Wat is basismetaal en wat zijn basismetaalproducten?

Het woord ‘basismetaal’ kan op verschillende manieren worden uitgelegd. De website technischwerken.nl kiest er voor om het woord ‘basismetaal’ als volgt te definiëren:

Een basismetaal is een metaal in een pure ongelegeerde en onvervuilde vorm.

Voorbeelden van basismetalen zijn ijzer, aluminium, koper, nikkel en zink. Deze basismetalen kunnen worden verwerkt in legeringen. Een voorbeeld van een bekende legering is staal. Staal is een legerig van koolstof en ijzer waarbij het koolstofgehalte verhoudingsgewijs laag is. Het koolstofgehalte is typisch minder dan 1,9%.

Basismetaalproducten
Als men producten vervaardigd uit basismetalen ontstaan basismetaalproducten. Men zou in deze context bepaalde halffabricaten als metaalproducten kunnen beschouwen. Men kan ook denken aan plaatwerk en profielen die men nog kan verwerken tot halffabricaten en producten. Aluminium profielen en buizen kunnen bijvoorbeeld worden verwerkt in constructies. Het aluminium profiel is dan het basismetaalproduct dat wordt verwerkt tot een fabricaat of halffabricaat.

Uitgangsmetaal of uitgangsmateriaal
In de verspanende techniek bewerkt men materialen zoals kunststoffen, hout en metalen tot producten en onderdelen van producten of machines. Het uitgangsmateriaal is dan het onbewerkte materiaal. Dit kan bijvoorbeeld gereedschapstaal zijn. Als men metalen gaat verspanen kan men ook wel spreken van uitgangsmetaal. Het uitgangsmetaal is dan in feite het uitgangsmateriaal dat wordt verspaand of op een andere manier wordt bewerkt.

Uit het uitgangsmateriaal of uitgangsmetaal ontstaat dus een product of een deel daarvan. In de verspanende techniek worden bijvoorbeeld lagers gedraaid die worden geplaatst in machines. Het materiaal dat men hiervoor gebruikt is altijd groter dan het product. Kortom het uitgangsmateriaal heeft een grotere diameter dan de as (of ander product) dat er uit gedraaid of gefreesd wordt.

Wat is metaalbewerking en welke metaalbewerkingsprocessen zijn er?

Metaalbewerking is een algemene benaming die wordt gebruikt voor het bewerken van metalen. Sinds de ontdekking van metaal in ertsen heeft de mensheid verschillende periodes gehad die zich kenmerkten door een bepaald metaal of metaalbewerking. Zo kende men de bronstijd en de ijzertijd.

Tegenwoordig wordt in metaalbewerking gebruik gemaakt van uiteenlopende metalen en metaallegeringen. In de metaaltechniek wordt vooral staal toegepast. Dit is ijzer met een klein percentage koolstof. Daarnaast wordt ook aluminium gebruikt en worden legeringen gemaakt zoals roestvast staal (RVS).

De doelstelling van metaalbewerking is het maken van individuele onderdelen, halffabricaten,  assemblages of complete constructies. Metaalbewerking is een zeer brede term die onder de metaaltechniek valt. Doormiddel van het bewerken van metalen kunnen uiteenlopende werkstukken en constructies worden vervaardigd. Hierbij kan gedacht worden aan:

  • Bruggen
  • Schepen
  • Jachten
  • Machineframes
  • Balustrades
  • Puiconstructies
  • Kunstwerken

Ook sieraden en horloges worden van metalen gemaakt. Hiervoor worden meestal edelmetalen gebruikt die zeer nauwkeurig worden gewerkt. Daarnaast wordt in de machinebouw en de medische sector ook gebruik gemaakt van metalen in verschillende soorten, maatvoeringen en toleranties. De metaalbewerking is daardoor een zeer brede sector waarin grote en kleine en kleine producten worden gemaakt voor verschillende sectoren: van juwelier tot de bouwbranche.

Metaalbewerkingsprocessen
In de bronstijd, ongeveer 3000 tot 800 voor Christus, maakten mensen vooral gebruik brons. Hiervoor had men kopererts en tinerts nodig. Koper en tin werden samengesmolten en vervolgens in de gewenste vorm gegoten. Brons is echter niet smeedbaar. De ijzertijd zorgde voor een grote verandering. Deze periode begon in Europa vanaf ongeveer 800 voor Christus. IJzer is in tegenstelling tot brons wel smeedbaar en daarnaast kan het ook nog gegoten worden in vormen zoals bij gietijzer en gietstaal gebeurd.

Door de komt van ijzer nam het aantal bewerkingsprocessen in de metaalbewerking toe. Er ontstonden smederijen waarbij een smid ijzer doormiddel van vlamovens op temperatuur bracht en vervolgens met een hamer op een aanbeeld in de gewenste vorm sloeg. Hierdoor ontstond smeedijzer en smeedstaal.

Tegenwoordig worden vooral machines gebruikt voor het bewerken van metaal. Hierbij maakt men onder andere gebruik van werktuigmachines. De moderne metaalbewerkingsprocessen zijn zeer divers en worden wel in twee groepen verdeeld:

  • De verspanende metaalbewerking. Deze metaalbewerking omvat verschillende metaalbewerkingsprocessen waarbij het basismateriaal doormiddel van verspaning in de juiste vorm wordt gebracht. Er worden hierbij kleine spaantjes van het materiaal verwijdert tot de juiste vorm en afmeting is ontstaan. Voorbeelden van verspanende bewerkingstechnieken zijn: boren, slijpen, draaien, frezen, schaven en zagen.
  • De niet-verspanende metaalbewerking. Binnen deze groep zijn uiteenlopende metaalbewerkingsprocessen aanwezig. Dit kunnen plaatbewerkingstechnieken zijn zoals: walsen, zetten en snijden. Ook smeden en gieten behoren tot de niet-verspanende metaalbewerking. Lassen is een hele bekende vorm van niet-verspanende metaalbewerking en wordt veel in de metaalbewerking toegepast. Doormiddel van lassen worden een niet-uitneembare verbinding gemaakt tussen metalen (of kunststoffen). Lassen behoort tot verbindingsprocessen in de metaalbewerking. Hier valt ook solderen onder.

Metaalarbeiders staken

De Nederlandse groot- en kleinmetaal bevat ongeveer  475.000 arbeidsplaatsen .Op dit moment, vrijdag 20 september 2013, wordt er gestaakt bij verschillende metaalbedrijven in Nederland. Het gaat om ongeveer 1750 metaalarbeiders. De stakingen vinden plaats bij een aantal grote metaalverwerkende bedrijven zoals DAF, VDL Nedcar, Heerema, Damen en IHC Merwede. De stakingen waren eerder al aangekondigd maar zijn nu ook daadwerkelijk van start gegaan. De vakbonden FNV Metaal en CNV Vakmensen gebruiken de stakingen om hun ongenoegen kenbaar te maken over de vastgelopen cao-onderhandelingen in de metaalsector.

Stakers
De metaalarbeiders willen met hun stakingen de druk op de werkgevers vergroten. Ze willen onder andere meer loonsverhoging. Daarnaast willen de metaalarbeiders ook een mogelijkheid hebben om 32 uur per week te werken. In juni werd ook al stakingen gehouden voor deze eisen. Toen namen 2.500 metaalarbeiders deel aan de stakingsactie.

FNV
De onderhandelaars van de FNV gaven aan: ”Werknemers gaan niet zomaar staken, zij zijn het zat dat werkgevers steeds meer eenzijdig verslechteringen door willen drukken en ze willen invloed houden op hun werktijden. Na jaren van achteruitgang in koopkracht, is een normale loonontwikkeling broodnodig. Daar is in de metaal ruimte voor”. De FNV geeft in hun reactie duidelijk aan dat ze in de metaalsector voldoende mogelijkheden zien om de loonkosten te laten stijgen.

Werkgevers in de metaal
De werkgeversvereniging FME-CWM is het niet eens met deze stelling. De vinden de stakingen onverantwoord. De werkgeversvereniging gaf aan: ”De vakbonden onderkennen de economische situatie niet. Met zeker een derde van de bedrijven in de sector gaat het momenteel niet goed.” Het lijkt er op dat de partijen niet nader tot elkaar komen.

Reactie Technisch Werken:
De onvrede van de metaalarbeiders is begrijpelijk. De vraag is natuurlijk of het terecht is om de werkgevers verantwoordelijk te stellen voor de moeilijke positie waarin de metaalbranche is geraakt. Het gaat in Nederland moeizaam met de metaalbranche. Uit mijn eigen ervaring weet ik dat verschillende metaalbedrijven echt moeten vechten om hun ‘hoofd boven water te houden’. De rek is er bij veel bedrijven uit. Ik denk dat het geen onwil is van werkgevers om geen loonsverhoging te bieden. Bedrijven houden onder aan de streep nauwelijks geld over. Gedwongen ontslagen komen regelmatig voor. Is dit nu een verstandige tijd om stakingen te houden? In het Noorden van Nederland wordt er voor zover ik weet nog niet gestaakt. Ik hoop dat dit ook niet gebeurd.