Wat is blauwing of blauwen van vuurwapens?

Blauwen is een behandelingsmethode die wordt gebruikt om metalen delen van vuurwapens te behandelen tegen corrosievorming. Er zijn verschillende methoden die worden gebruikt om zogenaamde blauwing op vuurwapens aan te brengen. Voordat men echter blauwing aanbrengt dient het metalen deel van het vuurwapen volledig vetvrij te zijn. Grofweg zijn er twee methoden waarmee men blauwing op vuurwapens aan kan brengen namelijk verhitten in een vuur of het bewerken met verschillende soorten stoffen. Dit noemt men ook wel warm blauwen en koud blauwen. Hieronder kan kun je meer lezen over blauwing en de processen die daarvoor worden aangewend.

Blauwing is voor vuurwapens

Zoals je hebt gelezen aan het begin van de inleiding wordt blauwing aangebracht om de vorming van corrosie tegen te gaan. Toch wordt dit proces vrijwel alleen voor vuurwapens gebruikt en niet voor andere producten en werktuigen die voor een groot deel uit metaal bestaan. Voor staalconstructies, machineframes, werktuigen en andere producten uit de metaaltechniek gebruikt men andere systemen en methodes om het metaal te beschermen tegen roest. Denk hierbij aan poedercoating, verzinken, lakken en beitsen. Het proces dat gebruikt wordt om blauwing aan te brengen is daardoor in de metaaltechniek niet of nauwelijks bekend. Daarom is het interessant om hier meer over te lezen en te leren. Hieronder is aangeven wat het verschil is tussen warm blauwen en koud blauwen.

Warm blauwen: blauwing doormiddel van verhitting
De alleroudste methode is het verwarmen van de metalen delen in een vuur totdat het staal lichtblauw van kleur werd. Voor de sierwaarde en een egale kleur van alle onderdelen bracht men vaak gelijktijdig alle metalen onderdelen van een vuurwapen in hetzelfde vuur. Dit vuur was echter niet zo heet dat het metaal zou smelten. Er werd vroeger gebruik gemaakt van een houtskoolvuur dat ongeveer een temperatuur had van 300 graden Celsius. Daarin werden de metalen delen geplaatst en systematisch rondgedraaid zodat de blauwing op de metalen delen gelijkmatig kon ontstaan. Men maakte met name voor vizierkleppen en korrels ook wel gebruik van een bakje dat in het houtskoolvuur werd aangebracht. Voordat men deze onderdelen echter in het bakje deed werden ze ingesmeerd met as van hout en olie. Tijdens de verhitting op het houtskoolvuur werd het olie zwart en de houtas weer wit. Na afkoeling van de onderdelen werden deze een beetje gepolijst zodat ze glad en schoon werden. Daarvoor maakte men gebruik van fijne zandkorrels.

Koud blauwen: blauwing aanbrengen doormiddel van stoffen
Er zijn verschillende stoffen die werden en worden gebruikt om blauwing te realiseren. Dit wordt ook wel het koud blauwen genoemd. Het koud blauwen houdt in dat er geen gebruik wordt gemaakt van een vuur. In plaats daarvan gebruikt men een mengsel van bijvoorbeeld:
A: 1/2 lood salpeterzuur
B: 1/2 lood salpeterzure ether
C: 3-loden wijngeest
D: 1/2 loden kopervitrial (in 100 loden water opgelost)
C: 3-loden Stahl´s alcalisch ijzertinctuur (verkregen door staalvijlsel op te lossen in koningswater)

Dit mengsel werd bijvoorbeeld toegepast rond 1850 voor het aanbrengen van blauwing op de lopen van Nederlandse vuurwapens die door het leger werden gebruikt. Voor het aanbrengen van het mengsel moest het metaal goed ontvet worden. Daarvoor gebruikte men kalk of krijt. Er zijn verschillende mengsels die men kan toepassen om blauwing aan te brengen. Naast het hierboven genoemde mengsel is een mengsel van kopersulfaat ,selenigzuur en salpeterzuur ook mogelijk. Deze stoffen zijn echter wel schadelijk voor de gezondheid. Daarom moet het aanbrengen van blauwing bij voorkeur door een specialist worden uitgevoerd.

Aanbrengen van blauwing
Er zijn tegenwoordig wel bepaalde flesjes waarin het mengsel al is samengevoegd, dat vereenvoudigd het blauwingsproces. Toch verdient het de aanbeveling om het aanbrengen van blauwing door een ervaren persoon te laten doen. Niet alleen de gezondheid van de persoon kan worden geschaad als men het blauwen onzorgvuldig uitvoert ook de kwaliteit van de blauwing kan slechter zijn wanneer men dit zelf probeert aan te brengen. Daardoor kan de uitstraling en de corrosievastheid van het vuurwapen worden verminderd en dat moet worden voorkomen.

Waarom blauwing aanbrengen?
Blauwing zorgt er voor dat vuurwapens minder gevoelig zijn voor roest. Bovendien zorgt blauwing er voor dat vuurwapens er fraaier uit zien. Met name klassieke vuurwapens zijn door de combinatie van blauwing en patina zeer fraai om te zien. Deze wapens zijn vaak nog van damast of damaststaal gemaakt. Door het aanbrengen van blauwing komen de ringen en vormen van het damaststaal fraai in het metaal naar voren.
Naast deze aspecten zorgt het aanbrengen van blauwing er ook voor dat het zonlicht niet op het vuurwapen weerkaatst. Dat is belangrijk op het slagveld omdat de positie van de schutter dan niet wordt verraden maar ook de sportschutter en jager kan last hebben van de schittering van het zonlicht.

Wat zijn de spanten van een schip?

Spanten zijn onderdelen van een constructie van een schip of jacht. De spanten van het schip zijn dikke gebogen delen en lopen overdwars ten opzichte van de romp of de lengte van het schip. Men zou de spanten daardoor kunnen beschouwen als de ribbenkast van een schip. Als men de positie van de spanten bekijkt lijken dit ook net ribben. Deze ribben hebben een v-vorm, U-vorm of een C-vorm. Spanten werden vroeger van hout gemaakt. Door de gebogen vorm is het lastig om een spant uit één boom te zagen. In plaats daarvan werden de spanten van verschillende houten delen gemaakt. Een spant bestond daardoor uit een buikstuk, twee oplangen en twee sitters. Tegenwoordig worden spanten van metaal gemaakt zoals staal of aluminium.

De spanten worden op een regelmatige afstand geplaatst op de kiel van het schip. In het middelste deel van het schip zijn de spanten U-vormig. Naar mate men meer naar het voorsteven gaat krijgen de spanten meer een V-vorm. De spanten van de meeste schepen zijn van staal en worden door ervaren lassers aan de kiel van het schip vast gelast. Aan de buitenkant van de spanten wordt de scheepshuid vastgelast. Deze scheepshuid bestaat uit huidplaten die ook van staal zijn gemaakt. Het woord ‘spant’ wordt naast de scheepsbouw en jachtbouw ook gebruikt in de bouwkunde. In dat geval bedoelt men met een spant de dragende delen van een dakconstructie. De spanten van een gebouw lijken ook wel een beetje op de ribben van een dak. Aan deze spanten wordt namelijk ook de dakbedekking bevestigd.

Wat is cascobouw in de scheepsbouw en jachtbouw?

De scheepsbouw en jachtbouw zijn twee bijzondere onderdelen die onder de metaaltechniek vallen. In de scheepsbouw worden vrachtschepen, passagiersschepen, drijvende pontons en andere grote drijvende schepen en objecten gebouwd. Deze objecten zijn meestal van staal vervaardigd. In de jachtbouw worden jachten gemaakt. De jachtbouw en de scheepsbouw zijn twee sectoren die veel op elkaar lijken. Desondanks zijn deze sectoren wel verschillend. De jachtbouw is een sector die meer op luxe is gericht. Hierdoor is het afwerkingsniveau in de jachtbouw veel hoger dan in de scheepsbouw. De jachtbouw is vooral bedoelt voor de vrije tijd van mensen. Een jacht is daarnaast een statussymbool. Daarom moeten jachten aan veel verschillende eisen voldoen en moeten ze ook esthetisch aantrekkelijk zijn. Jachten worden regelmatig volgens speciale richtlijnen ontworpen die elk jacht een uniek uiterlijk geven. De jachtbouw vereist veel vakmanschap van de bouwers van het jacht. Een bedrijf waar jachten worden gebouwd wordt over het algemeen een jachtwerf genoemd.

De scheepsbouw is meer gericht op de bouw van schepen die een bepaald nut hebben. Dit kunnen transportschepen zijn maar ook passagiersschepen. Verder zijn er speciale werkschepen die ontworpen worden om bijvoorbeeld te baggeren. Olietankers worden bijvoorbeeld gebruikt om olie te vervoeren. Verder zijn er bijvoorbeeld schepen voor de brandweer, politie en de reddingsmaatschappij. Deze schepen moeten voldoen aan hoge eisen op het gebied van veiligheid. Daarnaast moeten deze schepen constructief zeer sterk zijn. Schepen die onder zware omstandigheden worden gebruikt moeten vooral sterk zijn, de uiterlijke aspecten zijn daarbij van ondergeschikt belang. Bedrijven waar schepen worden gebouwd worden scheepswerven genoemd.

Cascobouw in de jachtbouw en scheepsbouw
Het bouwen van casco’s in de scheepsbouw heeft veel overeenkomsten met de bouw van casco’s in de jachtbouw. Het materiaal kan echter wel verschillen. In de jachtbouw wordt veel gebruik gemaakt van aluminium terwijl men in de scheepsbouw voornamelijk werkt met staal. Staal is zwaarder maar ook sterker dan aluminium. Daarom is staal geschikte voor schepen die onder zware druk komen te staan of een grote lading moeten vervoeren. Ook het afwerkingsniveau verschilt tussen de jachtbouw en scheepsbouw. De jachtbouw heeft meestal een zeer hoog afwerkingsniveau. De scheepsbouw heeft een lager afwerkingsniveau maar heeft wel zeer hoge kwaliteitseisen op het gebied van de constructieve stevigheid. Zowel in de jachtbouw als in de scheepsbouw wordt regelmatig gecertificeerd gelast. Dit houdt in dat de lassen die aangebracht worden in onderdelen van het casco aan zeer hoge kwaliteitseisen moeten voldoen.

Cascobouw in het algemeen
Op een jachtwerf of scheepswerf werken lassers en cascobouwers. Sommige personeelsleden kunnen beide functies vervullen. De meeste medewerkers zijn echter één van beide functies, of je bent cascobouwer of je bent lasser. Een cascobouwer stelt de onderdelen van het schip of het jacht samen. Daarbij moet de cascobouwer goed tekening kunnen lezen. Aan de hand van tekeningen moeten platen en profielen op maat worden gezaagd of gesneden. Vervolgens moeten de spanten volgens tekening worden opgezet. Om de spanten heen worden huidplaten vastgehecht. De cascobouwer maakt hiervoor hechtlassen. De lasser komt na de cascobouwer en last de delen die gehecht zijn aan elkaar vast met een hoogwaardige las. De cascobouwer moet de maatvoering goed in de gaten houden. Meestal let de lasser daar namelijk niet op. De lasser moet er vanuit kunnen gaan dat de cascobouwer de delen van het schip goed in elkaar heeft gehecht. De cascobouwer stelt niet alleen de buitenkant van het schip samen. Hij of zij kan ook de binnenkant van het schip samenstellen. Hierbij kan gedacht worden aan de verschillende ruimtes en vloeren waaruit een schip bestaat. Ook de kajuit en gaten voor de boegschroef kunnen door de cascobouwer worden samengesteld.

Afbouwfase van het schip of het jacht
Het casco van een schip of jacht is als het ware de ruwbouw van een schip. Het schip moet na de bouw van het casco nog worden voorzien van een interieur en installatie. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van elektrische bekabeling en leidingen voor de verwarming. Daarnaast worden er ook leidingen aan boord van een schip geplaatst voor schoon water en afvalwater. Verder zijn er diverse brandstofleidingen aan boord van een schip. In de afbouwfase wordt ook aandacht besteed aan het sanitair en de besturing van het schip of het jacht. De jachttimmermannen zorgen er voor dat het dek van de jachten mooi betimmerd wordt. Dit is een bijzondere vorm van vakmanschap. Ook aan de binnenkant van jachten wordt door jachttimmermannen veel werk verricht ter verfraaiing van het jacht. Scheepstimmermannen doen deze werkzaamheden aan boord van schepen. Tot slot wordt er ook aandacht besteed aan het schilderwerk in het schip of het jacht en daarbuiten. Hier zijn ook verschillende eisen voor. De buitenkant van schepen en jachten hebben veel te lijden van de uitwerking van weer en wind. Daarom moet de buitenkant van het schip goed beschermd worden. Jachtschilders en scheepsschilders zorgen er voor dat deze bescherming in de vorm van verf en lak professioneel wordt aangebracht.