Wat is commissioning van installaties?

Commissioning is een Engelse term die in de procestechniek wordt gebruikt voor controle van installaties voordat deze in gebruik worden genomen. In feite is commissioning een speciale vorm van controle die ook wel verband houd met het inbedrijf stellen van installaties. De laatst controle die wordt uitgevoerd voor de ingebruikname van installaties wordt vaak pre-commissioning genoemd. De werknemers die deze laatste controle uitvoeren worden om die reden pre-commissioning engineers genoemd. Deze werknemers moeten er voor zorgen dat de veiligheid, kwaliteit en functionaliteit van installaties wordt gewaarborgd en geoptimaliseerd.

Doelstelling van commissioning

Commissioning is een verzameling van activiteiten waarmee een bevoegd persoon controleert over een machine of installatie over de gewenste kwaliteitseisen en functionaliteiten voldoet. Deze controle is echter niet vrijblijvend. Een opdrachtgever, nutsbedrijf, wetgever, overheid of een externe kwaliteitsinstantie stelt van te voren eisen en richtlijnen op waaraan de installatie of machine moet voldoen. Deze richtlijnen zijn over het algemeen geënt op internationale normen, keurmerken en (machine)richtlijnen. De doelstelling van alle controles die worden uitgevoerd voor de commissioning is dat het systeem veilig en goed in gebruik genomen kan worden.

Het belang van commissioning
Commissioning is van belang omdat tijdens de ontwikkeling, bouw en installatie van een systeem fouten en gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Deze fouten kunnen er voor zorgen dat er tijdens de ingebruikname van de installatie of op een later tijdstip problemen of calamiteiten kunnen ontstaan. Dat moet uiteraard voorkomen worden. Daarom wordt commissioning en pre-commissioning met name in de chemische sector waaronder de olie- en gasindustrie toegepast als definitief controlemiddel om problemen in de toekomst de voorkomen en de veiligheid en deugdelijkheid van een installatie te waarborgen.

Pre-commissioning engineer en commissioning engineer
De commissioning en de pre-commissioning worden door speciale techneuten uitgevoerd. Daarvoor zijn functies ontwikkeld zoals pre-commissioning engineer en commissioning engineer. Deze engineers zijn technisch uitstekend onderlegd en zijn bovendien ook bevoegd om installaties te keuren. Daarvoor krijgen ze overigens ook uitdrukkelijk toestemming doormiddel van een specifieke werkvergunning. Een pre-commissioning engineer en een commissioning engineer heeft naast technische opleidingen vaak ook verschillende veiligheidstrainingen en kwaliteitsgerichte opleidingen en cursussen gevolgd om zijn of haar werk zo goed mogelijk uit te kunnen voeren. Dat moet ook wel want de installatie of het systeem wordt na de controle van deze engineer in gebruik genomen.

Wat wordt op het Shell-terrein in Moerdijk geproduceerd?

Shell Nederland Chemie B.V. vestiging Moerdijk wordt ook wel SNC Moerdijk genoemd. Dit terrein bevat vier onderdelen en behoort tot de grootste chemiecomplexen in Nederland. Het totale complex heeft een oppervlakte van 325 hectare. Iedere dag werken op het Shell-terrein ongeveer 1300 medewerkers. Daarvan zijn 800 medewerker van Shell. De overige medewerkers zijn aannemers. Het olie- en chemiebedrijf Shell produceert op dit terrein per jaar 4,5 miljoen ton aan chemische producten.

Het Shell-terrein in Moerdijk werd in de jaren zestig van vorige eeuw door Shell in gebruik genomen. Deze nieuwe vestiging was noodzakelijk voor Shell omdat het bedrijf in Pernis te weinig ruimte had om nieuwe chemische fabrieken te bouwen. De locatie Moerdijk was voor Shell een logische keuze omdat deze locatie centraal ligt en daardoor goed bereikbaar is. Verder konden de Shell-complexen Moerdijk en Pernis via ondergrondse pijpleidingen goed met elkaar verbonden worden. Men koos in de jaren zestig niet voor een locatie in Antwerpen omdat die locatie minder gunstig zou zijn voor de werkgelegenheid van Nederlandse werknemers.

Belangrijkste productieproces van Shell Moerdijk
Shell Moerdijk is een complex waar verschillende chemische processen worden uitgevoerd. Het grootste deel van het proces is het kraken, dit onderdeel wordt ook wel aangeduid met de ‘kraker’. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van een zogenoemde stoomkraker met een enorme productiecapaciteit. In de stoomkraker worden verschillende chemische stoffen zoals gasolie, hydrowax, lpg en nafta afgebroken oftewel gekraakt. Door dit kraken ontstaan andere verbindingen. Voorbeelden van de nieuwe verbindingen die kunnen ontstaan doormiddel van kraken zijn propyleen, ethyleen en butadieen. Deze nieuwe verbindingen kunnen worden gebruikt voor de productie van bijvoorbeeld rubber. De ‘kraker’ van Shell in Moerdijk heeft een jaarlijkse capaciteit:

  • van 900.000 ton per jaar
  • propeen: 500.000 ton per jaar
  • 1,3-butadieen: 115.000 ton per jaar

Daarnaast bevat SNC Moerdijk nog twee fabrieken:

  • Moerdijk Etheen Oxide en Derivaten (MEOD) met een productiecapaciteit van 305.000 ton etheenoxide per jaar en 150.000 ton mono-etheenglycol per jaar.
  • Styreenmonomeer en Propeenoxidefabrieken (MSPO) met een productiecapaciteit van 450.000 ton propeenoxide per jaar en een productiecapaciteit van 1.000.000 ton styreen per jaar.

De helft van de grondstoffen wordt aangevoerd vanuit het Shellcomplex in Pernis. De overige helft van de grondstoffen en basisproducten wordt via schepen aangevoerd naar Shell Moerdijk. Slechts een klein deel van de grondstoffen wordt via wegtransport naar deze locatie gebracht.

Waar worden de producten van Shell Moerdijk voor gebruikt?
Shell Moerdijk verwerkt chemische producten tot nieuwe grondstoffen voor nieuwe producten. De grondstoffen van Shell Moerdijk worden vooral gebruikt voor de productie van rubberproducten zoals autobanden en schoenzolen. Daarnaast worden de chemische stoffen ook gebruikt voor de fabricage van verf en plastic producten zoals cd-hoesjes.