Wat is een Kwaaitaalvloer?

Een Kwaaitaalvloer is een prefab gewapende betonnen vloer die in veel Nederlandse gebouwen werd geplaatst in de periode van 1965 tot en met 1983. De naam Kwaaitaal is afgeleid van de firma Kwaaitaal in Rotterdam die deze vloeren ontwikkelde en fabriceerde. Met name het productieproces van Kwaaitaalvloeren leverde een groot voordeel op. Deze vloeren werden namelijk vrij snel prefab gemaakt. Dat was interessant omdat in de jaren zeventig van vorige een veel woningen in Nederland werden gebouwd.

Hoe herken je een Kwaaitaal vloer?
Kwaaitaalvloeren zijn prefab betonnen vloeren die uit allemaal elementen bestaan. Deze elementen zijn in feite lange banen die op een fundering rusten. Deze prefab betonnen vloeren kunnen eenvoudig worden herkend. Zo hebben deze betonnen delen een gebogen oftewel een gewelfde onderkant. Deze vloeren werden aangebracht op funderingsdelen waaronder een kruipruimte aanwezig is. In deze kruipruimte kan men de Kwaaitaalvloer herkennen aan deze afgeronde holle vormen. Tijdens de bouw werden de opkanten van de elementen meestal dichtgezet met een kopschot van piepschuim. De betonnen delen van een Kwaaitaalvloer zijn 50 cm breed en 18 cm dik. De uitsparing oftewel het gedeelte van de boog is 40 cm breed. Daarnaast kan men op de betonnendelen soms ook nog de naam Kwaaitaal aantreffen. Dit verwijst naar de Firma Kwaaitaal Vormbeton B.V. die deze betonnen vloeren ontwikkelde en produceerde voor de bouw.

Waarom werden Kwaaitaalvloeren toegepast?
Kwaaitaalvloeren werden ontwikkeld als prefab betonnen vloeren. Deze vloerdelen hadden een betonmengsel met calciumchloride. Dit bestandsdeel wordt ook wel een betonverhardings-versneller en zorgde er voor dat het betonmengsel sneller kon uitharden. Doordat het beton sneller kon uitharden kon men de betonnen vloerdelen van de Kwaaitaalvloer in de middag al uit de mal halen nadat deze in de ochtend werden gestort. Daardoor kon men in de middag een nieuwe betonstort doen. Op die manier konden de betonnen vloerdelen in grote massa worden geproduceerd. De productie verdubbelde.

Problemen met Kwaaitaalvloeren
In eerste instantie was het bouwprincipe van Kwaaitaalvloeren niet problematisch. De vloeren waren stevig en werden bovendien snel geproduceerd. De problemen ontstonden echter in de loop der jaren. De betonverhardings-versneller calciumchloride bleek namelijk ook nadelen te hebben. Na een bepaalde tijd zorgde de calciumchloride namelijk voor een chemische reactie met het betonijzer dat als wapening werd gebruikt voor de vloerdelen. Er ontstond een roestproces waarbij het roesten er voor zorgde dat de wapening ging uitzetten. De gecorrodeerde staaldelen zijn namelijk groter dan het staal dat niet gecorrodeerd is. Er ontstaat dus een expansie of uitzetting.

Deze uitzetting zorgt voor scheuren in het beton en wordt de buitenste betonlaag aangetast. De buitenste laag wordt ook wel de dekking genoemd. Als de dekking van de betonnen vloerdelen wegbreekt komt er meer zuurstof bij het betonijzer (de wapening) waardoor het betonrottingsproces nog harder gaat verlopen. Met name in een vochtige kruipruimte is er een extra grote kans op problemen met Kwaaitaalvloeren. De problemen met deze vloeren zijn bekend en er zijn verschillende specialistische bedrijven die het probleem passend kunnen oplossen. Als dat niet lukt zal de hele vloer moeten worden vervangen wat veel geld kost.

Wat is kippengaas en waar wordt kippengaas voor gebruikt?

Kippengaas is een benaming die wordt gebruikt voor dunne flexibele gaasnetten. Kippengaas is meestal verzinkt. Dit houdt in dat er een dun laagje zink over het stalen net heen aangebracht is. Door deze laag zink is het gaas beter bescherming tegen corrosie. Kippengaas bevat gaten in de vorm van zeskanten. De draden waaruit het gaasnetwerk bestaat zijn behoorlijk dun, maximaal 1 millimeter.

Toepassingen voor kippengaas
Kippengaas werd en wordt onder andere gebuikt voor de bouw van kippenhokken of afrasteringen voor kleine dieren zoals konijnen en cavia’s. Een afrastering voor bijvoorbeeld kippen noemt men ook wel een kippenren. Daarnaast wordt kippengaas ook wel gebruikt voor andere soorten omheiningen bijvoorbeeld om planten of bomen heen zodat deze beschermd zijn tegen dieren die de flora kunnen beschadigen.

Overige toepassingen
Meestal maakt men bij het plaatsen van een afrastering ook gebruik van paaltjes die van hout, metaal of kunststof zijn gemaakt. Daaraan bevestigd men het kippengaas met bijvoorbeeld spijkers of krammen. Kippengaas gebruikt men soms ook wel als eenvoudige wapening in constructies van beton. Maar officieel is kippengaas daarvoor te dun en te zwak. Daarom wordt kippengaas zeker niet op de bouw gebruikt als wapening. Men kan meer denken aan eenvoudige kleine wapeningen voor het plaatsen van funderingen van tuinhekjes en andere constructies die niet veel belast worden.

Creatief
Verder wordt kippengaas nog in talrijke creatieve knutselprojecten gebruikt. hierbij kan men denken aan grote feestwagens met papier-maché figuren er op. Het kippengaas wordt voor de objecten dikwijls als vormgevend materiaal gebruikt. Men kan met het kippengaas dan de vorm bepalen om deze vervolgens met papier-maché te overplakken.

Wat wordt bedoelt met wapening in de betonindustrie?

Wapening is een benaming voor materialen die worden toegepast om betonproducten extra sterk te maken. Als beton is voorzien van wapening spreekt men ook wel van gewapend beton. Door wapening kan beton meer trekkrachten opvangen. Beton is materiaal dat over het algemeen goed drukkracht kan opvangen maar nauwelijks in staat is om trekkrachten op te nemen. Daarom is wapening van beton bijna altijd nodig als men een betonconstructie aanbrengt in bijvoorbeeld gebouwen.

Bij een betonconstructie is er namelijk naast druk ook vrijwel altijd een bepaalde trekkracht die wordt uitgeoefend op de constructie in zijn geheel maar ook op de verschillende delen waaruit de constructie is opgebouwd. Trekkrachten zijn daarom bijna altijd onvermijdelijk. De wapening van beton is van ander materiaal gemaakt dat het beton zelf de eigenschappen van de wapening zijn daardoor ook anders en vangen als het ware de zwakte van het beton op.

Over het algemeen past men in beton staven toe als wapening. Deze staven zijn vrijwel altijd van staal gemaakt. Het betonstaal is meestal voorzien van een structuur en kan zowel uit losse staven bestaan als complete wapeningsnetten die aan elkaar zijn gebonden of gelast. De dekking van beton is belangrijk. Hiermee bedoelt men dat het betonstaal voldoende afgedekt moet worden door beton. De afstand tussen het betonstaal en de buitenkant van het beton(element) noemt men de dekking. Deze dekking is vastgelegd in normen. De normen zijn afhankelijk van de constructie waarin men het beton toepassen. Naast staal kan men ook andere materialen toepassen voor de wapening van beton. Hierbij kan men denken aan glasvezel, koolstofvezel en aramide.

Wat is een passiveringslaag en waarvoor dient deze?

De term passiveringslaag wordt onder andere gebruikt voor de wapening in gewapend beton. Deze wapening is vrijwel altijd gemaakt van staal, daarom spreekt men ook wel van betonstaal of betonstaalmatten. Betonstaal heeft een stoef oppervlakte en is roestig tenzij het gegalvaniseerd betonstaal is. Als betonstaal eenmaal op de juiste manier in beton is aangebracht roest de wapening niet verder. Als beton wel verder zou doorroesten zou de roestvorming er voor zorgen dat rondom het betonstaal druk wordt uitgeoefend op het beton. Roest kan er voor zorgen dat een te dunne betonlaag gaat barsten. Dit proces noemt men ook wel betonrot en is zeer schadelijk voor een fundament of constructie.

Betondekking
Betonstaal roest onder normale omstandigheden niet. Het roesten kan worden voorkomen door een minimale laag beton aan te brengen over de wapening. Dit wordt ook wel betondekking genoemd. De betondekking moet voorkomen dat er zuurstof en chloriden bij het wapeningstaal kunnen komen. Zuurstof en chloriden zorgen er voor dat er een roestproces kan plaatvinden rondom het betonstaal.

Passiveringslaag
Naast de betondekking is ook de passiveringslaag rondom het wapeningstaal een beschermlaag die er voor zorgt dat verdere corrosie van het wapeningsstaal wordt tegengegaan. De passiveringslaag is een laagje ijzeroxide en wordt ook wel hematiet (4 Fe + 3 O2 → 2 Fe2O3 ) genoemd. Deze laag is zeer dun en de dikte daarvan bevindt zich in de nanometerschaal.

De passiveringslaag ontstaat onder andere rondom het wapeningsstaal door de hoge pH-waarde die het poriënwater in het beton bevat. Zoals eerder genoemd is de passiveringslaag hematiet. Dit hematiet wordt gevormd door een reactie tussen de ijzerionen uit het staal (Fe2+) en hydroxylionen (OH-). Door een hoge pH-waarde in het beton zijn er zeer veel hydroxylionen aanwezig. De grote hoeveelheid hydroxylionen zorgen er voor dat de nieuw gevormde ijzeroxide op het staaloppervlak van het wapeningsstaal wordt vastgeslagen. Deze passiveringslaag is vrijwel ondoordringbaar en zorgt er voor dat het oplossen van ijzerionen wordt verhindert. Voor het ontstaan van een passiveringslaag moet de betondekking wel voldoende zijn rondom het wapeningsstaal.

Nut van de passiveringslaag
De passiveringslaag is belangrijk voor de bescherming van betonstaal die als wapening in beton is aangebracht. Betonstaal moet voldoende worden beschermd door beton. Daarnaast moet men er voor waken dat beton niet beschadigd wanneer het eenmaal is uitgehard. Als er scheuren in het beton ontstaan of als er gedeeltes van het beton worden weggebroken kan er alsnog water en zuurstof bij het beton komen en kan de corrosie er voor zorgen dat er betonrot optreed. Betonrot is schadelijk voor de constructieve stevigheid van beton.

Waarom worden betonijzer en andere wapeningen toegepast in beton?

Voor het versterken van beton kan wapening worden aangebracht. Beton dat een wapening bevat wordt ook wel gewapend betond genoemd. Gewapend beton wordt op verschillende manieren toegepast in de bouw. Zo kan gewapend beton worden gebruikt voor funderingen, vloeren en betonelementen voor wanden. Een bekende wapening die veel wordt toegepast is betonijzer. Deze wapeningsvorm wordt in bijna alle gevallen toegepast. Er zijn verschillende materialen die gebruikt worden om beton te wapenen. Deze worden hieronder beschreven.

Betonijzer of betonstaal
Voor het wapenen van beton worden meestal matten gebruikt die zijn vervaardigd uit staal. Dit wordt ook wel betonijzer of betonstaal genoemd. Deze matten of netten bestaan uit staven die in elkaar kunnen worden gevlochten of aan elkaar worden gelast. De mazen in deze netten kunnen verschillen in groote. Ook de dikte van het gebruikte staal kan verschillen. Het staal van de matten kan voorzien zijn van structuur, dit is met name het geval bij dikkere stalen staven. Er kan gebruik worden gemaakt van netten die van te voren zijn vervaardigd en op de bouw in het beton worden geplaatst. Daarnaast kunnen deze betonijzernetten ook in een fabriek zijn aangebracht tijdens het vervaardigen van betonelementen. Bij het plaatsen van betonnetten moet rekening worden gehouden met de voorgeschreven dekking. Deze voorgeschreven dekking is vastgelegd in normen. De dekking is afhankelijk van de plaats en constructie waar het gewapend beton wordt toegepast. Tijdens de bouw kunnen betonstaalvlechters ook ter plaatse een wapening maken van betonijzer.

Andere wapeningsmaterialen voor beton
Naast staal kunnen ook andere materialen worden gebruikt om beton te wapenen. Staal kan roesten en dat kan uiteindelijk leiden tot betonrot. Daarom zijn er ook wapeningen die worden gemaakt van koolstofvezels. Deze zijn ook sterk en kunnen daardoor worden toegepast in elementen die aan extreme invloeden bloot staan. Ook glasvezels worden gebruikt voor toepassingen waar staal niet gewenst is. Koolstofvezels en glasvezels hebben daarnaast nog het voordeel dat ze geen elektriciteit geleiden. Dit kan een voordeel zijn in bepaalde constructies. Ondanks deze gunstige eigenschappen hebben koolstofvezels en glasvezels maar een klein aandeel als het gaat om materiaal dat voor betonwapening wordt gebruikt.

Waarom wordt beton gewapend?
Beton is een hard materiaal dat goed bestand is tegen drukkrachten. Met het materiaal  kunnen hoge sterktes worden bereikt maar het is echter niet geschikt om trekkrachten te weerstaan. Door deze trekkrachten kunnen scheuren in het beton ontstaan waardoor een constructie op den duur in elkaar kan storten. Om beter bestand te zijn tegen trekkrachten wordt beton gewapend. De wapening die in beton wordt aangebracht moet goed bestand zijn tegen trekkrachten. Daarom wordt vaak gekozen voor betonstaal. In vrijwel allen constructies waarin beton is verwerkt komen naast drukkrachten ook trekkrachten voor. Betonstaal en andere wapeningen worden daarom in de bouw veel gebruikt.