Wat is een sokkentang of Zweedse moordenaar?

Sokkentang

Een sokkentang wordt ook wel een Zweedse tang genoemd of Zweedse moordenaar. Deze tang wordt gebruikt om ronde voorwerpen stevig te omklemmen. Hierbij kan men denken aan het omklemmen van buizen of assen. Door het omklemmen van deze objecten of onderdelen kan men andere delen vast- of losdraaien. Een sokkentang lijkt op een waterpomptang alleen is deze tang over het algemeen veel groter zodat deze tang ook buizen en koppelingen kan omvatten die niet met een waterpomptang kunnen worden vastgegrepen.

Hoe ziet een Zweedse tang of sokkentang er uit?

Sokkentang
Sokkentang

Een sokkentang bevat een bek met een aantal tanden er op zodat een goede grip kan worden gerealiseerd. De bovenste bek is iets rond zodat buizen, assen en andere ronde delen goed omvat kunnen worden. De bekken zijn bevestigd op twee benen die doormiddel van een scharnierend deel aan elkaar verbonden zijn. Door dit scharnierend deel kan men een hefboomeffect creëren en een nog grotere kracht uitoefenen. In tegenstelling tot een waterpomptang kan men op het verstelbare been van de tang een moer aandraaien zodat men de juiste diameter of omvang van de bek kan bereiken. Dit systeem komt overeen met de werking van een pijptang.

Wat is een Gyrolokker en wat doet deze werknemer?

Soms hoor je de term ‘Gyrolokker’ als men het heeft over leidingwerk.  Gyrolokker wordt dan gebruikt als iemand die een bepaald beroep uitoefent. Gyrolokker is echter geen beroep. Deze term verwijst naar een bepaald type fitting, namelijk een Twin ferrule fitting. Een aantal bekende merken van dit type fitting zijn Parker A-lok, Swagelok en Gyrolok. Het merk Gyrolok is dus verwerkt in het woord ‘Gyroloker’ of ‘Gyrolokker’. In feite is een Gyrolokker iemand die werkt als fitter en daarbij ervaring heeft met de Twin ferrule fittingen van het merk Gyrolok.

Twin ferrule fittingen worden voornamelijk gebruikt in klein leidingwerk. Daarbij worden leidingen verbonden doormiddel van knelkoppelingen. Het werken aan kleine leidingen en het bevestigen van leidingen doormiddel van knelkoppelingen wordt ook wel tubing genoemd. Het is daarbij wel belangrijk dat men weet met welke merken de fitter ervaring heeft. De onderdelen van de verschillende merken zijn namelijk meestal niet uitwisselbaar. Het woord ‘Gyrolokker’ maakt duidelijk dat de desbetreffende fitter ervaring heeft met dit merk twin ferrule fittingen. Daarom gebruiken sommige fitters dit woord om duidelijk te maken wat voor type fitter ze zijn. Deze fitters hebben speciale certificaten behaald om de fittingen veilig aan te brengen in installaties.

Wat zijn gasleidingen en van welke materialen worden deze gemaakt?

Voor het transporteren van verschillende stoffen in gasvorm kan gebruik worden gemaakt van zogenoemde gasleidingen. Deze leidingen zijn buizen die gemaakt zijn van een metaallegering of van een kunststof. Gasleidingen worden in Nederland door verschillende specialistische bedrijven gelegd. Deze bedrijven kunnen onder andere onder de nutsbedrijven vallen zoals de Gasunie. Daarnaast zijn er veel reguliere bedrijven die in opdracht van nutsbedrijven gasleidingen aanbrengen. Het gaat hierbij meestal om aardgasleidingen. Er zijn echter ook andere gasleidingen die worden gelegd. Hieronder is meer informatie weergegeven over materialen die voor gasleidingen worden gebruikt en verschillende gassen die door gasleidingen heen kunnen stromen.

Welke materiaal kiest men voor een gasleiding?
Gasleidingen kunnen van verschillende materialen worden gemaakt. De keuze van het materiaal voor een gasleiding is afhankelijk van een aantal factoren:

  • Het soort gas dat getransporteerd wordt. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan de risico’s op ontploffing, brand en ander schadelijke gevolgen zoals vergiftiging en verstikking die kunnen ontstaan wanneer gas uit de gasleiding ontsnapt.
  • De capaciteitseisen die worden gesteld aan het transport door de gasleiding. Kortom hoeveel gas moet worden getransporteerd op een bepaald moment. Dit bepaald mede de diameter van de leiding.
  • De druk waarmee gassen worden getransporteerd. De druk van gas heeft te maken met de capaciteitseisen. Als gassen snel getransporteerd moeten worden zal er veel druk op de gasleiding staan en moet de gasleiding van extra stevig materiaal worden gemaakt. Daarnaast worden ook extra hoge eisen gesteld aan de verbindingen waaruit het gasleidingtraject bestaat.
  • De invloeden van buitenaf die druk uitoefenen op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan bewegingen en trillingen die afkomstig zijn van gebouwen en machines waarin de gasleidingen zijn geplaatst.
  • Weersinvloeden zoals wind, sneeuw, hagel en regen kunnen ook invloed hebben op gasleidingen die buiten zijn geplaatst.
  • Temperatuur heeft eveneens een invloed op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan de omgevingstemperatuur waar de gasleiding is geplaatst en aan de temperatuur van de gassen die worden getransporteerd.
  • Corrosievastheid is belangrijk wanneer een leiding geplaatst is in de buitenlucht en met name in een omgeving met zouten zoals een zeeklimaat.
  • De prijs is ook van invloed bij het bepalen van het materiaal van een gasleiding.

Welke gassen worden vervoerd door een gasleiding?
Er worden verschillende gassen door gasleidingen getransporteerd. Door gasleidingen of pijpleidingen wordt onder ander aardgas getransporteerd. Daarnaast zijn er gasleidingen waar perslucht doorheen stroomt. Ook zijn er gasleidingen voor zuurstofgas, koolwaterstoffen, stikstofgas en waterstofgas. Dit zijn slechts een aantal voorbeelden. In onder andere de procesindustrie worden zeer veel verschillende gassen doormiddel van pijpleidingen getransporteerd.

Bevestigingsmethodes voor gasleidingen
Gasleidingen kunnen op verschillende manieren aan elkaar worden bevestigd. De bevestigingsmethodes kunnen worden onderverdeeld in uitneembare verbindingen en niet-uitneembare verbindingen. Voorbeelden van uitneembare verbindingen zijn:

  • Verbindingen van flenzen die doormiddel van bouten aan elkaar worden verbonden. Deze verbindingen worden gemaakt door flensmonteurs die hiervoor een speciale opleiding of cursus hebben gehad.
  • Koppelingen die gebaseerd zijn op schroefdraadverbindingen kunnen uit elkaar worden gehaald en zijn dus uitneembaar. Deze koppeldingen kunnen doormiddel van fittingen worden gemaakt en worden gemaakt door pijpfitters en installatiemonteurs.

Niet-uitneembare verbindingen

  • Verbindingen die doormiddel van lassen tot stand worden gebracht. Hierbij kan men denken aan gasleidingen die aan elkaar worden verbonden doormiddel van autogeen lassen, TIG-lassen, Mig/Mag lassen en elektrode lassen. Een bijzonder lasproces dat in de buitenlucht voor gasleidingen kan worden toegepast is fleetwelding hierbij worden zogenoemde pipeline-laselektroden gebruikt.
  • Sommige verbindingen worden doormiddel van vervorming tot stand gebracht. Buizen worden in elkaar geplaatst en vervolgens wordt er met een machine een vervorming zoals een rand aangebracht in de buis. Door deze vervorming kan de leiding niet eenvoudig weer uitelkaar worden gehaald en weer in elkaar worden gezet. Men zal telkens opnieuw een onvervormde leiding of buis moeten gebruiken om een goede verbinding te maken.
  • Spiegelassen wordt ook wel stuiklassen genoemd en wordt onder andere toegepast bij kunststof gasleidingen. Hierbij worden de uiteinden van twee leidingen gesmolten tegen een hete plaat (deze plaat wordt ook wel spiegel genoemd). Na het verwijderen van de spiegel worden de gesmolten uiteindes van de buizen tegen elkaar gedrukt. Na het uitharden van het gesmolten kunststof ontstaat een stevige verbinding. Spiegellassen wordt toegepast bij verschillende kunststoffen zoals polyetheen (HDPE), polypropeen (PP) en Polyvinyldieenfluoride (PVDF). Spiegellassen of stuiklassen kan worden gedaan door een spiegellasser of stuiklasser. Meestal vormt spiegelassen een onderdeel van installatiewerk.

Naast het aansluiten, fitten en lassen van gasleidingen worden ook appendages aangebracht. Dit zijn onderdelen die met de installatie verbonden zijn zoals kleppen en afsluiters. Verder wordt er aan installaties ook meetapparatuur en regelapparatuur gemonteerd. Met meetapparatuur men bijvoorbeeld de temperatuur of de druk meten van de gassen die door de leidingen stromen. Daarnaast is er ook regelapparatuur waarmee onder andere de druk kan worden ingesteld. De meet- en regeltechniek is zeer nauwkeurige techniek waarbij elektrotechnische componenten, elektronica, software en mechanische componenten nauw met elkaar verbonden zijn. Deze apparatuur wordt aangebracht door specialisten. Meestal is dit een instrumentatiefitter, een onderhoudstechnicus Instrumentatie OTI of een servicetechnicus Electro STE.

Wat is een appendage en waarvoor worden appendages gebruikt?

Appendage is een woord dat is afgeleid van de Latijnse woord: ‘ad’ , dit kan vertaald worden met het Nederlandse woord ‘bij’. Daarnaast is in het woord appendage ook het Latijnse woord ‘pendere’ verwerkt. Dit kan worden vertaald met het Nederlandse woord ‘hangen’. Vrij vertaald in het Nederlands kan het woord appendage worden uitgelegd als ‘bijhangsel’. Appendages worden in de techniek regelmatig gebruikt als onderdeel van een installatie of machine.

Waar worden appendages voor gebruikt?
Appendages zijn kleine onderdelen of toestellen die zijn aangesloten op installaties en machines. De appendage vormt een belangrijk onderdeel van een technisch systeem. Er zijn verschillende appendages die in de praktijk worden toegepast. In leidingnetten voor bijvoorbeeld de distributie van water en gas kan gebruik worden gemaakt van kranen en afsluiters. Dit kan in de installatietechniek gebeuren van woningen en bedrijfspanden. Ook kunnen appendages worden aangebracht in grote leidingnetwerken en gasdistributie gebieden.

Aan deze leidingen worden verschillende meettoestellen aangesloten om de druk en temperatuur te meten in installaties en leidingsystemen. Appendages worden ook veel toegepast in de procesindustrie. In veel productiebedrijven zijn machines aanwezig waaraan appendages zijn verbonden. Hierbij kan men denken aan pneumatische systemen en hydraulische systemen. Aan deze systemen zijn ventielen verbonden en andere appendages.

In de procestechniek worden veel grondstoffen en vloeistoffen door leidingen gepompt door fabrieken. Hierbij kan men denken aan de zuivelindustrie en de voedingsmiddelenindustrie. De vloeistoffen worden met een bepaalde druk door de leidingen getransporteerd. Hiervoor zijn meetinstrumenten en regelinstrumenten aangesloten op de leidingen. Daarmee kan ik kaart worden gebracht hoeveel vloeistof op een bepaald moment door een leiding stroomt. Verder zijn in de procesindustrie kranen en afsluiters aanwezig die zijn aangesloten op leidingen.

Appendages zijn belangrijk
Hoewel appendages vooral kleine onderdelen zijn van machines en installaties zijn ze wel van vitaal belang. Appendages die gebruikt worden om de druk in leidingen aan te geven moeten zeer betrouwbaar zijn. Deze meetinstrumenten moeten precies de juiste druk aangeven. Wanneer dit niet gebeurd is het goed mogelijk dat de druk in de leidingen hoger is dan op het meetinstrument wordt aangegeven. Dit kan grote gevolgen hebben voor de veiligheid van de installatie.

Ook afsluiters en kranen moeten veilig en deugdelijk zijn. Als bepaalde delen van een gasleiding zijn afgesloten moet deze afsluiting ook compleet hermetisch dicht zijn. Als er gas ontsnapt doordat een afsluiter niet goed werkt kunnen de gevolgen enorm zijn. Dit is ook het geval bij kranen die aangesloten zijn op leidingnetwerken.

Wie plaatsen appendages?
Appendages aan leidingnetwerken worden in de praktijk aangebracht door fitters. Als het gaat om specialistische appendages worden technisch specialisten ingezet. Deze specialisten kunnen instrumentatiefitters worden genoemd. Maar er zijn bedrijven die deze technici een andere functienaam geven. Instrumentatie fitters moeten zeer nauwkeurig werk leveren. De appendages moeten vakkundig worden aangebracht en de werking daarvan moet regelmatig worden gecontroleerd.