Wat doet een ijzervlechter of betonstaalvlechter?

In de bouw wordt veel gebruik gemaakt van betonnen constructies. Beton wordt onder andere gebruikt voor elementen, funderingen, vloeren en zuilen. Beton kan door uitharding zeer hard worden echter het beton heeft een geringe treksterkte. Daarom wordt beton gewapend met verschillende soorten betonbewapening. Deze wapening kan gemaakt worden van verschillende grondstoffen zoals kunststof. Toch wordt veel betonbewapening tegenwoordig nog gemaakt van staal. Men spreekt dan over betonstaal. In de volksmond wordt betonstaal ook wel betonijzer genoemd. Omdat aan het ijzer een klein percentage koolstof is toegevoegd en men daarom over staal spreekt, is de benaming betonstaal of wapeningsstaal juister. De wapening kan worden aangebracht tijdens de fabricage van betonelementen in een fabriek. Daarnaast kan betonstaal ook op de bouw gevlochten worden voordat het beton daadwerkelijk wordt gestort.

Wat doet een betonstaalvlechter?
De betonstaalvlechter zorgt er voor dat het betonstaal op de bouw op de juiste manier wordt aangebracht. Deze bouwvakker maakt wapeningen voor funderingen, kolommen, wanden, vloeren en lateien. Het basismateriaal dat de betonstaalvlechter verwerkt zijn wapeningsstaven. Deze wapeningsstaven hebben verschillende lengtes en doorsnedes. De betonstaalvlechter maakt de wapeningsstaven op de juiste afmeting door ze te knippen. Daarnaast buigt de vlechter de staven in bochten om een stevig geheel te krijgen en er voor te zorgen dat het betonstaal op zijn plaats blijft tijdens het betonstorten. Het buigen van wapeningsstaven kan ook door een buigcentrale worden gedaan. In een buigcentrale kunnen de staven eveneens op de juiste maat worden gemaakt en in de juiste vorm worden gebracht.

Een betonbewapening kan op de bouw zelf worden gemaakt. Daarnaast kan een wapening ook in een werkplaats worden gemaakt en naar de bouw worden getransporteerd om daar in de juiste positie te worden gebracht. Het assembleren en in positie brengen van betonstaalelementen is werk van de betonstaalvlechter. Doormiddel van bindstaal/ ijzerdraad worden de wapeningsdelen aan elkaar bevestigd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van tekeningen. Meestal werken de betonstaalvlechters op de bouw samen met betontimmermannen die de betonbekisting maken waarin het beton wordt gestort. Voordat het beton wordt gestort wordt de wapeningsconstructie in de betonbekisting of vlak daarboven geplaatst. Dit kan met de hand gebeuren maar voor zwaardere betonbewapeningen wordt meestal gebruik gemaakt van een bouwkraan.

Opleiding voor betonstaalvlechters
Betonstaalvlechters moeten de betonbewapening zorgvuldig aanbrengen omdat een verkeerde of ondeugdelijke bewapening grote gevolgen kan hebben voor de constructieve stevigheid van een betonelement, fundering of een andere betonconstructie. Voor mensen die geïnteresseerd zijn in deze werkzaamheden is er een opleiding Betonstaalvlechter. Dit is een niveau 2 mbo-opleiding die onder andere op een regionaal opleidingscentrum (ROC) kan worden gevolgd.

De opleiding Betonstaalvlechter kan door een leerling of deelnemer worden gevolgd via de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) en de beroepsopleidende leerweg (bol). Over het algemeen wordt de opleiding Betonstaalvlechter via de bbl-variant gevolgd. Dit houdt in dat de deelnemer gemiddeld vier dagen per week bij een bedrijf werkzaam is en één dag per week naar school gaat. Uiteraard dient het bbl-traject wel gevolgd te worden bij een bedrijf dat gericht is op het maken en plaatsen van betonbewapeningen. Hierdoor kan de aankomend betonstaalvlechter de theorie meteen in de praktijk toepassen. De opleiding betonstaalvlechter duurt over het algemeen twee jaar. Soms is het mogelijk om de opleiding sneller af te ronden. Dit is onder andere afhankelijk van de vooropleiding. Na het succesvol  afronden van de opleiding betonstaalvlechter niveau twee kan een deelnemer doorleren voor een niveau 3 opleiding: Allround betonstaalverwerker bouwplaats.

Wat is een passiveringslaag en waarvoor dient deze?

De term passiveringslaag wordt onder andere gebruikt voor de wapening in gewapend beton. Deze wapening is vrijwel altijd gemaakt van staal, daarom spreekt men ook wel van betonstaal of betonstaalmatten. Betonstaal heeft een stoef oppervlakte en is roestig tenzij het gegalvaniseerd betonstaal is. Als betonstaal eenmaal op de juiste manier in beton is aangebracht roest de wapening niet verder. Als beton wel verder zou doorroesten zou de roestvorming er voor zorgen dat rondom het betonstaal druk wordt uitgeoefend op het beton. Roest kan er voor zorgen dat een te dunne betonlaag gaat barsten. Dit proces noemt men ook wel betonrot en is zeer schadelijk voor een fundament of constructie.

Betondekking
Betonstaal roest onder normale omstandigheden niet. Het roesten kan worden voorkomen door een minimale laag beton aan te brengen over de wapening. Dit wordt ook wel betondekking genoemd. De betondekking moet voorkomen dat er zuurstof en chloriden bij het wapeningstaal kunnen komen. Zuurstof en chloriden zorgen er voor dat er een roestproces kan plaatvinden rondom het betonstaal.

Passiveringslaag
Naast de betondekking is ook de passiveringslaag rondom het wapeningstaal een beschermlaag die er voor zorgt dat verdere corrosie van het wapeningsstaal wordt tegengegaan. De passiveringslaag is een laagje ijzeroxide en wordt ook wel hematiet (4 Fe + 3 O2 → 2 Fe2O3 ) genoemd. Deze laag is zeer dun en de dikte daarvan bevindt zich in de nanometerschaal.

De passiveringslaag ontstaat onder andere rondom het wapeningsstaal door de hoge pH-waarde die het poriënwater in het beton bevat. Zoals eerder genoemd is de passiveringslaag hematiet. Dit hematiet wordt gevormd door een reactie tussen de ijzerionen uit het staal (Fe2+) en hydroxylionen (OH-). Door een hoge pH-waarde in het beton zijn er zeer veel hydroxylionen aanwezig. De grote hoeveelheid hydroxylionen zorgen er voor dat de nieuw gevormde ijzeroxide op het staaloppervlak van het wapeningsstaal wordt vastgeslagen. Deze passiveringslaag is vrijwel ondoordringbaar en zorgt er voor dat het oplossen van ijzerionen wordt verhindert. Voor het ontstaan van een passiveringslaag moet de betondekking wel voldoende zijn rondom het wapeningsstaal.

Nut van de passiveringslaag
De passiveringslaag is belangrijk voor de bescherming van betonstaal die als wapening in beton is aangebracht. Betonstaal moet voldoende worden beschermd door beton. Daarnaast moet men er voor waken dat beton niet beschadigd wanneer het eenmaal is uitgehard. Als er scheuren in het beton ontstaan of als er gedeeltes van het beton worden weggebroken kan er alsnog water en zuurstof bij het beton komen en kan de corrosie er voor zorgen dat er betonrot optreed. Betonrot is schadelijk voor de constructieve stevigheid van beton.