Wat zijn gasleidingen en van welke materialen worden deze gemaakt?

Voor het transporteren van verschillende stoffen in gasvorm kan gebruik worden gemaakt van zogenoemde gasleidingen. Deze leidingen zijn buizen die gemaakt zijn van een metaallegering of van een kunststof. Gasleidingen worden in Nederland door verschillende specialistische bedrijven gelegd. Deze bedrijven kunnen onder andere onder de nutsbedrijven vallen zoals de Gasunie. Daarnaast zijn er veel reguliere bedrijven die in opdracht van nutsbedrijven gasleidingen aanbrengen. Het gaat hierbij meestal om aardgasleidingen. Er zijn echter ook andere gasleidingen die worden gelegd. Hieronder is meer informatie weergegeven over materialen die voor gasleidingen worden gebruikt en verschillende gassen die door gasleidingen heen kunnen stromen.

Welke materiaal kiest men voor een gasleiding?
Gasleidingen kunnen van verschillende materialen worden gemaakt. De keuze van het materiaal voor een gasleiding is afhankelijk van een aantal factoren:

  • Het soort gas dat getransporteerd wordt. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan de risico’s op ontploffing, brand en ander schadelijke gevolgen zoals vergiftiging en verstikking die kunnen ontstaan wanneer gas uit de gasleiding ontsnapt.
  • De capaciteitseisen die worden gesteld aan het transport door de gasleiding. Kortom hoeveel gas moet worden getransporteerd op een bepaald moment. Dit bepaald mede de diameter van de leiding.
  • De druk waarmee gassen worden getransporteerd. De druk van gas heeft te maken met de capaciteitseisen. Als gassen snel getransporteerd moeten worden zal er veel druk op de gasleiding staan en moet de gasleiding van extra stevig materiaal worden gemaakt. Daarnaast worden ook extra hoge eisen gesteld aan de verbindingen waaruit het gasleidingtraject bestaat.
  • De invloeden van buitenaf die druk uitoefenen op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan bewegingen en trillingen die afkomstig zijn van gebouwen en machines waarin de gasleidingen zijn geplaatst.
  • Weersinvloeden zoals wind, sneeuw, hagel en regen kunnen ook invloed hebben op gasleidingen die buiten zijn geplaatst.
  • Temperatuur heeft eveneens een invloed op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan de omgevingstemperatuur waar de gasleiding is geplaatst en aan de temperatuur van de gassen die worden getransporteerd.
  • Corrosievastheid is belangrijk wanneer een leiding geplaatst is in de buitenlucht en met name in een omgeving met zouten zoals een zeeklimaat.
  • De prijs is ook van invloed bij het bepalen van het materiaal van een gasleiding.

Welke gassen worden vervoerd door een gasleiding?
Er worden verschillende gassen door gasleidingen getransporteerd. Door gasleidingen of pijpleidingen wordt onder ander aardgas getransporteerd. Daarnaast zijn er gasleidingen waar perslucht doorheen stroomt. Ook zijn er gasleidingen voor zuurstofgas, koolwaterstoffen, stikstofgas en waterstofgas. Dit zijn slechts een aantal voorbeelden. In onder andere de procesindustrie worden zeer veel verschillende gassen doormiddel van pijpleidingen getransporteerd.

Bevestigingsmethodes voor gasleidingen
Gasleidingen kunnen op verschillende manieren aan elkaar worden bevestigd. De bevestigingsmethodes kunnen worden onderverdeeld in uitneembare verbindingen en niet-uitneembare verbindingen. Voorbeelden van uitneembare verbindingen zijn:

  • Verbindingen van flenzen die doormiddel van bouten aan elkaar worden verbonden. Deze verbindingen worden gemaakt door flensmonteurs die hiervoor een speciale opleiding of cursus hebben gehad.
  • Koppelingen die gebaseerd zijn op schroefdraadverbindingen kunnen uit elkaar worden gehaald en zijn dus uitneembaar. Deze koppeldingen kunnen doormiddel van fittingen worden gemaakt en worden gemaakt door pijpfitters en installatiemonteurs.

Niet-uitneembare verbindingen

  • Verbindingen die doormiddel van lassen tot stand worden gebracht. Hierbij kan men denken aan gasleidingen die aan elkaar worden verbonden doormiddel van autogeen lassen, TIG-lassen, Mig/Mag lassen en elektrode lassen. Een bijzonder lasproces dat in de buitenlucht voor gasleidingen kan worden toegepast is fleetwelding hierbij worden zogenoemde pipeline-laselektroden gebruikt.
  • Sommige verbindingen worden doormiddel van vervorming tot stand gebracht. Buizen worden in elkaar geplaatst en vervolgens wordt er met een machine een vervorming zoals een rand aangebracht in de buis. Door deze vervorming kan de leiding niet eenvoudig weer uitelkaar worden gehaald en weer in elkaar worden gezet. Men zal telkens opnieuw een onvervormde leiding of buis moeten gebruiken om een goede verbinding te maken.
  • Spiegelassen wordt ook wel stuiklassen genoemd en wordt onder andere toegepast bij kunststof gasleidingen. Hierbij worden de uiteinden van twee leidingen gesmolten tegen een hete plaat (deze plaat wordt ook wel spiegel genoemd). Na het verwijderen van de spiegel worden de gesmolten uiteindes van de buizen tegen elkaar gedrukt. Na het uitharden van het gesmolten kunststof ontstaat een stevige verbinding. Spiegellassen wordt toegepast bij verschillende kunststoffen zoals polyetheen (HDPE), polypropeen (PP) en Polyvinyldieenfluoride (PVDF). Spiegellassen of stuiklassen kan worden gedaan door een spiegellasser of stuiklasser. Meestal vormt spiegelassen een onderdeel van installatiewerk.

Naast het aansluiten, fitten en lassen van gasleidingen worden ook appendages aangebracht. Dit zijn onderdelen die met de installatie verbonden zijn zoals kleppen en afsluiters. Verder wordt er aan installaties ook meetapparatuur en regelapparatuur gemonteerd. Met meetapparatuur men bijvoorbeeld de temperatuur of de druk meten van de gassen die door de leidingen stromen. Daarnaast is er ook regelapparatuur waarmee onder andere de druk kan worden ingesteld. De meet- en regeltechniek is zeer nauwkeurige techniek waarbij elektrotechnische componenten, elektronica, software en mechanische componenten nauw met elkaar verbonden zijn. Deze apparatuur wordt aangebracht door specialisten. Meestal is dit een instrumentatiefitter, een onderhoudstechnicus Instrumentatie OTI of een servicetechnicus Electro STE.

Wat is een geografisch informatiesysteem GIS datasysteem en waar wordt het voor gebruikt?

GIS is een afkorting die staat voor geografisch informatiesysteem. Dit is een systeem waarin informatie wordt opgeslagen over objecten die geografisch aan een locatie gebonden zijn. Hierbij kan gedacht worden aan diverse reële objecten zoals woningen, utiliteit, wegen en leidingen. Daarnaast kunnen ook virtuele objecten in een GIS datasysteem worden ingevoerd zoals eigendomsverhoudingen en bestuurlijke gebiedsindeling. Ook de procedures die aan deze informatie verbonden zijn kunnen tot het GIS worden gerekend. Evenals het personeel, de organisatie en de bijbehorende data die nodig is voor het toepassen van het geografisch informatiesysteem.

Waarvoor wordt GIS gebruikt?
GIS is breed, er kan zeer veel informatie in worden opgeslagen. Geografische informatie wordt ook wel geo-informatie genoemd en kan in GIS worden bewerkt en beheert. Ook kan het GIS worden gebruikt om informatie te analyseren, te integreren en gegevens te presenteren. Dit beheren en bewerken van een geografisch informatiesysteem wordt binnen een organisatie meestal door een GIS-afdeling uitgevoerd. Deze afdeling is binnen de organisatie verantwoordelijk voor het verstrekken van de juiste geo-informatie. Op basis van deze informatie kunnen organisaties bepalen welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd op een specifieke locatie. Bij de aanleg van infra kunnen echter meerdere organisaties betrokken zijn. Daarom is het belangrijk dat geo- informatie gedeeld kan worden tussen organisaties. Dit kan via een geo-portaal. Dit is een GIS dat op webservices is gebaseerd. In een geo-portaal wordt via geo-services informatie gecombineerd die afkomstig is van verschillende organisaties.

Wie maken gebruik van GIS?
De informatie die in GIS kan worden verwerkt kan door verschillende instanties en organisaties worden aangeleverd. Hierbij kan gedacht worden aan universiteiten, overheidsinstellingen en nutsbedrijven. Deze instanties kunnen informatie verschaffen over de locatie van riolering, drinkwaterleidingen, gasleidingen, elektriciteitsleidingen en glasvezelnetwerken. Er kan in de praktijk gebruik worden gemaakt van een driedimensionaal GIS. In dit 3D geografisch informatiesysteem kan de locatie, hoogte en diepte van bepaalde geografische objecten worden bepaald. Het GIS wordt naast overheidsinstanties en nutsbedrijven ook gebruikt door bouwbedrijven en infrabedrijven. Ook telecombedrijven maken gebruik van GIS. Het geografisch informatiesysteem wordt zowel door de profit als de non-profit sector gebruikt.

Wat doet een Distributiemonteur gas (DMg)?

Wanneer er in een straat of een woning gasleidingen worden aangelegd kan dit worden uitgevoerd door een Distributiemonteur gas. Deze persoon verricht werkzaamheden voor een nutsbedrijf. Van het nutsbedrijf krijgt de Distributiemonteur gas jaarlijks een raamopdracht over de werkzaamheden die hij of zij mag verrichten aan het gasnetwerk. Deze raamovereenkomst is gebaseerd op een VIAG (Veiligheidsinstructie aardgas) die door de Distributiemonteur gas om de drie jaar moet worden vernieuwd. Er zijn verschillende  VIAG aanwijzingen. De verschillende VIAG aanwijzingen zijn van laag tot hoog VIAG VOP (voldoende onderricht persoon), de VIAG VP (vakbekwaam persoon) en de VIAG AVP (allround vakbekwaam persoon). Dit zijn echter de aanwijzingen waarmee een Distributiemonteur gas in de praktijk aan de slag kan met het aanleggen en aansluiten van gasleidingen. Een Distributiemonteur gas moet ook een vaktechnische opleiding hebben gehaald om uiteindelijk een VIAG AVP aanwijzing te behalen. Alleen praktijkkennis is daarvoor niet voldoende. Daarom vormt een opleiding Distributiemonteur gas een belangrijke basis voor het werken aan gasleidingen. De veiligheid is één van de belangrijkste aspecten wanneer een monteur werkt met gasleidingen. De gevolgen van onvoorzichtig gedrag kunnen enorm zijn.

Wat zijn de werkzaamheden van een distributiemonteur gas?
Een gasdistributie monteur legt hoofdleidingen aan en sluit dienstleidingen (aansluitleidingen) aan op de hoofdleiding. De dienstleiding eindigt bij de woning op de verbruikersaansluiting. Deze is aangesloten op de gasmeterbeugel. Vanaf de gasmeterbeugel worden binnenleidingen aangelegd. Deze binnenleidingen zijn gekoppeld aan de gasmeterbeugel.

In hoge flatgebouwen en bedrijfspanden worden door de Distributiemonteur gas speciale stijgleidingen aangelegd. De stijgleidingen zijn in feite een verlenging van de dienstleiding die is aangesloten op de hoofdleiding.

De leidingen worden na het plaatsen afgeperst om te kijken of deze over voldoende sterkte beschikken. Dit afpersen gebeurd met luchtdruk. Wanneer een leiding niet over voldoende sterkte beschikt moet worden gezocht naar de fout in de leiding. Meestal is dit een koppeling of beugels die niet goed zijn aangesloten. De fout moet worden hersteld om een veilig gasnetwerk te garanderen. Pas wanneer alle leidingen zijn gecontroleerd en goedgekeurd dat er gas door de leidingen worden getransporteerd.

Naast het plaatsen en afpersen van gasleidingen worden voor de Distributiemonteur gas gasmeters geplaatst en gasmeters vervangen. Hierbij komt ook klantcontact aan de orde. Veel klanten vinden het prettig om een uitleg te krijgen van de monteur over de werkzaamheden die worden verricht en wat de gevolgen van de gebruiker daarvan zijn.

Distributiemonteur gas is altijd een VIAG VOP, VIAG VP of een VIAG AVP. Zonder die aanwijzingen mag de Distributiemonteur gas geen werkzaamheden verrichten. Op de aanwijzing staat precies wat een Distributiemonteur gas mag doen. Hierdoor weet de monteur in de praktijk waar hij of zij aan mag werken en welke werkzaamheden hij of zij aan andere monteurs met de juiste aanwijzing over moet laten. De werkzaamheden die door een Distributiemonteur gas worden gedaan in Nederland zijn geregistreerd. Elke klus die door een Distributiemonteur gas wordt gedaan staat op zijn of haar naam. Wanneer er fouten ontstaan is daarom vaak herleidbaar wie daarvoor verantwoordelijk is. Zorgvuldigheid bij het uitvoeren van de werkzaamheden en een goede controle achteraf zijn zeer belangrijk bij werken aan gasleidingen.

Vaardigheden van een Distributiemonteur gas
Een distributiemonteur gas moet over verschillende vaardigheden beschikken om zijn of haar werkzaamheden succesvol uit te voeren. Zou moet hij goed tekeningen kunnen lezen om te bepalen waar de gasleidingen langs moeten lopen en de aansluitpunten zich bevinden. De werkzaamheden moeten veilig worden uitgevoerd conform de normen van de bedrijfstak. Daarnaast moet een Distributiemonteur gas collega’s aanspreken op onveilig gedrag. De materialen en gereedschappen die worden gebruikt bij het uitvoeren van de werkzaamheden moeten zorgvuldig worden gebruikt en goed onderhouden. Er komt zowel zwaar fysiek werk als nauwkeurig werk aan de orde bij het werk van een Distributiemonteur gas.