Wat zijn de spanten van een schip?

Spanten zijn onderdelen van een constructie van een schip of jacht. De spanten van het schip zijn dikke gebogen delen en lopen overdwars ten opzichte van de romp of de lengte van het schip. Men zou de spanten daardoor kunnen beschouwen als de ribbenkast van een schip. Als men de positie van de spanten bekijkt lijken dit ook net ribben. Deze ribben hebben een v-vorm, U-vorm of een C-vorm. Spanten werden vroeger van hout gemaakt. Door de gebogen vorm is het lastig om een spant uit één boom te zagen. In plaats daarvan werden de spanten van verschillende houten delen gemaakt. Een spant bestond daardoor uit een buikstuk, twee oplangen en twee sitters. Tegenwoordig worden spanten van metaal gemaakt zoals staal of aluminium.

De spanten worden op een regelmatige afstand geplaatst op de kiel van het schip. In het middelste deel van het schip zijn de spanten U-vormig. Naar mate men meer naar het voorsteven gaat krijgen de spanten meer een V-vorm. De spanten van de meeste schepen zijn van staal en worden door ervaren lassers aan de kiel van het schip vast gelast. Aan de buitenkant van de spanten wordt de scheepshuid vastgelast. Deze scheepshuid bestaat uit huidplaten die ook van staal zijn gemaakt. Het woord ‘spant’ wordt naast de scheepsbouw en jachtbouw ook gebruikt in de bouwkunde. In dat geval bedoelt men met een spant de dragende delen van een dakconstructie. De spanten van een gebouw lijken ook wel een beetje op de ribben van een dak. Aan deze spanten wordt namelijk ook de dakbedekking bevestigd.

Wat is een muurplaat?

Een muurplaat is een balk die in de bouwkunde wordt gebruikt als verbinding tussen de muur en een hellend dak. Een muurplaat is een dragend deel van een constructie. De muurplaat wordt gebruikt om de krachten en belasting die wordt uitgeoefend op een dak door te geven op de muur of de vloer van het gebouw. De muurplaat is een balk en vormt de overgang tussen de muur en een schuin dak.

Een muurplaat is een houten balk die met de brede kant bovenop een muur wordt verankerd. Deze verankering gebeurd traditioneel met een aantal lagen metselwerk. Tegenwoordig wordt de muurplaat ook wel rechtstreeks verankerd op een betonnen vloerrand.

Wanneer het dak wordt aangebracht drukken delen van de dakconstructie rechtstreeks op de muurplaat. Deze dakdelen kunnen bijvoorbeeld de spanten van het dak zijn. De spanten dragen de druk van de dakbedekking (en de overige belasting van het dak) over op de muurplaat. De muurplaat draagt de druk en het gewicht weer over op het lager gelegen fundament van het gebouw.

Wat zijn spanten van gebouwen?

Een spant kan een onderdeel zijn van een gebouw en behoort tot de dakconstructie. De functie van een spant is het dragen van het dak en de belasting die wordt uitgeoefend op de bedekking van het dak. Spanten zijn daarom belangrijke dragende delen van een dakconstructie. Een spant brengt het totaal van de belasting die er op wordt uitgeoefend verticaal over op de constructiedelen die lager in de bouwconstructie zijn aangebracht. Over het algemeen zijn dat de dragende muren. Ook kan er een spant haar belasting overdragen op en borstwering van een zolder waaraan een muurplaat verankerd zit.  Spanten zijn er in verschillende afmetingen en vormen. Dit heeft te maken met de afmetingen van het dak en de hoek waaronder het dak is aangebracht. Er zijn dus spanten voor zowel platte als hellende daken.

Spanten voor een plat dak
Spanten voor platte daken zoals grote loodsen, garages en fabriekshallen moeten vaak grote afstanden overbruggen. Dat vereist wat van het gewicht en het materiaal van de spant. Een voorbeeld van een spant die hiervoor gebruikt wordt is een vakwerkspant. Een vakwerkspant is een spant die bestaat uit allemaal horizontale en diagonale stangen en balken. Een vakwerkspant heeft een aantal lange delen die de gehele afstand van het dak overspannen. Deze lange delen zijn doormiddel van diagonale stangen aan elkaar verbonden. Hierdoor ontstaan stevige driehoekvormen en X-vormen. Die zorgen er voor dat de vakwerkspant inderdaad uit vakken bestaat. Dat maakt dat de spant constructief stevig is zonder dat er veel materiaal in de zin van massa is gebruikt.

Naast vakwerkspanten zijn er ook houten spanten die bestaan uit verschillende lagen hout. Deze gelamineerde of gelijmde houten spanten zijn vervaardigd van verschillende lagen en latten van foutloos hout. Deze zijn zeer stevig aan elkaar vastgelijmd.

Spanten voor een hellend dak
Ook voor hellende daken zijn speciale spanten ontwikkeld die in de bouw worden gebruikt. Een voorbeeld hiervan is de hangspant. Bij boerderijen past men ook wel de zogenaamde Verbeterd-Hollands spant. Ook voor hellende daken kunnen vakwerkspanten worden gebruiken en gelamineerde of verlijmde spanten. Verder worden ook steekspanten gebruikt voor hellende daken.