Wat is omscholen?

Omscholen is het geheel van opleidingen, trainingen, cursussen en andere activiteiten waarmee iemand nieuwe vaardigheden en kennis aanleert die hem of haar in staat stellen om een ander beroep uit te oefenen dan men tot op heden heeft uitgeoefend en waar men aanvankelijk voor is opgeleid. Deze definitie voor omscholen heeft schrijver Pieter Geertsma van Technischwerken.nl geformuleerd om het begrip omscholen te verduidelijken. Het is duidelijk dat omscholen zorgt voor een verandering in de loopbaanmogelijkheden van de desbetreffende persoon. Deze verandering vereist inspanning en wordt daarom met een reden of vanwege meerdere redenen in werking gezet. In de volgende alinea zijn een aantal redenen genoemd waarom iemand kiest voor omscholen.

Waarom omscholen?
Omscholen doet men meestal niet zomaar. Meestal kost omscholen geld en behoorlijk wat inspanning. Er worden andere keuzes gemaakt en men neemt vaak afscheid van een bepaald beroep of beroepsgroep. Voordat men dit doet moet men goed nadenken en de keuze voor een omscholing naar andere beroepsgroep goed motiveren. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand besluit tot omscholen. We zetten een aantal veelvoorkomende redenen op een rijtje:

  • Met de opleiding die men aanvankelijk heeft gevolgd heeft men geen mogelijkheden op een betaalde baan op de arbeidsmarkt.
  • Men ondervind fysieke of psychische klachten bij het uitoefenen van de huidige functie waardoor men een omscholingstraject nodig heeft om een andere baan te kunnen krijgen.
  • De huidige loopbaan biedt weinig perspectieven en heeft ongunstige arbeidsvoorwaarden.
  • Er ontstaan nieuwe functies en beroepen door nieuwe technologieën en andere ontwikkelingen die de interesse wekken en mensen laten overwegen om zich om te scholen.
  • Vrienden of kennissen maken iemand geïnteresseerd in andere functies waardoor men overweegt om een omscholingstraject in te gaan.
  • Door ontslag of door een reorganisatie raakt iemand zijn of haar functie kwijt en besluit hij of zij om de loopbaan en loopbaanperspectieven een nieuwe invalshoek te geven doormiddel van een omscholing.
  • Iemand komt er tijdens een gesprek of loopbaanbegeleidingstraject met een loopbaanbegeleider achter dat hij of zij toch geschikter is voor een andere functie dan hij of zij op dit moment uitoefent.

Hierboven staan een paar redenen voor omscholing. Zoals je ziet hebben veel redenen te maken met beeldvorming over beroepen en functies. Deze beeldvorming kan veranderen na verloop van tijd. Daarnaast veranderen functies ook. Doormiddel van nieuwe technologieën, gereedschappen, robotisering en automatisering verdwijnen functies, worden functies aangepast en komen er nieuwe functies bij. Omscholen en bijscholen worden daardoor steeds vaker ter sprake gebracht binnen bedrijven en bij loopbaanbegeleidingstrajecten.

Omscholen begint met kiezen
Omscholen begint in feite bij de werknemer of werkzoekende zelf en zijn of haar omgeving. Door veranderingen in de werksituatie en persoonlijke (lichamelijke en psychische) situatie kan er behoefte ontstaan aan omscholing. Zodra deze behoefte ontstaat is het belangrijk dat deze behoefte en veranderde beeldvorming getoetst wordt. Dit kan door een gesprek aan te gaan met een loopbaanbegeleider of met een decaan. Ook kan het nuttig zijn om op internet informatie te zoeken met betrekking tot opleidingen en beroepen. Vacatures en functieprofielen kunnen belangrijke informatie geven over wat werkgevers voor opleidingsachtergrond eisen in bepaalde beroepen. Een keuze voor omscholing is vaak een keuze voor een bepaald beroep of functie. De beeldvorming over dit beroep of deze functie moet goed worden getoetst bij werknemers die een dergelijk beroep uitoefenen. Werknemers die daadwerkelijk dezelfde functie uitoefenen kunnen vaak een eerlijk beeld geven van de positieve en negatieve aspecten van de functie. Zo kan men een helder beeld krijgen en een goede beslissing maken om juist wel of niet een omscholingstraject in te gaan. Als je niet zeker weet of je een omscholingstraject in wilt gaan is het verstandig om geen overhaaste beslissingen te nemen. Een omscholing naar een ander beroep kost vaak veel tijd en geld en daarom moet een omscholingstraject zorgvuldig in werking worden gezet.

Hoe werkt omscholen?
Omscholen doe je meestal niet alleen maar samen met je werkgever een outplacementbureau, het UWV of een andere instantie. Deze zal je vaak advies geven over de opleiding en het opleidingsinstituut waar je de opleiding zou kunnen volgen. Vaak kun je zelf afspraken maken met het opleidingsinstituut over de aanvang en duur van de opleiding. Ook weet het opleidingsinstituut vaak goed te vertellen wat de loopbaanmogelijkheden en loopbaanperspectieven zijn met een bepaalde opleiding. Omscholingstrajecten kun je fulltime doen maar ook naast je werk. Op die manier kun je naast je werk jezelf ontwikkelen voor een andere beroepsgroep. Denk hierbij aan avondstudies, werken en leren of zelfs BBL.

Vooropleiding voor omscholen
Er zijn veel opleidingen in Nederland. Toch kun je niet elke opleiding zomaar volgen. Meestal wordt er een vooropleiding vereist. Omdat er sprake is van een omscholingstraject is de kans groot dat iemand niet over de vereiste vooropleiding beschikt. Daarom wordt vaak gekeken naar het opleidingsniveau. Heeft iemand bijvoorbeeld een HBO niveau of een MBO niveau dan is het vaak mogelijk om op hetzelfde niveau een andere opleiding te volgen in een andere richting. Of iemand voor bepaalde modules en vakken vrijstelling kan krijgen is afhankelijk van de opleiding, het opleidingsinstituut en individuele afspraken die hierover gemaakt kunnen worden voordat men met de opleiding start. De meeste ROC’s en HBO-opleidingsinstituten hebben vaak duidelijke regels en voorschriften met betrekking tot vrijstelling en vooropleiding. Daarom is het belangrijk om met deze opleidingsinstituten hierover in contact te treden voordat men zich aanmeld voor een opleiding in het kader van omscholing.

Wat zijn de voordelen van een EVC traject?

EVC is een afkorting die staat voor Erkenning van Verworven Competenties. Doormiddel van EVC-trajecten kunnen werknemers en werkzoekenden op de arbeidsmarkt trachten hun werkervaring te verzilveren in de vorm van een bepaalde opleiding of opleidingsniveau. Het doel van een EVC-traject is het vergroten van iemand zijn of haar meerwaarde op de arbeidsmarkt. Deze trajecten zijn soms nodig of noodzakelijk om iemand zijn of haar kansen te vergroten op werk.

Waarom een EVC-traject?
Het kan voorkomen dat werknemers met beperkte opleidingen aan de slag zijn gegaan en gedurende het werk steeds meer nieuwe vaardigheden hebben aangeleerd. Tijdens het uitvoeren van je werk kun je namelijk jezelf ontwikkelen en aan nieuwe competenties werken. Naast je werk kunnen ook vaardigheden die je privé hebt geleerd van belang zijn voor je ontwikkeling. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan personen die hobbymatig lassen of aan auto’s sleutelen. Het punt is echter dat al deze vaardigheden niet veel waarde hebben op het cv als ze niet officieel erkend worden en daarom is een EVC-traject interessant.

Als je wilt doorgroeien of van je hobby je werk wilt maken is het verstandig om een EVC traject te ondergaan. Ook als er sprake is van inkrimping of reorganisatie bij je werkgever waardoor je baan misschien gaat verdwijnen kan het verstandig zijn om een EVC traject te volgen. Wanneer je namelijk werkloos raakt is het goed dat je kunt aantonen wat je hebt geleerd bij je voormalige werkgever en welke opleiding daaraan verbonden is.

Voordelen van een EVC-traject
Er zijn een aantal voordelen die puntsgewijs kunnen worden genoemd als men het heeft over een EVC-traject:

  • Je ervaring wordt erkend en verzilverd. Dat zorgt er voor dat je weet wat je niveau is.
  • Door het verzilveren van ervaring doormiddel van een EVC traject kun je dikwijls op hogere functies solliciteren.
  • Een EVC traject is vaak een verkort traject waardoor je niet een complete opleiding hoeft te volgen om toch een erkenning te krijgen van je kennis en ervaring.
  • De opleidingskosten zijn meestal lager dan wanneer men een complete reguliere opleiding volgt.
  • Men bespaart ook tijd omdat men geen voltijd opleiding gaat volgen maar in plaats daarvan de werkervaring laat waarderen. Toch kan een EVC traject wel wat tijd in beslag gaan nemen omdat men de ervaring en competenties moet laten toetsen door een onafhankelijk persoon die daarvoor bevoegd is.
  • Als je zonder werk raakt is een succesvol afgerond EVC-traject een nuttige toevoeging voor het cv.