Wat is een vlakplaat en waar wordt een vlakplaat voor gebruikt?

Een vlakplaat is een plaat die perfect vlak is. Deze plaat is als het goed is precies waterpas. Meestal is een vlakplaat gemaakt van graniet of staal. De afmetingen kunnen verschillen, daardoor verschilt de omvang van een vlakplaat in de praktijk ook. De omvang van een vlakplaat is afhankelijk van het doel waarvoor men de vlakplaat wil gebruiken.

Vlaktafel
Een synoniem voor een vlakplaat is een vlaktafel. Het woord vlaktafel wordt meestal gebruikt voor een vlakplaat die op een bepaalde werkhoogte is gebracht met een stevig onderstel.

Waarvoor wordt een vlakplaat gebruikt?
Vlakplaten worden gebruikt voor verschillende metingen. Met kan bijvoorbeeld hoogwaardige digitale meetapparatuur op een vlakplaat plaatsen. Deze apparatuur meet  aan de hand van lasers wat de exacte afmeting is van een bepaald product of werkstuk. De digitale meetopstelling kan een werkstuk tot honderdsten en zelfs duizendsten van millimeters controleren.

Naast het meten van werkstukken kan een vlakplaat ook worden gebruikt voor vergelijkingen en het aftekenen van metaalwerkstukken. Hierbij maakt men bijvoorbeeld gebruik van een krasblok met een kraspen.

Wat is een krasblok en waar wordt een krasblok voor gebruikt?

Een krasblok gebruikt men in de metaaltechniek. Het is een gereedschap dat wordt gebruikt samen met een vlakplaat. Een krasblok wordt tezamen met een vlakplaat en een kraspen gebruikt voor het nauwkeurig aftekenen van hulplijnen op een metalen werkstuk.

Hoe ziet een krasblok er uit?
Een krasblok bestaat uit een zuil die gemonteerd is op een zware voet. De zware voet wordt op een vlakplaat geplaatst. Omdat de voet zwaar is blijft de zuil stabiel en in verticale positie. De zuil is eigenlijk een soort stang waar een verschuifbare houder aan bevestigd is. De verschuifbare houder bevat een kraspen die naar boven en beneden kan worden bewogen langs de zuil.

De kraspen kan men nauwkeurig in stellen door gebruik te maken van de stelschroef die aan de houder bevestigd is. Met behulp van meetgereedschap kan men de kraspen op de juiste positie plaatsen. Over het algemeen gebruikt men daarvoor een zogenoemde standmaat. Een standmaat is een meetlat die bevestigd is aan een steunblokje. Men kan ook een hoogtemeter gebruiken. Hierbij wordt de hoogte-instelling uitgevoerd  doormiddel van een nonius of een digitaal afleesvenster.

Hoe gebruikt men een krasblok?
Een klasblok wordt op een vlakplaat geplaatst. Hierdoor staat de steun of voet van het krasblok waterpas. De zuil staat dan haaks op de vlakplaat. Men kan het krasblok over de vlakplaat langs een werkstuk schuiven. Hierbij dient met de kraspen die in de houder is geplaatst voorzichtig tegen het werkstuk aan te drukken. Door dit te doen ontstaat er een nauwkeurige horizontale lijn op een verticaal werkstukvlak.

Men kan het werkstuk voorzien van sneldrogende aftekeninkt als men de lijnen duidelijker zichtbaar wil maken op het werkstuk. De kraspen krast dan de donkere inkt weg waardoor het lichtere metaal zichtbaar wordt.

Wat is een kraspen en waar wordt een kraspen voor gebruikt?

Een kraspen is een gereedschap dat bestaat uit een dunne stalen pen met een scherpe punt. Een kraspen wordt gebruikt als aftekenmateriaal op metaal. Omdat metaal vrij hard en redelijk krasvast is moet een kraspen van zeer hard metaal zijn gemaakt. Men kan hiervoor Wolfraamcarbide of Widia gebruiken. Dit is een goedkoop materiaal met een grote hardheid. Een kraspen bevat daarom een geharde of hardmetalen punt. Deze punt is geslepen onder een hoek van 30°. Een kraspen heeft meestal een rechte punt maar er zijn ook kraspennen met een gebogen punt. Verder bestaan er kraspennen waarvan de krasstiften verwisseld kunnen worden.

Waarvoor wordt een kraspen gebruikt?
Kraspennen worden gebruikt voor het aftekenen op metaal. Een potlood of pen is hiervoor niet geschikt. Metaal neemt geen inkt op en de stift van een potlood laat nauwelijks een zichtbare lijn achter op het metaal. Daarom moet men wel gaan krassen om een duidelijke lijn aan te brengen op metaal.

Aftekenen
Het aftekenen met een kraspen is eigenlijk niets anders dan het aanbrengen van lijnen conform de gewenste maatvoering. Men kan het aftekenen doen op basis van technisch tekeningen. Vaak zijn de technische tekeningen in een bepaalde schaal gemaakt en is de daadwerkelijke gewenste maat bij de tekening aangegeven.

Met een centerpons geeft men de centers aan op een metalen plaat. Met een kraspen kan men naar deze punten lijnen trekken. Men kan ter verduidelijking een werkstuk van te voren bestrijken met sneldrogende aftekeninkt. Deze inkt zorgt er voor dat de lijnen duidelijker zichtbaar worden waardoor men slechts met weinig druk de kraspen over het werkstuk hoeft te bewegen. Als er geen lijnen of sporen op het werkstuk mogen achterblijven gebruikt men een messing kraspen.

Langs de lijnen zal de metaalbewerking moeten worden uitgevoerd. Men kan bijvoorbeeld op basis van deze lijnen een plaat in een gewenste hoek zetten, doorknippen of doorzagen.

Krasblok
Als men zeer nauwkeurig moet aftekenen maakt men gebruik van een krasblok. Het krasblok wordt samen met het werkstruk op een zogenoemde vlakplaat geplaatst. Een krasblok bestaat uit een zuil op een voet en een verstelbare kraspen. Als men het krasblok over de vlakplaat gaat verschuiven kan men zeer nauwkeurig horizontale lijnen op een vlak metaaloppervlak aanbrengen. Men kan een krasblok gebruiken op elk verticaal werkstukvlak.

Wat is een centerpons en waar wordt een centerpons voor gebruikt?

Een centerpons wordt ook wel een puntslag genoemd. Dit is een gereedschap in de vorm van een stalen pen met een harde scherpe punt. De punt van een centerpons is scherp geslepen. Meestal is de punt van de centerpons onder een hoek van 90° geslepen. Er zijn verschillende centerponsen maar in de praktijk lijken ze allemaal op elkaar. De diameter en lengte kunnen verschillen evenals de wijze waarop de centerpons taps afloopt van de bovenkant naar de punt aan de onderkant.

Waarvoor wordt een centerpons gebruikt?
Een centerpons wordt gebruikt om een klein putje te maken in materiaal. Dit materiaal kan zowel metaal, kunststof als hout zijn. Er wordt een putje met een centerpons gemaakt om aan te geven waar bijvoorbeeld een gat geboord moet worden. Het putje wordt dan in het middelpunt van het te boren gat aangebracht.

Het centerpons wordt op de gewenste positie aangebracht. Over het algemeen plaatst men de centerpons loodrecht op het materiaal waarin het puntje moet worden aangebracht. Vervolgens geeft men met een hamer een klap op de centerpons. Dit veroorzaakt een klein puntje, afhankelijk van de hardheid van het materiaal.

In het putje van de centerpons plaats men de punt van een boor. Het putje zorgt er voor dat de boor niet wegschiet tijdens het boren. Daardoor kan men nauwkeurig boren.

Centerpons ter ondersteuning van aftekenen
Een centerpons kan ook worden gebruikt ter ondersteuning van het aftekenen op materiaal. In dat geval gebruikt men de centerpons om de aftekencenters te plaatsen op het materiaal. Dit zijn eveneens putjes alleen worden deze putjes gebruikt om bijvoorbeeld met een steekpasser een boog of cirkel af te tekenen op materiaal. De punt van de passer kan door het putje van de centerpons niet wegglijden. Hierdoor kan men nauwkeuriger aftekenen. Meestal gebruikt men daarvoor ook een zogenoemde kraspen.

Verschil tussen centerpons en drevel
Het uiterlijk van een centerpons lijkt een beetje op het uiterlijk van een drevel of op een doorslag. In de praktijk wordt een centerpons soms verward met deze gereedschappen. Een centerpons heeft echter een spitse punt en een drevel heeft een holle punt. Een doorslag heeft een vlakke punt. In de praktijk kun je dus goed zien aan de punt om wat voor stuk gereedschap het gaat.

Automatische centerponsen
Er bestaan ook automatische centerponsen. Het is bij automatische centerponsen niet nodig om met een hamer op de centerpons te slaan. Men plaatst de automatische centerpons op de gewenste positie bovenop het werkstuk. Vervolgens drukt men op deze centerpons waardoor door de kracht van het indrukken een veermechanisme worden gespannen en bij voldoende druk doorslaat op het werkstuk. Hierdoor ontstaat een klein putje of center in het werkstuk. De bediening van de automatische centerpons is met één hand. De slagkracht van deze centerpons is meestal traploos instelbaar.