Wat is klimaatcompensatie of CO2 compensatie?

Klimaatcompensatie of CO2 compensatie is het compenseren van de emissie van broeikasgassen die tijdens de productie, dienstverlening en consumptie van bedrijven kunnen ontstaan. Vrijwel alle bedrijven hebben een bepaalde afvalstroom en CO2 uitstoot. Deze uitstoot van broeikasgassen is schadelijk voor het milieu en het klimaat omdat de warmte van de zon door de deken van broeikasgassen rondom de aarde nauwelijks de dampkring kan verlaten.

Voor de opwarming van de aarde maakt het niet uit waar de broeikasgassen precies worden uitgestoten of waar deze broeikasgassen worden gecompenseerd. Daarom vindt klimaatcompensatie of CO2 compensatie vaak buiten bedrijven plaats. Doormiddel van CO2 compensatie en klimaatcompensatie kunnen bedrijven hun totale hoeveelheid van broeikasgassen in balans brengen oftewel compenseren met extra milieuvriendelijke investeringen zoals de aanleg van een groot bos.

Waarom klimaatcompensatie of CO2 compensatie?
Door nationale en internationale klimaatakkoorden ontstaan richtlijnen en verplichtingen aan bedrijven met betrekking tot hun CO2 uitstoot. Bedrijven kunnen zelfs emissierechten kopen en verkopen. Deze werkwijze is gebaseerd op het principe dat de vervuiler betaald. Toch is het laten betalen voor CO2 emissie geen duurzame oplossing. Kapitaalkrachtige bedrijven calculeren de kosten van de CO2 emissie gewoon in en veranderen hun vervuilende bedrijfsvoering nauwelijks. Daarom wordt er vanuit overheden steeds meer politieke druk uitgeoefend op bedrijven om hun processen milieuvriendelijker te maken.

Vanuit de markt komt er ook druk. Consumenten willen graag een goed gevoel aan een product en dienst overhouden en willen daarom graag producenten en diensten afnemen van maatschappelijk verantwoorde ondernemingen. Vooral nu de economie aantrekt en prijs van ondergeschikt belang wordt zullen veel mensen en bedrijf bewust kiezen voor organisaties en bedrijven die klimaatneutraal zijn.

Echter kunnen niet alle bedrijven hun bedrijfsprocessen eenvoudig milieuvriendelijker maken. In plaats daarvan kan klimaatcompensatie of CO2 compensatie een verstandige beslissing zijn. Bedrijven die kiezen voor klimaatcompensatie investeren in natuurgebieden waarin bomen voor filtering van de vervuilde atmosfeer zorgen. Hierdoor kan men het klimaat buiten de organisatie een positieve impuls geven. Het investeren in natuur is vaak eenvoudiger en sneller dan het aanpassen van complete bedrijfsprocessen.

Trias Energetica
Door de klimaatverdragen worden bedrijven en ook consumenten voortdurend gestimuleerd en zelfs gedwongen om de emissie van schadelijke stoffen te beperken, kortom de CO2 uistoot te beperken. De laatste jaren krijgen onderwerpen zoals kilmaatneutraal, energieneutraal, CO2 neutraal en klimaatbewust werken meer aandacht. Echter werd er in 1996 al door de TU Delft een driestappenplan ontwikkelt waarmee men duurzaamheid zou kunnen realiseren. Dit stappenplan heeft de naam Trias Energetica gekregen. Er worden in dit stappenplan drie stappen genoemd:
1.Probeer het gebruik van energie te beperken waardoor er ook minder schadelijke stoffen vrij kunnen komen.
2.Als men energie gebruikt moet men deze uit hernieuwbare en duurzame energiebronnen halen.
3.Wanneer men het gebruik van energiebronnen die op kunnen raken niet kan vermijden dan moet men deze energiebronnen in ieder geval zo effectief mogelijk inzetten.

Het principe van Trias Energetica wordt onder andere toegepast bij de bouw van een nulwoning of passiefhuis. Echter wordt in een nulwoning of passiefhuis de klimaatcompensatie in de woning of in de directe omgeving van de woning gerealiseerd. Zo verbruiken deze woningen in de winter vaak meer energie maar wordt dit in de zomer gecompenseerd met bijvoorbeeld een hogere opbrengst vanuit de zonne-energie.

Wat is klimaatneutraal?

Klimaatneutraal is een term die wordt gebruikt om aan te geven dat een bepaald proces, installatie, bedrijf, woning of ander object geen (negatief) effect heeft op de klimaatverandering. Het gebruik van een klimaatneutraal bouwwerk of installatie draagt niet bij aan de opwarming aan de aarde. In plaats van de benaming klimaatneutraal gebruikt men ook wel de aanduiding CO2-neutraal. Zowel CO2-neutraal als klimaatneutraal worden tegenwoordig in het kader van de energietransitie als belangrijke uitgangspunten gehanteerd bij bouwprocessen, managementprocessen en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Klimaatneutraal en CO2-neutraal
Men kiest er vaak voor om de aanduiding CO2-neutraal te gebruiken omdat de klimaatverandering gekoppeld is aan de emissie van CO2. De uitstoot van CO2 zorgt er namelijk voor dat het broeikaseffect wordt vergroot. Het effect van CO2 op het broeikaseffect kan eenvoudig worden benoemd. Het zonlicht dat door de dampkring de aarde verwarmd wordt gedeeltelijk door de aarde teruggekaatst. De deken van broeikasgassen zorgt er echter voor dat een deel van deze warmte de atmosfeer niet meer kan verlaten. Daardoor wordt de aarde opgewarmd. Wanneer men echter de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen wil gaan beperken zal men klimaatneutraal moeten bouwen en klimaatneutraal moeten leven.

Passiefhuis of nulwoning
De meeste gebouwen en bedrijven verbruiken energie. Het energieverbruik ligt meestal een bepaalde periode van het jaar hoger dan de opbrengst die het desbetreffende bouwwerk op dat moment heeft. Denk bijvoorbeeld aan de winterperiode waarin vaak meer elektriciteit wordt verbruikt voor verlichting en meer verwarmingsbronnen worden aangewend om het gebouw te verwarmen. Ook bij een passiefhuis of nulwoning is er vaak sprake van periodes waarin meer energie wordt gebruikt. Een passiefwoning of nulwoning is vaak in de praktijk klimaatneutraal of CO2-neutraal omdat deze woningen op andere momenten juist meer energie opwekken dan de energiebehoefte van de nulwoning of passiefwoning vereist. In dat geval is er sprake van een energieoverschot dat teruggeleverd kan worden op het energienetwerk.

Klimaatcompensatie en CO2 compensatie
Men kan echter ook CO2 emissie compenseren zodat men toch CO2 neutraal of klimaatneutraal kan worden en werken. Bedrijven kunnen in de praktijk vaak CO2 emissie compenseren. Bedrijven die niet in staat zijn om een grote hoeveelheid CO2 emissie terug te dringen proberen doormiddel van klimaatcompensatie toch zoveel mogelijk klimaatneutraal te worden. In dat geval wordt een bepaalde hoeveelheid CO2 emissie voorkomen op een andere locatie buiten het bedrijf. Zo kunnen bedrijven bijvoorbeeld investeren in de aanleg van een groot natuurgebied waardoor ze (een deel) van hun CO2 emissie kunnen compenseren. Dit is CO2-compensatie en omdat de opwarming van de aarde hiermee in een bepaalde mate wordt beperkt spreekt men ook wel van klimaatcompensatie. De klimaatcompensatie kan er voor zorgen dat bedrijven vrij snel hun CO2 emissie kunnen reduceren terwijl bedrijven doormiddel van het technisch aanpassen van hun energievoorziening en hun uitstoot meestal meer geld en tijd kwijt zijn.

Trias Energetica
Overigens zijn niet alle vormen van klimaatcompensatie aan elkaar gelijk. In 1996 is door TU Delft een driestappenplan ontwikkelt om tot duurzaamheid te komen. Dit stappenplan is te gebruiken voor door bedrijven, overheden en woningen. In het laatste geval zou men de Trias Energetica kunnen gebruiken om een passiefhuis of een nulwoning te bouwen. In het kader van Trias Energetica zouden drie stappen moeten worden genomen:

  1. Gebruik zo weinig mogelijk energie waardoor de emissie van schadelijke stoffen beperkt wordt.
  2. Gebruik energie uit hernieuwbare energiebronnen. Hierbij kun je denken aan zonne-energie, aardwarmte of windenergie.
  3. Gebruik energie van bronnen die op kunnen raken zoals, aardolie, aardgas en kolen zo efficiënt mogelijk.

Wanneer men bij de bouw van bijvoorbeeld een passiefwoning of nulwoning deze principes hanteert kan men een klimaatneutraal bouwwerk realiseren.  

Klimaatneutraal op de markt
Milieubewust en maatschappelijk verantwoord ondernemen krijgen steeds meer aandacht op de markt. Er zijn energielabels en keurmerken die duidelijk maken of een woning of machine klimaatneutraal of juist niet. Een voorbeeld hiervan is ook het certificaat dat wordt verstrekt voor een passiefhuis. Klimaatneutrale producten hebben een aantrekkingskracht voor bedrijven en consumenten. Daardoor zijn in de loop der jaren verschillende producten en diensten ontstaan waar klimaatneutraal bij aan de orde komt. Zo zijn er tegenwoordig:

  • klimaatneutrale producten (bijvoorbeeld boeken)
  • klimaatneutrale verplakkingsmaterialen
  • klimaatneutrale diensten
  • klimaatneutraal gebouw (zoals een nulwoning of passiefhuis)
  • klimaatneutrale organisatie (bijvoorbeeld een bedrijf of overheidsinstelling)
  • klimaatneutraal grondgebied (bijvoorbeeld een gemeente of regio)

Wat is de gondel van een windmolen?

Een windmolen of windturbine bestaat uit een aantal onderdelen, naast de mast en de rotorbladen vormt ook de gondel een zichtbaar deel van de windmolen. De gondel is het gedeelte dat haaks bovenop de mast van de windmolen is geplaatst. Dit deel bevat de aandrijfas, een tandwielkast, een generator en een transformator. Ook bevat de gondel een kruimotor. De gondel bevat dus nogal wat cruciale onderdelen van de windturbine. Feitelijk wordt in de gondel de energie die door de wind wordt overgedragen op de rotorbladen omgezet naar elektriciteit.

Zoals hierboven aangegeven bevindt zich in een gondel onder andere een generator en een tandwielkast. De wind zet de rotorbladen (propellers) in beweging en zorgt er voor dat de windmolen draait. De as die het hart vormt van de rotorbladen komt daardoor in beweging. Een generator ze deze beweging van de as om in elektriciteit. Men zou dit proces kunnen vergelijken met een grote dynamo. De meeste windturbines hebben in de gondel ook een ingebouwde tandwielkast. Deze tandwielkast wordt gebruikt als een versnellingsbak. De tandwielen zorgen er voor dat de rotatiesnelheid van de windmolen wordt vergroot.

Omdat tandwielkasten kwetsbare onderdelen vormen van windmolens hebben sommige fabrikanten er voor gekozen om een direct aangedreven generator te gebruiken. Deze windturbines worden ook wel direct-drive of gearless windturbines genoemd. Op de gondel van een windturbine is een windvaan geplaatst. Deze meet de windrichting. De kruimotor wordt ingeschakeld als de windrichting veranderd. De kruiermotor zorgt er dan voor dat de gondel weer recht in de wind wordt geplaatst. Op die manier draaien de rotorbladen optimaal zodat de as de grootste snelheid krijgt en de meeste elektrische energie wordt opgewekt.

Hoe moeten we verantwoord energie opwekken?

Energie is belangrijk, immers, zonder energie komt niets in beweging. Energie wordt gehaald uit zogenoemde energiebronnen. Deze bronnen zijn zeer divers. Zo kan men energie opwekken door papier of hout te verbranden. Ook door het verbranden van fossiele brandstoffen, zoals aardolie, aardgas en steenkool kan men energie opwekken. Bij het verbranden van (fossiele) brandstoffen ontstaat warmte. Deze warmte wordt bijvoorbeeld gebruikt om water om te zetten in stoom. Bij dit omzetten van water tot stoom ontstaat een toename in volume. De stoom is in feite gasvormig water en heeft een grotere omvang dan het water dat hiervoor is omgezet. Door de toename in volume ontstaat druk, er ontstaat stoomdruk. Deze druk kan worden gebruikt om schoepen van turbines in beweging te brengen zodat elektrische energie kan worden opgewekt. Dit proces om elektrische energie op te wekken wordt onder andere in kolencentrales toegepast.

Bij het verbranden van (fossiele) brandstoffen komt in meer en mindere mate Co2 vrij. Naast deze schadelijke koolstofdioxide komen er tijdens het verbranden van de brandstoffen verschillende andere schadelijke stoffen in de atmosfeer. Omdat deze emissie voor het verontreinigen van de lucht zorgt kijkt men uit naar andere energiebronnen.

In de natuur zijn ook duurzame energiebronnen aanwezig. Het gaat hierbij vooral om zonlicht en wind, echter ook stromend water kan tot de natuurlijke energiebronnen worden gerekend evenals aardwarmte. Deze energiebronnen worden duurzaam genoemd omdat ze in feite niet op kunnen raken. De natuurlijke energiebronnen zijn dus altijd aanwezig.

Maar nu is de vraag: hoe wenden we deze energiebronnen aan? Daarover zijn zeer veel verschillende meningen. Allereerst is er meestal techniek nodig om de energie uit de natuur om te zetten in voor mensen bruikbare energie zoals elektrische energie.

Men kan bijvoorbeeld gebruik maken van een zonnecel, windmolen of een schoepenrad om energie uit zonlicht, wind of water om te zetten in elektrische energie. Het gebruik van zonnecellen in bijvoorbeeld zonnepanelen stuit over het algemeen op weinig weerstand. Ook bij het plaatsen van watermolens met schoepen in rivieren krijgt men weinig weerstand.

Dit is echter een ander geval bij het plaatsen van windmolens. Als men overweegt om windmolens te plaatsen moet men in overleg met mensen die in de buurt van de windmolens zullen gaan wonen. Een uitzicht op een windmolen vindt niet iedereen leuk. Daarnaast produceren windmolens geluiden en zogenoemde slagschaduw. Dit is niet alleen hinderlijk er zijn steeds meer berichten te vinden op internet over de schade van deze windmolens. Daarbij heeft men het zelfs over termen al ‘vogelkiller’ omdat de wieken van de winmolens vogels zouden doodslaan.

Een belangrijk practisch nadeel van energie uit wind en zon is dat deze energie niet goed kan worden opgeslagen. Omdat de wind en de zon niet altijd evenveel kracht hebben is het moeilijk om een duidelijke inschatting te maken van de energieproductie. Er zal bij weinig wind en weinig zon toch vaak gebruik moeten worden gemaakt van kolencentrales.

Deze tekst begint met de kop: hoe moeten we verantwoord energie opwekken? Bovenstaande voorbeelden van manieren waarop energie kan worden opgewekt zijn bekend. Ook de voordelen en nadelen van deze energiebronnen zijn bekend. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt. Daarbij zal men zeker ook met de directe en indirecte omgeving rekening moeten houden. De directe en indirecte omgeving vormen in feite samen het milieu.

Nederland moet niet zo maar achter andere landen aan lopen als het gaat om energie opwekken. In plaats daarvan moet Nederland zelf nieuwe oplossingen bedenken, uitwerken, proberen en produceren.

 

 

Nederlandse windmolens zijn onvoldoende beveiligd tegen brand

In Nederland zijn veel windmolens niet goed beveiligd tegen brand. Wanneer eenmaal een brand is ontstaan kan de brandweer moeilijk hulp verlenen. Dit nieuws werd naar buiten gebracht door de radiozender BNR. Verschillende experts hebben de radiozender van de brandveiligheid van de windmolens op de hoogte gebracht. Het nieuws kam woensdag 6 november 2013 naar buiten. Dit is een week nadat twee monteurs tijdens een brand  op een windmolen in Ooltgensplaat om het leven kwamen.

Brandveiligheidsexpert Frank Butterman gaf aan dat bij een brand in een windmolen als gevolg van kortsluiting of oververhitting veel brandbare materialen aanwezig zijn in de windmolen. Dit zijn bijvoorbeeld olie en andere smeermiddelen. Deze kunnen snel vlam vatten waardoor een brand zich zeer snel kan ontwikkelen.

Reactie van Technisch Werken
Monteurs die op grote hoogte aan een windmolen werken zijn erg kwetsbaar. Wanneer er brand uitbreekt kan de brandweer ze moeilijk bereiken. Daarnaast ontwikkelt de brand zich snel. Dit heeft niet alleen te maken met de brandbare stoffen die brandveiligheidsexpert Frank Butterman benoemde. De grote hoogte zorgt er tevens voor dat er veel wind aanwezig is. Dit kan de brand nog harder aanwakkeren. Monteurs op windmolens krijgen veel veiligheidstrainingen maar tegen een flinke brand op die hoogte kan een monteur weinig beginnen. Hiervoor moeten speciale technologische oplossingen worden bedacht. Daarnaast moeten ook speciale vluchtmogelijkheden worden ontwikkelt voor de monteurs waardoor ze zich snel in veiligheid kunnen brengen wanneer dat nodig is.

Energiebedrijven leveren in 2014 goedkopere energie

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft onlangs bepaald dat er minder transportkosten van elektriciteit en gas in rekening gebracht mogen worden door netbeheerders. Door de daling van de hoogte van de transportkosten kunnen energiebedrijven er voor zorgen dat de energierekening van consumenten lager uitvalt. Het ingrijpen van ACM zorgt er voor dat de energierekening van een huishouden op jaarbasis met een aantal tientjes lager kan uitvallen. Dit is echter wel afhankelijk van de gemeente waarin het huishouden woonachtig is.

De overheid moet de hoogte van de opslag voor duurzame energie voor het jaar 2014 nog bepalen. In de maand december wordt het voor consumenten duidelijk wat de prijzen zullen zijn voor elektriciteit en gas. Naast een daling van de transportkosten kunnen energiebedrijven in 2014 ook goedkoper energie inkopen. Verschillende grote energieleveranciers hebben al een daling van energieprijzen aangekondigd.

Reactie Technisch Werken
De daling van energieprijzen is een logisch gevolg van de ontwikkelingen in Europa. In Duitsland wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van duurzame energie. Deze energie wordt onder andere opgewekt in grote windmolenparken. Aangezien elektriciteit niet opgeslagen kan worden wordt deze meteen getransporteerd op het net. In bepaalde periodes (met bijvoorbeeld veel wind) kan een hoop energie worden opgewekt maar zijn er in Duitsland onvoldoende directe afnemers. Hier is Duitsland zich van bewust. Daarom vindt er tussen Nederland en Duitsland overleg plaatst over het transport van deze duurzame energie naar Nederland. Een logisch gevolg is dan dat de Nederlandse energieprijzen dalen. Als daarnaast de netwerkkosten door de ingreep van de Autoriteit Consument & Markt ook nog dalen kan dat voor bedrijven en huishoudens een behoorlijke besparing opleveren.

Groene energie

Duitsland heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in windenergie. Er zijn verschillende windmolenparken aangelegd waarmee veel stoom kan worden opgewekt. Daarnaast heeft Duitsland ook grote vorderingen gemaakt op het gebied van zonne-energie. Door deze investeringen wordt soms zoveel energie in Duitsland opgewekt dat er een energieoverschot ontstaat. Het overschot aan Duitse energie kan moeilijk worden opgeslagen. De groene energie in Duitsland wordt op het elektriciteitsnet gezet. Dit gebeurd zonder problemen en ook wanneer er geen expliciete vraag naar is. Daarom wordt deze energie vaak tegen scherpe prijzen aangeboden aan Duitse gebruikers.

Duitse groene energie
Recentelijk was er nog in het NOS nieuws dat een aluminiumfabriek in Groningen in Nederland moeilijk financieel rond kan komen door de hoge energiekosten die nodig zijn voor de productie en verwerking van aluminium. Door de hoge energieprijzen in Nederland wordt het bedrijf in haar voortbestaan bedreigd. Wanneer het bedrijf echter in Duitsland stond was dit probleem veel minder groot geweest. Daar liggen de energieprijzen lager. Ook andere Nederlandse bedrijven kampen met grote problemen als het draait om energieprijzen. De toekomst van veel bedrijven hangt af van de prijs van energie.

Energie naar Nederland
Het is daarom belangrijk dat er meer goedkope energie naar Nederland wordt getransporteerd. Hiervan profiteren niet alleen bedrijven maar ook Nederlandse consumenten. Daarnaast is de energie in Duitsland de laatste tijd steeds ‘groener’ waardoor ook het milieu een voordeel heeft. Ook in Nederland wordt er al gebruik gemaakt van scherp geprijsde Duitse groene energie. Die energie is daarnaast vaak ook nog gesubsidieerd waardoor het voor de partijen nog aantrekkelijker is om van deze stroom gebruik te maken. Doelstelling is dat deze samenwerking tussen Nederland en Duitsland nog verder wordt uitgebouwd.