Wat is commissioning van installaties?

Commissioning is een Engelse term die in de procestechniek wordt gebruikt voor controle van installaties voordat deze in gebruik worden genomen. In feite is commissioning een speciale vorm van controle die ook wel verband houd met het inbedrijf stellen van installaties. De laatst controle die wordt uitgevoerd voor de ingebruikname van installaties wordt vaak pre-commissioning genoemd. De werknemers die deze laatste controle uitvoeren worden om die reden pre-commissioning engineers genoemd. Deze werknemers moeten er voor zorgen dat de veiligheid, kwaliteit en functionaliteit van installaties wordt gewaarborgd en geoptimaliseerd.

Doelstelling van commissioning

Commissioning is een verzameling van activiteiten waarmee een bevoegd persoon controleert over een machine of installatie over de gewenste kwaliteitseisen en functionaliteiten voldoet. Deze controle is echter niet vrijblijvend. Een opdrachtgever, nutsbedrijf, wetgever, overheid of een externe kwaliteitsinstantie stelt van te voren eisen en richtlijnen op waaraan de installatie of machine moet voldoen. Deze richtlijnen zijn over het algemeen geënt op internationale normen, keurmerken en (machine)richtlijnen. De doelstelling van alle controles die worden uitgevoerd voor de commissioning is dat het systeem veilig en goed in gebruik genomen kan worden.

Het belang van commissioning
Commissioning is van belang omdat tijdens de ontwikkeling, bouw en installatie van een systeem fouten en gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Deze fouten kunnen er voor zorgen dat er tijdens de ingebruikname van de installatie of op een later tijdstip problemen of calamiteiten kunnen ontstaan. Dat moet uiteraard voorkomen worden. Daarom wordt commissioning en pre-commissioning met name in de chemische sector waaronder de olie- en gasindustrie toegepast als definitief controlemiddel om problemen in de toekomst de voorkomen en de veiligheid en deugdelijkheid van een installatie te waarborgen.

Pre-commissioning engineer en commissioning engineer
De commissioning en de pre-commissioning worden door speciale techneuten uitgevoerd. Daarvoor zijn functies ontwikkeld zoals pre-commissioning engineer en commissioning engineer. Deze engineers zijn technisch uitstekend onderlegd en zijn bovendien ook bevoegd om installaties te keuren. Daarvoor krijgen ze overigens ook uitdrukkelijk toestemming doormiddel van een specifieke werkvergunning. Een pre-commissioning engineer en een commissioning engineer heeft naast technische opleidingen vaak ook verschillende veiligheidstrainingen en kwaliteitsgerichte opleidingen en cursussen gevolgd om zijn of haar werk zo goed mogelijk uit te kunnen voeren. Dat moet ook wel want de installatie of het systeem wordt na de controle van deze engineer in gebruik genomen.

Wat is een meetkamer?

Een meetkamer is een speciale ruimte binnen een technisch bedrijf waarin producten worden gecontroleerd op afmetingen. Een meetbare eigenschap van een materiaal wordt ook wel een grootheid genoemd. In een meetkamer kan men bijvoorbeeld producten of materialen controleren op de natuurkundige grootheden lengte en massa. Het meten van producten en materialen dient bij sommige bedrijven zo nauwkeurig te gebeuren dat er een speciale ruimte voor wordt ingericht.

Inrichting van een meetkamer
Een meetkamer behoort een netjes en opgeruimde kamer te zijn. De kamer moet goed geïsoleerd zijn en goed afgesloten kunnen worden. Een meetkamer bevat meestal een vlakplaat of vlaktafel van bijvoorbeeld graniet met daarop een 3D meetinstrument waarmee men de dimensies van een object kan opmeten. Een vlaktafel is perfect waterpas en daardoor kan men deze tafel als goede basis gebruiken om te kijken of een product wel perfect vlak is.  Een digitale meetopstelling kan producten op honderdsten tot zelfs duizendsten van millimeters nauwkeurig opmeten.

Temperatuur en vochtigheidsgraad
Een meetkamer is een ruimte die niet mag worden gebruikt als opslagruimte voor materialen. De kamer is bedoelt om producten te meten. Naarmate de maatvoering of de passingen nauwkeuriger worden zal men ook rekening moeten houden met de temperatuur. De temperatuur heeft namelijk invloed op de omvang van de meeste materialen. Als de temperatuur hoger is worden de meeste materialen iets groter en als de temperatuur lager is wat kleiner. Dit verschil is afhankelijk van het materiaal en de verhoging of verlaging van de temperatuur.

Als men op honderdsten of duizendsten van een millimeter nauwkeurig gaat controleren moet men gebruik maken van een geklimatiseerde meetkamer. Deze meetkamers worden meestal op een constante temperatuur van 20°C gehouden. Ook de luchtvochtigheid kan men op een specifiek niveau houden. Geklimatiseerde meetkamers hebben meestal een soort sluis of extra ruimte waar je door moet voordat je deze meetkamers kunt binnentreden. Deze sluizen zorgen er voor dat de temperatuur constant blijft in de meetkamer.

Wat doet men in een meetkamer?
In een meetkamer werkt een kwaliteitscontroleur of meettechnicus. Deze meet met verschillende meetinstrumenten de maten op van een product aan de hand van vastgestelde procedures en referentiepunten. Deze gegevens kan men vermelden in een meetrapport. Dit meetrapport kan worden voorzien van foto’s ter verduidelijking. Ook kan een meettechnicus duidelijk met een stiftstreep of andere markering aangeven waar de fout of afwijking zich op een product bevind.

Wat is NEN en waarvoor dienen NEN normen?

NEN is een term die in de techniek veel wordt gebruikt als aanduiding voor normen. NEN is een afkorting die staat voor NEderlandse Norm.  Sinds 8 mei 2000 is de NEN het samenwerkingsverband tussen het Nederlands Normalisatie-instituut en de Stichting NEC. De stichting NEC is gespecialiseerd in de normalisatie van ICT en elektrotechniek. Het Nederlands Normalisatie-instituut wordt over het algemeen met NEN aangeduid. Dit is een stichting die niet gericht is op het behalen van winst. Het bestuur van de stichting bestaat uit verschillende mensen uit het bedrijfsleven. Deze zetten zich in voor het behalen van de doelen die het NEN  voor ogen heeft. Daarnaast wordt door het bestuur het algemeen beleid vastgesteld en controleert dit bestuur of dit beleid conform de afspraken wordt uitgevoerd. De Adviesraad en de Beleidsraad adviseren het bestuur. Het NEN draagt bij aan het tot stand komen van normen. Daarnaast zorgt deze stichting er voor dat de normen worden beheerd en gepubliceerd. Verder verstrekt het NEN informatie en bied deze cursussen over normen en normering.

Wat zijn normen?
Het NEN zet zich in voor de ontwikkeling van normen. Normen vormen een belangrijke basis voor veilige, duurzame en gezonde producten en installaties. Daarnaast zorgen normen er voor dat ook de processen die nodig zijn voor de totstandkoming van producten en installaties veilig en efficiënt verlopen. Normen zijn door deze doelen belangrijk voor werkgevers, werknemers en eindgebruikers. Wanneer deze betrokken partijen weten dat producten conform de normen zijn geproduceerd kan men er vanuit gaan dat het product over een bepaalde kwaliteit en veiligheid beschikt. Dit geldt ook voor installaties die conform de normen zijn aangelegd.

Hoe komen normen tot stand?
De normen worden door partijen in de markt vrijwillig met elkaar vastgesteld. Het zijn afspraken over de veiligheid en kwaliteit van de producten en diensten die in een bepaald marktsegment moeten worden geleverd. Daarnaast besteden normen ook aandacht aan de processen die hierbij aan de orde komen. De NEN is een neutrale partij die zonder winstoogmerk handelt. De organisatie zorgt er voor dat de behoefte aan normen duidelijk in kaart wordt gebracht. Als deze behoeftes duidelijk in kaart zijn zorgt het NEN er voor dat de belanghebbenden bij elkaar worden gebracht. Vervolgens worden afspraken gemaakt over de ontwikkeling en financiering van de normen. Het NEN doet dit binnen de grenzen van Nederland maar ook in Europa en wereldwijd.

Wie beheert de normen in Nederland?
NEN ondersteund niet alleen bij de ontwikkeling van normen. Het NEN publiceert en beheert de normen die binnen de landsgrenzen van Nederland van toepassing zijn. In Nederland wordt tot op de dag van vandaag veel geproduceerd. Daarnaast worden er verschillende diensten verleend. Ook voor de techniek zijn verschillende normen ontwikkeld. De techniek is een hele brede branche waarin verschillende processen worden uitgevoerd. Als men daarbij ook alle andere processen van het Nederlands bedrijfsleven voegt krijgt men een enorme lijst met verschillende producten en processen die worden uitgevoerd in Nederland. Hiervoor zijn door de jaren heen veel verschillende normen ontwikkeld. In totaal zijn er meer dan anderhalf duizend specifieke normen voor Nederland. Daarnaast zijn er ook nog enorm veel Europese normen en wereldwijde normen die in Nederland worden gehanteerd. De Europese normen zijn NEN-EN en Eurocodes. De internationale normen zijn de zogenoemde ISO normen.