Wat is werkgebonden en niet-werkgebonden ziekteverzuim?

Ziekteverzuim is de periode waarin de werknemers als gevolg van ziekte niet kunnen werken. In Nederland wordt ziekteverzuim in twee verschillende vormen benoemd. Douwe Sjoerd Heinsma, een student aan de HBO opleiding Personeel en Organisatie in Leeuwarden, heeft de twee verschillende soorten ziekteverzuim in deze tekst beschreven.  

Werkgebonden ziekteverzuim en niet-werkgebonden ziekteverzuim
Ziekteverzuim wordt opgedeeld in werkgebonden ziekte verzuim en niet-werkgebonden ziekteverzuim. Men zou ook kunnen zeggen werkgerelateerd ziekteverzuim en niet- werkgerelateerd ziekteverzuim. Bij werkgebonden ziekteverzuim zijn de oorzaken gebonden aan het werk, oftewel de verzuimklachten ontstaan door het uitvoeren van het werk. Werkgebonden ziekteverzuim is dus gerelateerd aan het uitoefenen van een functie en de daarbij behorende werkzaamheden. Voorbeelden van werkgebonden ziekteverzuim kunnen zijn:

  • Rugklachten door te zwaar tillen.
  • Lasogen door het niet dragen van een laskap tijdens het lassen.
  • Gehoorschade door het niet of onjuist dragen van gehoorbescherming.

Deze voorbeelden zijn echter fysieke klachten die werknemers kunnen oplopen tijdens het uitoefenen van de functie. Fysieke klachten zijn lichamelijke klachten maar ook metale of psychische klachten kunnen ontstaan ten gevolge van het uitoefenen van het werk. Een bekend voorbeeld is een burn-out krijgen door de werkdruk die ervaren wordt op de werkvloer.

Niet-werkgebonden ziekteverzuim
Ziekteverzuim kan echter ook in de privésfeer ontstaan. Er zijn in de privéomgeving verschillende oorzaken te bedenken die ziekteverzuim tot gevolg kunnen hebben. Hierbij kan men denken aan fysieke klachten die ontstaan tijdens het sporten. Bijvoorbeeld klachten aan de knieën die ontstaan tijdens het voetballen. Een ander voorbeeld is een ongeluk dat is ontstaan tijdens het klussen aan een woning. Ook op weg naar het werk toe of tijdens een andere reis kan er een ongeluk gebeuren waardoor men in een verzuimsituatie raakt. Dit zijn echter ook allemaal voorbeelden van fysieke klachten ten gevolge van ongevallen. Er kunnen in de privésituatie ook mentale klachten ontstaan. Zo kan men door een echtscheiding psychische klachten krijgen of vanwege het gemis van een geliefde die is gestorven. Deze aspecten kunnen ook zeker een effect hebben op het uitoefenen van het werk. Dit effect kan zo groot zijn dat men besluit dat de werkzaamheden (tijdelijk) moeten worden onderbroken.

Periode van ziekteverzuim
De oorzaak van het ziekteverzuim is verschillend. Ook de duur van het ziekteverzuim verschilt in de praktijk. Het ziekteverzuim start op de dag dat een werknemer zich ziek meld en duurt voort tot de dag dat de werknemer volledig is herstelt of tot de dag dat de wachttijd voor de WIA vol is gemaakt. Deze wachttijd bedraagt maximaal 2 jaar. Houdt er echter rekening mee dat hiervoor de gegevens zijn gebruikt die in 2017 van toepassing waren. Door nieuwe wetten en regels kan de verantwoordelijkheid van de werkgever en de werknemer met betrekking tot het ziekteverzuim verschillen. Ook de financiële afwikkeling en het betalen van een vergoeding of salaris gedurende het ziekteverzuim kan veranderen door nieuwe wetten en afspraken tussen werknemersorganisatie (vakbonden) en werkgeversorganisaties. Houdt hierbij de collectieve arbeidsovereenkomst van de desbetreffende sector in de gaten. In veel cao’s is namelijk iets opgenomen over ziekteverzuim.

Welke werknemersverzekeringen zijn er in Nederland?

Werknemersverzekeringen zijn publiekrechtelijke verzekeringen voor werknemers en mensen die aan hen gelijk gesteld zijn. Deze verzekeringen zijn in Nederland opgelegd om er voor te zorgen dat werknemers een uitkering kunnen ontvangen wanneer er sprak is van arbeidsongeschiktheid of een andere vorm van onvrijwillige werkloosheid. De werknemersverzekeringen zijn in Nederland in de wet vastgelegd. Werknemersverzekeringen zijn een verplichting voor werknemers. Dit houdt in dat werknemers geen vrijwillige keuze hebben om wel of niet verzekerd te worden. Werknemers zijn in Nederland dus verplicht verzekerd via de werknemersverzekeringen. De werknemersverzekeringen horen bij de publiekrechtelijke verzekeringen deze verzekeringen worden ook wel sociale verzekeringen genoemd.

Werknemersverzekeringen in Nederland
In het Europese deel van Nederland, dus niet beslist in de overzeese gebieden, zijn een aantal werknemersverzekeringen verplicht. Dit zijn de volgende verzekeringen:

  • Werkloosheidswet deze wet wordt ook wel afgekort met WW. Deze wet zorgt er voor dat een voormalig werknemer bij onvrijwillige werkloosheid een uitkering kan ontvang. Deze uitkering zorgt voor een inkomensvoorziening.
  • Ziektewet, afgekort met ZW. De ZW is ingevoerd om een inkomensvoorziening te verschaffen wanneer een werknemer ziek raakt en daardoor ongeschikt is om arbeid te verrichten. Dit wordt ook wel arbeidsongeschiktheid genoemd. Doordat werkgevers nu (in 2015) twee jaar lang het loon dienen door te betalen bij ziekte is het bereik van de Ziektewet aanzienlijk verminderd.
  • Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, afgekort met WIA.  De WIA is een wet die er voor zorgt dat langdurige arbeidsongeschikten een inkomensvoorziening hebben in geval men over geruime periode niet in staat is om te kunnen werken.
  • Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, afgekort met WAO. Deze wet is de voorloper van de bovengenoemde WIA. De WAO is van toepassing op werknemers die ten tijde van de invoering van de WIA een uitkering uit de WAO ontvingen.