Wat is carrousellassen?

Carrousellassen of carrousel lassen is een geautomatiseerd lasproces waarbij een cilindrische vorm zoals een tank kan worden gelast terwijl de tank zelf draait en de lastoorts in een vast positie blijft. Carrousel lassen lijkt wat dat betreft een klein beetje op orbitaal lassen. Bij orbitaal lassen wordt over het algemeen een pijp gelast die horizontaal in het orbitaallasapparaat is geplaatst alleen blijft de pijp dan in positie en beweegt de lastoorts automatisch over de lasverbinding. Bij carrousellassen wordt het werkstuk juist verticaal geplaatst op een platform dat draait. De lastoorts blijft in dezelfde positie en het lasproces wordt doormiddel van een computer gestuurd.

Terwijl het cilindrische werkstuk draait op het platvorm wordt de lasnaad dichtgemaakt door de lastoorts en het lastoevoegmateriaal. Carrousellassen is een geautomatiseerd lasproces maar tijdens het lasproces is wel een lasser of lasrobotoperator aanwezig om het lasproces te controleren en tijdig in te grijpen als er iets mis gaat. Bij het carrousellassen van grote tanks is aan de binnenkant van de tank een camera aanwezig waarmee de achterkant van het lasproces gevolgd kan worden. Op die manier kan de carrousellasser zowel de voorkant als de achterkant van de lasverbinding tijdens het lasproces in de gaten houden. Als men grote RVS tanks last doormiddel van carrousellassen dan gebruikt men inert backinggas en het TIG lasproces. De hoeveelheid toevoegmateriaal en de instellingen kunnen per product verschillen. De lasser wordt van te voren op de hoogte gebracht hoe het product gelast moet worden het hoe het carrousellassen moet worden uitgevoerd. Op basis van deze informatie wordt de computer die aan het apparaat vast zit ingesteld.

Wat is handlassen?

Handlassen is werkwoord dat wordt gebruikt voor alle lasprocessen die door een lasser met de hand met behulp van een lastoorts worden uitgevoerd. Het handlassen is de tegenhanger van geautomatiseerd lassen. Bij geautomatiseerd lassen worden vaak lasrobots gebruikt, zoals laserlasrobots maar er zijn ook lasrobots die lasverbindingen maken met behulp van het TIG-lasproces en MIG/MAG-lasproces. Ook orbitaal lassen is een vorm van een geautomatiseerd lasproces. Bij OP-lassen (onder poederdek lassen) wordt ook in bepaalde mate gebruik gemaakt van geautomatiseerd lassen.

Al deze lasprocessen verschillen van handlassen omdat met handlassen de lasser zelf de toorts boven het smeltbad beweegt en zelf indien nodig lastoevoegmateriaal in het smeltbad aanbreng. Daardoor heeft een handlasser grote invloed op de kwaliteit van de lasverbinding. Een handlasser moet over een goede lastechniek beschikken.

Handlassen is vakwerk
In tegenstelling tot geautomatiseerde lasprocessen is lassen met de hand echt vakwerk. Dit houdt in dat de lasser over speciale (hand)vaardigheid moet beschikken. Lassers die bedreven zijn in handlassen zijn vakmensen. Het is overigens niet zo dat elke handlasser op dezelfde manier last. De snelheid waarmee ze lassen kan verschillen en ook de positie van de lastoorts ten opzichte van het smeltbad kan verschillen. Daarnaast kunnen handlassers ook hun lasapparaat op verschillende manieren instellen. Sommigen kiezen voor veel ampère om sneller te lassen en andere lassers kiezen juist voor wat minder ampères om langzamer en zorgvuldiger te lassen.

Een handlasser werkt overigens niet alleen met zijn of haar handen. Ze moeten ook goed nadenken over de warmte-inbreng in het werkstuk. Warmte zorgt namelijk voor vervorming en daarmee moet rekening worden gehouden. Vanwege de kwaliteitsnormen die steeds strenger worden moeten veel lasprocessen voldoen aan lasmethodekwalificaties. Deze lasmethodekwalificaties zijn bedrijfsgebonden. Vaak moet een lasser ook gekwalificeerd worden doormiddel van een lasserkwalificatie. Een handlasser leest in de lasmethodebeschrijving hoe de lasverbinding gemaakt dient te worden in het werkstuk. In deze lasmethodebeschrijving staat ook werk lastoevoegmateriaal gehanteerd moet worden en welk lasproces moet worden gebruikt. ook de laspositie is aangegeven.

Stereolassen
Stereolassen is een voorbeeld van een lasproces dat eigenlijk alleen met de hand kan worden uitgevoerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van twee TIG lassers die een groot RVS werkstuk moeten lassen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een inert beschermingsgas. Dit wordt aan de achterkant van de lasverbinding door een handlasser op het smeltbad aangebracht zodat het smeltbad beschermd wordt tegen schadelijke invloeden uit de omgeving en de atmosfeer. De andere handlasser maakt met zijn lastoorts het smeltbad en voegt met de hand het lastoevoegmateriaal toe. De twee handlassers die het stereolassen uitvoeren moeten echt vakmannen zijn die goed met elkaar kunnen samenwerken.

Handlassers zijn niet altijd allround
Een handlasser kan uit de hand lassen maar dat houdt niet in dat hij of zij elk lasproces kan uitvoeren. Er zijn bijvoorbeeld handlassers die uitstekend MIG/MAG kunnen lassen maar er zijn ook handlassers die goed TIG kunnen lassen. Deze lasprocessen zijn veel voorkomend en er zijn handlassers die beide lasprocessen beheersen hoewel ze wel in uitvoering en toepassing verschillen. Verder is lassen met beklede elektrode (BMBE) lassen een lasproces dat vaak met de hand wordt uitgevoerd. Ook autogeen lassen (met vlam) is een handlasproces.

Handlassen als tegenhanger van geautomatiseerd lassen
Ten opzichte van automatische lasprocessen heeft handlassen een aantal voordelen en nadelen. Handlassen biedt meer vrijheid voor de lasser. De lasser zal zelf zijn of haar lastoorts in positie moeten brengen en kan daardoor op plekken komen waar een grote lasrobotarm meestal niet bij kan. Voor moeilijk laswerk is daarom een handlasser geschikter dan een geautomatiseerd lasproces. Daarnaast moet een lasrobot geprogrammeerd worden en dat kost tijd. Daarom is een geautomatiseerd lasproces geschikter voor grotere series omdat men anders voor elk nieuw afwijkend product weer een nieuwe programmering moet invoeren.

Handlassen is echter wel een langzamer proces dan een geautomatiseerd lasproces. Daarom is handlassen weer minder geschikt voor grote series. Verder biedt een geautomatiseerd lasproces constant een bepaalde kwaliteit en dat kan bij handlassen verschillen omdat dat de kwaliteit van de handlassen in sterke mate afhankelijk is van de vaardigheden van de handlasser. Dat probeert men te ondervangen met lascertificaten die een lasser zou moeten behalen om aan bepaalde werkstukken te mogen lassen.

Wat is orbitaal lassen en hoe werkt orbitaal lassen?

Orbitaal lassen is een lasproces waarbij pijpverbindingen doormiddel van een geautomatiseerd TIG-lasproces worden gemaakt. Het woord ‘orbitaal’ is afgeleid van het Latijnse ‘orbita’, dit betekend  baan (van een hemellichaam) of pad. Orbitaal lassen gebeurd in een rechte baan rondom een buis en wordt gebruikt voor lasverbindingen die zeer nauwkeurig zijn en toch snel moeten worden gemaakt. Orbitaal lassen is een gemechaniseerd lasproces, hiermee wordt bedoelt dat een machine de las legt. De het orbitaalsysteem moet wel worden ingesteld door een medewerker maar verder komt er geen lasser aan te pas. Orbitaal lassen is geschikt voor ronde buizen, leidingen en een groot aantal ronde objecten die daaraan verbonden kunnen worden zoals flenzen.

Hoe wordt orbitaal lassen gedaan?
Orbitaal lassen is een volledig gemechaniseerd lasproces dat met name wordt gebruikt voor het lassen van buizen en pijpen. Een wolfraamelektrode onderhoud de lasboog. De wolfraamelektrode draait om de buitenkant van de naad die dichtgelast moet worden.  Hierbij draait de laskop 360 graden rond de buis. Dit proces gebeurd zeer nauwkeurig volgens een vaste baan waardoor de las zeer recht wordt gelegd en er een uitstekende doorlas ontstaat.

Een orbitaal lasapparaat kan worden voorzien van een gesloten kop. Dit wordt ook wel een type met een cassetteklem genoemd. Hierbij kunnen alleen buizen aan elkaar worden gelast die rondom de lasverbinding recht zijn. Een voordeel van de gesloten kop is dat er een inerte omgeving kan worden gemaakt door de toepassing van een beschermgas.

Daarnaast kan een orbitaal lasapparaat een open kop hebben. Hierbij moet één deel van de buizen, die aan elkaar gelast moeten worden, recht zijn. Het andere deel kan een andere vorm hebben, bijvoorbeeld een flens of een bocht. De flens of bocht worden dan aan de rechte buis geklemd. Daarna wordt het lasapparaat aangezet en worden de twee delen doormiddel van een las aan elkaar verbonden.

Voordelen van orbitaal lassen
Orbitaal lassen heeft een aantal voordelen ten opzichte van andere lasprocessen. Het belangrijkste voordeel is dat de kwaliteit van de lassen die met een orbitaalsysteem zijn gelegd zeer hoog is. De doorlas is perfect waardoor buizen en leidingen die doormiddel van dit lassysteem met elkaar zijn verbonden ook geschikt zijn voor de zuivelindustrie. Ook voor de farmacie en de halfgeleider industrie is dit lasproces zeer geschikt omdat de kwaliteitseisen aan lassen daar heel hoog zijn. Daarnaast kan doormiddel van een orbitaalsysteem zeer snel gewerkt worden. Een lasser die handmatig last is veel tijd kwijt om een goede las te leggen tussen twee buizen. Daarnaast moeten de buizen bij het handmatig lasproces vaak op een manipulator worden geplaatst waarbij de buizen ronddraaien. Bij orbitaal lassen is dit allemaal niet nodig omdat de lasboog 360 graden draait om de buizen. Wanneer het orbitaalsysteem eenmaal goed is ingesteld kan er een continuïteit worden gecreëerd in de kwaliteit van de gelaste producten. Het orbitaalsysteem hoeft hiervoor niet iedere keer weer opnieuw te worden aangepast behalve wanneer er sprake is van een andere wanddikte, materiaalsoort of diameter.