Wat is werkgebonden en niet-werkgebonden ziekteverzuim?

Ziekteverzuim is de periode waarin de werknemers als gevolg van ziekte niet kunnen werken. In Nederland wordt ziekteverzuim in twee verschillende vormen benoemd. Douwe Sjoerd Heinsma, een student aan de HBO opleiding Personeel en Organisatie in Leeuwarden, heeft de twee verschillende soorten ziekteverzuim in deze tekst beschreven.  

Werkgebonden ziekteverzuim en niet-werkgebonden ziekteverzuim
Ziekteverzuim wordt opgedeeld in werkgebonden ziekte verzuim en niet-werkgebonden ziekteverzuim. Men zou ook kunnen zeggen werkgerelateerd ziekteverzuim en niet- werkgerelateerd ziekteverzuim. Bij werkgebonden ziekteverzuim zijn de oorzaken gebonden aan het werk, oftewel de verzuimklachten ontstaan door het uitvoeren van het werk. Werkgebonden ziekteverzuim is dus gerelateerd aan het uitoefenen van een functie en de daarbij behorende werkzaamheden. Voorbeelden van werkgebonden ziekteverzuim kunnen zijn:

  • Rugklachten door te zwaar tillen.
  • Lasogen door het niet dragen van een laskap tijdens het lassen.
  • Gehoorschade door het niet of onjuist dragen van gehoorbescherming.

Deze voorbeelden zijn echter fysieke klachten die werknemers kunnen oplopen tijdens het uitoefenen van de functie. Fysieke klachten zijn lichamelijke klachten maar ook metale of psychische klachten kunnen ontstaan ten gevolge van het uitoefenen van het werk. Een bekend voorbeeld is een burn-out krijgen door de werkdruk die ervaren wordt op de werkvloer.

Niet-werkgebonden ziekteverzuim
Ziekteverzuim kan echter ook in de privésfeer ontstaan. Er zijn in de privéomgeving verschillende oorzaken te bedenken die ziekteverzuim tot gevolg kunnen hebben. Hierbij kan men denken aan fysieke klachten die ontstaan tijdens het sporten. Bijvoorbeeld klachten aan de knieën die ontstaan tijdens het voetballen. Een ander voorbeeld is een ongeluk dat is ontstaan tijdens het klussen aan een woning. Ook op weg naar het werk toe of tijdens een andere reis kan er een ongeluk gebeuren waardoor men in een verzuimsituatie raakt. Dit zijn echter ook allemaal voorbeelden van fysieke klachten ten gevolge van ongevallen. Er kunnen in de privésituatie ook mentale klachten ontstaan. Zo kan men door een echtscheiding psychische klachten krijgen of vanwege het gemis van een geliefde die is gestorven. Deze aspecten kunnen ook zeker een effect hebben op het uitoefenen van het werk. Dit effect kan zo groot zijn dat men besluit dat de werkzaamheden (tijdelijk) moeten worden onderbroken.

Periode van ziekteverzuim
De oorzaak van het ziekteverzuim is verschillend. Ook de duur van het ziekteverzuim verschilt in de praktijk. Het ziekteverzuim start op de dag dat een werknemer zich ziek meld en duurt voort tot de dag dat de werknemer volledig is herstelt of tot de dag dat de wachttijd voor de WIA vol is gemaakt. Deze wachttijd bedraagt maximaal 2 jaar. Houdt er echter rekening mee dat hiervoor de gegevens zijn gebruikt die in 2017 van toepassing waren. Door nieuwe wetten en regels kan de verantwoordelijkheid van de werkgever en de werknemer met betrekking tot het ziekteverzuim verschillen. Ook de financiële afwikkeling en het betalen van een vergoeding of salaris gedurende het ziekteverzuim kan veranderen door nieuwe wetten en afspraken tussen werknemersorganisatie (vakbonden) en werkgeversorganisaties. Houdt hierbij de collectieve arbeidsovereenkomst van de desbetreffende sector in de gaten. In veel cao’s is namelijk iets opgenomen over ziekteverzuim.

Wat is een uitkering en wat wordt met een uitkeringsgerechtigde bedoelt?

Een uitkering is een bedrag dat iemand ontvangt als hij of zij aan bepaalde voorwaarden voldoet. De term uitkering wordt in Nederland meestal gebruikt als iemand een bepaald bedrag ontvangt van de overheid om ‘rond te kunnen komen’ of om een bepaalde schade te dekken. Het ontvangen van een uitkering is een recht, daarom wordt iemand die in aanmerking kan komen voor een uitkering ook wel een uitkeringsgerechtigde genoemd. De uitkeringsgerechtigde ontvangt de uitkering van een uitkeringsinstelling. De uitkering kan echter ook ontvangen worden vanuit een verzekeringsmaatschappij. Hieronder staan in het kort de verschillen.

Uitkering vanuit de overheid
Een uitkering kan een bedrag zijn dat eenmalig of meermalig wordt betaald namens de overheid in het kader van sociale zekerheid. Hierbij kan men denken aan een werkloosheidsuitkering of een bijstandsuitkering. Ook een arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt door de overheid verstrekt al zullen werkgevers voor werknemers in eerste instantie een bepaalde periode (in 2014 was deze periode 2 jaar) de kosten moeten betalen. De uitkeringen worden in Nederland betaald door overheidsinstanties, gemeenten en het UWV. Deze afkorting staat voor Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen.

In België ontvangen werklozen een  werkloosheidsuitkering deze wordt uitbetaald door de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen (HVW). Het is echter ook mogelijk dat een uitkering voor ziekte wordt betaald uit een ziekenfonds waar de desbetreffende werknemer bij aangesloten is.

Uitkering vanuit een verzekeringsmaatschappij
Een verzekeringsmaatschappij kan ook een geldbedrag uitkeren aan personen of bedrijven. In dit geval wordt de uitkering van de verzekeraar gebruikt om een bepaalde schade te vergoeden. Ook kan er sprake zijn van een levensverzekeringskapitaal of een lijfrente-uitkering.

Periodieke uitkering
Er zijn verschillende soorten uitkeringen. Als men bijvoorbeeld een periodieke uitkering heeft dan wordt de uitkering in verschillende betalingsmomenten aan de uitkeringsgerechtigde betaald. Bij deze uitkeringen wordt één betaling ook wel een termijn genoemd. De uitkering wordt dus in termijnen betaald aan de uitkeringsgerechtigde.

Inkomensafhankelijke toeslag
Een inkomensafhankelijke toeslag is een benaming voor een uitkering die gekoppeld is aan de hoogte van iemand zijn of haar inkomen. Hierbij kan ook het gehele inkomen van een gezin of partners worden bekeken door de uitkeringsinstantie.