Wat is het verschil en de overeenkomst tussen pigment en kleurstof?

Pigmenten zijn stoffen die een bepaalde kleur reflecteren. De kleur die gereflecteerd wordt is de kleur die men ziet. Een pigment heeft echter geen vervend vermogen in tegenstelling tot kleurstoffen. De kleurstoffen hechten zich wel aan het object dat gekleurd moet worden. Pigmenten blijven bovendien in een onopgeloste vorm bestaan. Ook wanneer men pigmenten mengt met water zullen de pigmenten niet volledig oplossen. Pigmenten blijven meestal in een bepaalde korrelige vorm bestaan. Daarom worden aan pigmenten meestal bindmiddelen toegevoegd zodat ze zicht kunnen ‘binden’ aan objecten die gekleurd moeten worden.

Kleurstoffen kunnen echter wel een binding aangaan met een object dat gekleurd moet worden. Dit wordt ook wel een vervend vermogen genoemd. Kleurstoffen hechten zich aan objecten en worden ook als oplossing gebruikt. Pigmenten worden juist niet als oplossing gebruikt en blijven in pure vorm. Kleurstoffen worden onder andere verwerkt in drukinkt en andere soorten inkt. Daarnaast worden kleurstoffen ook gebruikt voor het kleuren van textiel. Ook in levensmiddelen worden kleurstoffen toegepast alleen dat gebeurd heel beperkt. In Europa zijn kleurstoffen die zijn toegestaan herkenbaar aan het zogenoemde E-nummer. Deze bestaan uit de letter ‘E’ in combinatie met een getal tussen de 100 en 200.

Waarvoor worden pigmenten gebruikt in de industrie en techniek?

Pigmenten zijn stoffen die een bepaalde kleur reflecteren. De kleurwerking ontstaat door het absorberen van bepaalde golflengtes van het zichtbare licht. Pigment dat alle golflengten absorbeert heeft de kleur zwart dit in tegenstelling tot een pigment dat alle golflengten van licht reflecteert, dat pigment heeft namelijk de kleur wit. Zwart is als het ware het ontbreken van alle licht en wit juist een weerkaatsing van al het licht. Pigmenten absorberen kleuren. Zo zal een pigment dat voornamelijk rode, oranje en gele golflengtes absorbeert een groenblauwe kleur vertonen. Een pigment toont dus de kleur van het licht dat er op wordt gereflecteerd.

Eigenschappen van pigmenten
Pigmenten absorberen en reflecteren kleuren. Dat is de belangrijkste eigenschap van deze stoffen. Pigmenten zijn er daarnaast zowel kunstmatig als natuurlijk. Zo komen organische pigmenten voor in dieren in planten. Anorganische pigmenten treft men aan in mineralen. Van nature komen pigmenten voor in de cellen van dieren en planten. Ook mensen hebben cellen met pigment. De cellen aan het oppervlak van het menselijk lichaam bepalen bijvoorbeeld de kleur van de huid, haar en de ogen. Als mensen bijna geen pigment in hun lichaam hebben worden ze vrijwel geheel wit. Deze mensen worden ook wel albino’s genoemd. Dit is overigens ook het geval bij dieren.

Pigmenten verschillen van kleurstoffen omdat pigmenten zich niet goed hechten aan het object dat ze moeten kleuren. Daarom worden aan pigmenten bindmiddelen toegevoegd. Verder kunnen pigmenten niet worden opgelost zoals kleurstoffen. In plaats daarvan worden pigmenten gedispergeerd. Pigmenten blijven in dat geval bestaan uit kleine korreltjes. De kleur wordt dan mede bepaald door de grote van de korrel.

Toepassing van pigmenten
Pigmenten worden onder andere toegepast als kleurmiddel voor drukinkt, verf, make-up en kunststoffen. Hierdoor worden pigmenten in verschillende industrieën gebruikt. Daarnaast worden pigmenten ook gebruikt in de creatieve sector voor bijvoorbeeld het kleuren van papier of het maken van verf voor schilderkunst.

De kleuren van producten kunnen dankzij de toepassing van pigmenten enorm verschillen. Voordat pigmenten worden toegepast moet men goed kijken naar de samenstelling. Er moet een stabiele verbinding worden gerealiseerd ei niet wordt aangetast door bindmiddelen en andere pigmenten. Verder mag het pigment niet oxideren door de invloed van zuurstof die in de lucht aanwezig is. Verder moet men bij de keuze van pigment rekening houden met de lichtechtheid. Dit houdt in dat het pigment niet moet gaan verkleuren of verbleken door de invloed van zonlicht (UV).

Over het algemeen kan pigment niet worden opgelost in water. De meeste pigmenten hebben wel een bepaalde beperking. Niet voor alle kleuren bestaat een geschikt pigment dat onder elke omstandigheid goed kan worden toegepast.