog een betere isolerende werking dan de meeste soorten thermopane. Driedubbel glas is momenteel nog niet heel erg bekend maar is in het kader van de energietransitie sterk in opkomst in de bouw en renovatie. Een passiefhuis, balanswoning of andere CO2 neutrale woningvariant wordt tegenwoordig steeds vaker gebouwd met driedubbel glas omdat dit glas nog beter isoleert dan thermopane. Hieronder kun je meer lezen over verschillende soorten vensterglas en de isolerende werking daarvan.

Enkel glas
In het verleden gebruikte men vaak enkel glas. Het nadeel van enkel glas is dat de kou die buiten rechtstreeks op het raam wordt afgegeven nauwelijks wordt geweerd. De kou wordt afgeven op het enkel glas dat tevens in verbinding staat met de woonruimte of verblijfruimte van het gebouw. Andersom wordt de warmte van het gebouw ook rechtstreeks overgedragen op het raam en dus ook aan de buitenlucht. Dat zorgt er voor dat het temperatuurverschil tussen buiten en binnen heel beperkt is. Als men het aantal glaslagen verdubbeld neemt de isolatie toe en wordt de warmte en de kou tussen buiten en binnen minder snel aan elkaar overgedragen.

Dubbel glas
Dubbel glas heeft al een veel betere isolerende werking dan enkel glas. Dubbel glas wordt ook wel thermopane genoemd en is op dit moment het meest voorkomende soort glas dat in woningen en bedrijfspanden is aangebracht. Ook tegenwoordig worden nog veel woningen met thermopane ramen gebouwd en gerenoveerd. Een thermopaneraam bevat twee lagen glas met daar tussen een laag lucht. De benaming thermopane is in feite een merknaam die werd gebruikt voor een type dubbelglas dat van 1948 tot 1993 geproduceerd werd door de producent Glaverbel.
Thermopane bestaat uit twee glaslagen die aan elkaar zijn gesoldeerd met een strip lood en voorzien zijn van een luchtspouw van 6, 9, 12 of 15 mm breedte. De ruimte tussen de glaslagen vormt een spouw die droge lucht bevat. Doordat er geen vocht in de lucht tussen de ramen aanwezig is kan er ook geen condens optreden. Dat kan echter wel voorkomen wanneer het thermopane lek is. Dan wordt namelijk de vochtige lucht uit de atmosfeer vermengd met de droge lucht tussen de ramen en ontstaat er condensvorming.
Dubbel glas heeft ten opzichte van enkel glas een grotere isolerende werking. De luchtlaag tussen de ramen vormt als het ware een overgangszone waardoor de kou en de warmte van zowel de binnenlucht als de buitenlucht minder snel aan elkaar warmte kunnen afgeven. Door dubbel glas te gebruiken wordt het warmteverlies van een woning of gebouw via een raam met veertig procent verlaagd ten opzichte van enkel glas.

Driedubbel glas
Driedubbel glas heeft een nog betere isolatiewaarde dan dubbelglas. Het is duidelijk dat driedubbelglas of tripleglas bestaat uit drie glaslagen en daardoor twee luchtlagen. Daardoor wordt de geleiding tussen de koude en warme lucht van binnen en buiten nog moeilijker, kortom de isolatie is beter omdat de warmte- en koudegeleiding minder is. Driedubbel glas zorgt er tevens voor dat er ook minder geluiden van buiten hoorbaar zijn als je in de ruimte van het pand aanwezig bent. Om die reden is driedubbel glas een ideale oplossing voor woningen en bedrijfsgebouwen die aan drukke wegen staan. Driedubbel glas zorgt er voor dat er nauwelijks een koudebrug optreed in de woning of het pand. Daardoor is driedubbel glas zeer geschikt voor zogenaamde passiefhuizen en balanswoningen. Aan deze huizen worden namelijk hoge eisen gesteld met betrekking tot de energiezuinigheid, kierdichtheid en isolatie. Er is door het gebruik van driedubbel glas geen koude val meer rondom de ramen. Verder zijn deze ramen zeer geschikt voor woningen en gebouwen die alleen worden verwarmt met vloerverwarming en dus niet voorzien zijn van een centrale verwarming.

Duurzaam bouwen

Duurzaam bouwen is het geheel van ontwerpactiviteiten en bouwactiviteiten waarbij men gericht is op de ontwikkeling en bouw van een duurzaam bouwwerk en gebruik maakt een duurzaam bouwproces waarbij energie en materiaal zo milieuvriendelijk mogelijk worden gebruikt. Duurzaam bouwen is de toekomst want duurzaam bouwen is bouwen met het oog op de toekomst. Dat houdt in dat men met duurzaam bouwen rekening houdt met het klimaat, het milieu en de herkomst van grondstoffen en materialen. Dit zorgt er voor dat duurzaam bouwen een veelomvattend begrip is dat start met een duurzaam ontwerp en eindigt met een sloop van het gebouw en het hergebruik van de bouwmaterialen.

Aandachtspunten voor duurzaam bouwen
Duurzaam bouwen wordt gestimuleerd vanuit de overheid. De Nederlandse rijksoverheid heeft een aantal kaders genoemd waaraan men zich moet houden bij duurzaam bouwen. Deze kaders zijn als volgt:

  • Bij de bouw moet men gebruik maken van duurzame materialen. De materiaalkeuze moet de gezondheid van de bouwers, bewoners en gebruikers niet benadelen. Ook moet de materiaalkeuze milieuverantwoord zijn dir houdt in dat er materialen moeten worden gebruikt die niet op kunnen raken. Idealiter moet in duurzaam bouwen gebruik worden gemaakt van herbruikbare materialen.
  • Een duurzaam gebouw moet een gezond binnenmilieu hebben. Daarom moet een duurzaam gebouw beschikken over een goede ventilatie en moeten vochtproblemen en schimmel worden voorkomen. Ook de ophoping van schadelijke stoffen moet worden voorkomen.
  • Er moet verantwoord worden omgegaan met water. Het gebruik van water moet zoveel mogelijk worden bespaard.
  • Het gebouw moet niet zorgen voor vervuiling zoals CO2 uitstoot.
  • Het gebouw mag geen hinder opleveren in de vorm van geluidsoverlast, lichtoverlast en de emissie van schadelijke stoffen.
  • Het duurzame gebouw moet ook goed gesloopt kunnen worden zodat de materialen hergebruikt kunnen worden.

Keurmerken voor duurzaam bouwen
Duurzaam bouwen is een heel breed begrip waaraan bouwbedrijven op een verschillende manier invulling kunnen geven zolang de kaders maar gehanteerd worden. Er is echter toch een bepaalde mate van uniformiteit nodig en duidelijkheid met betrekking tot de term duurzaam bouwen. Daarom zijn er in Nederland keurmerken en certificaten ontwikkeld voor de bouwsector. Voorbeelden van deze certificaten en keurmerken zijn de BREEAM, LEED en GPR.

Duurzaam bouwen in ontwikkeling
Duurzaam bouwen zal niet altijd hetzelfde zijn. Door nieuwe innovaties en technische ontwikkelingen kan men steeds duurzamer produceren en duurzamer wonen. Denk hierbij aan systemen waarmee men zelf energie kan opwekken zoals zonnepanelen, warmte pompen, hybride warmtepompen, warmte en koudeopslag, pelletkachels en pelletketels. Deze technologische ontwikkelingen gaan gepaard met de energietransitie. De energietransitie houdt nauw verband met duurzaam bouwen en het duurzaam gebruiken van een woning. Door gebouwen zelfstandig energie op te laten wekken kunnen gebouwen energieneutraal, klimaatneutraal en uiteindelijk ook CO2 neutraal worden.

Passiefhuis, nulwoning en een tiny house
Er zijn nogal wat ontwikkelingen op het gebied van duurzaam bouwen. Zo wordt de term passiefhuis steeds vaker ingevoerd in de bouw. Een passiefhuis is een huis dat voor een groot deel van het jaar niet actief hoeft te worden voorzien van energie van buitenaf. Een nulwoning is een woning die op jaarbasis precies neutraal is op het gebied van CO2 emissie. Daarom wordt een nulwoning ook wel een energieneutrale woning, CO2-neutrale woning of balanswoning genoemd. Dit soort woningen worden steeds vaker gebouwd. Ook een tiny house doet in Nederland haar intrede. Dit zijn kleine compacte woningen die volledig zelfvoorzienend zijn. Momenteel is er echter nog geen wetgeving die er voor zorgt dat een tyny house permanent bewoond mag worden. Een passiefhuis of een nulwoning mogen echter wel permanent bewoond worden.