Wat zijn de spanten van een schip?

Spanten zijn onderdelen van een constructie van een schip of jacht. De spanten van het schip zijn dikke gebogen delen en lopen overdwars ten opzichte van de romp of de lengte van het schip. Men zou de spanten daardoor kunnen beschouwen als de ribbenkast van een schip. Als men de positie van de spanten bekijkt lijken dit ook net ribben. Deze ribben hebben een v-vorm, U-vorm of een C-vorm. Spanten werden vroeger van hout gemaakt. Door de gebogen vorm is het lastig om een spant uit één boom te zagen. In plaats daarvan werden de spanten van verschillende houten delen gemaakt. Een spant bestond daardoor uit een buikstuk, twee oplangen en twee sitters. Tegenwoordig worden spanten van metaal gemaakt zoals staal of aluminium.

De spanten worden op een regelmatige afstand geplaatst op de kiel van het schip. In het middelste deel van het schip zijn de spanten U-vormig. Naar mate men meer naar het voorsteven gaat krijgen de spanten meer een V-vorm. De spanten van de meeste schepen zijn van staal en worden door ervaren lassers aan de kiel van het schip vast gelast. Aan de buitenkant van de spanten wordt de scheepshuid vastgelast. Deze scheepshuid bestaat uit huidplaten die ook van staal zijn gemaakt. Het woord ‘spant’ wordt naast de scheepsbouw en jachtbouw ook gebruikt in de bouwkunde. In dat geval bedoelt men met een spant de dragende delen van een dakconstructie. De spanten van een gebouw lijken ook wel een beetje op de ribben van een dak. Aan deze spanten wordt namelijk ook de dakbedekking bevestigd.

Wat is een muurplaat?

Een muurplaat is een balk die in de bouwkunde wordt gebruikt als verbinding tussen de muur en een hellend dak. Een muurplaat is een dragend deel van een constructie. De muurplaat wordt gebruikt om de krachten en belasting die wordt uitgeoefend op een dak door te geven op de muur of de vloer van het gebouw. De muurplaat is een balk en vormt de overgang tussen de muur en een schuin dak.

Een muurplaat is een houten balk die met de brede kant bovenop een muur wordt verankerd. Deze verankering gebeurd traditioneel met een aantal lagen metselwerk. Tegenwoordig wordt de muurplaat ook wel rechtstreeks verankerd op een betonnen vloerrand.

Wanneer het dak wordt aangebracht drukken delen van de dakconstructie rechtstreeks op de muurplaat. Deze dakdelen kunnen bijvoorbeeld de spanten van het dak zijn. De spanten dragen de druk van de dakbedekking (en de overige belasting van het dak) over op de muurplaat. De muurplaat draagt de druk en het gewicht weer over op het lager gelegen fundament van het gebouw.

Welke aspecten komen aan de orde bij dakbedekking of dakbekleding?

Dakbedekking wordt ook wel dakbekleding genoemd. Het belangrijkste doel van het aanbrengen van dakbedekking is het aanbrengen van een beschermde laag op een dak. Deze beschermende bekleding moet er voor zorgen dat een dak waterdicht is en dat er ook geen sneeuw kan binnendringen. Daarnaast dient dakbedekking er voor te zorgen dat er geen tocht door het dak naar binnen kan komen. Een goede dakbedekking is van groot belang voor de levensduur van een gebouw. Als dakbedekking niet goed is aangebracht kan er bijvoorbeeld hemelwater onder het dak terecht komen. Hierdoor kunnen vochtplekken in het gebouw ontstaan met alle schadelijke gevolgen van dien. Vocht is niet alleen slecht voor de (hout)constructie het zorgt ook voor een minder aangename atmosfeer voor de bewoners of gebruikers van het gebouw. Voor dakbedekking worden verschillende materialen gebruikt. De keuze van dakbedekking hangt af van een aantal verschillende factoren.

Algemene eisen aan dakbedekking
Dakbedekking is een belangrijk onderdeel van een gebouw. Daarom worden er eisen gesteld aan dakbedekking. Dakbedekking moet bijvoorbeeld een licht gewicht hebben zodat het dak niet te zwaar drukt op de constructie van een gebouw. Daarnaast moet dakbedekking weinig onderhoud vragen want de meeste daken bevinden zich op een dusdanige hoogte dat er een steiger of een hoogwerker gebruikt moet worden om het dak schoon te maken. Dit is echter kostbaar omdat de eigenaar van het pand dit meestal niet zelf kan doen. Het aanbrengen van dakbedekking moet ook eenvoudig zijn.

Dakbedekking moet ook dampdoorlatend zijn. Als dakbedekking niet over deze eigenschap beschikt dan moet men aan de onderkant van de dakconstructie, dus aan de binnenkant van het gebouw, een damp remmende laag aanbrengen. Deze laag moet er voor zorgen dat het woonvocht niet in de constructie van het gebouw dringt. Het woonvocht dient in de vorm van damp de woning of het bedrijfspand te verlaten zodat er geen condensatie ontstaat. Condensatie zocht voor vochtplekken en schimmels die de constructie van een gebouw ernstig kunnen aantasten.

De dakbedekking moet verder goed bestand zijn tegen atmosferische invloeden. Daarnaast is het belangrijk dat dakbedekking moeilijk vlam vat. Het beste is dakbedekking toepassen die onbrandbaar is. De keuze van de dakbedekking is ook afhankelijk van de vorm van het dak.

Schuine of hellende daken
Bij schuine of hellende daken moeten bedekkingselementen afwaterend zijn aangebracht. Dit houdt in dat het water van het dak moet aflopen en daarbij niet onder de dakbedekking terecht mag komen. Deze daken zijn in letterlijke zin niet geheel water dicht. Verder spelen esthetische aspecten een rol een rol bij hellende of schuine daken.

Deze daken kunnen vanaf de grond worden gezien door omwonenden of voorbijgangers. Daarom worden er in een bestemmingsplan eisen vastgelegd met betrekking tot de vormgeving en de kleur van dakbedekkingselementen die in het zicht komen te liggen. Dakbedekkingselementen die in het zicht zijn aangebracht bepalen in belangrijke mate het esthetisch effect van het gebouw waarop ze zijn geplaatst.

Platte daken
Bij platte daken speelt het esthetische aspect geen rol omdat deze daken over het algemeen uit het zicht zijn van voorbijgangers. Soms worden platte daken wel als terras gebruikt. In dat geval worden er wel eisen gesteld aan de dakbedekking. Deze eisen hebben dan meer te maken met de constructieve stevigheid dan met esthetische aspecten. Een plat dak moet in tegenstelling tot een schuin dak of een hellend dak wel geheel van waterdichte dakbedekking zijn voorzien.

Gebruikelijke materialen voor dakbedekking
Vroeger maakte men vooral gebruik van dakbedekking uit de directe omgeving van het gebouw of woning. Toen werd er vooral gebruik gemaakt van leisteen, riet en stro. Tegenwoordig kan men materialen voor dakbedekking van ver transporteren. Daarom is de keuze voor een bepaalde dakbedekking aanzienlijk  toegenomen. Ook de ontwikkelingen in de techniek hebben er voor gezorgd dat er meer materialen gebruikt kunnen worden en dat materialen massaal kunnen worden geproduceerd door machines. Bekende materialen die worden gebruikt als dakbedekking zijn:

  • Dakpannen die gemaakt zijn van gebakken klei of van geperst beton.
  • Leisteen uit de natuur
  • Gebakken leisteen
  • Schaliën van hout in e vorm van dakspanen
  • Riet en stro
  • Bitumen dakbedekking
  • Kunststof
  • Glas
  • Metalen zoals koper, zink en lood

Vroeger werd ook wel gebruik gemaakt van asbestcement. Dit materiaal werd bijvoorbeeld gebruikt om golfplaten en leien van te maken. Tegenwoordig mag men geen asbestcement meer gebruiken op de bouw omdat bij het verbranden of breken van asbest kleine asbestdeeltjes vrij kunnen komen in de atmosfeer.  Deze deeltjes zijn bij inademing schadelijk voor de gezondheid van mensen en dieren. Asbestdeeltjes kunnen kanker veroorzaken en mogen daarom niet meer als dakbedekking worden gebruikt.