Wat is een leer-werkovereenkomst of leerovereenkomst?

Een leer-werkovereenkomst, leerarbeidsovereenkomst of een leerovereenkomst is een overeenkomst tussen een werkgever en een leerling, waarin de leerling gedurende een bepaalde periode gaat werken en leren bij een werkgever om zodoende de vaardigheden en competenties in een bepaald vakgebied te leren. De leer-werkovereenkomst niet hetzelfde als een arbeidsovereenkomst. Het verschil tussen een leer-werkovereenkomst en een arbeidsovereenkomst zit in het doel van de overeenkomst. De leer-werkovereenkomst is in de eerste plaatst gericht op het ontwikkelen van de leerling zodat hij of zij de opleiding goed kan afronden. Om die reden staat het leren meer centraal dan de arbeid. Dat betekent overigens ook dat een leerling van de werkgever ook een bepaalde begeleiding kan en mag verwachten tijdens het uitvoeren van werkzaamheden.

Leer-werkovereenkomst en arbeidsovereenkomst
In de eerste alinea werd duidelijk dat een leerovereenkomst of leer-werkovereenkomst primair bedoelt is voor de ontwikkeling van de leerling. Wanneer een werkgever en een leerling/ werknemer er voor kiezen dat de arbeid meer centraal moet staan en dat het leren van ondergeschikt belang is dan kan men er voor kiezen om toch een arbeidsovereenkomst op te stellen. Het verschil tussen deze arbeidsovereenkomst en de leer-werkovereenkomst is dat de leerling in feite meer als werknemer wordt beschouwd en dat er van hem of haar ook een bepaalde kwantiteit en kwaliteit in het werk wordt verwacht door de werkgever.

Men kan er ook voor kiezen om een leerovereenkomst en een arbeidsovereenkomst te sluiten. In dat geval is het heel belangrijk om duidelijke afspraken te maken over wat men van elkaar kan verwachten tijdens het dienstverband. Daarbij kun je denken aan de tijd die de werknemer of leerling mag besteden aan het leren van nieuwe vaardigheden. Ook moeten er afspraken worden gemaakt over de begeleiding en de instructies op de werkvloer. Voor werkgevers is het belangrijk om te weten dat voor werknemers loonbelasting en premies volksverzekering moeten worden ingehouden op het loon en tevens de premies werknemersverzekering.

Werken en leren of BBL
Leer-werkovereenkomsten worden over het algemeen afgesloten in het kader van werken en leren. Een voorbeeld van werken en leren zijn de zogenaamde BBL trajecten. De afkorting BBL staat voor Beroepsbegeleidende Leerweg. In feite leert een leerling via BBL een specifiek beroep door naast een theoretische ondersteuning op het opleidingsinstituut ook praktijk ondersteuning te krijgen bij een erkend leerbedrijf. Daarbij wordt er een leer-werkovereenkomst gesloten waarin vaak ook het opleidingsinstituut wordt benoemd. Dat houdt in dat een leer-werkovereenkomst of leerarbeidsovereenkomst door drie partijen wordt getekend: de leerling, het erkend leerbedrijf en het opleidingsinstituut waar de BBL opleiding wordt gevolgd.

Wat is Bemetel en wat voor opleiding is dit?

Bemetel is een afkorting die regelmatig gelezen kan worden op het cv van mensen die werkzaam zijn (geweest) in de metaal of elektrotechniek. Bemetel staat voor Bedrijfsopleiding Metaal- en Elektrotechnische industrie. Bemetel was een stichting. Deze stichting had tot doel het bevorderen en coördineren van vakopleidingen in metaalindustrie en de elektrotechnische industrie. Hierbij functioneerde Bemetel als een organisatie die werkgevers en werknemers ondersteund en samenbracht.

Bemetel bedrijfsopleiding
Bemetel opleidingen zijn bedrijfsopleidingen. Leerlingen die deze opleiding hebben gevolgd waren (of zijn) in dienst van een bedrijf en volgen daarnaast een opleiding. Hierdoor leerden de leerlingen zowel praktijk als theorie met betrekking tot de werkzaamheden die ze bij het bedrijf uitvoerden.  Leerlingen die een Bemetel opleiding volgden vielen onder een Bemetel-Leerlingenstelsel. Theorie en praktijk werden afgewisseld de theorie werd meestal op school gevolgd en de praktijk vond op het bedrijf plaats.

Bemetel praktijk
De praktijk van de Bemetel opleiding bestond uit het uitvoeren van werkzaamheden en opdrachten op de werkplek bij een bedrijf. Hierdoor leerde de leerling vaardigheden aan ten behoeve van de functie. Een leerling constructiebankwerker kon bijvoorbeeld tijdens de Bemetel opleiding leren tekening lezen, zagen, boren, samentellen, lassen en slijpen. De leerling kreeg voor het uitvoeren van de werkzaamheden salaris. Hierdoor verdiende de leerling geld terwijl hij of zij daarnaast vakkennis opdeed.

Leerovereenkomst Bemetel
De ouders of voogd van de leerling sloten een leerovereenkomst met de werkgever waar de leerling in dienst zou komen. De leerling tekende eveneens de leerovereenkomst. De werkgever was doormiddel van de leerovereenkomst verplicht om de leerling op te leiden tot een vakman. De leerling diende uiteraard zijn of haar best te doen om de opleiding succesvol af te ronden en de opgedragen werkzaamheden goed te verrichten.

Aan de opleiding was een proeftijd verbonden van drie maanden. De stichting Bemetel had verschillende consulenten in dienst de bedrijven waar de leerlingen werkten regelmatig bezochten. Hierbij controleerde de consulent de vorderingen van de leerling. Deze vorderingen waren onder andere genoteerd in het Bemetel werkboekje. Dit werkboekje moest wekelijks door de leerling worden bijgehouden. In het Bemetel werkboekje staan de verschillende werkzaamheden die door de leerling zijn uitgevoerd. Instructeurs gaven cijfers aan leerlingen op basis van. Vlugheid, Vaardigheid, Vlijt, Gedrag en Netheid.

Diploma Bemetel
Na afloop van een Bemetel opleiding volgde een examen. Als dit examen door de leerling succesvol werd afgerond ontving deze een Rijksnijverheidsdiploma voor het vakgebied waar hij als leerling had gewerkt. Tegenwoordig worden geen Bemetel diploma’s meer gehaald. Werken en leren wordt gedaan doormiddel van bijvoorbeeld BBL trajecten.

Wat is een leerarbeidsovereenkomst en is deze overeenkomst een arbeidsovereenkomst?

Naast een leerovereenkomst (LOK) worden in de praktijk aan beginnende beroepsbeoefenaars ook leerarbeidsovereenkomsten geboden. Doormiddel van leerarbeidsovereenkomsten wordt werk gecombineerd met leren. Deze overeenkomsten worden veel toegepast in de zorg en de bouw. Op de werkvloer krijgen leerlingen doormiddel van een leerarbeidsovereenkomst de gelegenheid om een bepaald vak te leren. Leerlingen voeren op de werkvloer werkzaamheden uit. Daardoor kan de vraag naar boven komen of een leerarbeidsovereenkomst een arbeidsovereenkomst is of dat er in feite toch sprake is van een leerarbeidsovereenkomst. Deze vraag is onder andere belangrijk bij de ketenopbouw van contracten. Bedrijven kunnen aan werknemers over het algemeen drie bepaalde tijdscontracten bieden. Moet een leerarbeidsovereenkomst worden beschouwd als een bepaalde tijdscontract die in de ketenopbouw moet worden meegenomen?

Is een leerarbeidsovereenkomst een arbeidsovereenkomst of niet?
Hierover zijn verschillende juridische uitspraken (jurisprudentie) genoemd. Deze uitspraken zijn te vinden op internet en zijn uitgesproken in diverse rechtszaken. Wat opvalt is dat er verschillende antwoorden op zijn geformuleerd. In sommige gevallen wordt door de rechter de uitspraak gedaan dat een leerarbeidsovereenkomst in feite een arbeidsovereenkomst is. In andere gevallen is door de rechter aangegeven dat er geen sprake was van een arbeidsovereenkomst. De rechter beoordeeld de leerarbeidsovereenkomst tijdens een rechtszitting op verschillende punten. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de inhoud van de leerarbeidsovereenkomst.

Wanneer in deze overeenkomst het leren en het opdoen van praktijkkennis door de leerling centraal staat wordt de leerarbeidsovereenkomst doorgaans niet als arbeidsovereenkomst beschouwd. Wanneer echter de arbeid of de werkzaamheden centraal staan in deze overeenkomst kan de rechter beslissen dat het wel degelijk gaat om een arbeidsovereenkomst. Daarnaast wordt door de rechter gekeken naar het doel waarmee de overeenkomst werd gesloten en wat de partijen voor ogen hadden toen ze de overeenkomst opstelden en ondertekenden.  

Tot slot kijkt de rechter ook naar andere omstandigheden. Zo wordt er gekeken naar de manier waarop feitelijk invulling is gegeven aan de invulling van de overeenkomst. Welke werkzaamheden en verantwoordelijkheden heeft de leerling daadwerkelijk op de werkvloer gehad? Heeft de werkzaamheden tijdens deze werkzaamheden meer verantwoordelijkheid gedragen dan kan worden verwacht van een leerling? Dit zijn vragen die de rechter graag beantwoord wil zien. Hierbij kan namelijk het organisatiebelang voorop staan in plaats van het belang van de leerling. Wanneer dat het geval is kan de rechter alsnog oordelen dat de leerarbeidsovereenkomst een arbeidsovereenkomst is. Bij het opstellen en invulling geven aan een leerarbeidsovereenkomst moeten het bedrijf en de leerling goed nagaan wat ze met de overeenkomst van elkaar verwachten. Door goed aandacht te besteden aan de overeenkomst kunnen misverstanden tijdens de contractduur worden voorkomen.

Wat is een leerovereenkomst en welke afspraken staan er in een leerovereenkomst?

Een leerovereenkomst, wordt ook wel afgekort met LOK, is een schriftelijke overeenkomst die wordt gesloten tussen een leerling of zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger en een werkgever. Daarnaast is bij het opstellen van een leerovereenkomst een opleidingsinstelling betrokken. In totaal zijn er bij het opstellen van een leerovereenkomst drie partijen betrokken. Een leerling kan doormiddel van een leerovereenkomst bij een werkgever werken en daarnaast scholing volgen via een opleidingsinstituut. Door het werk bij een werkgever krijgt een leerling praktijkkennis. Het volgen van een opleiding zorgt er voor dat de leerling ook theoretische kennis krijgt. Hierdoor kan een leerling zich goed voorbereiden op zijn of haar toekomst in een bepaald beroep. Het leren en de ontwikkeling van de leerling staat hierbij centraal. Voorheen noemde men deze samenwerking tussen leerling, bedrijf en opleidingsinstantie het mbo leerlingwezen. Sinds 1997 noemt men dit beroepspraktijkvorming BPV of beroepsbegeleidende leerweg BBL.  

Doel van de leerovereenkomst
Een belangrijk doel van leerovereenkomsten is het schriftelijk vastleggen van afspraken tussen werkgever met betrekking tot de praktijkontwikkeling van een leerling. Een jongere die niet meer leerplichtig is krijgt doormiddel van een leerovereenkomst een kans om zichzelf doormiddel van een beroepsopleiding te ontwikkelen in een specifiek beroep of beroepenveld.

Wat staat er in een leerovereenkomst?
In een leerovereenkomst worden verschillende afspraken vastgelegd. Zo wordt er in deze overeenkomst vastgelegd dat een leerling in de praktijk wordt opgeleid in een specifiek beroep of beroepenveld. Daarnaast is in deze overeenkomst vastgelegd dat de leerling onderwijs volgt aan een opleidingsinstantie die aan de gestelde kwaliteitseisen voldoet. Deze opleidingsinstantie wordt met naam genoemd. Daarbij is duidelijk aangegeven welke opleiding door de opleidingsinstantie wordt geboden en welk opleidingsniveau daaraan verbonden is. In een leerovereenkomst kunnen afspraken over eventuele vergoedingen schriftelijk worden vastgelegd. Daarnaast kunnen ook afspraken worden genoteerd over het gebruik van leermiddelen zoals boeken, schrijfmateriaal en andere materialen die nodig zijn voor het voltooien van de opleiding. Uiteraard is ook de duur van de overeenkomst aangegeven in de leerovereenkomst. Tot slot wordt in de leerovereenkomst aangegeven hoe de overeenkomst kan worden beëindigd en op welke gronden dat kan gebeuren.

Leerovereenkomst is geen arbeidsovereenkomst
De kern van leerovereenkomst is de ontwikkeling van een beginnend beroepsbeoefenaar. Daarom noemt men deze overeenkomst een leerovereenkomst. Het leren dient centraal te staan. Toch komt het in de praktijk soms voor dat de arbeid en de werkzaamheden centraal staan. In dat geval wordt een leerovereenkomst meer gebruikt als een arbeidsovereenkomst.