Wat is een kopstudie?

Een kopstudie is een extra studieperiode bovenop een afgeronde opleiding. Over het algemeen wordt een kopstudie als keuzemogelijkheid aangeboden voor leerlingen die een bepaalde opleiding hebben afgerond. Hierbij kun je denken aan een hbo oftewel een bacheloropleiding. Over het algemeen duurt een kopstudie korter dan de opleiding waar de kopstudie op volgt. Gemiddeld duurt een bacheloropleiding vier jaar en een kopstudie duurt dan bijvoorbeeld nog 1 jaar. Een bacheloropleiding is een volledige opleiding. Het volgen van een kopstudie is niet verplicht maar is een vrije keuze.

Is een kopstudie verplicht?

Iemand kan er voor kiezen om toch een kopstudie te volgen zodat hij of zij een bepaalde verdiepingsslag kan maken in een bepaalde studierichting of vakgebied. Op die manier kan een kopstudie er voor zorgen dat iemand gespecialiseerd wordt of nog beter ontwikkeld is voor een bepaald beroep of sector. De waarde van kopstudies op de arbeidsmarkt is minder concreet dan de waarde van lbo, mbo, hbo en wo opleidingen.

Post-hbo en kopstudie

Een post-hbo-opleiding is in feite een kopstudie die gevolgd kan worden nadat iemand succesvol een hbo-opleiding heeft afgerond. Een posthbo-opleiding kan worden beschouwd als een kopstudie op een hbo opleiding. De waarde van een posthbo-opleiding op de arbeidsmarkt is net als andere kopstudies niet voor iedereen duidelijk. Dat betekent dat werkgevers over het algemeen meer kijken naar diploma’s van reguliere opleidingen, bijvoorbeeld een associate degree, bachelordegree of een master degree. Een post-hbo opleiding wordt echter vaak HBO plus genoemd en met HBO + aangeduid.

Deze aanduiding doet vermoeden dat een post-HBO opleiding meer waarde heeft dan de hbo opleiding zelf oftewel de bachelor. Dat is echter niet het geval op de arbeidsmarkt. Sommige studenten zijn er op een bepaalde manier in geslaagd om alleen de post-hbo-opleiding te volgen zonder de volledige bachelor te hebben afgerond. Na het behalen van de post-hbo opleiding krijgt men echter van menig werkgever te horen waarom niet de volledige hbo opleiding is gevolgd. Het volgen van volledig hbo onderwijs heeft daarom wel de voorkeur op de arbeidsmarkt.

Wat is een post hbo opleiding?

Een post hbo opleiding is een extra opleiding die men kan volgen na het behalen van een hbo opleiding (bachelor), als men in bezit is van een WO opleiding of hals men op een andere manier kan aantonen dat men over hbo of academisch werk- en denkniveau beschikt. Een post hbo opleiding volgt men meestal ter verdieping in een bepaald vakgebied of om bepaalde vaardigheden beter te ontwikkelen. In de meeste post hbo opleidingen wordt veel aandacht besteed aan de toepassing van kennis en de ontwikkeling van competenties in de praktijk. Veel deelnemer aan een post hbo opleiding hebben al een aantal jaren ervaring in een functie op hbo of WO denk- en werkniveau. Er zijn echter verschillende redenen waarom men een post hbo opleiding wil volgen.

Waarom een post hbo opleiding?
Een post hbo opleiding is voor verschillende mensen interessant. Men kan er voor kiezen om een post hbo opleiding te volgen als men een verdiepingsslag wil maken in bepaalde vakgebieden zoals wet en regelgeving, bedrijfseconomie en bestuurskunde. Deze verdiepingsslag is in een aantal gevallen gewenst of noodzakelijk. Als men bijvoorbeeld een leidinggevende functie bekleed en er achter komt dat men niet over de benodigde kennis en competenties  beschikt is het belangrijk dat men zichzelf verder gaat ontwikkelen. Een post hbo opleiding kan in die situatie een uitkomst zijn. Ook wanneer men nog geen managementfunctie bekleed maar wel van plan is om dat in de toekomst te doen kan het volgen van een post hbo opleiding een verstandige keuze zijn.

Wat is de inhoud van een post hbo opleiding?
De inhoud en de duur van een post hbo opleiding kan verschillen. Er zijn namelijk ook verschillende soorten post hbo opleidingen. Deze opleidingen kunnen zowel gericht zijn op bestuurskunde als op andere management gebieden. Verder kunnen de post hbo ook op speciale vakgebieden zijn gericht. Niet elke post hbo opleiding is daarom geschikt voor elke persoon. Het daarom belangrijk om goed te kijken naar de verschillende modules en vakgebieden waaruit de post hbo opleiding bestaat. Deze informatie staat in het programma van de post hbo opleiding. Als men bijvoorbeeld de inhoud van een post hbo opleiding bedrijfskunde bekijkt dan ziet men daarin modules zoals:

  • Personeelsmanagement
  • Organisatiemanagement
  • Bedrijfseconomie
  • Strategisch management
  • Ondernemerschap

Vaak zijn er ook keuzemodules die men kan volgen. Dit zijn vaak specifieke modules die men op basis van eigen interesse of behoefte kan kiezen. Een voorbeeld van keuzemodules voor de opleiding post hbo bedrijfskunde zijn:

  • Strategische marketing
  • Innovatiemanagement
  • Bedrijfsrecht
  • Kwaliteitszorg
  • Bedrijfsethiek

Vooropleiding voor post hbo opleidingen
Het instituut waar de post hbo opleiding gevolgd kan worden geeft vaak duidelijk aan over welke vooropleiding men dient te beschikken. Deze vooropleiding is meestal minimaal HBO of WO. Het is in sommige gevallen mogelijk om op een andere manier aan te tonen dat men over hbo niveau of WO niveau beschikt. In dat geval zal men hiervoor bewijsstukken moeten aanleveren aan het opleidingsinstituut. Daarvoor hebben opleidingsinstituten speciale richtlijnen. Neem contact op met het opleidingsinstituut om hierover meer te weten te komen.

Waarde van post hbo opleiding op de arbeidsmarkt
Er worden in Nederland veel verschillende hbo opleidingen en post hbo opleidingen aangeboden door uiteenlopende opleidingsinstituten. Dat zorgt er voor dat men terecht kan vragen welke post hbo opleiding wel of juist geen waarde heeft op de arbeidsmarkt. Allereerst heeft het volgen van een post hbo opleiding zin als dit een aanvulling vormt voor iemand zijn oh haar cv en professionele ontwikkeling. Daarnaast moet een opleiding over voldoende kwaliteit beschikken. Alleen de aanduiding ‘post hbo’ geeft nog geen duidelijkheid over de waarde en de kwaliteit van de opleiding. De titel post hbo is namelijk geen beschermde titel en dat houdt in dat elk opleidingsinstituut zijn opleidingen kan voorzien van deze titel. Ook het feit dat een post hbo opleiding wordt afgesloten met een diploma geeft onvoldoende duidelijkheid over de waarde van de opleiding. Veel werkgevers kunnen de waarde van de post hbo opleiding moeilijk inschatten.

Register Stichting Post HBO Nederland (SPHBO)
De waarde van een post hbo opleiding moet getoetst worden door een speciale stichting. Dit is de Stichting Post HBO Nederland (SPHBO). De opleidingen die door deze stichting zijn getoetst hebben wel een waarde op de arbeidsmarkt. Post hbo opleidingen die goed gekeurd zijn door de SPHBO krijgen regelmatig een toetsing om te kijken of de opleiding nog wel van voldoende niveau is. Als iemand een opleiding die geregistreerd is door SPHBO afrond wordt zijn of haar naam opgenomen in het Landelijke Register van Deelnemers. Dit register kan door bedrijven worden geraadpleegd als ze willen controleren of iemand daadwerkelijk succesvol een post hbo opleiding heeft gevolgd en afgerond.

Wat was de hogere technische school (hts) voor onderwijstype?

De hogere technische school (hts) was een onderwijs vorm in Nederland. Deze onderwijsvorm kwam na de Tweede Wereldoorlog tot stand. Vlak na deze oorlog begon Nederland met de wederopbouw. Er was een grote behoefte aan technici. Deze technici moesten over voldoende technische kennis beschikken om een bijdrage te leveren aan de technische aspecten die verbonden zijn aan de wederopbouw. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog werd de Uitgebreide Technische School (UTS) al ingevoerd. Deze moest er voor zorgen dat er een optimale aansluiting zou komen tussen de lagere school en de middelbare technische school (mts).Het technisch onderwijs in Nederland werd na de oorlog op verschillende niveaus hervormd. De ambachtsschool veranderde bijvoorbeeld in 1949 in de Lagere Technische School (LTS).  Vanaf 1957 werd de naam mts gebruikt als de nieuwe aanduiding voor de Uitgebreide Technische School. Daarnaast werd later in dat jaar de mts opgewaardeerd tot hogere technisch school (hts).

Toelatingseisen voor hts
Voordat een leerling werd toegelaten tot een opleiding aan de hts moest hij of zij aan een aantal toelatingseisen voldoen. Scholieren die een diploma hadden gehaald van de havo, atheneum of het gymnasium konden een opleiding volgen aan de hts. Leerlingen met een diploma van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) konden eveneens een opleiding aan de hts volgen. Daarnaast was het ook voor leerlingen met een afgeronde mts opleiding mogelijk om door te stromen naar de hts. Verder was het geruime tijd mogelijk om eerst lts te volgen, dan schakelklas uts en vervolgens de schakelklas hts om aan de toelatingseisen van de hts te voldoen.

De duur van hts-opleidingen
De hts duurde vier jaar. Studenten die een opleiding volgden aan de hts hadden de eerste twee jaar van hun opleiding theorie- en praktijklessen. In het derde jaar van de hts volgden de studenten een stage bij een bedrijf dat aansloot bij hun opleidingsrichting. In het vierde jaar schreven de hts-studenten een afstudeeropdracht die werd beoordeeld. Als de afstudeeropdracht voldoende was en de student aan de verdere verplichtingen zoals het behalen van examens had voldaan kreeg hij of zij het hts-diploma. Een student die de hts had behaald mocht na het ontvangt van het hts-diploma de titel ingenieur (ing.) voor zijn of haar naam zetten.

Inhoud van hts-opleidingen
De hogere technische school had een grotere diversiteit aan vakgebieden dan de voormalige middelbare technische school. Op de hts kon men een hogere technische opleiding volgen in een specifiek vakgebied zoals:

  • Autotechniek
  • Bouwkunde
  • Chemische techniek
  • Civiele techniek
  • Economische bedrijfstechniek
  • Elektrotechniek
  • ICT
  • Scheepsbouwkunde
  • Technische bedrijfskunde
  • Technische natuurkunde
  • Vliegtuigbouwkunde
  • Werktuigbouwkunde

Binnen bovengenoemde vakgebieden was het op sommige hts-scholen mogelijk om in een specifieke richting af te studeren. Op de hts in Haarlem was het bijvoorbeeld mogelijk om binnen het vakgebied elektrotechniek de richting energietechniek te kiezen. Ook binnen andere vakgebieden was op sommige hts-scholen een specialisatie mogelijk.

Wat is de hts tegenwoordig?
Tegenwoordig is de naam hts niet meer in gebruik al staat deze naam natuurlijk nog wel op de diploma’s en cv’s van oud studenten die de hts hebben gevolgd. De hts is opgegaan in het hoger beroepsonderwijs hbo. Hogere technische opleidingen worden tegenwoordig ook wel onder de naam hoger technisch onderwijs (hto) geplaatst. Het hbo zelf is een breed opleidingsinstituut waarbinnen ook veel niet-technische opleidingen worden gegeven zoals bijvoorbeeld: economisch, administratief en pedagogisch onderwijs.

Hbo opleidingen worden vanwege de internationale transparantie op het gebied van opleidingsniveau ook wel bachelors genoemd. De diversiteit aan technische opleidingen is op het hbo zeer groot. Tegenwoordig zijn er nog steeds algemene technische hbo-opleidingen zoals:

  • HBO Electrotechniek
  • HBO Werktuigbouwkunde
  • HBO Bouwkunde
  • HBO Civiele Techniek

Er zijn echter vele nieuwe opleidingsrichtingen bijgekomen ten opzichte van de hts. Een voorbeeld hiervan zijn de Bachelor Industrieel Productontwerp, de Bachelor mechatronica en de Bachelor Technische Informatica. Ook tegenwoordig kan de afgestudeerde technische hbo-er de titel ingenieur gebruiken voor zijn of haar naam.

Wat zijn de internationale titels van hbo-ingenieursopleidingen of technische Bachelors?

De arbeidsmarkt beperkt zich tegenwoordig niet meer tot de grenzen van Nederland. Er is sprake van arbeidsmigratie en daarnaast zijn veel internationale bedrijven op zoek naar talenten die over de grens wonen. Het is niet meer vanzelfsprekend dat iemand die een hbo-opleiding haalt zijn of haar hele leven in Nederland zal blijven werken. Met name technici zijn zeer in trek bij verschillende bedrijven die nieuwe technieken en technologieën ontwikkelen. Ook Nederlandse bedrijven zijn voortdurend op zoek naar hoogopgeleide technici die een bijdrage kunnen leveren aan het kennisniveau van het bedrijf.

Een kenniseconomie draait, zoals de naam al doet vermoeden, voornamelijk om kennis. Doormiddel van een hoger kennisniveau hoopt men economisch voordeel te behalen op de concurrentie. Landen met een hoog kennisniveau hebben een stevige concurrentiepositie. Het is belangrijk dat bedrijven een goed beeld hebben van het kennisniveau en het specialisme van sollicitanten. Daarom is transparantie in opleidingsbenaming en opleidingsniveau belangrijk.

Om gestalte te geven aan deze internationale transparantie op het gebied van opleidingen is in 2003 in Nederland de bachelor-masterstructuur (BaMa) ingevoerd. Deze structuur wordt ook wel het BaMa-stelsel genoemd en zorgt er voor dat iedereen die met succes een technische bacheloropleiding heeft gevolgd de graad Bachelor of Science (BSc) ontvangt. Deze graad is hetzelfde als hbo-niveau alleen is de Bachelor graad internationaal bekend. Studenten die met succes een ingenieursstudie aan een Nederlandse universiteit hebben afgerond krijgen de internationaal bekende graad genaamd Master of Science (MSc).

Verschillende titels voor hbo-ingenieursopleiding
Studenten die een hbo-ingenieursopleiding hebben gevolgd en deze succesvol hebben behaald krijgen de internationaal erkende graad Bachelor. Er zijn echter veel verschillende technische ingenieursopleidingen die op hbo-niveau kunnen worden gevolgd. Hbo-opleidingen hebben een bepaalde vrijheid om naast de graag Bachelor verschillende achtervoegsels te gebruiken. Toch is ook hier transparantie belangrijk. Daarom hebben de Nederlandse Ingenieursvereniging KIVI NIRIA en de HBO-raad een aantal adviezen opgesteld waarbij men rekening heeft gehouden met de herkenbaarheid van hbo-ingenieursopleidingen internationaal. De volgende vier titels zijn hieruit ontstaan:

Bachelor of Engineering (B Eng)
Deze titel wordt gebruikt voor de volgende opleidingen of opleidingsrichtingen op hbo:

  • technische bedrijfskunde
  • scheepsbouwkunde
  • autotechniek
  • luchtvaarttechnologie
  • elektrotechniek
  • mechatronica
  • bewegingstechnologie
  • technische natuurkunde
  • chemische technologie
  • werktuigbouwkunde
  • industrieel product ontwerpen
  • business engineering
  • industriële automatisering

Bachelor of Built Environment (B BE)
Deze titel komt minder vaak voor dan de titel die hiervoor werd genoemd. Er zijn ook een beperkter aantal opleidingen waar de titel Bachelor of Built Environment voor wordt gebruikt. Deze opleidingen hebben over het algemeen met de bouw te maken en met technische opleidingen die daar sterk aan gerelateerd zijn. Voorbeelden van deze opleidingen zijn:

  • bouwkunde
  • civiele techniek
  • bouwtechnische bedrijfskunde
  • ruimtelijke ordening & planologie
  • geodesie
  • verkeerskunde
  • technische milieukunde.

Bachelor of Applied Science (BASc)
Deze titel wordt gebruikt voor een aantal specifieke opleidingen. Dit zijn de volgende:

  • bio-informatica
  • materiaalkunde
  • opleidingen op natuurwetenschappelijk gebied.

Bachelor of Information and Communication Technology (B ICT)
Deze titel B ICT wordt gebruikt voor verschillende opleidingen die verbonden zijn aan communicatietechnologie en informatica. De titel wordt gebruikt voor de volgende opleidingen:

  • technische informatica
  • bedrijfskundige informatica
  • communicatie & multimedia design
  • information security management
  • information engineering
  • Informatiedienstverlening en -Management
  • informatica

Hierboven ziet men dat er veel verschillende opleidingen onder één titel zijn geplaatst. Ondanks het feit dat deze opleidingen zijn geplaatst onder één titel kan men niet zeggen dat iedereen die dezelfde titel heeft over precies dezelfde vakkennis beschikt. Er moet goed gekeken worden naar het specialisme van de afgestudeerde ingenieur. Op basis daarvan kan men de geschiktheid van een sollicitant beoordelen voor een bepaalde functie. Met een internationaal erkende titel kunnen ingenieurs ook in andere landen hun niveau en specialisme aantonen. Dit zorgt er voor dat ingenieurs met hun internationale titel in verschillende landen een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling en optimalisering van technieken en technologieën.