Wat is een bouwontwerp?

In de bouwbranche worden specifieke ontwerpen gemaakt voor objecten die gebouwd moeten worden. Deze ontwerpen worden ook wel bouwontwerpen genoemd. Een bouwontwerp komt aan de hand van een aantal stappen tot stand. Deze stappen ontstaan op chronologische volgorde.

  • De eerste stap is het initiatief van een persoon of organisatie die een gebouw wil laten bouwen. Deze fase wordt ook wel de initiatieffase of oriëntatiefase genoemd.
  • Vervolgens wordt gekeken naar de haalbaarheid van dat initiatief. Dit is een fase die ook wel haalbaarheidsfase of verkenningsfase wordt genoemd.
  • Daarna wordt een voorontwerp gemaakt dit wordt ook wel afgekort met VO.
  • Na het voorontwerp worden meestal een aantal aanpassingen gedaan. Nadat deze aanpassingen zijn gedaan ontstaat een aangepast ontwerp. Dit ontwerp wordt het definitieve ontwerp. Dit ontwerp wordt ook wel met DO afgekort.
  • Het definitief ontwerp wordt verwerkt tot een bestek. Dit is een uitgewerkt detailontwerp.

Hoewel deze fases van het bouwontwerp een logische opeenvolging zijn van stappen worden ze in de praktijk regelmatig door elkaar heen uitgevoerd. Dit komt doordat het ontwerpen regelmatig via een cyclisch proces gebeurd. Dit houdt in dat men regelmatig aanpassingen verricht in de verschillende fases. Deze aanpassingen kunnen ook worden gedaan in eerdere fases als men in het ontwerp proces al verder is.

Na de totstandkoming van het bouwontwerp volgen er nog een aantal fasen tijdens het bouwproces. Na het definitieve bouwontwerp volgt namelijk de werkvoorbereidingsfase. Daarna wordt het uitvoeringsontwerp gemaakt. Ook tijdens deze fasen kunnen er ontwerpwerkzaamheden worden uitgevoerd. Hierbij kan gedacht worden aan het wijzigen van het bestaande ontwerp. Daarnaast kunnen nieuwe ontwerpen worden gemaakt voor bijvoorbeeld hulpconstructies die tijdens het bouwproces gemaakt moeten worden.

Wat is bottom-up design?

Ontwerpen van producten of software kan op verschillende manieren gebeuren. Één van de manieren waarop een product of software ontworpen kan worden is bottom-up design. Deze manier van ontwerpen is gericht op het ontwerp ‘van onder naar boven’. De basis van bottom-up design zijn de technische en mechanische eigenschappen en details. Deze details en eigenschappen zijn concreet en meestal goed meetbaar. Vanuit deze technische basis gaat men het ontwerp verder uitbouwen tot een hoger abstractieniveau. Er komen gedurende het ontwerpproces steeds meer abstracte eigenschappen bij van het product, werktuig of programma.

Voorbeeld van bottom-up design
Een bottom-up design begint heel concreet. Dit kan bijvoorbeeld door het benoemen/ definiëren van de verschillende componenten waaruit het product of werktuig moet bestaan. Deze componenten kunnen in een later stadium worden samengebracht tot een gezamenlijk model. Dit samenvoegen kan tegenwoordig meestal in een virtuele omgeving worden gedaan.

Door het samenvoegen van componenten wordt duidelijk uit welk onderdelen een werktuig, machine of product moet worden samengesteld. Al deze componenten vormen gezamenlijk een stuklijst van het ontwerp. Deze stuklijst maakt ook duidelijk welke onderdelen dienen te worden gemaakt of aanschaft voordat men het product, werktuig of machine daadwerkelijk kan samenstellen.

Machines, apparaten en andere producten bestaan soms ook uit deelsamenstellingen. Dit zijn onderdelen die samengevoegd worden tot een groter onderdeel die geïmplementeerd worden in de machine.

Bottom-up design en top-down design
Het bottom-up design begint met concrete details. Dit is de tegenovergestelde werkwijze van top-down design. De top-down design ontwerpmethode begint namelijk met het bepalen van algemene kaders en algemene principes. Dit ontwerpproces eindigt bij de details. Omdat de top-down design methode in de tegengestelde richting wordt uitgevoerd ten opzichte van het bottom-up design methode worden deze ontwerpmethodes niet gecombineerd in de praktijk toegepast.

Wat is een uitvoeringsontwerp en waaruit bestaat het UO?

De bouw kan worden opgedeeld in verschillende fasen. Voordat er gebouw wordt is er een Initiatief fase. In de onderzoeksfase wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om het initiatief daadwerkelijk vorm te geven. Daarna komt de fase waarin het bouwproject wordt gedefinieerd. Het Programma van Eisen wordt vervolgens opgesteld en er wordt een voorlopig ontwerp gemaakt. Het voorlopig ontwerp wordt beoordeeld en indien nodig aangepast zodat een definitief ontwerp ontstaat. Na het definitieve ontwerp wordt het uitvoeringsontwerp gemaakt.

Uitvoeringsontwerp UO
Het uitvoeringsontwerp wordt ook wel afgekort met UO. Deze fase in het bouwproces komt na het definitieve ontwerp en voor de werkvoorbereidingsfase. In het uitvoeringsontwerp staan uitvoeringstekeningen die kunnen worden gebruikt om aan onderaannemers duidelijk te maken wat er gebouwd moet worden. Deze tekeningen  zijn definitieve ontwerptekeningen, bestektekeningen en detailtekeningen. Het UO bestaat uit een grafisch gedeelte waarin de plannen zijn weergegeven en een geschreven gedeelte. Het geschreven gedeelte is het bestek dat hoort bij het desbetreffende bouwproject. Na het uitvoeringsontwerp komt de werkvoorbereiding en komt men een fase verder in het bouwproces.