Wat is energieneutraal?

Energieneutraal is de balans tussen het energieverbruik en de energieproductie van een gebouw. Deze korte definitie over energieneutraal heeft Pieter Geertsma van de website Technischwerken.nl geformuleerd. Er wordt veel geschreven over onderwerpen die te maken hebben met de verduurzaming van woningen en andere gebouwen. Daarbij komen regelmatig nieuwe populaire termen in teksten naar voren. Denk hierbij aan CO2 neutraal, energietransitie, klimaatneutraal en ook de term energieneutraal hoort in dit rijtje thuis. Gebouwen zijn in feite pas energieneutraal als er op jaarbasis netto geen energietoevoer nodig is van energiebronnen buiten de woning. Zo kan een energieneutrale woning wel elektriciteit afnemen van een energieleverancier maar zal deze woning ook zelf elektrische energie opwekken door bijvoorbeeld de installatie van zonnepanelen. Ook op dit gebied moet er sprake zijn van een balans om energieneutraal te zijn.

Omschrijving energieneutraal
In de definitie in de eerste alinea van deze tekst wordt duidelijk dat men bij energieneutraliteit kijkt naar de balans tussen het verbruik van energie en de hoeveelheid energie die wordt opgewekt. Wanneer een object installaties bevat ten behoeve van, verwarming, verlichting en voorzieningen dan zal het object energie verbruiken. Dit totale energieverbruik is afhankelijk van verschillende factoren. Zo kan men er voor kiezen om LED verlichting te gebruiken zodat er minder energie wordt verbruikt om het gebouw te verlichten.

Verder kan men een gebouw isoleren zodat er minder warmte verloren gaat. Ook kan men het rendement van verwarmingsinstallaties verhogen door gebruik te maken van warmtekrachtkoppelingen en andere systemen. Dit heeft allemaal invloed op het energieverbruik. Om te beoordelen of een complex energieneutraal is zal men ook moeten kijken naar de hoeveelheid energie die wordt opgewekt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren doormiddel van zonnepanelen waarmee elektrische energie wordt opgewekt. Verder kan men voor de verwarming gebruik maken van pelletkachels en pelletketels die worden gestookt op biomassa.

Ook kan voor de klimaatbeheersing gebruik worden gemaakt van warmtepompen en warmte en koude opslag om de woning te koelen of te verwarmen. Deze systemen hebben te maken met het zelfstandig opwekken van energie. Echter kunnen utiliteitscomplexen en woningen ook aangesloten zijn op collectieve systemen voor het opwekken van energie zoals een zonneveld, windturbines, biogasinstallaties en stadsverwarming. Als er gebruik wordt gemaakt van stadsverwarming, blokverwarming en collectieve lokale energievoorzieningen dan spreekt men echter van een energieneutraal gebied of blok in plaats van een energieneutraal gebouw.

CO2 neutraal
Energieneutraal en CO2 neutraal worden in de praktijk vaak door elkaar heen gebruikt. Toch zijn deze termen geen synoniemen van elkaar en hebben ze dus niet dezelfde betekenis. Bij energieneutraal kijkt men namelijk naar het hoeveelheid energie die wordt opgewekt en verbruikt. Bij CO2 neutraal kijkt men naar de hoeveelheid CO2 die wordt uitgestoten. In theorie zou men bij een energieneutrale woning gebruik kunnen maken van een houtkachel, pelletkachel of pelletketel die wel degelijk CO2 uitstoot. Bij een CO2 neutrale woning zal men echter de focus leggen op de herkomst van de energie en de hoeveelheid CO2 die daar bij vrijkomt. Een houtkachel is dan niet een gewenste optie voor het verwarmen van een woning maar aardwarmte is wel geschikt.

Energieneutraal, CO2 neutraal en andere begrippen
Energieneutraal werd in de eerste alinea van deze tekst doormiddel van een definitie omschreven. Dat is niet voor niets want er zijn in de praktijk verschillende definities en manieren waarop de begrippen die met verduurzaming en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden uitgelegd. Dat zorgt voor verwarring. Er zijn ook mensen en organisaties die energieneutraal wonen koppelen aan duurzame energiebronnen waardoor energieneutraal lijkt op CO2 neutraal. Een woning is in die denkwijze energieneutraal wanneer de woning uitsluitend energie verbruikt uit hernieuwbare energiebronnen zoals zonlicht, windkracht en aardwarmte. Dit zijn energiebronnen waarbij geen CO2 emissie vrijkomt.

Energietransitie
Energietransitie is ook een begrip dat steeds meer wordt genoemd. Bij energietransitie heeft met het over de omschakeling van vervuilende, dikwijls fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen. Deze duurzame energiebronnen zijn dezelfde als de hernieuwbare energiebronnen die eerder zijn genoemd. Zonlicht, windkracht, aardwarmte zijn slechts een paar voorbeelden van hernieuwbare of duurzame energiebronnen. Ook waterkracht is een hernieuwbare energiebron. Hierbij maakt men gebruik van een groot rad waarvan de schoepen doormiddel van waterdruk in beweging worden gebracht.

Energietransitie zal tot 2030 en daarna investeringen vereisen

De Nederlandse energietransitie zal de komende jaren nogal wat geld kosten. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaat uit van een investering van 5 tot 6 miljard euro. Dat geld zal geïnvesteerd moeten worden om de energietransitie en andere klimaatbesparende maatregelen door te voeren in Nederland. Gemiddeld zou de energietransitie en alle maatregelen die daarmee verband houden volgens het PBL een kostenpost van 50 tot 60 euro per maand in 2030 met zich meebrengen. Dit komt naar voren uit berekeningen die het Planbureau voor de Leefomgeving heeft gemakt.

Kosten energietransitie lopen op
De berekeningen heeft het PBL gemaakt in opdracht van de NOS. De NOS wil graag weten wat de financiële gevolgen zijn van de klimaatmaatregelen die de overheid heeft genomen. In het jaar 2030 zou Nederland tussen de 5 en 6 miljard euro extra uitgeven aan klimaatmaatregelen. Dit bedrag houdt verband met de klimaatdoelstellingen van het kabinet. Dit kabinet wil in 2030 de helft minder CO2 uitstoten dan nu het geval is. Toch is Nederland na 2030 niet klaar met de energietransitie. Waarschijnlijk zal Nederland ook na dit jaar kosten moeten maken voor de energietransitie. Deze kosten zullen naar verwachting ook nog verder oplopen. Dit geeft ook Robert Koelemeijer van het PBL aan tegen de NOS. “Pas als we de hele energietransitie hebben gehad, en bijvoorbeeld alle woningen zijn geïsoleerd en alle windparken op zee gebouwd, dan zullen de kosten wel weer gaan dalen.”

Problemen energietransitie
Het is natuurlijk logisch dat de energietransitie geld zal kosten. De huidige energievoorziening is afhankelijk van aardgas (laagcalorisch aardgas) en van kolencentrales die als elektriciteitscentrales dienst doen. Deze energievoorziening is decennia oud en kan niet binnen een paar jaar eenvoudig worden vervangen door een verduurzaamde energievoorziening die gebaseerd is op hernieuwbare energiebronnen zoals zonlicht en windkracht.

Er zijn windmolenparken nodig die voorzien zijn van windturbines ook zijn er warmtepompen, warmte- en koude opslag, stadswarmte en andere voorzieningen nodig om woningen en gebouwen te verwarmen. Dit alles kost geld en daarnaast ook de nodige denkkracht. Het is namelijk niet eenvoudig om over te schakelen op duurzame energie zonder dat men de kans loopt dan men tijdens de energietransitie in de problemen komt door black-outs die kunnen ontstaan als er te weinig elektrische energie wordt opgewekt ten opzichte van de vraag naar elektrische energie vanuit huishoudens en bedrijven.

Energietransitie is een kwestie van moeten
Toch is niets doen ook geen optie. Als men geen energietransitie laat plaatsvinden en geen investeringen doet op dit gebied dan zal het Groningse aardgas opraken en zal Nederland afhankelijk worden van het hoogcalorische aardgas vanuit het buitenland. Dat maakt Nederland ook politiek afhankelijk en dat is geen prettige situatie. Verder zal de aarde verder opwarmen door de broeikasgassen wanneer er geen energietransitie zal worden doorgevoerd. Dat laatste is een nog veel groter probleem. Bovendien neemt ook de voorraad fossiele brandstof af wereldwijd. Dat maakt dat er vroeg of laat een punt komt dat de mensheid te weinig olie en aardgas uit de bodem haalt om zichzelf te kunnen verwarmen en andere toepassingen te realiseren die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen.