Waar kun je gekookte lijnolie voor gebruiken?

Lijnolie of lijnzaadolie is een olie afkomstig die wordt verkregen uit de zaden van olievlas. De olie komt vrij tijdens het persen van de olievlas zaden. De toepassing van lijnolie is vrij breed. Zo wordt deze olie onder andere gebruikt in voedsel en veevoer. Daarnaast wordt lijnolie ook gebruikt voor het beschermen van hout. Hieronder is in een aantal alinea’s meer informatie weergegeven over lijnolie.

Toepassing van lijnolie
Lijnolie wordt onder andere gebruikt voor het verduurzamen van hout. Lijnzaadolie beschermd het hout tegen indringing van vocht. Dat zorgt er voor dat hout minder snel rot. Ook gaat lijnolie het uitdrogen van hout tegen. Daarom is lijnolie een effectief middel om tuinhout te beschermen maar ook de balken van schuren, garages en de gebinten van boerderijen en ander hout dat door uitdroging kan worden aangetast. Daarnaast wordt lijnolie gebruikt als grondstof voor verf. Het kan worden gebruikt als bindmiddel voor olieverf.

Naast de conservering van hout is lijnolie ook geschikt als beschermingsmiddel voor metalen. Staal en andere ijzerhoudende legeringen (ferrolegeringen) kunnen op den duur gaan roesten. Lijnolie kan worden gebruikt om roesten tegen te gaan. Lijnolie dringt behoorlijk goed door in roestig ijzer. Tot slot kan lijnolie ook worden aangebracht als beschermlaag over houten vloeren en zelfs op betonnen vloeren.

Hoe kun je lijnolie aanbrengen?
Lijnolie wordt meestal in grote plastic flessen verkocht. Het middel is na goed roeren klaar voor gebruik. Indien gewenst kan met lijnolie mengen met 20 procent terpentijn. Daardoor is het middel iets dunner en kan met name de eerste laag goed in het hout doordringen. Daardoor kan een maximale beschermlaag worden opgebouwd. De tweede laag lijnolie kan men onverdund aanbrengen. Men kan lijnolie in meerdere lagen op het materiaal aanbrengen. Daardoor wordt het materiaal nog beter beschermd. Lijnolie kan men doormiddel van een roller of kwast aanbrengen op hout en andere ondergronden.

Wat is Chroom-6?

Chroom-6 of chroom (VI) is een positief geladen geproduceerde variant van natuurlijk chroom (Cr). Het zijn chroom houdende verbindingen met zeswaardig chroom, zoals chroomzuur, chroomtrioxide, dichromaten en chromaten en worden gebruikt voor het beschermen van metaal (ferro) tegen roest. Let op! Chroom-6 is zeer schadelijk voor de gezondheid, het tast het DNA van mensen en dieren aan en kan verschillende soorten kanker veroorzaken! Hieronder is meer informatie over Chroom-6 en de schadelijke effecten daarvan weergegeven.

Waarvoor werd Chroom-6 gebruikt?
Chroom-6 werd vooral in de periode tussen de jaren 60 en 80 veel gebruikt. Voor corrosiebestrijding werd Chroom-6 in het verleden aan de oppervlakte van het metaal aangebracht. Chroom-6 werd overigens niet alleen op metaal aangebracht deze zeer giftige stof werd ook in hout, verf en zelfs plastic verwerkt. Zo kan het voorkomen dat men bij he schuren van chroomhoudende verflagen kleine deeltjes Chroom-6 door de lucht verspreid. Deze chroomhoudende verflagen kunnen bijvoorbeeld op bepaalde vliegtuigen, auto’s en andere voertuigen zitten.

Hoe komt Chroom-6 vrij?
Chroom-6 kan in de atmosfeer komen door het werken met het materiaal. Er kunnen dampen afkomen die bij inademing schadelijk zijn. Ook bij het lassen van sommige soorten roestvaststaal kan Chroom-6 vrij komen en bij het zagen van hout dat met Chroom-6 is geïmpregneerd hout. Door het zagen en schuren van hout en metaal dat Chroom-6 bevat kunnen kleine fijnstofdeeltjes vrijkomen van dit gevaarlijke materiaal.

Hoe ziet Chroom-6 er uit?
Chroom-6 wordt door chemici meestal chroom(VI) genoemd. Daarnaast komt deze chemische stof ook voor als chroom(VI)oxide (CrO3). Deze aanduiding maakt duidelijk er zuurstofatomen aan het metaal zitten. CrO3 is een vaste stof in bijvoorbeeld korrelige vorm. Als men CrO3 in kleine korrelige vorm ziet dan lijken het net donkerrode steentjes. De stof lost goed op in water waardoor het water in combinatie met CrO3 een zeer sterk stuur vormt.

Gevaren van Chroom-6
Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht heeft in een artikel van Joost de Vries in de Volkskrant van 21 augustus 2014, 17:31 aangegeven wat de schadelijke effecten kunnen zijn van Chroom-6. Volgens deze expert in de toxicologie heeft Chroom 6 zeer schadelijke gevolgen voor de gezondheid als men er aan wordt blootgesteld. Chroom-6 kan onder ander longkanker veroorzaken maar ook kanker in de neus en neusbijholte. Verder kunnen er door de blootstelling aan Chroom-6 verschillende soorten allergieën, chroomzweren en chronische longziekten ontstaan. Chroom-6 verbindingen zijn ook giftig voor de voortplanting.

Hoe komt Chroom-6 het lichaam binnen?
Een gevaarlijk aspect van Chroom-6 is dat deze stof op drie manieren in het menselijk lichaam kan komen. Dat kan bijvoorbeeld door inademing, maar ook door inslikken en via de huid door de poriën. Volgens de hoogleraar toxicologie is Chroom-6 daardoor gevaarlijke dan asbest. Asbest wordt namelijk nauwelijks door de huid opgenomen en is vooral via inademing schadelijk voor de mens. Als men met Chroom-6 zou werken zou men het hele lichaam tegen deze gevaarlijke stof moeten beschermen inclusief de ademhaling.

Wat is het verschil en de overeenkomst tussen pigment en kleurstof?

Pigmenten zijn stoffen die een bepaalde kleur reflecteren. De kleur die gereflecteerd wordt is de kleur die men ziet. Een pigment heeft echter geen vervend vermogen in tegenstelling tot kleurstoffen. De kleurstoffen hechten zich wel aan het object dat gekleurd moet worden. Pigmenten blijven bovendien in een onopgeloste vorm bestaan. Ook wanneer men pigmenten mengt met water zullen de pigmenten niet volledig oplossen. Pigmenten blijven meestal in een bepaalde korrelige vorm bestaan. Daarom worden aan pigmenten meestal bindmiddelen toegevoegd zodat ze zicht kunnen ‘binden’ aan objecten die gekleurd moeten worden.

Kleurstoffen kunnen echter wel een binding aangaan met een object dat gekleurd moet worden. Dit wordt ook wel een vervend vermogen genoemd. Kleurstoffen hechten zich aan objecten en worden ook als oplossing gebruikt. Pigmenten worden juist niet als oplossing gebruikt en blijven in pure vorm. Kleurstoffen worden onder andere verwerkt in drukinkt en andere soorten inkt. Daarnaast worden kleurstoffen ook gebruikt voor het kleuren van textiel. Ook in levensmiddelen worden kleurstoffen toegepast alleen dat gebeurd heel beperkt. In Europa zijn kleurstoffen die zijn toegestaan herkenbaar aan het zogenoemde E-nummer. Deze bestaan uit de letter ‘E’ in combinatie met een getal tussen de 100 en 200.

Waarvoor worden pigmenten gebruikt in de industrie en techniek?

Pigmenten zijn stoffen die een bepaalde kleur reflecteren. De kleurwerking ontstaat door het absorberen van bepaalde golflengtes van het zichtbare licht. Pigment dat alle golflengten absorbeert heeft de kleur zwart dit in tegenstelling tot een pigment dat alle golflengten van licht reflecteert, dat pigment heeft namelijk de kleur wit. Zwart is als het ware het ontbreken van alle licht en wit juist een weerkaatsing van al het licht. Pigmenten absorberen kleuren. Zo zal een pigment dat voornamelijk rode, oranje en gele golflengtes absorbeert een groenblauwe kleur vertonen. Een pigment toont dus de kleur van het licht dat er op wordt gereflecteerd.

Eigenschappen van pigmenten
Pigmenten absorberen en reflecteren kleuren. Dat is de belangrijkste eigenschap van deze stoffen. Pigmenten zijn er daarnaast zowel kunstmatig als natuurlijk. Zo komen organische pigmenten voor in dieren in planten. Anorganische pigmenten treft men aan in mineralen. Van nature komen pigmenten voor in de cellen van dieren en planten. Ook mensen hebben cellen met pigment. De cellen aan het oppervlak van het menselijk lichaam bepalen bijvoorbeeld de kleur van de huid, haar en de ogen. Als mensen bijna geen pigment in hun lichaam hebben worden ze vrijwel geheel wit. Deze mensen worden ook wel albino’s genoemd. Dit is overigens ook het geval bij dieren.

Pigmenten verschillen van kleurstoffen omdat pigmenten zich niet goed hechten aan het object dat ze moeten kleuren. Daarom worden aan pigmenten bindmiddelen toegevoegd. Verder kunnen pigmenten niet worden opgelost zoals kleurstoffen. In plaats daarvan worden pigmenten gedispergeerd. Pigmenten blijven in dat geval bestaan uit kleine korreltjes. De kleur wordt dan mede bepaald door de grote van de korrel.

Toepassing van pigmenten
Pigmenten worden onder andere toegepast als kleurmiddel voor drukinkt, verf, make-up en kunststoffen. Hierdoor worden pigmenten in verschillende industrieën gebruikt. Daarnaast worden pigmenten ook gebruikt in de creatieve sector voor bijvoorbeeld het kleuren van papier of het maken van verf voor schilderkunst.

De kleuren van producten kunnen dankzij de toepassing van pigmenten enorm verschillen. Voordat pigmenten worden toegepast moet men goed kijken naar de samenstelling. Er moet een stabiele verbinding worden gerealiseerd ei niet wordt aangetast door bindmiddelen en andere pigmenten. Verder mag het pigment niet oxideren door de invloed van zuurstof die in de lucht aanwezig is. Verder moet men bij de keuze van pigment rekening houden met de lichtechtheid. Dit houdt in dat het pigment niet moet gaan verkleuren of verbleken door de invloed van zonlicht (UV).

Over het algemeen kan pigment niet worden opgelost in water. De meeste pigmenten hebben wel een bepaalde beperking. Niet voor alle kleuren bestaat een geschikt pigment dat onder elke omstandigheid goed kan worden toegepast.

Wat is alkydverf of alkydharsverf?

Alkydverf is een verfsoort waarbij alkydhars als bindmiddel wordt gebruikt. Om die reden wordt alkydverf ook wel alkydharsverf genoemd. Alkydhars is een kunsthars en is een polymeer. De toepassing van alkydverf is heel breed. Zo kan deze verf worden gebruikt voor de afwerking van kunststof, hout en metaal. Uiteraard dient men wel aandacht te besteden aan de juiste grondverf zodat de alkydverf zich goed kan hechten aan het oppervlak. Er zijn ook grondverven die gebaseerd zijn op alkyd, alkydlakken, matlak, hoogglans lak en zijdeglans lak. Daarnaast zijn er dekkende en transparante beits en blanke lak die gebaseerd zijn op alkyd. Alkydverven,  alkydlakken en alkydbeits worden breed toegepast door schilders en hobbyisten.

Hoe ontstaat alkydhars?
Alkydhars ontstaat door polycondensatiereactie van polyalcoholen. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld pentaerytritol, trimethylolpropaan of propeenglycol worden gebruikt. bij dit proces wordt gebruik gemaakt van meerbasische organische zuren zoals bijvoorbeeld ftaalzuur of maleïnezuur. Men kan ook een overeenkomstige anhydride gebruiken zoals bijvoorbeeld ftaalzuuranhydride. Het woord alkyd is een acroniem van alkohol anhydride.

Wat zijn de bestandsdelen van alkydverf?
Naast de bovengenoemde alkydhars worden er ook andere bestandsdelen toegevoegd. Zo worden plantaardige oliën toegevoegd. Dit zijn meestal halfdrogende oliën waarbij men kan denken aan sojaolie, zonnebloemolie en saffloerolie. In sommige gevallen wordt ook gebruik gemaakt van lijnolie. Alkydlakken met een hoog oliegehalte tot 70 procent worden veel gebruikt voor het schilderen van huizen. Alkydlakken met een laag oliegehalte van 30-45% van de bindmiddelmassa worden vooral in de industrie gebruikt. Traditionele alkydverf wordt indien nodig verdund met terpentine maar er zijn ook andere oplosmiddelen geschikt.

Hoe droogt alkydverf?
Het drogen van alkydverf gebeurd doormiddel van een oxidatieproces. Gedurende dit proces worden zuurstofbruggen en koolstofbruggen gevormd tussen de alkydharsen. Het drogen gebeurd door zuurstof uit de lucht. Na het verdampen van de terpentine wordt de verf kleverig. Door de inwerking van zuurstof wordt de verf kleefvrij. Na enkele dagen hard de alkydverf goed uit. De droogtijd is afhankelijk van het soort olie waaruit de verf bestaat.

Wat wordt bedoelt met ‘schroeien’ van verf?

Schilders proberen te voorkomen dat verf gaat ‘schroeien’. Het zogenoemde schroeien van verf is een golvend oppervlak van de verflaag. Er komen als het ware rimpels in de verf. Hierdoor is het oppervlak van het geverfde object niet meer glad en veel mensen ervaren dit als hinderlijk en minder mooi. Het schroeien van verf moet dus voorkomen worden. Hieronder is in een aantal alinea’s meer informatie weergegeven over wat schroeien precies is, hoe dit proces ontstaat en hoe het voorkomen kan worden.

Wat is schroeien precies?
Schroeien gebeurd niet bij elke verfbeurt en dat heeft een aantal redenen. Over het algemeen gaat verf namelijk schroeien wanneer de verf dik is opgebracht. Ook de verfsoort is van belang. Lijvige verf is veel gevoeliger voor schroeien dan verf die dun is en snel uitvloeit. Een voorbeeld van lijvige verf is alkydhars High Solid. Dit is een dikvloeibare verf, je zou ook kunnen zeggen dat deze verf een hoge viscositeit heeft en traagvloeibaar is. Lijvige heeft als voordeel dat het goed dekkend is, de kleur van de ondergrond (grondverf) verdwijnt vrijwel volledig als men er lijvige verf over heen aanbrengt. Een nadeel is echter dat de oppervlakte van deze dikke stroperige verf sneller droogt dan het gedeelte dat direct contact heeft met de ondergrond. Vooral in delen van het verfwerk waar de verf extra dik is aangebracht kunnen schroeiplekken ontstaan in het verfwerk. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de delen van het verfwerk waar druppels (zakkers) aanwezig zijn. Ook bij horizontale vlakken loopt men de kans dat verf te dik wordt aangebracht. De verf blijft op dit oppervlak liggen en vloeit niet goed naar beneden. Het verschil in droogsnelheid tussen de bovenkant en de onderkant van de verflaag is de oorzaak van schroeien. Verf moet dus gelijkmatig drogen om schroeiplekken te voorkomen.

Hoe kan schroeien in verfwerk worden voorkomen?
Om schroeien te voorkomen zal men er voor moeten zorgen dat de verf zoveel mogelijk gelijkmatig droogt. Schilderen indient men daarom niet te doen in de volle zon. De zon zorgt er namelijk voor dat de bovenlaag sneller droogt dan de verf daaronder. Ook bij hoge temperaturen of bij veel warme wind kan verf gaan schroeien. Hou daarom rekening met deze invloeden van buitenaf.  Als er meerdere lagen verf over elkaar heen worden aangebracht is het verstandig om de verschillende lagen goed te laten drogen. Dikke verf kan men indien nodig verdunnen met het juiste middel. Dit is meestal op de verpot aangegeven en kan men indoen nodig navragen bij de specialist.

Hoe kun je schroeiplekken behandelen?
Schroeiplekken zijn niet mooi daarom willen veel mensen deze plekken verwijderen. Hierbij is geduld echter een belangrijke factor. Als men de schroeiplekken ziet kan men er niet meteen overheen schilderen want dan zal ook de nieuwe laag zeker gaan schroeien. Men moet daarom wachten tot zowel de bovenkant als de onderkant van de verflaag goed zijn uitgehard. Daar gaat tijd overheen. Vaak duurt het veel langer dat de verflaag op de plekken droog is dan op de verfpot wordt aangegeven. Dit komt omdat de verflaag dikker is.

Pas als de verflaag of verflagen echt goed zijn uitgehard kan men deze weer glad schuren. Als de verf niet goed droog is zal deze bovendien gaan rullen als men schuurt. Als verf gaat rullen gaan er kleine stukjes van de verf af die niet helemaal droog zijn. Deze deegachtige rullen zijn niet uitgeharde verf en worden als het ware losgetrokken van de ondergrond. Het verfwerk wordt daardoor flink beschadigd. Daarom zal men echt moeten wachten tot zowel de toplaag als de onderlagen geheel zijn uitgehard.

Als alles is uitgehard kan men de lelijke plekken in de verflaag opschuren en vervolgens weer een nieuwe verflaag aanbrengen. Uiteraard dient men ook hierbij rekening te houden met de eerder genoemde tips om schroeien te voorkomen.

Hoe kun je staal koud verzinken?

Verzinken kan globaal op twee manieren gebeuren namelijk doormiddel van thermisch verzinken en koud verzinken. Bij thermisch verzinken dompelt men de stalen constructies en voorwerpen in een kokendheet bad met gesmolten zink. Bij koud verzinken wordt een zinkverflaag aangebracht. Deze koude zinkverflaag dient zowel als kathodische bescherming als een passieve barrière.

Kathodische bescherming
De kathodische bescherming ontstaat door dat zink minder edel is dan ijzer. Met andere woorden zink heeft een lagere potentiaal dan ijzer (ferro) in de galvanische reeks. Hierdoor ontsnappen van zink (anode) elektronen naar het ijzer (kathode) dat zich in staal bevind. Door deze elektronenstroom lost het zink op in plaats van het ijzer. Het zink lost tijdens dit proces op en vormt zinkcorrosie, dit wordt ook wel zinkpatina genoemd. De kathodische bescherming van zink werkt alleen in vochtige milieus. Als de kathodische bescherming van zink goed functioneert zullen zelfs beschadigingen in de zinklaag door de kathodische werking worden beschermd tegen roestvorming. Het is wel belangrijk dat er dan wat zink in de buurt van het staal aanwezig blijft.

Zinkpatina
Zinkcorrosie of zinkoxide is de patina van zink en is zeer hard. Deze laag ontstaat doordat de oppervlakte van zink reageert met onder andere nitraten en fosfaten in de lucht in combinatie met water. Dit proces zorgt voor het ontstaan van zinkoxiden die daarbij uitzetten en zorgen voor een afsluitende beschermende laag. De zinkpatina is een soort zoutlaagje en is wit van kleur. Deze laag is ondoordringbaar voor zuurstof. Doordat de zuurstofmoleculen niet door kunnen dringen tot het ijzer, dat zich onder de zink bevind, is het ijzer goed beschermd tegen roestvorming.

Koudgalvanische verf/ zinkcompound
Koud verzinken doet men doormiddel van zinkstofcompoundverf, deze verf wordt ook wel zinkstofverf of koudgalvanische verf genoemd. Deze compoundverf bevat een hoog percentage (ongeveer 75 procent) zuiver zink. Door dit hoge percentage zink biedt zinkcompoundverf een hoge kathodische bescherming tegen roestvorming. Naast zink bevat deze compound ook polystyreenhars. Zinkcompound wordt toegepast als roestwerende primer. Het wordt direct aangebracht op blank staal.

Dit staal moet eerst grondig van roest zijn ontdaan. Ook dienen vet, vuile en andere verontreinigingen te worden verwijdert. Daarnaast dient de ondergrond helemaal droog te zijn. Zinkcompound kan met een kwast of roller aan worden gebracht op het staal. Daarnaast kan het doormiddel van Airless spray of luchtspuit worden aangebracht. Zinkcompoundverf is overschilderbaar met verschillende soorten verf.

Wat is polyurethaan (PU) en waarvoor wordt polyurethaan gebruikt?

Polyurethaan is een kunststof die over het algemeen wordt afgekort met PU. Deze kunststof behoort tot de polymeren en kent verschillende toepassingen. PU bestaat uit twee verschillende segmenten: een hard segment en een zacht segment.

  • Het harde segment van polyurethaan is meestal een di-isocyanaat zoals methyleendifenyldi-isocyanaat (MDI). Daarnaast kan ook 2,4-tolueendi-isocyanaat (TDI) worden gebruikt wanneer deze eindigt op twee of meer  functionele NCO-groepen
  • Het zachte segment van polyurethaan eindigt op twee of meer OH-groepen. Dit kan bijvoorbeeld een polyol zijn zoals PEO of PPO.

Polyurethaan ontstaat door polymerisatiereactie tussen een harde isocyanaat en een zachte polyol. Deze kunststof bestaat uit een lange verbinding tussen harde en zachte segmenten. Als men alleen het harde segment zou gebruiken ontstaat een hard en bros materiaal, dit komt doordat de harde segmenten de neiging hebben om te kristalliseren. Als men alleen de zachte segmenten zou gebruiken ontstaat een zwak materiaal dat makkelijk lost breekt en stroperig en vloeibaar is.

De combinatie van de harde en zachte segmenten zorgt voor een unieke combinatie waardoor polyurethaan op meerdere manieren kan worden toegepast. Polyurethaan is sterk, buigzaam en slijtvast. Daarnaast kan de onderlinge verhouding tussen het harde segment en het zachte segment worden aangepast. Hierdoor kan polyurethaan optimaal worden aangepast op de beoogde toepassing.

Waarvoor wordt polyurethaan (PU) gebruikt?
Doordat polyurethaan zowel uit harde als zachte segmenten bestaat is het materiaal rubberachtig. Het materiaal wordt gebruikt voor verschillende toepassingen. Polyurethaan wordt onder andere gebruikt voor het interieur van auto’s en bedrijfswagens. Daarnaast wordt het materiaal ook gebruikt als kunstleder en wordt het toegepast in schoenzolen.

Tijdens de polymerisatie kan men gas toevoegen. Hierdoor kan polyurethaan gaan schuimen. Polyurethaanschuim wordt ook wel PU-schuim genoemd. Er bestaan twee varianten van polyurethaanschuim: een harde variant en een zachte variant. De zachte vorm van polyurethaanschuim wordt toegepast in onder andere matrassen, kussens, banken en autostoelen. De harde vorm van polyurethaanschuim wordt onder andere gebruikt voor isolatiemateriaal. PU schuim kan onder andere gebruikt worden voor de isolatie van gebouwen maar ook voor koelinstallaties zoals vriezers en koelkasten.

Polyurethanen worden ook gebruikt in coatings en verven. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan autolakken. Deze autolakken moeten voldoen aan strenge eisen. Een autolak moet hard en kras vast zijn daarnaast moet autolak flexibel zijn in verband met de bestandheid tegen steenslag. Verder moet autolak een goede glans kunnen geven en bestand zijn tegen water. Autolakken die gebaseerd zijn op polyurethaanchemie kunnen aan deze eisen voldoen.