Wat betekend de afkorting VCA van een VCA certificaat?

VCA is een term die veel wordt gebruikt op de bouw en in andere technische sectoren. Met VCA doelt men op een algemeen veiligheidscertificaat die veel werknemers in bezit moeten hebben voordat ze de werkzaamheden op bijvoorbeeld een bouwlocatie mogen uitvoeren. De term VCA is inmiddels zo bekend dat men vaak niet eens weet waar de afkorting VCA voor staat. De afkorting VCA betekend het volgende

  • De V staat voor VGM. Deze afkorting staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu
  • De C staat voor Checklist. Met een checklist wordt een vragenlijst bedoelt die is uitgewerkt in een screeningsysteem en doorlichtingssysteem.
  • De A staat voor Aannemers. Bedrijven die onder de aannemers vallen zijn bedrijven die werkzaamheden uitvoeren voor opdrachtgevers. Ze nemen dus het werk aan. Deze werkzaamheden worden vrijwel altijd op andere locaties dan de vestigingslocatie van het bedrijf. Hierbij kan men denken aan bouwlocaties.

Doel van VCA
VCA staat dus voor VGM, Checklist voor Aannemers. Het belangrijkste doel van VCA-certificering is het vorderen van de kennis met betrekking tot veilig werken voor werknemers (basis VCA) en leidinggevenden  VCA VOL) zodat het aantal ongelukken op de werkplek afneemt en de veiligheid en gezondheid van werknemers beter wordt beschermd door het beheersen van de activiteiten op de werkvloer.

VCA opleiding
VCA is een korte opleiding die op verschillende manieren kan worden gevolgd bijvoorbeeld door een digitale cursus of een klassikale opleiding. Het is ook mogelijk om VCA via een cursusboek te volgen. Het examen wordt meestal achter een computer uitgevoerd. Een SSVV erkende exameninstelling mag het VCA examen afnemen. Als het VCA examen wordt behaald ontvang de geexamineerde een VCA certificaat en een meestal ook een VCA pas in creditkaart formaat. Deze VCA pas zal de werknemer mee moeten nemen naar de werklocatie waar VCA is vereist.

Wat zijn steekflenzen?

Steekflenzen zijn flenzen die worden gebruikt als extra afsluitingsmiddel van een leiding of leidingsystemen zodat men veilig aan de andere zijde van de leiding kan werken. De andere zijde van de leiding kan bijvoorbeeld een besloten ruimte zijn. Er wordt uiteraard gewerkt met bestaande systeemafsluiters. Deze sluiten de leidingen die gevaarlijke stoffen transporteren af zodat de gevaarlijke stoffen niet in de buurt van de werknemers en werkzaamheden kunnen komen. Echter kan het gebeuren dat de systeemafsluiters door een fout of door onachtzaamheid weer open worden gezet. In dat geval is de steekflens een extra veiligheidsmiddel dat daadwerkelijk levens kan redden. Naast het afsluiten van een leiding zodat men in een besloten ruimte kan werken worden steekflenzen ook gebruikt als extra veiligheidsmiddel als men een deel van een installatie wil afsluiten voor:

  • het vervangen van afsluiters,
  • het inspecteren van leiding,
  • schoonmaken van een leiding,
  • spoelen van een leiding,
  • het afsluiten van een leiding die aangesloten is op een tank, vat of specifiek deel van een installatie.

Plaatsen van een steekflens
Uiteraard dient de steekflens door een ervaren werknemer, die voldoende kennis heeft van het plaatsen van steekflenzen, te worden aangebracht. Steekflenzen worden zo dicht mogelijk bij de ruimte waar de werknemers werkzaam zijn geplaatst. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de steekflens dicht bij de besloten ruimte wordt geplaatst in een leiding als in de besloten ruimte werknemers werkzaam zijn. De steekflens bevind zich dan voor de duidelijkheid tussen de laatste afsluiter en de werkplek van de werknemers. Als de afsluiter open wordt gezet zal de steekflens er voor zorgen dat de (giftige, brandbare of explosiegevoelige ) gassen en vloeistoffen de werknemers niet kunnen bereiken.

RI&E en TRA
In een Risico Inventarisatie en Evaluatie kan het plaatsen van steekflenzen aan de orde komen evenals in het plan van aanpak dat gebaseerd is op deze RI&E. Daarnaast kan ook het plaatsen van een steekflens voorgeschreven zijn in een Taak Risico Analyse (TRA). Ook wordt in een werkvergunning vaak de toepassing van een steekflens voorgeschreven indien men werkt in een besloten ruimte waar leidingen op aangesloten zitten waar gevaarlijke stoffen doorheen (kunnen) worden getransporteerd.

Persoonlijke beschermingsmiddelen voor besloten ruimten

Werken in besloten ruimten is meestal niet zonder gevaar. Een besloten ruimte is een vaak kleine ruimte die doormiddel van een nauwe doorgang zoals een mangat kan worden bereikt. Over het algemeen is een besloten ruimte slecht geventileerd. Dat zorgt er voor dat de lucht van een besloten ruimte niet voortdurend wordt ververst tenzij er speciale voorzieningen worden getroffen zoals mechanische ventilatie. Omdat men niet precies weet wat de samenstelling is van de lucht in een besloten ruimte zal men metingen moeten verrichten en persoonlijke beschermingsmiddelen moeten dragen. Er zijn echter verschillende soorten persoonlijke beschermingsmiddelen die in besloten ruimten gedragen kunnen worden. Dit is voor een deel afhankelijk van de arbeidsomstandigheden in de besloten ruimte maar ook voor een deel afhankelijk van de werkzaamheden die daar uitgevoerd moeten worden. Hieronder staan een aantal voorbeelden van persoonlijke beschermingsmiddelen die in een besloten ruimte gedragen kunnen worden:

Algemene persoonlijke beschermingsmiddelen
Een aantal persoonlijke beschermingsmiddelen zijn niet direct verbonden aan het werken in besloten ruimten maar zijn juist algemene persoonlijke beschermingsmiddelen. Hierbij kan men denken aan werkschoenen (S3) of werklaarzen.

Brandgevaar
Als er gevaar is voor brand zal de werknemer werkkleding moeten dragen die vlam vertragend is. Ook kan onafhankelijke adembescherming nodig zijn voor het geval er brand ontstaat en er te weinig zuurstof aanwezig is door de rookontwikkeling en het feit dat vuur het zuurstof in een ruimte opbrand.

Verstikkingsgevaar
De hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer is 21 procent. Als er minder zuurstof aanwezig is zal dat gevolgen hebben voor het menselijke lichaam. Bij een ernstig tekort aan zuurstof is de situatie levensbedreigend. Daarom zal men de hoeveelheid zuurstof in een besloten ruimte moeten meten. Als deze te laag is zal men adembescherming moeten bieden met extra toegevoegde zuurstof. Daarnaast kan men ook een persoonlijke monitor laten dragen door de werknemer zodat deze metingen kan doen in de lucht er omheen. Als er een schadelijk mengsel ontstaat zal er een alarm worden gehoord en/of gevoeld (trilfunctie). Dan dient de werknemer zo snel mogelijk zichzelf en collega’s in veiligheid te brengen.

Vergiftigingsgevaar
Als er gevaar bestaat voor vergiftiging zal men rekening moeten houden met het soort gif. Voor bepaalde gifsoorten heeft men adembescherming nodig terwijl men voor andere gifsoorten juist beschermende kleding moet dragen of een combinatie van adembescherming en beschermende kleding.

Explosiegevaar
In besloten ruimten kunnen verschillende gassen en dampen voor een explosief mengsel zorgen. Een explosief mengsel is niet of nauwelijks door het reukorgaan van een mens waar te nemen daarom gebruikt men een persoonlijke monitor of explosiemeter om de luchtmengsels te meten. Als dit mengsel gevaarlijk wordt dan zal een alarm afgaan en moet iedereen zich in veiligheid brengen. Bij explosieve mengsels speelt de LEL waarde en de UEL waarde een rol. De LEL waarde is de Lower Explosion Level en de UEL waarde is de Upper Explosion Level. De LEL is de laagste concentratie van een stof die nodig is om een explosie mogelijk te maken en de UEL is de bovenste grens oftewel de maximale hoeveelheid die van een stof in een mengsel aanwezig moet zijn om een explosie mogelijk te maken. Boven de UEL is er bijvoorbeeld te weinig zuurstof aanwezig om het mengsel tot ontploffing te brengen. LEL en UEL worden in een percentage aangegeven. Als het percentage van een bepaalde stof tussen de LEL en de UEL is spreekt men van een explosief mengsel.

Gehoorschade
Geluid kan in een kleine ruimte niet of nauwelijks wegkomen. Daarom zal gehoorbescherming bij bepaalde werkzaamheden in lawaaiige besloten ruimten verplicht moeten zijn. Bij 80 dB(A) wordt het ten zeerste aangeraden om gehoorbescherming te dragen om gehoorschade te voorkomen. Boven de 80 dB(A) bestaat de kans op langdurige gehoorschade en bij 85 dB(A) is het verplicht om gehoorbescherming te dragen. Bedrijven zijn dan ook uiteraard verplicht om de gehoorbescherming te verstrekken. Overigens dienen bedrijven ook bij 80 dB(A) gehoorbescherming beschikbaar te stellen. Er zijn verschillende soorten gehoorbescherming. Zo kan men gehoorkappen gebruiken of gehoorbescherming op maat zoals otoplastieken. Het type gehoorbescherming is afhankelijk van het geluid en ook van de werkzaamheden.

Risico Inventarisatie en Evaluatie
In een Risico Inventarisatie en Evaluatie zal een bedrijf de gevaren en risico’s in besloten ruimten ook moeten verwerken evenals alle andere gevaren en risico’s die binnen het bedrijf op de werkvloer aanwezig zijn of kunnen ontstaan. Vervolgens dienen bedrijven indien mogelijk bronmaatregelen te nemen om het gevaar weg te nemen. Als dat niet kan zal het gevaar moeten worden gereduceerd en beheerst. Dit kan onder andere door het bieden van persoonlijke beschermingsmiddelen maar ook door technische maatregelen in de vorm van mechanische ventilatie en meetinstrumenten om de luchtsamenstelling te meten. Deze maatregelen zullen in de Risico Inventarisatie en Evaluatie ven een bedrijf moeten worden opgenomen.

Mangatwacht
Een mangatwacht wordt in de praktijk vaak ingezet als een extra veiligheidsmiddel. Een mangatwacht zal dicht in de buurt van het mangat of een andere toegang tot een besloten ruimte aanwezig moeten zijn en blijven. De mangatwacht houdt contact met de werknemers in de besloten ruimte achter het mangat. Een mangatwacht mag echter zelf de besloten ruimte niet betreden en dient dus te communiceren op afstand. Daarnaast macht de mangatwacht nooit zijn of haar positie verlaten. Als er gevaar is of gevaar dreigt zal de mangatwacht in actie moeten komen en tijdig de juiste hulpdiensten moeten inschakelen. Een mangatwacht kan ook als brandwacht functioneren en is dan bevoegd en uitgerust om kleine beginnende branden te blussen om zo de veiligheid te waarborgen.

Wat is een mangat?

Een mangat is een nauwe toegang tot een besloten ruimte waar een volwassen man  doorheen past. De term mangat wordt onder andere gebruikt in de technische sector en maritieme wereld. Zo spreekt men van een mangat als men het heeft over de opening van een stoomketel waardoor de monteur of installateur naar binnen kan om reparaties te verrichten. Ook een opening van een riool of besloten technische ruimte wordt mangat genoemd. Hieronder zijn een aantal sectoren in alinea’s benoemd waar mangaten aanwezig (kunnen) zijn.

Mangaten in de techniek
In de industrie wordt veel gebruik gemaakt van mangaten om technische ruimten te bereiken. Dit kunnen bijvoorbeeld ook de gedeelten zijn waar leidingen zijn aangebracht of de installaties voor de verwarming. Eveneens kunnen procestechnische installaties zijn vaak verstopt achter mangaten. Deze besloten ruimten kunnen gevaar opleveren omdat in de (chemische) industrie gevaarlijke stoffen vrij kunnen komen. Een besloten ruimte achter een mangat wordt vaak nauwelijks geventileerd en dat zorgt er voor dat er naast gevaarlijke stoffen ook nauwelijks zuurstof aanwezig kan zijn.

Daarom moeten werknemers die een besloten ruimte binnentreden belangrijke veiligheidsmaatregelen nemen en specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. Dit kan adembescherming zijn maar ook een persoonlijke monitor en persoonlijke explosiemeter waarmee gevaarlijke explosieve mengsels tijdig kunnen worden opgespoord in de atmosfeer van de besloten ruimte. Tot slot dient er meestal een mangatwacht aanwezig te zijn als er werkzaamheden in een besloten ruimte worden uitgevoerd. De mangatwacht dient voortdurend contact te houden met de werknemers die in een besloten ruimte werken maar mag zelf de besloten ruimte niet naar binnen treden. De mangatwacht dient snel en effectief op te treden wanneer de veiligheid en gezondheid van de werknemers in de besloten ruimte in gevaar dreigt te komen.

Mangaten in de maritieme sector
Mangaten treft men ook aan op zeeschepen en marineschepen. Deze worden bijvoorbeeld gebruikt om van het ene dek naar het andere dek toe te gaan. De dekken van schepen kunnen doormiddel van stalen trappen worden bereikt. Deze stalen trappen komen uit bij mangaten. Er zijn verschillende mangaten aan boord op schepen. De zogenaamde bovendekse mangaten bevatten meestal geen deksel waarmee het mangat kunnen worden afgesloten. Onderdekse mangaten kunnen vaak wel worden afgesloten met mangatdeksels. Vooral dieper gelegen besloten ruimten in machinekamers kunnen vaak hermetisch afgesloten worden met handpalklemmen of een wielhengsel.

De reden waarom men mangatdeksels gebruikt is om de ruimten af te sluiten wanneer er calamiteiten plaatsvinden. Op die manier kan men compartimenten afsluiten als gedeelten van het schip vol water lopen of als er branden ontstaan. Het afsluiten van een mangatdeksel mag pas gebeuren als de laatste persoon de ruimte heeft verlaten.

Ook kunnen schepen of duikboten een mangat bevatten aan de buitenzijde van het vaartuig. Hiermee kan men dus via een mangat het schip of de duikboot verlaten. Ze worden gemonteerd in een onderzeeverblijf waar men via het mangat het verblijf kan bereiken of verlaten.

Mangaten in vliegtuigen
Ook vliegtuigen kunnen mangaten bevatten. Deze worden gebruikt door personeel om via ladders naar andere compartimenten te gaan. Zo kan men ook technische ruimten in vliegtuigen bereiken door via een mangat en een ladder te klimmen.

Bij diepzeeonderzoekingen kunnen duikers, via een mangat, uit of in het diepzeecompartiment van een duikklok of onderzeeverblijf zwemmen. Deze onderzeese mangaten kunnen, natuurlijk voor de veiligheid, afgegrendeld worden.

Wat is een mangatwacht of buitenwacht?

Een mangatwacht of buitenwacht is een werknemer die belast is met het houden van toezicht op werknemers, werkzaamheden en veiligheidsaspecten met betrekking tot besloten ruimtes. Een mangatwacht bevind zich zo dicht mogelijk in de buurt van de opening (gat) van een besloten ruimte. In deze tekst is informatie weergegeven over wat een mangat is en wat een mangatwacht doet. Omdat voor deze functie verschillende synoniemen worden gebruikt zijn de verschillende benamingen voor een mangatwacht eveneens in deze tekst verwerkt.

Wat is een mangat?
Een mangat is een opening in bijvoorbeeld een stoomketel, riool of besloten ruimte waar een man door heen past. Een mangat is vaak aangebracht om er voor te zorgen dat monteurs en lassers bij een deel van een besloten ruimte kunnen komen om daar werkzaamheden te kunnen verrichten. Over het algemeen kan een mangat afgesloten worden met een luik. Onder dit luik kan een vast gemonteerde trap aanwezig zijn zodat de werknemer naar boven of naar beneden kan klimmen. Het is echter belangrijk te weten dat men niet zonder toestemming een mangat kan binnentreden.

Werken in ene mangat brengt gevaren mee
In de besloten ruimte achter een mangat kunnen namelijk gevaarlijke stoffen aanwezig zijn of te weinig zuurstof waardoor het leven van de werknemer in gevaar kan komen. Het percentage zuurstof dient in ieder geval 21 procent te zijn van het totale luchtmengsel. Daarnaast moet het resterende deel van het luchtmengsel niet bestaan uit brandbare stoffen omdat anders een groot risico op brand aanwezig is. Bovendien kan een explosief mengsel aanwezig zijn. De hoeveelheid brandbare dampen en explosieve stoffen dient 10 procent lel (lower explosion level) te zijn.

In een Risico Inventarisatie en Evaluatie dient een bedrijf aandacht te hebben besteed aan de gevaren van de besloten ruimten binnen het bedrijf. In de Risico Inventarisatie en Evaluatie dient daarnaast te worden aangegeven hoe de risico’s doormiddel van een plan van aanpak worden verholpen. Vaak moeten werknemers die in een besloten ruimte werken speciale persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en voorzien worden van een persoonlijke explosiemeter en een persoonlijke monitor waarmee de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en explosieve luchtmengsels tijdig kunnen worden gemeten. Deze meetinstrumenten dienen bovenop de kleding van de werknemer te worden gedragen zodat de metingen van het meetinstrument goed kunnen worden gedaan en het alarm goed hoorbaar is wanneer schadelijke en gevaarlijke concentraties worden gemeten.

Synoniemen voor mangatwacht
Een mangat vormt over het algemeen de toegang tot een besloten ruimte daarom noemt men een werknemer die hier de wacht houdt een mangat wacht. Omdat deze toezichthoudende werknemer buiten de besloten ruimte de wacht houdt spreekt men ook wel van een buitenwacht. De term veiligheidswacht wordt echter ook gebruikt omdat deze wacht er voornamelijk is voor de veiligheid van de werknemers die in de besloten ruimte echter het mangat werken.

Werkvergunning
In de alinea’s hiervoor is duidelijk gemaakt wat een mangat is en welke risico’s aan het werken in een besloten ruimte achter een mangat verbonden zijn. Deze risico’s zijn niet gering en daarom moet er alles aan gedaan worden om de risico’s weg te nemen, te beperken en te beheersen. Daar moet aandacht aan worden besteed in een Risico Inventarisatie en Evaluatie maar ook in de praktijk. Als een werknemer aan het werk gaat in een besloten ruimte dan zal hij of zij daarvoor toestemming moeten krijgen van de verantwoordelijke leidinggevende. Dikwijls is een werkvergunning vereist voor werken in besloten ruimten. Daarnaast zijn specifieke veiligheidsregels vastgelegd voor personen die in een besloten ruimte werken maar ook voor de mangatwacht.

Wat doet een mangatwacht?
Het belangrijkste dat een mangatwacht moet doen is er voor zorgen dat de veiligheid van zijn collega’s (die in de besloten ruimte werken) en zichzelf niet in gevaar wordt gebracht. Een belangrijk aspect hierbij is de communicatie. Er dient tussen de mangatwacht en de werknemer(s) in de besloten ruimte een goede communicatie te zijn. Doormiddel van een veiligheidstouw en een portofoon kan de communicatie tussen de mangatwacht en de werknemers tot stand worden gebracht. Er kan ook gebruik worden gemaakt van andere communicatieapparatuur. Naast communicatie tussen de mangatwacht en de werknemers dient er ook communicatie te zijn met de hulpdiensten van het bedrijf wanneer er een noodgeval plaatsvind of dreigt plaats te vinden.

Een mangatwacht moet bij het mangat blijven en mag hier niet vandaan gaan. Ook mag de mangatwacht de besloten ruimte achter het mangat niet betreden. De mangat moet dus altijd buiten het mangat blijven. Hoewel het werk van een mangatwacht op het eerste oog passief lijkt is dit in de praktijk zeker niet het geval. De mangatwacht dient actief contact te houden met het personeel in de besloten ruimte en daarnaast kan de mangatwacht ook als brandwacht optreden. Er kunnen preventieve controles worden verricht op het gebied van brandveiligheid. Als de mangatwacht tevens een brandwacht is heeft hij ook de taak en vaardigheden om een beginnende brand onder controle te krijgen.

De taken en verantwoordelijkheden van een mangatwacht zijn divers en zijn afhankelijk van de specifieke factoren op de werksituatie. Op basis van een Taak Risico Analyse kunnen de gevaren van een besloten ruimte in kaart worden gebracht. Vaak staat in een werkinstructie nauw omschreven wat men wel en niet mag doen in en rondom een besloten ruimte. Een mangatwacht krijgt vaak een nauwkeurige omschrijving van de taken en verantwoordelijkheden waarvoor hij of zij is opgesteld.

Wat is werken in besloten ruimten?

Werken in besloten ruimten is: het uitvoeren van werkzaamheden in een kleine ruimte die moeilijk toegankelijk is, slecht geventileerd kan worden en waar mogelijk gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. Werken in besloten ruimten is een vrij breed begrip omdat er heel veel verschillende besloten ruimten zijn en diverse werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden. Een belangrijk aspect dat alle werkzaamheden in besloten ruimten met elkaar gemeen hebben is dat ze in meer en mindere mate risico’s met zich meebrengen voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers.

Werken in besloten ruimte en risico’s
Werken in een besloten ruimte is geen ideale werkplek voor werknemers vanwege de risico’s maar ook voor de fysieke belasting. Werknemers die werken in besloten ruimten kunnen vaak nauwelijks vrij bewegen en moeten zich bijvoorbeeld kruipend verplaatsen wat weer een extra belasting oplevert voor de knieën schouders en nek. De nauwe ruimten zorgen er tevens voor dat een werknemer bij een gevaar niet snel de werkplek kan verlaten.

Risico Inventarisatie en Evaluatie
Het is duidelijk dat werken in besloten ruimten extra risicovol is en daarom dient een bedrijf met deze risico’s rekening te houden in een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) dat onderdeel vormt van een arbobeleid van een organisatie. In de Risico Inventarisatie en Evaluatie dient het bedrijf ook aandacht te besteden aan de aanwezigheid van gevaarlijke gassen en de mogelijke afwezigheid van zuurstof in besloten ruimten. Deze factoren brengen aanzienlijk hoge risico’s met zich mee. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom moeten bedrijven in een plan van aanpak aangeven wat ze gaan doen om de risico’s op de werkplek weg te nemen.

Bronbestrijding
Bronbestrijding is de beste manier om risico’s te bestrijden. Brandbestrijding houdt in dat de gevaarlijke stoffen worden verwijderd of dat de besloten ruimten open worden gemaakt en beter worden geventileerd zodat er geen sprake meer is van een besloten ruimte. Gevaren worden bij de bron bestreden wanneer dat mogelijk is. Als bronbestrijding en technische maatregelen niet mogelijk zijn zullen bedrijven er alles aan moeten doen om de risico’s te beheersen.

Beheersen van risico’s
Dit houdt in dat de werknemers duidelijke veiligheidsinstructies krijgen, persoonlijke beschermingsmiddelen en een persoonlijke monitor of persoonlijke explosiemeter. Met de persoonlijke monitor en de explosiemeter kunnen gevaarlijke (explosieve) mengsels in de lucht van een besloten ruimte worden opgemerkt en wordt doormiddel van alarmsignalen de werknemer gewaarschuwd. De werknemer zal zichzelf en anderen dan zo snel een goed mogelijk in veiligheid moeten brengen.

Overigens kan ademhalingsapparatuur nodig zijn wanneer er schadelijke stoffen in de lucht van de besloten ruimte aanwezig zijn. De ademhalingsapparatuur in combinatie met beschermende kleding kan wel voor zorgen dat de werknemer zich nog moeilijker kan bewegen. Dit moet er echter niet voor zorgen dat de werknemer de beschermingsmiddelen niet gaat dragen want dan kunnen levensgevaarlijke situaties ontstaan! Werknemers moeten door de werkgever gewezen worden op de aanwezige gevaren in een besloten ruimte en de mogelijke gevaren die kunnen ontstaan tijdens het uitvoeren van werkzaamheden. Er kunnen namelijk ook tijdens werkzaamheden gevaarlijke stoffen vrijkomen. We noemen hieronder een aantal specifieke gevaren die in besloten ruimten aanwezig kunnen zijn. Deze gevaren kunnen ook in andere arbeidsomstandigheden aanwezig zijn maar zorgen vaak in besloten ruimten voor extra gevaar.

Zuurstoftekort in besloten ruimte
Een besloten ruimte is een kleine ruimte. Zoals eerder genoemd kan deze ruimte te weinig zuurstof bevatten. De lucht in de atmosfeer bestaat voor ongeveer 79 procent uit stikstof en ongeveer 21 procent zuurstof. Wanneer dit zuurstofpercentage omlaag gaat wordt het gevaarlijk voor levende wezens waaronder mensen. Een tekort aan zuurstof kan een mens echter niet waarnemen met zijn zintuigen. Wanneer er bijvoorbeeld slechts 12 procent zuurstof in de ruimte aanwezig is zal de persoon bewusteloos raken en binnen korte tijd de controle verliezen over de spieren, ademhaling en hersenen. Dan is het echter te laat. Daarom moet men altijd zeker zijn van voldoende zuurstof in een besloten ruimte of men moet ademhalingsapparatuur dragen waarmee zuurstof wordt toegevoegd.

Brand en explosiegevaar
Besloten ruimten zijn klein en er kan daardoor naast een gebrek aan zuurstof ook een overvloed aan schadelijke gassen aanwezig zijn waardoor een explosief mengsel kan ontstaan. Voor brand is echter altijd zuurstof nodig maar door het ontstaan van brand kan wel de zuurstof in de ruimte worden verbruikt door het vuur en kan men alsnog verstikken door een te kort aan zuurstof en/of door de rook. Bovendien worden de LEL waarde eerder bereikt. LEL staat voor Lower Explosion Level, dit is de onderste explosiegrens van een mengsel. Als de LEL wordt overschreden ontstaat er een groot gevaar op explosies die al bij een kleine vonk kunnen ontstaan.

Vergiftiging
Uiteraard is er door de mogelijke aanwezigheid van schadelijke stoffen ook de kans op vergiftiging. Mensen kunnen de schadelijke stoffen inademen en daardoor acute maar ook chronische vergiftiging oplopen. Dit is afhankelijk van de stoffen die ze binnen krijgen waarbij zowel de hoeveelheid als het soort giftige stof een rol speelt. Bij de hoeveelheid speelt de grenswaarde een rol. De grenswaarde werd in het verleden wel aangeduid met de MAC waarde.  De MAC waarde is de Maximaal Aanvaarde Concentratie die van een stof aanwezig kan zijn zonder gevaar op te leveren voor de gezondheid (van een jonge gezonde werknemer). De grenswaarde of MAC- waarde wordt echter sneller bereikt in een kleine slecht geventileerde ruimte.  Daarom is de kans op vergiftiging groter in kleine besloten ruimten.

Elektrocutie
Kleine besloten ruimten kunnen ook gevaarlijk zijn in verband met elektrocutie. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer men in vochtige besloten ruimten werkt die gemaakt zijn van materiaal dat goed elektriciteit geleid. Als er een defect aanwezig is in een elektrische installatie bijvoorbeeld een kapotte isolatie rondom een elektriciteitskabel die onder spanning staat dan kan dat er voor zorgen dat een metalen behuizing of metalen ruimte ook onder spanning komt te staan. Om die reden zal men altijd trachten gebruik te maken van een veilige wisselspanning van maximaal 50 volt of een gelijkspanning van 120 volt. hoewel deze elektrische spanning voor mensen niet direct gevaar oplevert kan deze elektrische spanning wel een explosief mengsel tot ontploffing brengen.

Combinatie van gevaren
Uit de laatste regel van de vorige alinea wordt duidelijk dat er een combinatie van gevaren aanwezig kan zijn. Het ene gevaar kan het andere gevaar veroorzaken en andersom. Door een brand kan de zuurstof opraken en kan men stikken. Door een kortsluiting kan een explosief mengsel tot ontploffing worden gebracht. Ook kan de kans op vergiftiging toenemen wanneer luchtmengsels wijzigen. Daarom dient men tijdens een risico inventarisatie en evaluatie veel aandacht te besteden aan de bestaande gevaren maar ook de nieuwe gevaren die kunnen ontstaan indien factoren in een besloten ruimte veranderen. Voor het werken in een besloten ruimte heeft men daarom dikwijls een werkvergunning nodig. Een werkvergunning is niet wettelijk verplicht maar kan wel verplicht worden door een opdrachtgever die tevens de vergunningverstrekker is.

Aanvragen werkvergunning (veiligheid)

Een werkvergunning voor het uitvoeren van werk in een risicovolle omgeving is niet wettelijk verplicht. In de praktijk komt het echter vaak voor dat organisaties in de petrochemie, chemie en andere risicovolle omgevingen een werkvergunning vereisen. Bedrijven die onder toezicht van deze organisaties specifieke werkzaamheden gaan uitvoeren zullen hiervoor een werkvergunning moeten aanvragen. Dan komen de volgende vragen natuurlijk naar voren: ‘hoe vraag ik een werkvergunning aan?’ en: ‘waar vraag ik een werkvergunning aan?’. Deze vragen worden in onderstaande tekst beantwoord.

Wie kan een werkvergunning aanvragen?
Allereerst heeft niet iedereen een werkvergunning nodig. Alleen werknemers en bedrijven die werkzaamheden (willen) verrichten voor een organisatie die werkvergunningen verplicht stelt zullen ook daadwerkelijk in bezit moeten zijn van een werkvergunning voor de werkzaamheden die ze willen uitvoeren. Echter zullen bedrijven die werkvergunningen hanteren niet voor alle werkzaamheden een werkvergunning vereisen. Meestal gaat het om risicovolle werkzaamheden en/of werkzaamheden in een risicovolle omgeving.

Als risicovolle werkzaamheden worden uitgevoerd in een risicovolle omgeving kan zelfs een aanvullende werkvergunning vereist zijn. Alleen bedrijven die capabel genoeg zijn om de aangegeven werkzaamheden uit te kunnen voeren kunnen een aanvraag voor een werkvergunning indienen bij een opdrachtgever. Deze bedrijven dienen over medewerkers te beschikken die voldoende onderricht zijn en over de juiste certificaten beschikken. Voor het uitvoeren van werkzaamheden in een risicovolle omgeving is het namelijk belangrijk dat de werknemers weten wat ze moeten doen en hoe ze dat moeten doen. Dit draait voor een groot deel om kennis en ervaring. De aanvrager van een werkvergunning moet vakdeskundig zijn en wordt daarom ook wel de vakdeskundige genoemd daarnaast moet de aanvrager

Hoe vraag ik een werkvergunning aan?
Voor het aanvragen van een werkvergunning dient iemand vakdeskundig te zijn. Bovendien zal men toestemming moeten hebben van het bedrijf om een aanvraag voor een werkvergunning in te dienen. Het moet duidelijk zijn wie toestemming heeft om als aanvrager voor een werkgunning op te treden.

Verder moet er voor de aanvraag voor een werkvergunning duidelijk worden aangegeven wat de werkzaamheden zijn die uitgevoerd zullen moeten worden. Daarnaast moeten ook de maatregelen worden benoemd die de werkvergunninghouder moet nemen om de werkzaamheden conform de veiligheidsvoorschriften uit te voeren.

De aanvrager van de werkvergunning zal ook een risicocategorie aan moeten geven. Deze risicocategorie kan hoog of laag zijn. Daarbij kan een Taak Risico Analyse oftewel een TRA worden vereist door de vergunningverlener. Door het zetten van een handtekening op het aanvraagformulier van de werkvergunning geeft de vergunningaanvrager aan dat hij of zij de vergunningsaanvraag juist en naar waarheid heeft ingevuld.

Een aanvraag voor een werkvergunning wordt een bepaalde periode voor de daadwerkelijke startdatum van de werkzaamheden ingediend. Deze periode kan echter verschillen per opdrachtgever. Daarom zal voor de aanvraag van de werkvergunning duidelijk moeten zijn wanneer de aanvraag voor de werkvergunning bij de vergunningverstrekker binnen moet zijn. Uiteraard dient men ook te weten waar de behandeling voor de werkvergunning zal moeten worden ingediend.

Waar vraag ik een werkvergunning aan?
Een aanvrager voor een werkvergunning zal de vergunningsaanvraag moeten indienen bij de verstrekker van de werkvergunning. De verstrekker is meestal de leidinggevende op de werkplek of de leidinggevende van de afdeling waar de werkzaamheden zullen moeten worden uitgevoerd. De vergunningverstrekker zal de aanvraag moeten beoordelen. Daarbij wordt onder andere gekeken of de vergunningaanvrager de juiste veiligheidsmaatregelen zal nemen tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Indien nodig zullen er extra eisen met betrekking tot de veiligheid worden opgelegd. Er worden daarnaast specifieke operationele aandachtspunten gegeven. Ook dient de vergunningverstrekker goed te beoordelen of er andere werkzaamheden en factoren invloed hebben op het werk waarvoor de werkvergunning wordt aangevraagd.

De verstrekker van de werkvergunning is eindverantwoordelijke. Deze moet dus beoordelen of de aanvraag duidelijk is en of de juiste maatregelen zijn genomen door de verstrekker (dit is hij of zij zelf). De verstrekker is ook verantwoordelijk voor de controle of de vergunninghouder (degene die de werkvergunning heeft ontvangen) de inhoud van de werkvergunning begrijpt evenals de instructies die er bij worden gegeven.

Wat is een werkvergunning (veiligheid)?

Werkvergunning is een benaming voor een bindend middel die een nauwkeurige, vastgelegde omschrijving bevat van werkmethoden, activiteiten en werkzaamheden die een werkvergunninghouder wel en niet mag uitvoeren op een bepaalde werkplek zodat de efficiëntie en veiligheid op de werkplek zo goed mogelijk worden gewaarborgd. Kort samengevat bevat een werkvergunning informatie over:

  • welke persoon,
  • onder omschreven omstandigheden,
  • in een bepaalde periode,
  • duidelijk omschreven werkzaamheden,
  • onder duidelijk omschreven voorwaarden, mag uitvoeren.


Er zijn in de praktijk verschillende soorten werkvergunningen in de omloop. Een van de bekendste is de Deltalinqs” werkvergunning. Daarom wordt in deze tekst als voorbeeld aandacht besteed aan de opbouw van deze werkvergunning. In onderstaande tekst is verder informatie gegeven over de doelstelling van werkvergunningen, de toepassing, de begrippen vergunningverlener en vergunninghouder, instructie over de werkvergunning, de inhoud, onderdelen en verschillende soorten werkvergunningen.

Wat is de doelstelling van werkvergunningen?
Uit bovenstaande omschrijving komt naar voren dat het uiteindelijke doel is dat de veiligheid wordt gewaarborgd. Het hoofddoel van de werkvergunning is daarom ook de veiligheid op de werkplek bevorderen. Dit doel kan met de werkvergunning op een aantal manieren worden bereikt. De volgende aspecten van een werkvergunning kunnen er voor zorgen dat het hoofddoel kan worden behaald:

  • De bedrijfsregels dienen stapsgewijs te worden uitgevoerd en vastgelegd.
  • De verantwoordelijkheden moeten duidelijk worden vastgelegd.
  • Duidelijk vastleggen onder welke omstandigheden werk mag worden uitgevoerd.
  • Omschrijving in de vorm van een eenduidige uitleg van werkmethoden en activiteiten.

De werkvergunning moet zorgvuldig worden opgesteld zodat werknemers die zich houden aan de werkvergunning geen gevaar of schade kunnen veroorzaken aan mensen, milieu, installaties, machines, werktuigen, gebouwen en constructies.

Waar worden werkvergunningen gebruikt?
Werkvergunningen worden over het algemeen in procedures opgenomen van bedrijven met een verhoogd veiligheidsrisico. In een kantooromgeving zal men niet snel werken met werkvergunningen maar bij bedrijven in de petrochemie is een werkvergunning een bekend begrip. Voor risicovolle werkzaamheden of werkzaamheden aan installaties die een gevaar kunnen opleveren voor mens en milieu worden werkvergunningen gemaakt om duidelijk aan te geven wat een werknemer wel en niet mag doen. Opdrachtgevers kunnen een werkvergunning eisen. Het is echter niet wettelijk verplicht om werkvergunningen te gebruiken. Om die reden worden niet overal werkvergunningen gebruikt. In de praktijk worden werkvergunningen vaak wel gebruikt voor werkzaamheden aan of bij elektriciteitscentrales, gaswinninginstallaties, aardoliebedrijven en bedrijven in de chemische industrie.

Vergunningverlener en vergunninghouder
De installatiedeskundige zal optreden als de vergunningverlener en de uitvoeringsdeskundige is de vergunninghouder. Men heeft het ook wel over de verstrekker van de werkvergunning en de houder van de werkvergunning. Voor de verduidelijking is de verstrekker de toezichthoudende afdeling en is de houder van de werkvergunning het bedrijf of de persoon die het werk daadwerkelijk gaat uitvoeren. In de werkvergunning staan duidelijke afspraken en voorwaarden opgesteld die er voor moeten zorgen dat de werkzaamheden veilig worden uitgevoerd. Een werkvergunning bevat bindende afspraken tussen de vergunningverlener en de vergunninghouder en bevat een checklist van veiligheidspunten die de vergunninghouder moet naleven.

Instructie over werkvergunningen
Werknemers die in de praktijk te maken krijgen met werkvergunningen zullen daarvoor een instructie moeten volgen. Ze moeten weten wat het belang is van de werkvergunning en waarom deze is opgesteld. Veiligheid draait voor een groot deel om bewustwording. Onveilige handelingen vormen één van de grootste oorzaken van ongevallen. Daarom dienen werknemers gewezen te worden op het belang van het naleven van de veiligheidsregels. De werkvergunning bevat ook regels en afspraken die de veiligheid bevorderen. Daarom is de werkvergunning geen symbolisch document maar een belangrijk document dat kaders biedt waarbinnen een werknemer zijn of haar werkzaamheden kan en mag uitvoeren.

Inhoud werkvergunning
De werkvergunning bevat informatie over welke maatregelen genomen moeten worden voor de aanvang van de werkzaamheden. Deze maatregelen zijn voorzorgsmaatregelen en kunnen verband houden met het aanmelden op het terrein bij een bepaald persoon.

Daarnaast is er informatie weergegeven die gehanteerd moet worden tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden. Hierin staat wat een werkvergunninghouder wel en niet mag doen op de werkplek. Ook is aangegeven op welke locatie de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. De meeste werkvergunningen zijn gebonden aan een bepaalde locatie op een werkterrein. Daarbuiten mag een werknemer zich niet bevinden en al helemaal geen werkzaamheden uitvoeren.

Een werkvergunning bevat daarnaast algemene veiligheidsregels en protocollen waaraan een vergunningshouder zich dient te houden. Deze staan ook in het handboek bedrijfsprocedures. In dit handboek is ook beschreven wat de bevoegdheid van bepaalde functionarissen voor het verstrekken van werkvergunningen.

Waaruit bestaat een werkvergunning?
Werkvergunningen zijn, zoals eerder genoemd, geen wettelijke verplichting. Daarom is ook niet wettelijk voorgeschreven hoe een werkvergunning moet zijn opgebouwd en wat de inhoud van een werkvergunning precies moet zijn. Daarom hanteren we in deze alinea de opbouw van een gangbare werkvergunning namelijk de Deltalinqs werkvergunning. Zoals in de inleiding is benoemd is de Deltalinqs werkvergunning een veel voorkomende werkvergunning. Deltalinqs is overigens een ondernemersvereniging die bestaat uit verschillende bedrijven in de Rotterdamse haven en het industriegebied dat daaromheen is gebouwd. Omdat in dit grote havengebied veel chemische bedrijven actief zijn kan men spreken van een gebied met een verhoogd risico. Daarom hanteert Deltalinqs werkvergunningen om de veiligheid te bevorderen. De opbouw van een Deltalinqs werkvergunning is als volgt:

  • De aanvraag van de werkzaamheden waarin staat om welke taken en werkzaamheden het precies gaat. Dit deel kan ook een Taak Risico Analyse (TRA) bevatten.
  • De maatregelen die genomen moeten worden door de verstrekker van de werkvergunning dit is de toezichthoudende afdeling die in de praktijk de vergunningverstrekker of vergunningverlener is. Deze maatregelen hebben te maken met het creeeren van een zo veilig mogelijke werkplek voor de werknemers (dus ook de vergunninghouders).
  • De maatregelen die genomen dienen te worden door de vergunninghouder. Dit is het bedrijf of de werknemer die de werkzaamheden daadwerkelijk gaat uitvoeren. In dit deel zijn de taken beschreven die de vergunninghouder heeft.
  • De bekrachtiging van de werkvergunning. Dit wordt gedaan door de vergunningverlener. Met de bekrachtiging wordt de geldigheid van de werkvergunning duidelijk gemaakt. Ook de taken van de verstrekker op het gebied van de controle op de naleving van de voorzorgsmaatregelen en het dagelijks vrijgeven van de werkvergunning bij ongewijzigde omstandigheden hoort bij de bekrachtiging van de werkvergunning door de vergunningverlener.

Verschillende soorten werkvergunningen
Er kunnen in de praktijk verschillende soorten werkvergunningen worden aangevraagd en verstrekt. Het verschil van de werkvergunningen heeft onder andere te maken met specifieke risico’s. Zo kunnen er werkvergunningen worden verstrekt voor het uitvoeren van graafwerkzaamheden (in de buurt van gasleidingen). Ook kunnen werkvergunningen worden verstrekt voor het saneren van asbest door deskundige gecertificeerde asbestsaneerders. Er zijn ook werkvergunningen die specifiek worden verstrekt aan werknemers en bedrijven die werkprocessen uitvoeren waarbij veel hitte vrijkomt. Hierbij kan men denken aan TIG-lassen van leidingen. Een vergunningverlener kan hiervoor een specifieke heetwerkvergunning verstrekken.

Aanvullende werkvergunningen
Een werkvergunning kan tevens een aanvullende werkvergunning bevatten. Een vergunningverlener kan een aanvullende werkvergunning opstellen indien er in een bepaald risicovol werkgebied ook extra risicovolle werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer werknemers op grote hoogte moeten werken in een risicovolle omgeving of juist in besloten ruimten. Ook voor specifieke graafwerkzaamheden in de buurt van leidingen waar gas of olie doorheen wordt getransporteerd kan een aanvullende werkvergunning worden vereist. Dit wordt echter door de vergunningverlener vereist. Dit is de opdrachtgever. Ook bij risicovolle werkzaamheden is er geen wettelijke verplichting voor werkvergunningen.

Wat is een digitaal veiligheidspaspoort?

Een digitaal veiligheidspaspoort is een digitaal systeem waarin gegevens met betrekking tot de veiligheid van een werknemer zijn opgeslagen. Een digitaal veiligheidspaspoort kan een vervanging zijn van een fysiek veiligheidspaspoort zoals het groene boekje dat ook wel Personal Safety Logbook of PSL boekje wordt genoemd. Een PSL is gemaakt van scheurvast papier en bevat stempels met betrekking tot de veiligheidscertificaten, opleidingen en trainingen die de desbetreffende werknemer heeft gevolgd.

Het PSL is een bekend document en wordt veel gebruikt op risicovolle werkplaatsen in bijvoorbeeld de petrochemische sector. Hoewel dit systeem op zich prima werkt is het in het kader van de digitalisering en de verificatie van diploma’s veel effectiever om een veiligheidssysteem te digitaliseren. Daarom voeren verschillende organisaties een digitaal veiligheidspaspoort in. Hieronder staan een aantal voorbeelden van veiligheidspaspoorten die in Nederland worden gebruikt.

Digitaal Veiligheidspaspoort DVP ProRail
Het bedrijf Nsecure heeft een digitaal veiligheidspaspoort ontwikkeld. Dit veiligheidsdocument is persoonsgebonden en bestaat uit een plastic pas en is gekoppeld aan een digitale portal en een app. Het veiligheidspaspoort van ProRail heet eenvoudigweg Digitaal Veiligheidspaspoort en wordt afgekort met DVP. Het digitale veiligheidspaspoort moet er voor zorgen dat de veiligheid langs het spoor wordt geoptimaliseerd. Als men werkt op het spoort of in de buurt van het spoor zijn er specifieke risico’s.

Werknemers die op of rond het spoor werken moeten op de hoogte zijn van deze risico’s en moeten zichzelf en anderen hier effectief tegen kunnen beschermen. Daarom moeten ze verschillende veiligheidstrainingen volgen zoals “werken langs het spoor”. Uiteraard dienen de resultaten van deze trainingen inzichtelijk te zijn bij de werkgever maar ook bij bevoegde controleurs op de werkvloer. Het Digitaal Veiligheidspaspoort van ProRail helpt daar bij.

Het Digitaal Veiligheidspaspoort is een belangrijk document in de railinfrabranche. Het DVP is een persoonsgebonden pas die de eigenaar toegang verschaft tot een ProRail-terrein. De pas kan worden gescand en als men dat doet wordt men meteen zien of je over de gewenste certificering beschikt om op het ProRail-terrein te mogen werken. Verder kan je zien welke verdere, voor het werk relevante,  certificaten de persoon heeft behaald.

Digitaal veiligheidspaspoort (Digital Safety Passport ) Deltalinqs
Het Digital Safety Passport van Deltalinqs is ook een variant van een digitaal veiligheidspaspoort. Deltalinqs is een organisatie die actief is in en rondom de haven van Rotterdam. Het is een ondernemersvereniging die opkomt voor de belangen van bedrijven in de Rotterdams haven en het daar aanwezige industriegebied.  In havens en in een industriële omgeving zijn specifieke veiligheidsrisico’s aan de orde. Er wordt olie en gas getransporteerd en een grote hoeveelheid aan chemische stoffen. Een ongeluk op een dergelijke werklocatie kan enorme volgen hebben voor zowel de werknemers als de omwonenden. Ook het milieu kan ernstige schade lijden als er chemische stoffen in het water of in de atmosfeer vrij komen.

Daarom moeten werknemers en sollicitanten die willen werken in de Rotterdamse haven specifieke veiligheidscertificaten behalen. Uiteraard moet men deze certificaten kunnen aantonen alleen is het nogal wat papierwerk om al de certificaten in papiervorm mee te nemen naar de werklocatie. Ook een veiligheidspaspoort in de vorm van een groen PSL boekje is niet altijd handig omdat de stempels in dit boekje soms niet meer gelezen kunnen worden of de gegevens zijn verlopen. Men moet altijd een PSL boekje doorbladeren om tot de juiste stempels voor de werksituatie te komen. Daarom is een digitaal paspoort in deze werksituatie handiger en effectiever.

Het Digital Safety Passport van Deltalinqs (DSP) dat in 2014 is ingevoerd kan worden geraadpleegd via een speciaal daarvoor ontwikkelde webapplicatie. Men maakt daarbij gebruik gemaakt van een eigen XS-key techniek, een user-id en wachtwoord. Men hanteert op de werkplek een smartcard die is uitgerust met zogenaamde biometrie. Deze kaart is persoonsgebonden. Verder kunnen gegevens met betrekking tot diploma’s en certificaten nog steeds gecontroleerd worden via het Centraal Diploma Register. Hieronder kun je meer lezen over het Centraal Diploma Register.

CDR Centraal Diploma Register
Doormiddel van deze digitale database kunnen werkgevers en controleurs uitzoeken of werknemers aan de gewenste diploma-eisen en de vereiste certificaten voldoen. Men kan bijvoorbeeld controleren of iemand over een VCA Basis of een VCA Vol beschikt. Ook andere gegevens zoals heftruckcertificaten, veilig werken met een hoogwerker en een certificaat van veilig werken aan elektrische installatie NEN3140 kan men vinden in het Centraal Diploma Register. Wanneer iemand een erkend veiligheidscertificaat behaald kan men dit meestal binnen korte tijd in het Centraal Diploma Register terugvinden. Sommige werkgevers gebruiken dit CDR systeem als controlemiddel om na te gaan of iemand over de gewenste certificaten beschikt.

Wat is een veiligheidspaspoort?

Een veiligheidspaspoort is een document waarmee een werknemer kan aantonen over welke veiligheidscertificaten (zoals VCA Basis en VCA VOL) hij of zij beschikt en welke veiligheidsinstructies en trainingen er door hem of haar zijn gevolgd en behaald. Een veiligheidspaspoort bevat stempels en aantekeningen met betrekking tot de behaalde trainingen en de gevolgde veiligheidsinstructies. Deze trainingen maken inzichtelijk of de werknemer veilig kan werken op de werklocatie.

Elke werklocatie is uniek en bevat specifieke aspecten met betrekking tot taken, verantwoordelijkheden en veiligheid. Deze asprecten worden door veiligheidsfunctionarissen en andere experts in kaart gebracht. Omdat elke werkplek verschillende veiligheidsaspecten heeft is het met name voor werkplekken met een verhoogd veiligheidsrisico belangrijk dat de werknemer veilig en doeltreffend kan werken. Het veiligheidspaspoort is een effectief middel om op de werkplek aantoonbaar of de medewerker bevoegd is om op de werkplek bepaalde werkzaamheden uit te voeren of niet.

De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV)
Het veiligheidspaspoort van de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) is het bekendste veiligheidspaspoort. Het SSVV veiligheidspaspoort werd ingevoerd in 1998. Eind januari 2001 werd een nieuwe versie van het veiligheidspaspoort ingevoerd. Dit nieuwe paspoort wordt ook wel het Personal Safety Logbook genoemd. Meestal wordt dit afgekort met PSL. Een PSL is een boekje van scheurbestendig papier daarom noemt men dit document ook wel een PSL-boekje. Het wordt uitgegeven door SSVV in Leidschendam en het Secretariaat VCA van het Provinciaal Veiligheidsinstituut in Antwerpen.

Wat staat er in een veiligheidspaspoort?
Een veiligheidspaspoort is een document dat veel informatie bevat over de eigenaar van dit document. Allereerst wordt aan het begin van het veiligheidspaspoort duidelijk aangegeven aan wie het document behoort. De naam, geboortedatum, pasfoto en overige gegevens van de eigenaar van het veiligheidspaspoort zijn genoteerd. Daarna volgen allemaal pagina’s met vakjes waarin stempels, stickers of handtekeningen kunnen worden gezet als men een training heeft gevolgd, een certificaat/ diploma heeft behaald of een instructievideo heeft gezien. Eventuele medische gegevens kunnen ook genoteerd worden indien deze van belang zijn voor de werkzaamheden en werklocatie. Hierbij kan men ook denken vaan vaccinaties.

Vul paspoort eerlijk in
Veiligheidspaspoorten zijn belangrijke documenten die de veiligheid op de werkplek dienen te bevorderen. Daarom is het van het belang dat de informatie in het veiligheidspaspoort juist en eerlijk is genoteerd. Daarom worden stempels door officiële instellingen en door bevoegde personen genoteerd. Het aanbrengen van wijzigingen hierin mag alleen door bevoegde personen worden gedaan. Het is dus niet de bedoeling dat de eigenaar van het veiligheidspaspoort zelf wijzigingen gaat aanbrengen. Dit soort wijzigingen zijn riskant om verschillende redenen. Ten eerste kan men ernstige veiligheidsrisico’s lopen als men niet op de hoogte blijkt te zijn van de veiligheidsvoorschriften terwijl men dit wel in het veiligheidspaspoort heeft genoteerd. Daarnaast kan men ook de omgeving in gevaar brengen. Verder pleegt men fraude waardoor men ontslagen kan worden en bovendien een negatieve referentie krijgt. Dat zorgt er voor dat men in de toekomst waarschijnlijk nooit meer aan de slag zal komen op een werkplek met grote veiligheidsrisico’s.

Centraal Diploma Register
De digitalisering neemt in de maatschappij alleen maar toe. In de toekomst zal een papieren veiligheidspaspoort waarschijnlijk worden vervangen door een digitaal systeem. Werkgevers moeten ook digitaal kunnen zien of iemand over de gewenste opleidingsachtergrond beschikt. Hiervoor is het Centraal Diploma Register ontwikkeld. Dit CDR systeem zorgt er voor dat werkgevers ook daadwerkelijk in staat zijn om diploma’s op te zoeken. Dit is een nog effectiever systeem omdat stempels op den duur onleesbaar kunnen worden. bovendien is een stempel niet een origineel certificaat of diploma maar slechts een bewijs dat iemand gecontroleerd heeft of de persoon dit diploma bezit.  In het CDR systeem worden diploma’s en certificaten geplaatst. Dit systeem moet uiteraard op to date zijn daarom zal men regelmatig moeten controleren over het CDR volledig is. Als men nieuwe diploma’s heeft behaald zal men moeten controleren of deze ook in het CDR staan.

Digitaal veiligheidspaspoort (Digital Safety Passport )
Er worden op dit moment al digitale veiligheidspasporten ontwikkeld en gebruikt. Een voorbeeld hiervan is het Digital Safety Passport van Deltalinqs. De organisatie Deltalinqs is een ondernemersvereniging die zich inzet voor de belangen van het Rotterdamse haven- en industriegebied. Het spreekt voor zich dat in haven- en industriegebieden veel veiligheidsrisico’s zijn. Er wordt dikwijls gewerkt met olie, gas en andere petrochemische producten. Dat brengt risico’s met zich mee voor mens en milieu. Geen wonder dat werknemers in havens en de industrie veiligheidscertificaten moeten behalen en over specifieke kennis moeten beschikken. Om dit digitaal inzichtelijk te maken is het Digital Safety Passport door Deltalinqs ingevoerd.

Het Digital Safety Passport kan op dit moment worden geraadpleegd via een beveiligde web applicatie. Dit Digital Safety Passport kan men openen met een wachtwoord en een user-id. Het groene boekje of PSL boekje is door Deltalinqs digitaal beschikbaar gemaakt. Daarvoor heeft Deltalinqs haar eigen XS-key techniek toegepast. Deze bestaat uit een smartcard die standaard is uitgerust met biometrie. In 2014 is het digitale veiligheidspaspoort  geïntroduceerd als Digital Safety Passport (DSP). Het DSP wordt inmiddels door contractors succesvol toegepast bij een aantal opdrachtgevers. Deltalinqs beschouwd dit DSP als een digitaal groen boekje. De diploma’s en certificaten van werknemers kunnen nog steeds via het CDR gecontroleerd worden.

Wat is Deltalinqs?

Deltalinqs is een ondernemersvereniging die de gezamenlijke belangen behartigd van industriële bedrijven en logistieke bedrijven die gevestigd zijn in het Rotterdamse haven- en industriegebied. Het hoofdkantoor van Deltalinqs is gevestigd in PortCity II op de 4e etage (Waalhaven) te Rotterdam. Deltalinqs is een organisatie die een groot aantal leden bevat. Bij de organisatie zijn meer dan 750 bedrijven en organisaties aangesloten. Deze bedrijven zijn actief in 14 sectoren. In totaal werken bij alle bedrijven die aangesloten zijn bij Deltalinqs meer dan 90.000 werknemers. Ongeveer 95 procent van alle ondernemers in de Mainport Rotterdam is aangesloten bij Deltalinqs. De ondernemersvereniging heeft zelf ongeveer 20 medewerkers in dienst.

Wat doet Deltalinqs?
Deltalinqs is een organisatie die zich richt op alles wat het verbeteren van de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven en het industriegebied aldaar ten goede komt. Daarbij richt Deltalinqs zich niet alleen op de ondernemingen. Ook de omgeving en de mensen die daar wonen zijn voor Deltalinqs belangrijk. Deltalinqs streeft naar een maatschappelijk en politiek draagvlak in de directe omgeving. Dit draagvlak is van belang voor de activiteiten die deelnemers van de ondernemersvereniging Deltalinqs willen ontplooien.  Deltalinqs verspreid informatie via het kennisnetwerk van de Deltalinqs University. De Deltalinqs University bevat kennis en informatie over veiligheid en milieu en is toegankelijk voor alle leden van Deltalinqs. De ondernemersvereniging zet zich dus in voor het verspreiden van relevante informatie voor haar deelnemers. Deze informatie gaat over de volgende aspecten:

  • veiligheid
  • milieu
  • infrastructuur
  • arbeidsmarkt

Naast het verspreiden en delen van informatie zorgt Deltalinqs ook voor het opkomen voor belangen van haar deelnemers. Daarvoor is overleg en voorlichting nodig. Deltalinqs heeft regelmatig contact met het havenbeheer en verschillende andere organisaties in de regio die een belangrijke invloed hebben op de hiervoor genoemde onderwerpen. Tot slot zet Deltalinqs zich ook in voor het bevorderen van de instroom van jonge arbeidskrachten met een technische achtergrond in het havengebied. Er zijn namelijk regelmatig nieuwe technische krachten nodig in de haven en de industriële bedrijven daar om heen. Deltalinqs zet zich in om haar deelnemers te voorzien van nieuwe technici door de contacten met de spelers op de arbeidsmarkt te onderhouden en uit te breiden.